Een nieuwssite die

reclamevrij
onafhankelijk
kritisch
en gratis is?

Dat kan!

Maar enkel dankzij jouw steun

Steun ons nu!

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu

GGO's, droom of nachtmerrie: de vraag van 1 miljoen

Na de ‘Groote patattenoorlog in Wetteren' moet het debat over ggo’s - genetisch gewijzigde organismen - verder gaan. Dat vindt alvast Bart Staes, en hij schreef daarom samen met Barbara Redant en Hans Van Scharen het boek 'GGO's, droom of nachtmerrie' dat donderdag verschijnt
donderdag 26 april 2012

De anti-ggo actie die op 29 mei vorig jaar in Wetteren plaatsvond, zorgde voor bijzonder verhitte en bij wijlen ook boze reacties. Typisch was dat het debat zich verengde tot de vraag of actievoerders nu wel of geen geweld hadden gebruikt. Dat trok de aandacht te vaak weg van het in mijn ogen wezenlijke debat over de zin en onzin van ggo's. Een cruciaal debat over de toekomst van onze landbouw en de mondiale voedselproductie. Dát is het debat dat ik wil voeren. En dat is ook de reden waarom we op 26 april het boek 'Ggo's: droom of nachtmerrie' lanceren. 

De actie van Wetteren was vooraf aangekondigd als een symbolische actie, met een minimale vernietiging van ggo-gewassen die in open veld werden geteeld. Dit met een volgens de website van de onderzoekers (www.durph.wur.nl) belangrijke bijbedoeling: bijdragen aan de aanvaarding van ggo’s door consumenten en boeren. Ik blijf erbij dat dit soort symbolische acties een democratisch en legitiem middel zijn voor het aanzwengelen van een democratisch debat, dat een groot maatschappelijk belang dient.

Waar het onder meer om gaat, is dat er mist gecreëerd werd over de rol van BASF Plant Science rond de wetenschappelijke proef. Terwijl de wijze waarop multinationals als deze wetenschappelijk onderzoek financieren, sturen en nadien privatiseren via patenten, nu net een cruciaal element van de discussie moet zijn. Overigens kondigde BASF in januari 2012 aan dat ze de ontwikkeling van ggo’s uit Europa terugtrekt, behalve uit Gent. Toeval? En tevens vroeg BASF op 31 oktober een vergunning aan bij de Europese Commissie voor de commerciële teelt van de ggo-patat Fortuna voor voeding en voor diervoeder. 

Zoals de ontslagen wetenschapster Barbara Van Dyck recent schreef, is het pertinente onzin om de activisten van Wetteren af te schilderen als 'anti-wetenschap', zoals veelvuldig gebeurde: Wat acties zoals die in Wetteren naar boven brengen, zijn net de structurele machtsrelaties die in onderzoek ingebed zitten. Dus als we het over de invloed van industrie op onderzoek hebben, moeten we het niet enkel hebben over eventuele beïnvloeding van resultaten, maar vooral over de beïnvloeding van vragen die gesteld mogen worden – ‘the 1 million dollar question’. En deze worden mede bepaald door prioriteiten en wereldvisies van financiers. (..) In het verhaal van Wetteren is de vraag welke visie BASF Plant Science heeft op landbouw en voedselvoorziening daarom veel relevanter dan ogenschijnlijk lijkt’.

Dat is inderdaad een uiterst belangrijke vraag, zeker als we na 20 jaar ggo-onderzoek of groene biotechnologie weten dat de keuze voor ggo’s de machtsconcentratie in de agrosector – chemie, zaden en voeding – alleen maar heeft vergroot. Nu reeds hebben 10 bedrijven wereldwijd tweederde van de zaadmarkt in handen. Tien bedrijven hebben wereldwijd 84 procent van de agrochemische industrie in handen en 10 supermarktketens (waaronder Wall-Mart, Carrefour en Tesco) hebben 25 procent van de wereldmarkt van de verkoop van voedsel in handen. Dat is pure macht en die behoeft een serieuze en kritische tegenmacht.

De ggo-technologie is grotendeels in handen van deze grote multinationale ondernemingen. En ieder wetenschappelijk onderzoek, al dan niet onafhankelijk opgestart, komt uiteindelijk onder druk van het grote geld in handen van dezelfde bedrijven. Het gaat om duur en hoogtechnologisch onderzoek waarbij veel overheidsgeld en -steun voor het biotechnologisch onderzoek direct of indirect naar dit soort bedrijven vloeit. Er bestaat een sterke verwevenheid tussen overheid, universiteiten en industrie. En de industrie beslist al te vaak mee over de aard en de inhoud van de te financieren programma's. En daarmee over de toekomst van onze landbouw en voedselvoorziening. Als dat geen democratisch debat waard is? 

Er is op Europees niveau - met succes - een sterke biotech-lobby gaande via ‘EuropeBio’, die ggo’s en dito voedsel door wil drukken, ondanks het feit dat vele enquêtes al jaren aantonen dat een ruime meerderheid van de Europese bevolking hier niets van wil weten. Er is ook het veel voorkomend fenomeen dat adviseurs van voedselveiligheidsagentschappen na verloop van tijd overstappen naar de voedselgiganten en biotechbedrijven én omgekeerd. Recentelijk werden meerdere van dergelijke wantoestanden blootgelegd bij de Europese voedselveiligheidsautoriteit EFSA. Dat agentschap is onbekend bij het grote publiek, maar heeft wel een doorslaggevende stem bij het goedkeuren en als veilig verklaren van allerhande voedsel, additieven en genetisch gemanipuleerde gewassen. 

Na de actie in Wetteren kon en wilde ik dus niet zwijgen.

Al is het mij niet bepaald door iedereen in dank afgenomen, een politicus moet stelling durven nemen en het debat moet ten gronde gevoerd worden. Er kunnen grofweg nog 6 bezwaren geuit worden tegen de keuze voor ggo's, die ik hier niet allemaal uitvoerig kan behandelen, maar kort opsom (voor uitvoeriger tekst leze men het boek).

1. De ethisch-filosofische bezwaren: hoe ver kan de mensheid gaan in het ingrijpen in de natuur? Worden er met dit soort onderzoek grenzen overschreden? Kunnen we met genen doen wat we willen of moeten we dit plaatsen in een context van respect voor ons ecosysteem?

2. Er zijn - deels nog onbekende - korte- en langetermijnrisico's voor gezondheid en milieu. Die risico's worden nu op vrij korte termijn, of middels een zeer beperkt aantal criteria, ingeschat. Niet alleen de kortetermijnevaluaties maar ook de lange termijn is van belang. Zie de analogie met het niet goed inschatten van andere technologieën zoals DDT, asbest of dioxines. Het voorzorgsprincipe moet ten allen tijde gelden.

3. Ggo's zorgen voor een verschraling van de biodiversiteit en dus genetische rijkdom. Het is bewezen dat er bij ggo-teelten minder wilde planten, minder wilde vogels voorkomen. En er zijn vragen inzake de negatieve effecten van ggo's op de volksgezondheid. Daarover bestaat relatief weinig wetenschappelijk onderzoek. Al bestaan er wel degelijk enkele verontrustende studies. 

4. Onderzoek toont aan dat 70 procent van de Europese burgers tegen ggo's is. Daarom strijden wij er in het Euopees Parlement voor dat op de voedseletiketten verplicht vermeld staat dat de aangekochte producten ggo's bevatten.

5. Ggo-teelten zorgen vaak voor minder autonome boeren en boerinnen. De biotechbedrijven zorgen voor een koppelverkoop van zaden en herbicides met een contractueel verbod op het gebruik van zaaizaad. Boeren moeten dus elk jaar weer de kassa's van de voedselgiganten passeren. In landen in het Zuiden worden boeren eerst gelokt met goedkoop gg-zaad, maar na verloop van tijd moeten ze hoge royalties betalen. Boeren worden ook afhankelijk door het patentenbeleid. Internationaal geldt de regel dat er geen patenten worden genomen op levende organismes. En toch gebeurt het steeds vaker dat transgene organismen gepatenteerd worden.

6. Ggo-landbouw is onverenigbaar met biologische of duurzame landbouw en zorgt voor een versterking van de industriële landbouw die sterk afhankelijk is van kunstmeststoffen (eindige aardolie) en chemische bestrijdingsmiddelen. De geclaimde meeropbrengsten van ggo-teelten, blijken niet uit de meeste wetenschappelijke analyses. Het argument dat ggo's honger de wereld uit zullen helpen, is niet meer dan doorzichtige propaganda van grote agro-chemische multinationals.
 
De actie in Wetteren kaderde in een veel bredere discussie over welk soort landbouwmodel we nastreven. Een industrieel landbouwmodel, gedomineerd door een handvol voedselgiganten? Of een model van agro-ecologie, zoals ondermeer verdedigd door de boerenvakbond Via Campesina en experts zoals Olivier De Schutter, VN-rapporteur voor het recht op voedsel en Robert Watson, wetenschappelijk hoofdadviseur van het Britse Ministerie voor Milieu, Landbouw en Platteland.

Mijn keuze is alleszins duidelijk. En ik ben er van overtuigd dat mochten burgers over de juiste informatie en context beschikken, ze ook wel zouden weten welke keuze te maken: die van het gezonde verstand. Een keuze voor een duurzame landbouw.  
Dus is het niet naïef of zinloos om te vechten voor een droom, die gaat over een democratische toegang tot voedsel, een duurzame landbouw die de aarde niet structureel uitput, over autonomie van boeren en boerinnen. Het alternatief is een nachtmerrieachtig scenario, waarin een handvol multinationals nog meer ultieme macht over de mondiale voedselproductie verkrijgen. Enkele mondiale bedrijven die bepalen welk voedsel de meerderheid van de bevolking al dan niet op zijn bord krijgt, die bepalen welk wetenschappelijk onderzoek er gedaan kan worden. Welke scenario gaan we volgen? Me dunkt dat dit alles voldoende 'food for thought' biedt?!            

  
Bart Staes is lid van het Europees Parlement voor Groen

Bart Staes, Barbara Redant en Hans Van Scharen, Ggo's: droom of nachtmerrie?
Houtekiet, Antwerpen, 2012, 143 blz.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.

reacties

23 reacties

  • door Robrecht Vanderbeeken op donderdag 26 april 2012

    Eindelijk spreekt de politiek. Overigens, minister Schauvliege heeft veto-adviesrecht inzake de goedkeuring van de proeven. Waarom gebruikt ze dat niet, in afwachting van een democratisch overleg?

    Ook opvallend hoe onverschillig de studenten van UGent blijkbaar zijn (waar zijn trouwens al die kritische filosofen plots naartoe?). Eén van de redenen is dat het studentenblad Schamper, vanwege de persoonlijke mening van hoofdredacteur Pieter Van Nuffel, helemaal mee is in de brainwash van hun docenten biotechnologie. http://www.schamper.ugent.be/2011-online/het-vib-waagt-zich-aan-nieuwe-veldproef

    http://www.schamper.ugent.be/2011-online/aardappelveld-vernield

    • door Frank Degrande op donderdag 26 april 2012

      Sterk beargumenteerd weeral. Je bent natuurlijk alleen kritisch als je tegen ggo's ben. Durf je het ook maar aan om ggo's te verdedigen, dan ben je onverschillig of meer nog, je bent gebrainwashed door de docenten biotechnologie. Het is allemaal 1 groot complot. Ben je voor ggo's? Dan ben je onkritisch, onverschillig en gebrainwasht. Wij zijn kritisch want wij zijn tegen ggo's, dus wij hebben gelijk!

      • door Robrecht Vanderbeeken op donderdag 26 april 2012

        Lees de stukken in Schamper en je kan er moeilijk omheen dat ze héél eenzijdig zijn, met veel gemouwveeg aan het adres van hun docenten. Schamper is duidelijk pro proeven, springt wat mee op de kar inzake het afserveren van de kritiek als gewelddadig en idioot etc. Nu kunnen ze blijkbaar niet meer terug, hoewel zij al een paar keer uitgenodigd werden om ook eens de andere kant van het verhaal onder ogen te zien en er misschien ook eens wat aandacht aan te geven.

        Ik leg zoveel nadruk op de vlag 'kritisch', teveel misschien, omdat ik merk dat sommige moraalfilosofen UGent daar zo mee te koop lopen, er zelfs hun huisstijl van hebben gemaakt, en desondanks de tegenstanders van GGO's op de meest brutale wijze de mond snoeren.

        Rechtzetting: niet alle studenten laten dit zomaar aan zich voorbij gaan, De studentenorganisatie 'T zal wel gaan' organiseerde bijvoorbeeld een stevig debat dit voorjaar.

        Ook prof. Dr. Sigrid Sterckx ging de discussie aan (zie bijv.: http://vimeo.com/album/1864148/video/38147435)

        Terzijde; net passeerde dit: http://www.avaaz.org/en/bayer_save_the_bees/?tta

        • door e.woud op zaterdag 28 april 2012

          Ook het Anarchistisch Kollektief bracht dit onder de aandacht door middel van affiches, en ook nu vind je in het Anarchistisch Centrum 'assez' nog voldoende flyers en info voor de komende f.l.m. activiteiten.

          Daarnaast hadden veel studenten moraal en filosofie, hetzij niet steeds onder echte naam wat begrijpelijk is, ook hier kritiek op de argumentaties van Braeckman en co.

  • door Laura De Keyzer op donderdag 26 april 2012

    Sinds de mens aan landbouw doet, veredelt hij/zij de gewassen en het vee zodat ze meer produceren. Maw de mens doet al duizende jaren aan het kruisen van soorten tot nieuwe GGO's. Nu gebeurt het sneller en niet via kruisen van gewassen maar in een labo. EIn essentie is er geen verschil. Het valt wel op dat mensen die het verschil tussen een meiose en mitose niet kennen de grootste tegenstanders zijn van GGO's. Een essentiele kennis van de genetica zou op zijn plaats zijn ipv loze woorden te gebruiken over iets dat je niet snapt.

    • door Robrecht Vanderbeeken op donderdag 26 april 2012

      Tja, één van de verschillen die u net vergeet is de patenteneconomie, en misschien ook een beetje dat het genetisch manipuleren veel ingrijpender is, zonder te weten wat de risico's zijn? Ik hoop dat het debat dat Staes wil openen, eindelijk deze mythe eens doorprikt, doen alsof transgeen en klassiek in wezen hetzelfde is, is volksverlakkerij.

      • door Frank Degrande op donderdag 26 april 2012

        Er zit nochtans een bron van waarheid in hoor. Klassieke veredeling is vaak niet zo natuurlijk als men tracht te laten uitschijnen en genetische manipulatie vaak niet zo onnatuurlijk als men wil doen uitschijnen. Zie bv. hier; http://www.biolyrics.be/natuurlijke-ggos/ .

        • door Robrecht Vanderbeeken op donderdag 26 april 2012

          Het gaat m.i. niet om 'natuurlijk' of 'onnatuurlijk', wat een waardegeladen opdeling is en dus voor discussie vatbaar, maar om de verschillen in controleerbaarheid van risico's, de bekende en onbekende gevaren, de uitbuiting door geclaimde eigendomsrecht, de transparantie in onderzoek, het beschikbare internationale juridische kader of eerder de afwezigheid ervan...

    • door cindyV op vrijdag 27 april 2012

      Als leerkracht bio ken ik het verschil tussen meiose en mitose en ik ben tegen ggo's. Het is meer dan "ingrijpen" in de genetische opmaak. Het is alles wat er rond zit ook (kruisbesmetting, gebruik van méér pesticiden, de onbekende gevolgen op lange termijn, het feit dat ons voedsel in handen komt én eigendom wordt van een paar multi-nationals enz....) En , we hebben geen ggo's nodig. Al zeker niet omdat er "te weinig voedsel is". De helft van alle voedsel wordt weggegooid, zelfs nog voordat het in de winkels ligt. Dat argument gaat alvast niet op.

      • door Jer0en op vrijdag 27 april 2012

        En wat heeft het verschil tussen meiose en mitose überhaupt specifiek te maken met ggo's? Wat is er meer ingrijpend aan genetische modificatie als bv. aan introgressieveredeling, polyploïdisatie met mitosegiffen of mutatieveredeling? Zie link hierboven naar artikel over natuurlijke ggo's. "Kruisbesmetting" is dus ook maar een ander woord voor kruisbestuiving. Als je twee gewassen dicht bij elkaar zet, kunnen die elkaar bestuiven, of besmetten zo je wil. Dat is niet eigen aan ggo's. Ook klassiek veredelde gewassen kunnen elkaar besmetten. Bv. Er wordt momenteel een klassiek veredelde sorghum getest die resistent is tegen glyfosaat (Roundup), sorghum is héél nauw verwant met Johnsongrass (hardnekkig onkruid), de kans dat deze resistentie daarop overgaat is niet onbestaande. Zul je dan van bestuiving spreken of van besmetting? Het gaat hier dus over een klassiek veredeld Roundup resistent gewas, geen ggo. Maar kruisbestuiving is iets waar iedere boer rekening dient mee te houden als hij 2 kruisbare gewassen dicht bij elkaar heeft staan en raszuiverheid wil behouden. Ook klassiek veredelde gewassen kennen ongekende gevolgen op lange termijn. Kiwi bleek pas 4 jaar na introductie allergische reacties te veroorzaken. Ongekende gevolgen worden bepaald door wat men op dit moment wel en niet weet. En de stand van deze kennis is dezelfde voor klassiek veredelde gewassen en ggo gewassen, deze laatste voldoen evenzeer aan de wetten van de genetica. Akkoord, er zijn heel wat klassiek veredelde gewassen die we al heel lang gebruiken en waarvan we relatief zeker kunnen zijn dat ze geen negatieve gevolgen met zich mee brengen, echter worden er continue nieuwe gewassen in onze landbouw geïntroduceerd of worden gewassen gekruist met onbekende nieuwe gewassen en verre verwanten. Ook daaraan zijn ongekende gevolgen op lange termijn verbonden. Deze "klassiek" veredelde gewassen worden hiervoor nooit en op geen enkel moment getest. Ook niet na embryo rescue, mutatieveredelingen, hybridisatie... GGO's worden tenminste nog extreem streng gecontroleerd, dus de onbekende risico's op lange termijn zijn bij ggo's meestal een pak kleiner... (Echter zou dit op een case by case basis moeten beoordeeld worden, evenzeer voor ggo's als voor klassiek veredelde gewassen.) De zadenmarkt is al sinds de jaren 50-60 steeds sterker in handen van multinationals, die beweging (of je daar nu akkoord mee gaat of niet) wordt niet louter door ggo's veroorzaakt. Er bestaan heel wat ggo's die btw niet in handen van multinationals zijn. Droogte-resistente maïs in Argentinië in hanen van een onderzoeksinstituut en gelicencieerd aan een boerencorporatie, virus-resistente bonen in Brazilië in handen publieke sector, virus resistente papaja op Hawaï gratis verdeeld onder boeren, Cuba zet sterk in op ggo's, golden rice patenten vrijgegeven voor humanitaire doeleinden, China en India zetten sterk in op publieke sector ggo's... Ook op klassiek veredelde gewassen geldt een eigendomsrecht, hier vaak onder de vorm van kwekersrecht, maar in Amerika ook onder de vorm van patenten. Iedere grote studie die uitgevoerd wordt en zowat alle grote internationale organisaties als WHO, UN... zijn er nochtans over eens dat we tegen 2050 substantieel (70%) meer voedsel zullen nodig hebben.

        • door Robrecht Vanderbeeken op vrijdag 27 april 2012

          Ook in de natuur kan er heel wat mislopen inderdaad, er gebeuren aardbevingen en tsunami’s bijvoorbeeld. Japanners zijn daar door de eeuwen heen gelaten in geworden. Maar Fukushima maakt hen echt kwaad, wat dat hebben ze zelf gezocht. Daar zit dus het verschil: relativeren van gevaren die men zelf in de hand heeft gewerkt en nadien op de blaren zitten. U stelt terecht dat GGO’s in sommige gevallen heel dicht bij klassieke veredeling lijken aan te leunen. Die gevallen benadrukt u, maar u zwijgt over het feit dat die technologie ook veel ingrijpender kan zijn: insecten-gen in planten inbrengen en omgekeerd etc.

          Zolang wetenschappers hun eigen discipline bewust éénzijdig voorstellen in de hoop dat ‘de leek’ er wat vertrouwen in heeft en hen dus met rust laat, en vooral zolang ze geen oren hebben naar het feit dat onderzoek soms bevroren en zelfs verboden moet kunnen worden omdat er zoveel maatschappelijke factoren zijn die misbruik in de hand werken, zitten we met een probleem.

          Wetenschappers zouden blij moeten zijn met het feit dat er maatschappelijk zo mee nagedacht wordt, gestreden zelfs, om te vermijden dat hun goede intenties en buitengewoon vernieuwend onderzoek weggekaapt worden door industriële lobby’s, die een donkere schaduw werpen over de wetenschap die hen zo dierbaar is.

          p.s. de permacultuur in Afrika is zo vruchtbaar dat er, mits een zorgvuldig duurzaam beleid, voor circa 12 miljard mensen eten kan gekweekt worden. We hebben al die nieuwe GGO’s dus helemaal niet nodig, vooral niet als we weten dat het de gouden graal is voor multinationals. Waarom zet Monsanto zo in op Afrika? 'A preemptive strike' op de ‘concurrentie’ in het belang van een monopolie op de voedselproductie? Die ceo’s hebben goed opgelet toen de politieke hardliners in de V.S. aan zet waren in Iraq. Wist u dat Monsanto trouwens actief is in Iraq en er het notoire 'blackwater', die privé militie voor het vuile werk, inhuurt? Wist u dat Monsanto die onderzoeksinstituten die aantonen dat er een verband is tussen bijensterfte en pesticiden gewoon opkoopt om van de kritiek vanaf te zijn? In zo een wereld is het toch niet overdreven om wat voorzichtig te zijn?

          • door Jer0en op vrijdag 27 april 2012

            U bedoelt waarschijnlijk het bt-gen uit een bacterie wat ledidoptera kan doden? Ik zie, op zich, het gevaar niet in van een bepaalde DNA sequentie in een ander species inbrengen, intrinsiek hé!!!! Kijk , voor mij is een DNA sequentie vooral een opeenvolging van AA. Wat is volgens jou bv. het verschil tussen een insuline gen in mens of varken? Vroeger kregen insuline patiënten varkens-insuline, is dat dan gevaarlijk omdat dat uit een ander species komt? Ik ga wel akkoord dat het inbrengen van een nieuw gen een bepaald risico met zich meebrengt. Maar ook in de klassieke veredeling is men tegenwoordig in staat om genen in te brengen uit species die in de natuur niet kunnen kruisen. Is dat dan niet even gevaarlijk? Ik ga volledig akkoord dat de techniek ingrijpender KAN zijn, maar de techniek KAN dat ook niet zijn. En dat is wat ik wil benadrukken. Ik ben helemaal geen voorstander van maar wat lukraak genetisch modificeren met eender welk gen in eender welk species. Maar evenzeer ben ik geen voorstander van het volledig verbieden van alles wat met deze techniek mogelijk is, louter omdat iets er mee KAN gedaan worden. De techniek is intrinsiek preciezer en minder ingrijpend als klassieke veredeling, ik kan je gerust referenties doorsturen moest je dat willen. Ik vind dat daarom ggo's beoordeeld zouden moeten worden op een case-by-case basis. Je kunt toch moeilijk verantwoorden dat je ggo's verbied louter omdat het ggo's zijn en sommige klassiek veredelde gewassen toelaat, ook al zijn ze ingrijpender, louter omdat het klassiek veredelde gewassen zijn. Specifiek over bt, dat moet ongeveer het meest bestudeerde eiwit ooit zijn. Het overgrote merendeel van het onderzoek toont aan dat bt volledig veilig is voor humane consumptie en niet allergeen is. Er zijn inderdaad een aantal paper die een vermeend gevaar aantonen en die worden dan ook door sommige groeperingen maar al te graag ge-cherry-picked. Echter zijn het jammergenoeg vaak papers van bedenkelijk methodologisch niveau. Ik denk bv. aan de experimenten van Séralini, Aris en leblanc... Ik weet best dat je me nu kunt beschuldigen van het meewerken aan een complot om alle kritisch onderzoek de mond te snoeren, maar hoop dat je dan ook eerlijk genoeg bent om die experimenten en die papers zelf eens heel aandachtig te lezen en open te staan op de kritiek die er dan ook op gegeven wordt. Bt wordt al tientallen jaren gebruikt als biologisch bestrijdingsmiddel. En ook al is het eiwit op zich niet lang stabiel en dus al gedegradeerd als we biologisch voedsel tot ons nemen, bij biologische bestrijding wordt de integrale bacterie gebruikt en zijn sporen die daarbij aanwezig zijn kunnen meer als honderd jaar persisteren. Bt werd bijgevolg ook al aangetroffen in verschillende voedingswaren die niets met ggo's te maken hebben...

            Ik geef je btw zeker gelijk dat er op bepaalde niveau's problemen zijn met verschillende maatschappelijke factoren en dat is een probleem dat zeker dient aangepakt te worden. Maar dat is volgens mij helemaal niet enkel eigen aan biotechnologisch onderzoek, en het is dus vind ik verkeerd, om louter om die reden enkel ggo-onderzoek daarom te verbieden. Het probleem dient echter wel uitgeklaard en aangepakt te worden!

            Aangaande Afrika. Ik dacht dat permacultuur een bepaald landbouwsysteem is, geen bodemsoort? Of begrijp ik je verkeerd. Kun je ook een bron voorzien voor die 12 miljard mensen voeden enkel en alleen in Afrika??? Dat klinkt me toch wel een beetje héél ongeloofwaardig. 12 miljard mensen voeden enkel en alleen in Afrika kan ik echt onmogelijk geloven... Ik wil ook helemaal niet gezegd hebben dat ggo's in alle gevallen de juiste oplossing zijn. We zullen moeten inzetten op heel wat zaken, minder verspilling, minder vlees, minder afhankelijkheid van fossiele brandstoffen, beter verdeling van voedsel... En in bepaalde van die onderdelen kan veredeling in het algemeen, maar ook specifiek genetische modificatie zijn nut hebben. Kijk bevoordeeld eens naar werk van Jonathan Foley, die daar een heel genuanceerd beeld over schetst. Gister nog paper in Nature gepubliceerd aangaande deze problematiek.

            En voorzichtigheid is zeker geboden! Maar evenzeer als sommige multinationals (gesteund door sommige wetenschappers) het geheel rooskleuriger voorstellen als het is, zo stellen sommige milieuverenigingen (gesteund door sommige wetenschappers) het veel slechter voor als het is. De waarheid ligt nogal vaak in het midden...

            • door Robrecht Vanderbeeken op vrijdag 27 april 2012

              Daar kan ik u enigszins in volgen. Maar al de onzekerheid die u net aanstipt is net een heel goede reden om eerst een democratisch overleg te voeren en vooral niet te snel te willen zijn, geen voldongen feiten, genre: hopla, hier zijn de proeven en nu iedereen bek dicht? In het belang dus van uw wetenschap, om misbruik en ontsporingen te vermijden? Dat de tegenstem fel van leer trekt en dikwijls ook flink overdrijft, dat ga ik zeker niet tegenspreken. Maar soms is het heel hard roepen nodig, of een veldje bezetten af en toe, om de apathie en inertie te doorbreken, om de arrogantie van de macht te doorbreken, om het taboe te doorbreken. Daar hebben wetenschappers als u ook alle belang bij, al was het om de eventuele misplaatste perceptie van uw vakgebied bij een breed publiek te kunnen corrigeren. Ook dat is dus de inzet. NIet alle biotech is Monsanto, maar die laatste doet heel hard zijn best om er voor te zorgen dat dit spoedig wel zo is. Cuba, daar kunnen ze niet aan, dat klopt, dat zullen ze niet prettig vinden. Wat Afrika betreft, het is jammer dat het belang en het succes van de agro-ecologie te weinig onderzocht wordt, zodat daar, naar mijn weten, inderdaad geen sluitende cijfers over bestaan. Waarom steken UGent en de Vlaamse gemeenschap daar niet al die miljarden in, al was het om de honger een beetje uit de wereld te helpen?

  • door irW op donderdag 26 april 2012

    Op zich is de hele discussie vergelijkbaar met bijvoorbeeld die rond kernenergie. Ben je tegen de energie en het onderzoek errond of vertrouw je niet op bijvoorbeeld electrabel. In dat tweede kan ik mensen perfect volgen, tegen het eerste zijn is het kind met het badwater weggooien. Hetzelfde geld voor biotech, het huidige model waarbij patenten de hoofdrol spelen en enkele grote multinationals heel veel macht blijken te hebben, lijkt mij te schreeuwen om kritiek en bijsturing. Ik denk dus dat men de focus verkeerd legt. Viseer je een bepaald bedrijf en diens strategie dan denk ik dat je ook bij de wetenschappers op veel meer steun kan rekenen dan simpelweg een bepaald onderzoeksdomein onder vuur te nemen.

    • door Robrecht Vanderbeeken op donderdag 26 april 2012

      Helaas kan men beiden niet zomaar loskoppelen, er is geen internationale rechtsorde die de multinationals een beetje onder controle kan houden. Inzake kernenergie lijkt het mij, na Fukushima bijv., alles behalve onzinnig moest men er een eeuw geleden voor gekozen hebben om daar geen onderzoek naar te doen (bijv. geen Manahattan-project, waar Monsanto trouwens aan meewerkte). Om dan nog niet te beginnen over al die koffertjes met een draagbare atoombom die men intussen wat uit het oog verloren is. Nucleaire vervuiling duurt een 7000tal generaties voor het gevaar geweken is, in het geval van ongecontroleerde mutatie van ggo's, is dat onomkeerbaar, definitief dus.

      • door Belle op vrijdag 27 april 2012

        Robert, u heeft duidelijk geen kennis omtrent genetica: "in het geval van ongecontroleerde mutatie van ggo's". Alle genetisch materiaal muteert, ook het genetische materiaal in uw cellen, er is niets speciaals aan GGO's zodat het meer/minder zou muteren dan normaal het geval zou zijn (1 op 1-100 miljoen per base per generatie). Wij komen wel degelijk uit voor onze mening die ook gekant is tegen deze patenteringsproblematiek, echter is zij niet eigen aan GGO's (alle technologie is patenteerbaar, software, hardware, medicatie,...) en is dit geen reden om GGO's als slecht af te doen. Niet alle GGgewassen worden gepatenteerd, dit is veralgemening. Cubaanse GGG's, cacao genome project http://www.cacaogenomedb.org/, de gouden rijst wordt gratis ter beschikking gesteld voor resource poor farmers en andere Zwitserse rijstvariëteiten, enz.

        • door cindyV op vrijdag 27 april 2012

          Belle, met jouw kennis van genetica zou je toch moeten weten dat er altijd kruisbesmetting kan optreden. Maïs bv, waarbij het transport van het stuifmeel door de wind gebeurt. Je besmet er zo andere akkers mee. Dit is oncontroleerbaar en vaak niet gewild door andere landbouwers, die het niet zo hebben voor ggo's. Deze kruisbesmetting is geen probleem bij medicatie en andere patenteerbare zaken, daar beslis je per individu. Je gaat toch ook geen medicijn in de testfase via het drinkwater willekeurig verspreiden, of met een aerosol in een groep testpersonen spuiten in de overvolle hal van het ziekenhuis, waar er nog anderen staan(die niet mee willen doen met de test)???

          • door Belle op vrijdag 27 april 2012

            Cindy, u als biologe weet toch dat om betrouwbare resultaten te halen moet men ermee naar openlucht, aardappelen en maïs zijn nog steeds geen serreplanten. En het ontgaat u ook blijkbaar dat men bij maïs beroep doet op hybridesoorten en dat indien men hiervan geen gebruikt maakt stuifmeel van kuilmaïs kan bestoven worden door korrelmaïs en vice versa? Hier zitten ze ook met het probleem van co-existentie verveeld. Aardappelen worden gepoot en niet gezaaid owv dezelfde redenen als bij maïs ea landbouwgewassen, om de zaadvastheid en uniformiteit te garanderen, bovendien is het familie van de Solanaceae, dus niet vorstbestendig.

        • door Robrecht Vanderbeeken op vrijdag 27 april 2012

          U geeft m.i. net een mooie illustratie waarom dit debat niet aan de zgn. experts overgelaten mag worden. Zeggen dat de mutatie bij ggo’s in wezen van dezelfde orde is als bij klassieke mutatie is gevaarlijke pseudowetenschap. U wil de zaak gewoon relativeren om er vanaf te zijn? Toonaangevende specialisten in de biotech geven zelf toe dat het wat trial and error is, een beetje lukraak testen wat pakt en wat niet, een gen van een insect in een plant, wat zou dat bijvoorbeeld geven? Indien succesvol, snel een patent en de markt op, want we hebben nieuw onderzoeksgeld nodig, zonder te onderzoeken wat de risico’s op termijn zijn. Nadien, als het misloopt, dan volgt het afschuiven van de verantwoordelijkheid, het wassen van de handen in onschuld: ‘tja, op basis van de kennis die we hadden, konden we dit niet voorspellen’, etc. Dat is dus de vicieuze cirkel van wetenschappelijke zelflegitimatie: wat niet onderzocht wordt, daar moeten we geen rekenschap aan geven, wie vanalles beweert over datgene dat niet onderzocht is, die ‘insinueert’, dat is onwetenschappelijk. Weet je wat, we noemen het ‘anti-wetenschappelijk’, dat klinkt beter, etc.

          Steeds het zelfde verhaal dus: biotech ingenieurs die de ‘leek’ willen doen geloven dat transgeen en klassiek eigenlijk wel hetzelfde is hoor. Hierbij een oefening voor u: stel dat iemand beweert dat anticonceptiva en abortus in wezen enigszins hetzelfde is. In het geval van het spiraal is er kans op buitenbaarmoederlijke bevruchting dus in wetenschappelijk opzicht is dit een discussie waard. Niet? Een beetje later horen we dat abortus en euthanasie na de geboorte ergens wel in éénzelfde lijn liggen, zeker in het geval van proefbuisbaby’s. Opnieuw veel vijven en zessen vanuit wetenschappelijk perspectief, geen absurde stelling, maar toch een duidelijk verschil vanuit ethisch-maatschappelijk perspectief, niet? Plots duikt er dan een of andere paus op die beweert dat condooms en kindermoord in wezen hetzelfde is. Meer nog: dat dit vanuit zijn ‘expertise’ heel evident te begrijpen is, maar wel moeilijk te communiceren aan de leek, die dat allemaal niet zo goed begrijpt. Mijn vraag: hoe gaat u deze paus beantwoorden om uit te leggen dat het benadrukken van de ‘gelijkenis’ een dubieus verhaal is dat de realiteit geweld aan doet? U hebt wel gelijk, ‘transgeen’ vs ‘klassiek’ is meer verwant dan bijvoorbeeld ‘transgeen’ en ‘voetbal’. Het is maar hoe nauw je uw perspectief neemt, toch?

          Dat alles patenteerbaar is, en dat er dus inzake ggo’s niet zo hysterisch over gedaan moet worden, is nog zo een non-argument. Ten eerste is die patenteneconomie iets problematisch. Ook in andere gevallen is dat dus niet vanzelfsprekend ok. Ten tweede is er een cruciaal verschil tussen een patent op pakweg een nieuw softwareprogramma en een natuurlijk product, zoals lucht, water, zaad, landbouwtechnieken, etc, de zgn. ‘commons’ dus, die men nu graag in een hoogtempo wil privatiseren. Ten derde, heel die GGO-patentenzwendel is compleet ontransparant want fabrieksgeheim. Dikwijls is die zogenaamde manipulatie een schijnoperatie, iets alsof, om dan nadien te kunnen zeggen dat men een zaad ingrijpend veranderd heeft, om het dan via een patent te kunnen toe-eigenen en uitbuiten. Kijk wat er in Monsanto-India gebeurde, o.a. met de katoen. De rechtszaken lopen nog, de bewijslast is alvast stuitend… .

          Tot slot, ik ben niet tegen wetenschappelijke innovatie en geloof best dat genetische manipulatie in sommige gevallen nuttig zou kunnen zijn, misschien, ooit, waarom ook niet? Biotech-onderzoek is zeker relevant, cruciaal zelfs, alleen hangt het er maar vanaf wat het onderwerp is, en wat de doelstellingen zijn. Maar u weet ook dat de GGO-proeven in Wetteren een ander doel dienen dan wordt beweerd, i.e. een symbooldossier zijn om de GGO-industrie in Vlaanderen aanvaardbaar te maken. Maar in de huidige maatschappelijke context, met al dat commercieel misbruik, juridische afwezigheid van effectieve bescherming en politici die uit de hand eten van de industrie, is het heel belangrijk dat ingenieurs even verder kijken dan hun wetenschappelijk vooruitgangsgeloof. Dat ze ook eens luisteren naar de ‘leken’. Lees de reactie van Le Grand Guignol eens onder mijn tekst over FLM: burgerinspectie op 9 mei, en dan vooral de tekst over de ERT in bijlage, daar staat zwart op wit dat politici van het allerhoogste niveau tot doel hebben om onze geestjes te kneden: “Europe requires a mindset change in political and public circles. Resistance to innovation must be addressed.” PS en Sp.a loopt de ERT als een koorknaapje achterna. De sociaaldemocraten maken zo een sociaal, democratisch en dus leefbaar Europa kapot, doodgravers van hun eigen idealen! Hoe hard er ook wordt geroepen, hoeveel velden er ook bezet worden, de regering gaat er aan voorbij, is met 'belangrijkere' zaken bezig, maar intussen geven ze wel een groen licht voor de proeven. Daarom is kritiek dus nodig, daarom moet de ingenieurs in de labo's even lastiggevallen worden met de vraag of ze wel goed weten waar ze mee bezig zijn?

          • door Jer0en op vrijdag 27 april 2012

            Kun je daar eens een bron voor geven -> "Toonaangevende specialisten in de biotech geven zelf toe dat het wat trial and error is, een beetje lukraak testen wat pakt en wat niet". Ik durf zelfs een stap verder gaan, genetische modificatie veroorzaakt beduidend véél minder mutaties en is preciezer als klassieke veredeling (ooit al van translocatieveredeling gehoord?). Wat men niet weet bij genetische modificatie (op dit moment) is waar het gen uiteindelijk terecht komt. Men kan het achteraf wel controleren waar het terecht gekomen is. Hoe denk je dat dat in zijn werk gaat bij klassieke veredeling? Om als voorbeeld bionica en toluca te nemen. Daar werden R genen ingebracht via een kruisingschema met 10 brugkruisingen tussen ver verwante species waardoor introgressieveredeling nodig was met mitosegiffen. Pas sinds 3 jaar (het veredelingsproces is al bezig sinds de jaren 50-60) weet men überhaupt ongeveer welk R-genen men heeft ingebracht. Men weet echter niet welke andere genen men nog heeft mee ingekruist (linkage drag). Tijdens iedere kruisingsstap ontstaan btw honderden mutaties, translocaties, verspringen transposons... Het is al te makkelijk om eens snel genetische modificatie prutsen en lukraak trial en error te gaan noemen. Hoe noem jij embryo rescue, somaklonale variatie, mutatieveredeling.... dan? Het staat onomstotelijk vast dat de invloed van dergelijke technieken op het genoom stukken ingrijpender is en dat er via deze technieken veel en veel meer mutaties plaatsvinden. En de mutaties die genetische modificatie veroorzaakt zijn meestal van mindere orde als bij klassieke veredeling. Volledige genoomherschikkingen komen bij genetische modificatie bv. niet voor, bij klassieke veredeling daarentegen wel. Je gaat nu toch niet gaan beweren dat het invoegen van een gen een mutatie van hogere orde is als een volledige genoomherschikking mag ik hopen?

            Je mag dus gerust tegen ggo's zijn voor mijn part hoor, geen probleem. Je mag gerust een veredelingstechniek trachten tegen te houden omdat ze nog ongekende risico's met zich mee brengt. Maar wees dan ook consequent en verbied dan ook het klassiek veredelen van gewassen, want ook bij die veredelingstechnieken zijn er ongekende risico's en die risico's zijn vaak veel groter als bij genetische modificatie.

            • door Robrecht Vanderbeeken op vrijdag 27 april 2012

              Zie mijn antwoord infra. Dat u die bronnen niet kent, dat verbaast mij. U kent de kritische stemmen in uw eigen domein niet? Best het boek van Staes eens lezen. U zegt 'de mutaties van genetische manipulatie is 'meestal' van mindere 'orde' dan bij klassieke veredeling', bekeken vanuit theoretische premissen weliswaar. Maar in die gevallen dat die mutaties dan toch niet van 'mindere orde' zijn, zitten we plots wel met een serieus probleem niet?

              Wat uw vraag naar consequentie betreft, akkoord, indien blijkt dat er bewust geëxperimenteerd wordt met klassieke veredeling en dat dit echt grote risico's met zich meebrengt, dan moet dat sterk gecontroleerd en eventueel simpelweg verboden worden. Er is bijv. toch ook een strenge wetgeving inzake exoten etc? Doet u nu alsof we het hele klassieke verhaal allemaal ok vinden, doe maar op, en inzake ggo' onredelijk streng zijn? Trouwens daar gaan die proeven in Wetteren niet over, nietwaar? De risico's voor het milieu zijn natuurlijk niet de enige reden waarom die proeven een probleem zijn (patentenmaffia, geen juridische bescherming, geen democratisch overleg, etc.). Wat die risico's betreft, er is reeds contaminatie van de omringende velden in Wetteren in het verleden vastgesteld, dus je kan moeilijk stellen dat ze daar in UGent zo voorzichtig zijn. Nogmaals: die zelfvoldane houding van de respectieve docenten illustreert het gebrek aan zelfkritiek en dus een kritische ingesteldheid. Dat vraagt om opvolging, voor het weer uit de hand loopt.

              • door Jer0en op vrijdag 27 april 2012

                Daarom ook dat ik vind dat men in alle gevallen een case-by-case beoordeling moet uitvoeren. Maar daar gaat jammergenoeg geen enkele milieuvereniging mee akkoord, die wensen liever alle ggo's te verbieden. Pas als men bereid is om van die harde lijn af te stappen kan een case-by-case correcte beoordeling ingevoerd worden die bepaalde ggo's mogelijk, dan wel onmogelijk maakt. Ik doe geen biotechnologisch onderzoek, dus dat is ook niet "mijn domein", toch niet zo raar als ik om een bron vraag? Het klinkt me vreemd dat een plantenbiotechnoloog zijn eigen onderzoek nattevingerwerk en maar wat lukraak doen zou noemen.... Dat is toch geen vreemde vraag?

                Ja ik vind dat inderdaad over klassieke veredeling. Klassiek veredelde gewassen worden zo goed als niet getest, op niets. Als men bv. weet dat een plant allergische reacties veroorzaakt en men gaat daar klassiek mee veredelen, dan mag dat nieuwe gewas zomaar op de markt zonder controle voor allergene stoffen. Ooit al van gamma gardens gehoord, mutatieveredeling? Waarbij men planten rond een radioactieve bron zet en deze laat muteren? De meeste gaan logischerwijs dood, de andere krijgen meestal tumorvorming en sommige blijken een "beter" gewas voort te brengen. Deze kan men zonder enige vorm van testen op de markt brengen... In de afgelopen decennia zijn zo 2500 nieuwe gewassen in onze landbouw geïntroduceerd zonder enige vorm van testen. Ooit al een roze pompelmoes gegeten of kauwgom met pepermunt, bingo! Noem jij dat een stringente risico-controle? Alle ggo's verbieden, ongeacht hoe veilig ze zijn en alle klassieke veredelde gewassen toelaten, zonder controle?

                Nu niet dat er überhaupt maar 1 haar op mijn hoofd aan denkt dat daar iets aan zal veranderen hoor en dat er op korte termijn een case-by-case beoordeling zal komen voor nieuw veredelde gewassen. Daar willen milieuverenigingen namelijk niet van horen, want als ze in dergelijk verhaal zouden meestappen dan moeten ze onvermijdelijk ook bepaalde ggo's toelaten en daar zal men nooit akkoord mee gaan. GGO's zijn des duivels en dat moeten ze blijven... Jammer, maar een gemiste kans.

                • door Robrecht Vanderbeeken op vrijdag 27 april 2012

                  Mooie aanvulling, jammer misschien, inderdaad, maar we weten intussen wel waarom. Ook heel jammer dat er zo weinig geïnvesteerd wordt in de agro-ecologie. Wat zijn daar dan de redenen voor? Wat houdt ons tegen eigenlijk? Daar zouden die UGent professoren toch moeten opspringen, dan zijn ze ineens populair, geen gedoe in de media, kunnen ze eindelijk eens aantonen dat ze weldegelijk goede intenties hebben en strijden voor een betere wereld, ook voor die van anderen dan de 1%. Zijn wetenschappelijk topjournals daar niet in gespecialiseerd? Is het plots hun vakgebied niet? Te weinig high-tech om zich interessant mee te kunnen maken? Geen onderzoeksgeld voor, met dank aan Kris Peeters, Vlaanderen in actie? Of zijn die andere vakgroepen gewoon wat in de hoek gezet?

                Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties