Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

Ja, ik wil steunen

Sluit dit venster

about
Toon menu
Analyse

Facebook en de markt: Gij zult renderen

Alle hens aan dek bij Facebook: er moet meer geld in het laatje. En kijk, opeens moet DeWereldMorgen.be nu betalen om artikels te sharen. Inhoud wordt afhankelijk van geld en moet dan nog eens concurreren met schattige poesjes. Naar een sociaalnetwerksite die helemaal niet zo sociaal is?
maandag 3 september 2012

Facebook heeft een heel eind afgelegd sinds ceo Mark Zuckerberg de site lanceerde in februari 2004, vanuit zijn kot aan de prestigieuze Amerikaanse Harvard-universiteit. Toen het bedrijf afgelopen mei naar de beurs trok, haalde het in een klap vlot 18,4 miljard dollar (14,7 miljard euro) op. Het was de grootste beursgang ooit voor een technologiebedrijf. Met een waarde van zo'n 83 miljard euro is Facebook vandaag zelfs groter dan The Walt Disney Company of McDonald's.

Toch was de Initial Public Offering (IPO) – de beursgang – geen onverdeeld succes: de afgelopen maanden is heel wat inkt gevloeid over die ‘mislukte’ IPO. Het Facebook-aandeel noteerde een maand later immers zo’n 25 procent lager dan de introductieprijs van 38 dollar. Vandaag kost een aandeel 19 dollar, waardoor het met de netwerksite van kwaad naar erger lijkt te gaan.

Een en ander is te wijten aan de buitenmatige koers-winstverhouding (k/w), ofwel de koersprijs ten opzichte van de winst per aandeel. Met een beurswaarde van meer dan 100 miljard dollar en een winst van ongeveer 1 miljard, lag die k/w van 100 beduidend hoger dan de gemiddelde 10 tot 20 van de meeste Amerikaanse beursgenoteerde bedrijven. De markt ‘corrigeerde’, met een sterke devaluatie tot gevolg.

Daarmee komt het bedrijf onder serieuze druk te staan om dringend wat geld in het laatje te brengen. Waar moeten die inkomsten vandaan komen als je weet dat in 2011 85 procent van de omzet uit reclame kwam? Juist ja, uit reclame.

Mooie idealen

Zo kunnen organisaties, bedrijven, bewegingen, etc., sinds kort betalen om meer toegang te krijgen tot hun fans of volgers. DeWereldMorgen.be bijvoorbeeld stuurt dagelijks een viertal artikels via Facebook de ether in, maar bereikt daarmee maar een fractie van zijn volgers. De link naar het stuk verschijnt met andere woorden niet op ieders newsfeed.

Dat is deels te verklaren vanuit het feit dat niet iedereen continu online zit. Je kan echter ook betalen voor een groter bereik: 9,99 euro voor 20 tot 30 procent van je fans die het artikel zien verschijnen; 19,99 euro voor 30 tot 40 procent, enz. Sinds de invoer van het nieuwe betaalsysteem is de trafiek naar DeWereldmorgen.be via Facebook met de helft gedaald.

Als een Amerikaans bedrijf naar de beurs wil trekken, moet het een prospectus indienen bij beurswaakhond SEC (Securities and Exchange Commission). Investeerders kunnen op die manier zicht krijgen op het businessplan van een bedrijf. Bij het prospectus van Facebook zat een opgemerkte brief van Mark Zuckerberg, waarin hij het onder meer heeft over de missie van Facebook.

Facebook is er aanvankelijk niet gekomen om een bedrijf te zijn”, schrijft Zuckerberg. “Het werd gebouwd om een sociale missie te volbrengen, namelijk de wereld meer open en verbonden te maken.” En een beetje verder: “We geloven dat een meer open wereld een betere wereld is omdat mensen met meer informatie betere beslissingen kunnen maken en een grotere impact kunnen hebben.”

Mooie idealen natuurlijk, maar de realiteit leert ons iets anders. Facebook is immers helemaal niet zo open en vrij als Zuckerberg graag laat uitschijnen.

“Wat mij betreft is dit het begin van het einde van Facebook”, zegt Han Soete van DeWereldMorgen.be. “Wat Facebook sterk maakt, verdwijnt op de achtergrond. Het commerciële aspect krijgt de bovenhand van het sociale. Ik ben niet geïnteresserd in de informatie van zij met het meeste geld. Een stem kopen kan je zo al in de reguliere media.”

Wij, het product

Volgens de laatste telling heeft Facebook 901 miljoen leden die minstens één keer per maand actief waren op de socialenetwerksite. Samen genereren ze 2,7 miljard 'likes' en commentaren per dag, en uploaden ze dagelijks 250 miljoen foto's. De gebruikers zijn aan elkaar gelinkt door 100 miljard vriendschapsbanden: zo heeft elke facebooker gemiddeld een honderdtal vrienden.

Het product van Facebook is de gebruiker: ikzelf en misschien u ook. Facebook verkoopt advertentieruimte op de profielen van zijn gebruikers. Op papier mag Facebook dan wel een technologiebedrijf zijn, in de praktijk is het veel meer een reclamemedium.

Op dit moment is elke gebruiker jaarlijks gemiddeld 4,8 dollar waard. Dat geld komt voor het grootste deel uit de advertenties die de rechterkant van elk facebookprofiel opleuken. Een belangrijk probleem daarmee is dat die reclame niet heel gericht is: adverteerders zijn immers niet zeker of een gebruiker überhaupt wel geïnteresseerd is in het product dat ze aanbieden. Daarom is de reclame goedkoop, té goedkoop wat Zuckerberg betreft.

Ziedaar Facebook Exchange (FBX), een nieuw reclamesysteem dat in juni aangekondigd werd en vandaag nog in testfase is. Het gaat als volgt. De reden waarom de omzet van Google tien keer groter is dan die van Facebook, is omdat reclame op Google wél gericht is: door een zoekopdracht toon je interesse en daar spelen adverteerders op in. FBX moet het mogelijk maken om de activiteit van gebruikers op andere websites te volgen en te registreren en hen gerichte advertenties aan te bieden eens terug op hun profielpagina.

Iemand die bijvoorbeeld online op zoek gaat naar vliegtickets zou achteraf op zijn profielpagina korting op een Thomas Cook-hotelverblijf aangeboden kunnen krijgen. U begrijpt het plaatje. Investeerders die zich afvragen hoe hun aandeel ooit gaat renderen, moeten het vooral in deze richting zoeken. Vast staat dat FBX nog een voorbeeld is van een meer agressieve marketingstrategie.

Filter Bubble

Facebook wordt een medium op zich, een internet binnen het internet, maar dan met veel meer controle. Experts hebben het over een walled garden: een ommuurde tuin waarin de tuinier beslist welke bloemetjes zonlicht krijgen en welk onkruid eruit moet.

Eli Pariser, Amerikaans internetactivist en auteur, schrijft over de door hem zo genoemde filter bubble, ofwel de cocon waarin we de informatie ontvangen die voor ons naar onze verwachtingen geselecteerd is. “Naarmate meer en meer mensen nieuws en content ontdekken door middel van gepersonaliseerde feeds zoals Facebook, verdwijnen de dingen die er echt toe doen op de achtergrond."

"In de Darwiniaanse omgeving van de hyperrelevante newsfeed kunnen thema’s als dakloosheid en klimaatverandering niet concurreren met leuke virale videootjes, celebritynieuws en schattige poesjes. Het maatschappelijk belang raakt ondergesneeuwd. En dat is een serieus probleem, want hoezeer we belangrijke problemen ook uit het oog verliezen, ze blijven bestaan.”

Nu kan je natuurlijk argumenteren dat wij zelf verantwoordelijk zijn voor de enorme populariteit van celebritynieuws en 'leuke' videootjes op Facebook: door ze massaal aan te klikken nemen ze toe in 'relevantie', een belangrijke voorwaarde in de hiërarchie van de newsfeed.

Daarom pleit Pariser voor een soort ethische component in de algoritmes die bepalen wat we te zien krijgen. "De selectiemechanismen zouden rekening moeten houden met maatschappelijk belang, en niet enkel met populariteit. Meer transparantie en controle voor ons om te beslissen wat we zelf belangrijk vinden, is ook broodnodig."

Bedreiging Facebook

Toegegeven, je leest of hoort wel eens het relaas van een moderne Don Quichot die Facebook de rug toekeert. Ook critici zijn vandaag niet mals voor onze collectieve verslaving: terwijl de kritiek een aantal jaren geleden nog ging over wat een enorme tijdsverspilling Facebook wel niet is, is die vandaag fundamenteler. Facebook zou niet enkel een bedreiging zijn voor onze persoonlijke omgang met elkaar en onze privacy, maar ook voor het web op zich. 

Desondanks lijkt het alsof we er alsmaar meer tijd op doorbrengen en ook belangrijke delen van ons sociaal leven worden via Facebook georganiseerd en besproken. We vernemen nieuwtjes en ook meer belangrijk nieuws via Facebook. Waar we vroeger nog op zoek moesten naar informatie op het internet, krijgen we het vandaag hapklaar op één bord gepresenteerd.

Het medium is bovendien bijna incontournable geworden. Kritiek op Facebook wegwuiven door te stellen dat deelnemen een keuze is, gaat niet op. Facebook is alomtegenwoordig. Net daarom moeten we het des te meer in de gaten houden.

Hoe je het ook draait of keert, deze laatste ontwikkelingen van Facebook als medium zullen onze kijk op de wereld aanzienlijk vernauwen. We moeten ons er dan bewust van zijn wie welke informatie stuurt, en op welke manier. Facebook mag dan wel een niet eens zo succesvol reclamebedrijf zijn, binnenkort gebruikt een miljard mensen het als communicatiemiddel.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

reacties

9 reacties

  • door Staf op maandag 3 september 2012

    Ik denk niet dat het business model van Facebook vol te houden is. Er zullen denk ik alternatieven komen zodat er bij je dataabonnement een soort Facebook zit waar anderen ook kunnen op abonneren zonder dat dit via Facebook servers moet gaan. Google maar eens ownCloud en diaspora. Hoe lang dit gaat duren voor dit er komt, kan ik nu niet zeggen. Ik ben deel van het product van Facebook[*] maar beschouw alles dat via hun loopt als openbare info. Ik zal nooit echte persoonlijk communicatie via dat medium doen.

    [*]Mensen die hunzelf zien als klanten van Facebook zijn in mijn ogen verkeerd; je bent hun product dat verkocht wordt aan de adverteerders.

    • door Gerard Devolder op dinsdag 4 september 2012

      Een tijdje na het ontstaan van facebook (op zemerige manier "sociale webstek" genoemd) beoordeelde ik deze schepping, gecreëerd door iemand die aan de universiteit zat, als een groooooooote faRce. Als ik een klare kijk heb op een of andere geschapen farce, wat in dit geval wel zo is, doe ik niet mee en noemde de site "faRcebook. Recent bleek dit bevestigd. Zie de beurs(onder)gang als last voor de aandeelhouders. Gedreven door onuitputtelijke hebzucht willen ze slapend rijk worden, een droom van miljoenen mensen. Na hun slaap worden ze badend in het zweet met een kater weer wakker. De samenleving lijdt er onder.

      En de boer, hij ploegde voort. En de bebzuchtigen, zij doen ontegensprekelijk voort.

  • door Félicien Manon op dinsdag 4 september 2012

    Binnenkort gebruikt een miljard mensen Facebook als communicatiemiddel? Maar mensen toch, is het dan echt zo slecht gesteld met de communicerende mensheid?

    • door svdl op woensdag 5 september 2012

      Absoluut, heel slecht gesteld. Begrijp je het niet? Nu ja dat is een van de symptomen natuurlijk....

  • door Wouter Paardekooper op dinsdag 4 september 2012

    Een eerste reactie met stellingen en ideeën waar ik na antwoorden van anderen graag op terugkom en/of bijschaaf:

    A. Facebook is dan misschien een sociaal medium, het is geen sociale instelling. Het is gewoon een bedrijf dat een bedrijf is met één bedoeling: geld verdienen. Van zo'n instelling mag je verwachten dat ze geld vragen en dat ze het bereik artificieel laten dalen om het tegen betaling weer te laten stijgen. Dat moet je verwachten, of je doet wat naïef. Geld verdienen >is het enige dat ze doen<.

    Als we een medium willen dat dit gratis en voor niets doet, zal het van de overheid moeten komen (of een ngo, vzw, ...), en daar ben ik niet tegen. Vier vragen daarbij: 1. wie dat medium gaat betalen (de belastingbetaler of de verspreider van de informatie of ...?), 2. of dat goedkoper is, 3. of de dienstverlening dan nog aanvaardbaar is, en 4. of het werkelijk neutraal blijft. Het is een (moeilijke) afweging tussen de twee alternatieven, gegeven dat je die vier variabelen kunt invullen. Het enige probleem is dat we dat niet kunnen. En zelfs als we hat al konden, is het moeilijk omdat het om kwalitatieve, en niet om kwantitatieve data gaat (neutraliteit druk je niet uit op een likertschaal, bvb).

    Het probleem is niet dat facebook geld vraagt. Het is normaal dat het geld vraagt. Geld is de reden van haar huidig voortbestaan. (Niet noodzakelijk haar ontstaan.) *** B. De stellingen die Zuckerberg in zijn brief doet zijn daarom schaamteloos en foutief. 'We geloven in een open wereld' is overduidelijk onwaar. 'We geloven dat we geld kunnen verdienen aan het wijds platform dat voor velen aantrekkelijk is', is wat hij bedoelt, en aardig succesvol uitbouwt. Volgens mij is het niet het einde van Facebook. Natuurlijk kun je ook al een stem kopen in de reguliere media, waarom denk je anders dat ze blijft bestaan? - Ben ik daar dan akkoord mee? Nee, natuurlijk niet, maar zo werkt het. Als we een ander platform willen dan een zoveelste grijs facebook in het muizige sociale netwerk wereldje, zal het van de overheid, een ngo, of een vzw moeten komen. *** C. Dat followen op andere website vind ik maar luguber... Je kunt het wel tracken: bvb met de 'Collusion' add on in Firefox. Dit mag voor mij onderworpen worden aan de keuze van de gebruiker: WIL je gevolgd worden door Facebook? Maar los daarvan is het gewoon handig. Ik heb zelf ook niks aan reclame die de bal volledig misslaat. (Meer nog, ik heb mij op facebook al meerdere malen beledigd gevoeld: denkt u nu werkelijk dat DAT mij aanspreekt?? Ik overschatte de technologische kunde van facebook blijkbaar.) *** D. Of gepersonaliseerde feeds werkelijk belangrijke zaken verdrukken weet ik niet. Als ik belangrijke zaken wil lezen, is het eerste waar ik aan denk bepaald niet 'facebook', eerder (in alf. volgorde) de Morgen of de Standaard, en dan kort nakijken of ze idd beiden hetzelfde zeggen. Zeggen dat we alles op facebook 'hapklaar' krijgen opgediend vind ik wat ver gaan. Wat heel erg ver. - Mochten deze kranten en andere prominente media zoals het canvas-journaal werkelijk de belangrijke zaken naar achteren drukken dan is er wel écht een probleem. Dan is ignorance bliss verheven tot het motto des Vaderlands, hoera! Maatschappelijk belang mee opnemen in de algoritmes om dat verdrukken tegen te gaan is een goed idee, maar ik denk niet dat iemand dat moet verwachten van een bedrijf "that's in it for the money". Vandaar mijn voorstel tot een parrallel platform opgericht door ngo, vzw, etc. *** E. Facebook voorstellen als kredietwaardige bron van informatie (wat de auteur hierboven toch impliciet doet, vind ik) vind ik overdreven. Het is een speilerei met megalomane trekjes, maar het zal nooit macht over zijn gebruikers krijgen. Er blijven andere bronnen voor goede informatie. Facebook voorstellen als alomtegenwoordig gaat al helemaal erover. *** F. over de laatste paragraaf. Onze kijk op de wereld zal enkel worden vernauwd als we facebook als enige bron van informatie gebruiken. En dat doen we niet. En natuurlijk moeten we ons bewust zijn van wié de informatie stuurt! Dat is een cruciale boodschap die altijd en door iedereen onthouden moet worden, en het moet vooral goed in de hoofden gepompt worden van de (en nu wordt ik wat patriarchaal) meest kwetsbaren. Maar het is geen boodschap die 'ontstaat' door de praktijken van facebook, het is een boodschap die van belang is in elke maatschappij met vrijheid van meningsuiting.

  • door as op dinsdag 4 september 2012

    wederom een goed artikel. Goede analyse. maar ik heb een probleem met het volgende: "De selectiemechanismen zouden rekening moeten houden met maatschappelijk belang, en niet enkel met populariteit. Maar wie bepaalt er wat van maatschappelijk belang is en wat minder belangrijk is? Je moet zelf kunnen bepalen wat er op je feed gaat komen. Geen commerciële prioriteiten, maar ook geen moraalridders.

    • door Wouter Paardekooper op woensdag 5 september 2012

      *Vind ik leuk*

  • door werktniet catteeuw op woensdag 5 september 2012

    Facebook is gewoon een versie van een internet gemeenschap zoals we in verschillende formaten al jaren hebben: bullitin board/forums/blogs... Wel-is-waar met een sterk uitgewerkte zoekmachine, lage drempel, breed geïntegreert,...

    Uiteindelijk kan je zelf zo'n dingen opzetten (voor dewereldmorgen bvb) en zelf uw gemeenschapje aan elkaar linken - waarvoor je nu facebook gebruikt.

    Er zou moeten een open software versie van facebook bestaan, kant en klaar a la ubuntu, die gemeenschappen zelf kunnen opzetten en die daarna eventueel gelinkt kunnen worden.

    Uw persoonlijk facebook bestaat toch zowiezo uit mensen in uw omgeving en vanuit uw interesses - dus het is logisch om de websites zelf vandaaruit te organiseren.

    Als sociaal instrument heb je dan ook de zaak zelf in handen. Advertenties kunnen nog steeds en die kunnen dan afgestemt worden door het thema van uw gemeenschap ipv het annalyseren/verkopen van persoonlijke gegevens (wat facebook infeite doet).

    Open software met eigen instellingen en een soort universeel pasport. Mensen kan je vinden als ze gevonden willen worden.

    De open software kant kan dan centjes verdienen door server diensten aan te bieden.

    Als een dorp dan bvb modern wil wezen kan het zo'n service aanbieden voor zijn bewoners en daarmee zijn gemeenschap informeren en versterken en een directere democratie mogelijk maken. Tenzij het bang is van met zijn burgers in contact te staan, en de burgers onder elkaar - of het daar één of ander bezwaar kan tegen bedenken.

    Als mensen toch de uren opdoen op hun sociale netwerken dan kunnen het evengoed locale gemeenschappen, ideëen en diensten betreffen - ipv NASDAQ en Disney of whatever toestanden. Mochten scholen bvb eigen sociale netwerken gebruiken dan kan die tijd misschien nuttig gebruikt worden. Educatieve spelletjes ipv geld aftroggelen spelletjes... op source.

    Doenbaar.

    • door ingridt op woensdag 5 september 2012

      lokale en open sociale netwerksites zoals werktniet catteeuw ze beschrijft in "Facebook is gewoon een versie", vind ik een prachtig idee! Ik zie direct al mogelijkheden in mijn omgeving.

      Advertenties afgestemd op het thema van de gemeenschap is ook een stuk correcter, veelzijdiger èn handiger en relevanter dan op basis van browsergeschiedenis

      Bestaat dat universeel paspoort al ergens? Dat is misschien iets om door de overheid of een instelling van de privacy-commissie te laten organiseren?

    Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties