Bij DeWereldMorgen.be schrijven we niet voor de clicks.

We maken media voor een betere wereld.

Samen met vele vrijwilligers en burgerjournalisten.

Om dit te blijven doen hebben we uw steun meer dan nodig!

Steun onafhankelijke media!

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu

Ruimteschip aarde aan passagiers: “We hebben enkele probleempjes”

Is de aarde om zeep? Niet helemaal, maar als de aarde ons ruimteschip is waar we als mensen totaal afhankelijk van zijn, dan zou de boordcommandant stevige waarschuwingen laten horen over de toestand van zijn of haar schip. UNEP vervult die rol met zijn vijfde Mondiale Milieurapport.
vrijdag 8 juni 2012

Na de vorige edities uit 1997, 1999, 2002 en 2007 is UNEP, de Milieuorganisatie van de Verenigde Naties, toe aan de vijfde uitgave van zijn Mondiale Milieurapport, in het Engels Global Environment Outlook Report.

Risico van plotse en onomkeerbare veranderingen

En de taal is niet verkeerd te verstaan. De veranderingen aan onze planeet zijn ongezien, en de geleverde inspanningen zijn onvoldoende om het tij te keren.

Erger, zowel op lokaal, regionaal als mondiaal niveau zullen kritische drempels worden overschreden. En daarmee riskeren we plotse en onomkeerbare veranderingen te beleven die onze leefomgeving bedreigen of zelfs onderuit halen. Denk aan het smelten van de ijskap op de Noordpool, of aan zoetwatervoorraden die verdwijnen.

Natuurlijk weet de wereld, dikwijls al heel lang, wat er moet gebeuren. En op tal van terreinen zijn er wel degelijk afspraken gemaakt. Maar bij minder dan één procent van die milieuafspraken – namelijk slechts vier op in totaal vijfhonderd – is er vooruitgang vast te stellen.

Weinig vooruitgang, dramatisch veel achteruitgang

Veel vaker is de achteruitgang ernstig tot dramatisch. Zo kunnen we het vergeten dat de opwarming van de aarde lager dan 2 graden Celsius zal blijven… en belanden we dus vrijwel zeker in de gevarenzone.

Wereldwijd mishandelen we letterlijk de aarde: gronderosie, ontbossing, ze zouden de mondiale economie meer kosten dan de financiële crisis van 2008. Het goede nieuws: het blijkt mogelijk om met een stevige en gecoördineerde aanpak de ontbossing stevig aan banden te leggen. Maar de successen zijn schaars, heel schaars.

Zoet water dan, een goed dat onmogelijk is bij te maken en dus heel voorzichtig mee om te springen. Vergeet echter dat we die voorzichtigheid nu al in praktijk brengen… terwijl nochtans vier op vijf wereldbewoners in gebieden leven waar waterschaarste een reëel probleem is.

En ook onze grootste waterreservoirs, de oceanen en de zeeën, kunnen niet rekenen op een duurzame behandeling. Verzuring bijvoorbeeld is een heel vervelend fenomeen. De koraalriffen dragen er de gevolgen van, straks zijn ze er niet meer.

Biodiversiteit, of de verscheidenheid van planten en dieren, vertoont een fors dalende curve. De zogenaamde Global Living Planet Index laat tussen 1970 en 2007 een krimp van om en bij 30 procent optekenen.

Het rapport schenkt ook aandacht aan chemisch afval. Geen wonder want het is een ernstige bedreiging voor elk leven en voor een duurzame ontwikkeling. Meer dan negentig procent van alle water of visstalen vertonen pesticidenvervuiling. En de digitale samenleving zadelt ons op met de sterkst groeiende afvalberg, die van het elektronische afval.

Nood aan een systeemperspectief

Het zijn evenveel facetten van fundamentele veranderingen die zich afspelen binnen ons ene aardse systeem. Een benadering vanuit dat perspectief is te vinden in het rapport vanaf pagina 193.

Wat nu? Het rapport hamert erop dat het niet zo zinvol is om te werken aan de symptomen. Veel beter is het om het beleidsvizier te richten op de krachten die deze nefaste dynamiek voortstuwen. En dat gaat het over de vervelende kanten van een sterke bevolkingsgroei, van almaar toenemende consumptie en productie, van verstedelijking en van globalisering.

Wat te doen? Waar zitten de voorbeelden?

Het is de verdienste van het rapport dat het vervolgens uitwaaiert over de diverse regio’s van onze aarde. We krijgen daardoor de uitdagingen nog scherper in beeld. En ze zijn vergezeld van wat een aangepast beleid kan zijn, en zelfs van voorbeelden van dergelijk goed beleid. Wie er werk van wil maken, kan hier een hele agenda uit puren.

Ja, duurzaamheid is haalbaar maar…

Het laatste deel hanteert opnieuw het mondiale perspectief. Een pak duurzame doelen realiseren tegen 2050 is mogelijk, dat is het goede nieuws wat scenario’s vertellen. Maar zoiets kan echt niet zonder snel een andere politiek te voeren, zonder stevige investeringen en zonder gedragswijzigingen. We moeten zowel onze consumptie als onze productie drastisch veranderen.

Die noodzakelijke transitie naar een duurzame of sociaalecologische economie kan niet zonder dat ook mondiale alternatieven en oplossingen hun rol kunnen spelen. Dan kan moeilijk anders. De vele crises waarmee we kampen, situeren zich immers ook en culmineren op de schaal van het systeem aarde. Alles wat we aanvatten om die crises op te lossen, op lokaal, nationaal of welk ander niveau ook, moet deel uitmaken van of zich integreren in een globale visie en aanpak.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.

reacties

7 reacties

  • door Gerd op zaterdag 9 juni 2012

    De aarde stevent af op een kantelpunt van grote ecologische verschuivingen, die enorme implicaties kunnen hebben voor de mens. Dat is de alarmerende conclusie van 22 vooraanstaande wetenschappers in het tijdschrift Nature dewelke moet toegevoegd worden aan het Unep rapport.

    De oorzaken zijn bekend: de opwarming van de aarde, terwijl bevolkingsgroei en economische expansie steeds meer natuurlijke rijkommen en landoppervlak eisen, waardoor de natuur steeds meer gefragmenteerd geraakt.

    De auteurs zien de mate waarin de mens land in beslag neemt als doorslaggevend .

    Wereldwijd is dat nu al voor 43 procent van het ijsvrije landoppervlak het geval, stelt de studie. Maar als de wereldbevolking groeit van de huidige 7 tot 9 miljard in 2045, zal waarschijnlijk al in 2025 de helft van het ijsvrije landoppervlak in beslag genomen zijn. Als we een zeer onaangename verrassing willen vermijden, moeten we weg blijven van die 50 procent. We hebben deze enorme zeepbel van bevolking en economie gecreëerd. De bel zal ofwel langzaam leeglopen, ofwel uiteenspatten .

    De signalen dat het al over enkele generaties zover kan zijn: de stijgende temperatuur en dier- en plantensoorten die in snel tempo uitsterven.

    De ecologische voetafdruk - de oppervlakte van de Aarde die nodig is om te voorzien in de menselijke behoeften - ligt wereldwijd gemiddeld op 2,7 hectare, terwijl de planeet slechts een afdruk van 1,8 hectare per persoon aankan zo werd tot op heden aangenomen.

    Het revolutionaire van de conclusies in Nature is dat het risico van plotse en onomkeerbare veranderingen moet begrepen worden als wegend op de Biosfeer als geheel.

    De studie in Nature zegt dat we eigenlijk maar de helft van deze oppervlakte kunnen gebruiken en dat de planetaire ecologische overshoot een factor drie bedraagt. De gemiddelde Europeaan verbruikt dan zes maal teveel, de Vlaming acht maal en de Noord-Amerikaan twaalf maal.

    Overconsumptie in combinatie met overbevolking en ongelijkheid vernietigt onmiskenbaar het aardse ecosysteem en de levensvoorwaarden zelf.

    De oplossing voor de overconsumptie én voor de ongelijkheid is een drastische vermindering en veelal stopzetting van de consumptie van zowat alles waarop de verwende middenklasse vandaag zonder meer recht op meent te hebben.

    Een volgehouden beleid van geboorteperking wereldwijd in weerwil van de grote godsdiensten en expansieve nationalistische ideologieën is noodzakelijk maar komt te laat als de overconsumptie en economische groei niet dringend wordt teruggeschroefd , ook al omdat de echte armen en de lagere middenklasse die nog niet volop aan het consumptiefestijn deelnemen staan te trappelen om dat wel te doen.

    In een business as usual scenario gaat men uit van een verdrievoudiging van het wereld economisch product tegen 2050, wat dus de globale ecologische overbelasting tot een factor tien ( ! ) zou doen exploderen. Met de evidente onvermijdelijke implosie tot gevolg.

    De geglobaliseerde industriële economische megamachine aangedreven door winst-en koopkrachthonger , concurrentieel superioriteitsstreven van staten en transnationale ondernemingen en identitair cultureel en godsdienstig integrisme walsen de aarde plat.

    Een tegencultuur van bescheiden soberheid , stilte en solidariteit met al wat leeft in locale samenlevingsverbanden met beperkte actieradius is het alternatief.

    Naast rurale gemeenschappen en "small holdings" kunnen dat tuinsteden zijn met overzichtelijke dimensies waar het grootste deel van de economische activiteit uit zelfvoorziening bestaat zonder gemotoriseerd verkeer, luchthavens, wolkenkrabbers, asfalt en beton maar met parken in plaats van parkings en met een organische infrastructuur die geciviliseerde ontmoetingen en samenwerking bevordert in plaats van de huidige "concrete jungles".

    De aarde moet bevrijd worden van haar dodelijke omknelling door een netwerk van megalopolissen en industriële kazernes verbonden door autostrades, lucht-en scheepvaartroutes en van de verschroeiende monoculturen van de industriële grootschalige landbouw.

    In een duurzame de aarde bewarende samenleving zullen de burgers van hun verslaving moeten afkicken aan auto's en motoren, vliegreisjes, electrische apparaten en electronische gadgets, plastics, onkruidverdelgers en geurverfrissers ( om slechts die voorbeelden van artificieel chemische troep te noemen ) , alle dagen vlees of vis, tomaten in de winter en exotisch voedsel uit verre continenten.

    Zij zullen vooral moeten afkicken van van de cultuur van de kick zelf, van de modegrillen van het steeds nieuwe en van het nooit genoeg.

    Vermits zeer weinigen voor dit alles gewonnen zijn zal het ecocidaire consumptiekapitalisme aan geweten sussende greenwashing blijven doen tot binnen enkele generaties de kortzichtige hooliganeske soort die zichzelf homo sapiens sapiens noemt van de aardbodem zal verdwenen zijn.

    • door Bram op zaterdag 9 juni 2012

      Dat heb je nu eens mooi gezegd , maar zo lang zal het niet meer duren denk ik .

  • door catteeuw op zaterdag 9 juni 2012

    Groepen mensen kunnen zich organiseren als een bedrijf met gelijkwaardig aandeelhouderschap. Een Coöperatie zeg maar. Ze kunnen in het bedrijf alle eigendom communaal (zoals dat in diverse lagen ve bedrijf zo is) beschouwen. Dit voorkomt inefficiënte territoriale-fetishitische competities. Dus geen nood voor 10 TVs als iedereen gewoon overeenkomt waaraan ze blootgesteld willen worden op bepaalde tijdstippen. (eigen server! proxi-internet)

    Dit bedrijf kan een agrarische tak bevatten die de grondstof voor het bedrijf en voeding in de refter voorziet.

    Het bedrijf kan zich focussen op de basis benodigdheden - voor zichzelf en voor de buren.

    Het bedrijf kan intern werk belonen met een eigen inflatie-vrije munt waartegenover de goederen staan die het bedrijf produceert.

    Dit bedrijf - in het teken van effeciëntie - voorziet de eigenaren van onderdak. Een belofte van het bedrijf aan zichzelf is om altijd onderdak - voeding - kledij - opvoeding voor zichzelf te voorzien.

    Dit bedrijf kan regionaal - nationaal - internationaal handel drijven - via een barter systeem met soortgelijke bedrijven - oftwel voorzichtige en strikt gereguleerde handel met de oude versleten satanische communes. Het bedrijf moet aan geen enkel satanisch dictaat gehoorzaam zijn.

    Dit bedrijf functioneert in wederzijds bevorderlijke handel met soortgelijke bedrijven - en krijgt hiervoor een nationale burocratische legitimatie. Dit door belastingen in de producten die de gemeenschap creëert. In ruil voorziet de overheid de mogelijkheid tot het creëeren van het bedrijf door het geven van middelen die tot productie en bezit leiden.

    Middelen waartoe bedrijven recht hebben worden ingeschat naargelang hun aantal aandeelhouders.

    De gemeenschap - sorry onderneming - kan ook ouderen opvangen en zo dat werk interest-vrij binnen het monitiare stelsel doen. De ouderen zijn dan aandeelhouders vh bedrijf - en mogen naar mogelijkheid participeren in de welvaardenheid van de fabriek. Hun woning is eigendom van het bedrijf en ze mogen er zo lang mogelijk blijven wonen. De tuinen-paden-straten er rond worden vruchtbare grond. Hierdoor moet de overheid geen fiat geld ophalen om ex-eenheden een waardige exit te gunnen.

    Ik noem het: SuburbanHomeFarm

  • door janu op zondag 10 juni 2012

    De mens is een onvolmaakt wezen gedreven door begeerte/hebzucht en machtswellust. Daardoor leven we in een pikorde waar de machtigen al het begeerlijke naar zich toetrekken, geld, macht en vertier. Een oplossing is de verandering van de structuren waaronder de afschaffing van de dictatoriale Veiligheidsraad van de VN en de afchaffing van de kolonialistiche diefstal, de vrije markt.

    • door R. Goorman op zondag 10 juni 2012

      Het rapport van de 22 wetenschappers is inderdaad zorgwekkend. Maar zoals steeds, zal ook deze boodschap ontkracht of geminimaliseerd worden door allen die er belang bij hebben dat de status quo behouden blijft. Kop in het zand en verder produceren, consumeren, winst maximaliseren en elkaar dood concurreren (in plaats van samen te werken). De kans dat we dus afstevenen op een implosie van de zeer delicate evenwichten in het ecosysteem wordt dus met de dag groter. Dit zal leiden tot een nooit geziene catastrofe voor de mensheid, waarin armoede, hongersnood en ziekte dramatische vormen zullen aannemen. Een aanzienlijk deel van de wereldbevolking zal hierbij waarschijnlijk uitsterven, de "not-haves" het eerst, de "haves" daarna. Sommigen van deze laatsten zullen alle middelen inzetten om hun hachje te proberen redden en er mogelijks nog in slagen ook. Spijtig genoeg zullen het niet de meest verstandigen zijn die overblijven maar wel de machtigsten, net diegenen die we niet nodig hebben om een nieuwe, rechtvaardiger en eco-sociale wereld te heropbouwen, als dat al überhaupt nog mogelijk is. Er zijn aangenamer dingen om aan te denken.

  • door Pee_ef op maandag 11 juni 2012

    Maar helaas negeren jullie op de wereldmorgen dit probleem ook?

    Nochtans is dit de moeder van alle zowat alle sociale en financiële en milieu problemen.. Of is er ergens een geheimhouding verdrag dat journalisten hebben moeten ondertekenen? Want nergens in de officiële media gaat men het debat aan..?

    Lees AUB. mijn blog op deze site, waarin alles in een notedop uit de doeken wordt gedaan. Jullie zouden hier beter wat meer aandacht aan geven, gezien dit aan de grondslag ligt van 90% van de artikels op deze site.

    http://www.dewereldmorgen.be/blogs/peeef/2012/04/29/een-monetair-systeem-voor-de-toekomst-het-definitieve-einde-van-deze-en-toeko

    • door catteeuw op maandag 11 juni 2012

      Je moet weten dat onze infastructuur afhankelijk is van olie. En de olie is een quasie monopolie: 3 Amerikaanse beurzen die enkel in dollars (= euro) handelen en de beurs van Iran waarmee we officieel geen handel mee mogen doen van onze meesters. Alle grote conflicten van de laatste eeuw draaiden rond grondstof monopolies - voornamelijk olie. De macht van het westen, vd dollar en de euro = olie.

      Met dit energie monopolie - alsook de dreiging van oorlog (het financiëren van "rebellen" bvb) - verplichten ze economieën om zich aan te sluiten bij het nep geld carnaval.

      Dewereldmorgen is even afhankelijk vd olie. Net als alle politiekers. Net als iedereen. Het is een gigantisch probleem. Als je een democratische munt installeert - dan gaan ze u waarschijnlijk geen olie meer geven. En dat ben je dood - want onze hele infrastructuur en cultuur steunt op olie. Als een verzameling individuen zijn we door het schuld systeem, de consumptie-economie en het algemeen commercieel "denken" redelijk machteloos. Mijn laptop kostte ongeveer 240kg aan olie om te produceren. De duizenden laptops die DeWereldMorgen accomoderen kosten duizenden liters olie. Geen olie = geen laptop = geen DWM. Daarom blijven we maar rond de pot draaien. Iedereen hangt eraan vast.

      Maar we weten ook dat olie eindig is. Dus de levensnood voor een nieuwe economie is een feit als zwaartekracht. En er zijn al genoeg laptops op de planeet om mee voort te kunnen - als we delen. IPV telkens nieuwe te maken kunnen we gewoon de oude onderhouden. Dit is zo voor al onze creaties: autos en huizen bvb. Een laptop weggooien is olie en geld weggooien. Maar we zijn zodanig getraint op monitaire logica dat het logisch lijkt om telkens nieuwe auto's en speelgoed en whatnot te kopen - nieuwe huizen te zetten - vanwege de relatieve monitaire waarde - niet echte waarde.

      Daarom: alternatieve munteenheden en een gecombineerde economie als overgangsfase. Op kleine schaal beginnen - en iets echt uitbouwen. Opnieuw leren leven van het land en reeds bestaande technologie onderhouden ipv wegwerpen en vervangen met praktisch hetzelfde.

      Met de 3D printer zal het updaten van bestaande technologie mogelijk zijn. Je kan dan een vervang onderdeel specifiek en ter plekke produceren.

    Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties