about
Toon menu

Plastic Planet (deel 2): kunststofarchipel en vuilnisbelten van e-waste

Elk stukje plastic dat we ooit gebruikten, bestaat nog steeds. Waarom? Omdat het maar liefst 1.000 jaar duurt om het op een natuurlijke wijze af te breken. Het plastic dat we dagelijks met zijn allen verbruiken, heeft dramatische effecten op het milieu. In dit tweede deel nemen we u mee naar de oorzaken van deze vervuiling en kijken we ook naar nieuwe problemen die zich ontwikkelen.
donderdag 24 mei 2012

Vindt u dit artikel de moeite? Geef ons dan uw fair share.

Het vorige deel ging over de kunststofarchipel. Een drijvende vuilnisbelt in het midden van de Grote Oceaan die tonnen afval, meestal plastic, bevat. In dit tweede deel kijken we naar enkele oorzaken van deze drijvende vuilnisbelt, maar richten we ook onze blik op de problemen die de technische (r)evolutie met zich meebrengt en wat dit betekent voor de derdewereldlanden die bovenop hun eigen afval, ook heel wat 'luxe-afval' van Europa en de Verenigde Staten te verwerken krijgen.

Plastic zakjes

Elke seconde worden er wereldwijd 16.000 plastic zakken uitgedeeld en per jaar gebruiken we er met zijn allen tussen de 500 miljard en 1,2 triljoen. Deze worden slechts één keer voor amper twaalf tot twintig minuten gebruikt. Hoewel men weet dat een plastic zak tot 1.000 jaar nodig heeft om af te breken, wordt maar één op elke 200 plastic zakken die we gebruiken, gerecycleerd.

Ook de Grote Oceaan heeft last van deze plastic zakken. Per jaar doden ze in de regio van de kunststofarchipel zo'n 100.000 vogels, walvissen, dolfijnen en schildpadden. Wanneer het dier sterft, belandt het plastic gewoon terug in de natuur waar het wederom verdere schade kan toebrengen.

Bovendien zorgen plastic zakken voor ongeveer 2 kg CO2-uitstoot, per persoon, per jaar. Reken dat maar eens om naar een volledige wereldbevolking...

Slechts 39 landen wereldwijd hebben tot nu toe stappen ondernomen om het aantal plastic zakken te verminderen of volledig te bannen. België heeft nog geen totaalverbod, heel wat Afrikaanse landen hebben die stap dan weer wel gezet.

Plastic flessen en dopjes

In 2008 werden er op één jaar tijd 2,5 miljoen ton plastic flessen weggegooid, ze vormen samen dan ook de grootste bedreiging voor stranden en oceanen. Vreemd wanneer je weet dat er striktere regelgevingen bestaan voor kraantjeswater. Bovendien is kraantjeswater in Europa en de VS goedkoper en zuiverder dan water uit plastic flessen die verschillende giftige stoffen bevatten.

De drijvende vuilnisbelt en de inhouden van diens albatrossen zitten vol met plastic dopjes van PET-flessen. Terwijl de plastic flessen hun weg vinden naar de bodem van de oceaan waar ze niet de kans hebben om af te breken, blijven de plastic dopjes gewoon drijven op het wateroppervlak. Het zijn vooral deze kleine voorwerpen die de albatrossen opeten of aan hun kuikens voederen.

De tsunami: een golf van afval

Op 11 maart 2011 verraste een tsunami het noordoosten van Japan. Tonnen 'afval' werden er die dag de Grote Oceaan ingejaagd. Nu, ruim een jaar later, spoelt het afval aan, op de kusten van Alaska. Geschat wordt dat meer dan 90 miljoen ton afval het land nooit zal bereiken, maar terecht komt in de kunststofarchipel.

De Japanners zelf zijn optimistischer en schatten het puin van de tsunami in op zo'n 5 miljoen ton waarvan 70 procent recht naar de bodem zakt en 1,5 miljoen ton op het water drijft. In Alaska zijn inwoners alvast begonnen aan grote opruimacties, maar de grootste afvalgolf zal pas aanspoelen in 2013 of 2014 en naar alle waarschijnlijkheid zullen ook Midway Atol en Hawaï te maken krijgen met dit puin.

E-waste

De technologische evolutie heeft voor heel wat afval gezorgd. Computers bijvoorbeeld worden gemiddeld twee jaar gebruikt, daarna vinden we ze te oud en dumpen we ze samen met ander elektronisch materieel. 50 procent van alle gedumpte computers wereldwijd belandt in China. Voorts hebben ook India en het westen van Afrika veel last van gedumpte elektronica, of e-waste. Het elektronische afval is het snelst groeiende afvalprobleem.

Elk jaar verschepen de Verenigde Staten 3 miljoen ton e-waste, naar India. In Seelampur, ten oosten van de Indiase hoofdstad New Delhi, verdienen arbeiders één dollar per dag om de bruikbare materialen van het plastic te scheiden. Het vuilnis zelf verwerken, vindt de VS geen optie. Per halve kilo elektronisch afval wordt in de VS immers 15 tot 30 dollar betaald om het te recycleren. Het afval laten verschepen naar India of China is een veel goedkopere optie en bovendien niet zo tijdrovend.

Het aandeel van Europa in de afvalexport is, ondanks een overeenkomst waarin Europa er zich toe verbond geen e-waste in Afrika te dumpen, ook niet min. Elk jaar zou er 8,7 ton e-waste van Europese landen in ontwikkelingslanden terecht komen. In de Nigeriaanse metropool Lagos alleen al komen elke maand ongeveer vijfhonderd containers toe met afgedankt materiaal, waarvan ongeveer drie vierde e-waste is. Slechts een vierde van het materiaal wordt opnieuw gebruikt. De rest wordt verband of 'verdwijnt' gewoon.

Verdwijnen doet dat afval echter nooit. Het materiaal waaruit deze elektronische toestellen gemaakt worden, bevat vaak gevaarlijke stoffen die uiterst giftig en kankerverwekkend zijn. Zware metalen komen terecht in de rivieren waarin heel wat mensen zich elke dag baden, maar ook gebruiken als drinkwater.

Bij het verbranden van gevaarlijk afval komen allerlei giftige stoffen in het lichaam van vaak jonge kinderen terecht die het plastic van het metaal proberen te scheiden om zo enkele dollars bij te verdienen.

Bestaan er oplossingen?

Wat de kunststofarchipel betreft, lijkt voor heel wat mensen de oplossing simpel: zet met een grote groep een actie op poten om de zeeën op te kuisen.

Regelmatig worden er door verschillende milieuorganisaties dergelijke initiatieven ondernomen, maar volgens wetenschappers, onder wie oceanograaf Charles Moore, is dat onbegonnen werk. Er zou te veel tijd en geld in de projecten kruipen en het resultaat zou bovendien niet evenredig zijn met inspanning.

Moore is er samen met andere wetenschappers van overtuigd dat sensibilisering en preventie veel belangrijker zijn. Volgens hen hebben opruimacties geen zin wanneer we in de toekomst niets aan onze gewoontes veranderen.

Voor het elektronisch afval is dat eigenlijk helemaal niet anders. We kunnen de boel opruimen, maar wanneer we niet stoppen met afval te dumpen in derdewereldlanden is het een verloren zaak.

Sensibilisering, goede regelgeving en een andere mentaliteit zijn broodnodig om onze afvalbergen te beperken. Daarenboven is het niet enkel zinnig om consumenten te sensibiliseren. Ook producenten moeten nadenken over de manier waarop producten vervaardigd worden en vooral ook verpakt worden. Heb je al eens geprobeerd om inkopen te doen zonder daarbij ook maar één keer plastic te gebruiken?

reacties

5 reacties

  • door aronjaco op vrijdag 25 mei 2012

    Goed , het probleem is nu gekend. Volledig terecht , meer nog , uiterst noodzakelijk dat daarop gewezen wordt. Het probleem aankaarten is één ding. Oplossingen geven die tegen de huidige denkwijze ingaan , dat is een tweede , heel wat moeilijker opgave. Ik bedoel daarmede dus niet : het gedrag van de consument veranderen, waarmee ik dan ook weer niet bedoel dat zulks niet nuttig kan zijn , maar de kern van het probleem bevindt zich elders , namelijk bij de producent. Die producent rekent enkel zijn of haar kostenplaatje en de rest kan hem of haar geen barst schelen. Onze wetenschap pretendeert zo'n beetje voor alles een oplossing te hebben. Wel geef dan de Nobelprijs aan diegene die met een alternatief voor plastiek komt , of aan die producenten die weigeren nog plastiek of andere milieuvervuilende, -belastendematerialen te gebruiken, en zo dat niet mogelijk is , aan diegenen die hun vuiligheid terugnemen en recycleren. Trouwens , ik vestigde ter gelegenheid van vorige bijdrage reeds de aandacht op de mogelijkheden van bv. hennep. En verder, kopen om de hoek , bij de kleine handelaar en in gewicht , en zonder plastiek.

  • door NG op zondag 27 mei 2012

    In Frankrijk is het verplicht GRATIS kraantjeswater te voorzien in elk restaurant.(ik vroeg het zelfs ooit op café en kreeg het gratis bij een ander drankje) Dat kan misschien de consument bewust(er) maken van de idee dat kraantjeswater helemaal niet slecht is. (Ookal gaat niet iedereen zo vaak uit eten)

  • door klaas2 op zondag 27 mei 2012

    ...en dat gaat me straks toch een lucratieve delfstof worden.. plastic..

  • door klaas2 op zondag 27 mei 2012

    o trouwens,, je weet dat je plastic kunt verdampen in een simpele distilatie setup waardoor het weer olie wordt?

    Zo, nu ligt de verantwoordelijkheid bij de lezer zelf. Je hebt gelezen wat voor ellende jouw plastic in de wereld brengt, verwerk je het nu zelf dan ook met een zeer simpele verdamper?

    Om de mensen die nu zeggen niet technisch genoeg te zijn even voor te zijn en hen de kans neit te geven hun verantwoordelijkheid als overmacht voor zich uit te schuiven. 1. koop een goedkoop soldeerstation met instelbare temperatuur a 20 euro 2. doe plastic in een pan met de soldeerboud (uiteraard op een goede en verantwoorde manier) 3. zet pan op groter diep bord 4. doe emmer over het bord en de pan met het plastic en soldeerboud.

    naja.. niemand wil natuurlijk met zon setup werken.. maar zo simpel kan het dus zijn. oja, 1) PET 250—260 ºC 2) HDPE about 130 ºC 3) PVC 75— 90 ºC 4) LDPE about 110 ºC 5) PP 160—170 ºC 6) PS 70—115 ºC 7) Alles wat niet onder 1 tot en met 6 valt.

    verdamptemperaturen.

    • door klaas2 op zondag 27 mei 2012

      even voor de duidelijkheid, dit moet je dus niet zo uitvoeren als beschreven.. ja het werkt, en ja veel simpeler gaat waarschijnlijk niet, maar ik heb alle veiligheidsaspecten buiten beschouwing gelaten, het was puur bedoeld als voorbeeld van hoe simpel het concept is. maar weekmakers, metalen enzo zitten ook in het plastic en produceren giftige stoffen waardoor op zn minst goede ventilatie is vereist alsook een goede filtermethode ,ook heb ik niet expliciet vermeld dat bv het handvat van de soldeerbout buiten de emmer moet blijven of waterdicht moet worden gemaakt (bv met plastidip als de temperatuur bij de bovenkant van de soldeerboud niet hoger wordt dan 100 graden.) maargoed, maartjes dus. mocht je dit leuk lijken zul je je dr eerst goed in moeten verdiepen want anders is het niet veilig.

    Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties