Dankzij uw steun zien we de toekomst weer even door een roze bril. DeWereldMorgen.be is voor een groot stuk afhankelijk van lezers die uit sympathie of uit overtuiging maandelijks of regelmatig een som op onze rekening storten.

U was de afgelopen weken met velen om dat te doen. We haalden ruim 22.000€ op. Het helpt om dit jaar niet in het rood te eindigen. Waarvoor dank. En mocht u dat nog niet gedaan hebben, dan kan u nog altijd uw overschrijving maken.

De komende maanden beloven onrustig te worden. De regering-Michel en ook de Vlaamse regering kondigden besparingsplannen aan waartegen de vakbonden storm lopen. De culturele wereld en sociale organisaties verenigden zich in Hart boven Hard.

DeWereldMorgen.be staat klaar om alle facetten van dit protest in beeld en woord te vatten. Er blijft nood aan kritische en onafhankelijke media. Wij gaan er tegenaan en hopelijk zullen we u de komende weken wel ergens – op straat, aan een stakerspost of op een debatavond – tegen het lijf lopen.

Steun via paypal

Steun via homebanking

Geef een permanente opdracht ten gunste van DeWereldMorgen.be
op nummer BE20 5230 4277 5156 (BIC: TRIOBEBB)
met vermelding "steun DeWereldMorgen.be"

Giften vanaf 40€ per jaar zijn fiscaal aftrekbaar.

about
Toon menu

Wat gaat de paus in godsnaam in Cuba zoeken?

Op maandag 26 maart zet paus Benedictus XVI voet aan wal in Cuba. Is de paus wel welkom in dit socialistisch land? Wonen er eigenlijk veel gelovigen in Cuba? En welk soort land zal de paus aantreffen?
zondag 25 maart 2012

Pauselijk bezoek

De paus komt aan in Cuba op 26 maart en zal het eiland terug verlaten op 28 maart. Hij bezoekt Santiago de Cuba om het jubileum te vieren van de Virgen de la Caridad del Cobre. Het beeldje werd 400 jaar geleden door drie vissers gevonden op zee. Zij is de patroonheilige van Cuba. In de Afro-Cubaanse santería wordt deze Maria ook vereerd onder de naam Oshún. Gelovig of niet, elke Cubaan kent La Virgen de la Caridad del Cobre, die in de volksmond gewoonlijk La Cachita wordt genoemd. De paus bezoekt op 27 maart het heiligdom waar het 400 jaar oude beeld staat. Op 28 maart ontmoet hij in Havana president Raúl Castro en de ministerraad. In beide steden zal hij voorgaan in een plechtigheid. 

Een ontmoeting met de ‘dissidenten’ staat niet op het programma, al hebben verschillende van deze groepjes er wel om gevraagd. De laatste dagen staat het in de Westerse media bol van berichten over hun acties in enkele kerken en de zogenaamd ‘gewelddadige ontruiming’ door de politie.

De verhouding tussen kerk en staat

Zijn socialisme en religie onverzoenbaar? In het begin van de revolutie leek het er in elk geval op. Na de revolutionaire machtsovername in 1959 was de relatie met de kerk in elk geval explosief. De katholieke kerk op Cuba was van oudsher de kerk van de koloniale grootgrondbezitters en van de medestanders van het (neo-)koloniale Batista-regime van vóór 1959. De clerus was grotendeels van Spaanse origine en beïnvloed door het fascisme van Franco. Een deel van de kerk werd een speerpunt van de contrarevolutie: seminaries fungeerden als een bolwerk van contrarevolutionaire activiteiten, priesters namen actief deel aan subversieve activiteiten en gelovigen werden opgezet tegen de revolutie. De kerk overtuigde ouders om hun kinderen naar Miami te laten overbrengen. Daar zouden ze veilig zijn voor de goddeloze revolutionairen die, zo klonk het, de kinderen aan hun ouderlijke macht zouden onttrekken. Dat culmineerde in de beruchte 'Peter Pan' operatie, een codenaam voor wat eigenlijk een CIA project was met directe medewerking van de kerk. 14 000 kinderen werden zo zonder hun ouders naar Miami overgebracht en overgelaten aan hun lot. De meesten van hen kwamen in erbarmelijke omstandigheden terecht in weeshuizen verspreid over de VS. Het resultaat was catastrofaal. Tot op dag van vandaag hebben heel wat families hun kinderen niet kunnen lokaliseren.

Aan de andere kant waren de Cubaanse revolutionairen in de beginjaren heel sterk beïnvloed door de politieke filosofie van de Sovjet-Unie. Wetenschappelijk atheïsme werd de norm. De realiteit was er één van discriminatie en beperking van de bewegingsruimte van de kerk. De beginjaren van de revolutie werden dus aan beide kanten gekenmerkt door overreactie, met als gevolg een sterke polarisatie. 

In de jaren '80 ontdooide de relatie tussen kerk en staat. Een keerpunt was 1984, het jaar waarin Jesse Jackson, zwarte dominee en toenmalig presidentskandidaat in de VS, naar Cuba kwam. Fidel nam toen deel aan een kerkelijke dienst met Jackson. Het werd uitgezonden op radio en televisie en verscheen in alle mogelijke kranten en tijdschriften. Het jaar erop hield de Braziliaanse Dominicaan en bekend bevrijdingstheoloog, Frei Betto een dagenlang interview met Fidel Castro. Het interview verscheen in boekvorm onder de titel 'Fidel en de godsdienst’. Fidel sprak in dit boek over een strategische alliantie tussen het christendom en het marxisme: beiden streven naar een maatschappij doordrongen van sociale rechtvaardigheid en solidariteit.

Een volgend keerpunt kwam er in 1992. Toen erkende het vierde congres van de Cubaanse communistische partij de vrijheid en gelijkheid van cultus en liet het gelovigen toe binnen zijn geledingen.

In 1998 kwam de Poolse paus Johannes Paulus II naar Cuba. Hij bracht zomaar eventjes zeven dagen op Cuba door, een van de langste bezoeken van zijn ambtstermijn. De ontvangst in Cuba was heel hartelijk. Toen de paus in 2005 overleed, kondigde Fidel Castro drie dagen van nationale rouw aan.

Toen Fidel ernstig ziek werk in 2006 verraste Jaime Ortega, aartsbisschop van Havana, vriend en vijand door te stellen dat in zijn land de katholieke kerk nooit een buitenlandse interventie zou goedkeuren. Zijn uitspraak ging heel de wereld rond en droeg erbij dat Washington gas terugnam in haar plannen voor een regimewissel.

In tegenstelling tot in veel andere staten speelt de Cubaanse katholieke kerk de laatste jaren kerk meer en meer een actieve politieke rol. Zo probeert ze een bijdrage te leveren in de poging om de relaties met de VS te normaliseren. Dat leidde onder meer tot de vrijlating van ongeveer 130 ‘politieke’ gevangenen.  Eind vorig jaar kregen drieduizend andere gevangenen amnestie. In zijn rapport voor het zesde congres van de Communistische Partij schreef Raúl Castro die vrijlating toe aan de inspanningen van de aartsbisschop van Cuba, Jaime Ortega, en benadrukte hij ‘het wederzijdse respect, de trouw en de transparantie’ in de relaties met de kerkelijke hiërarchie. De katholieke kerk in Cuba denkt er hetzelfde over en is gericht op verzoening. Ze wil de open dialoog met de Cubaanse overheden verder zetten in een sfeer van wederzijds respect.

Gelovigen in Cuba

De grootste georganiseerde godsdienst in Cuba is het Rooms katholicisme. Maar dit is enkel nominaal gezien. Vele Cubanen beschouwen zich katholiek, maar gaan nooit naar de mis. Dat was ook al zo vóór de revolutie. Op Cuba is er geen actieve katholieke kerkgemeenschap die te vergelijken is met die in andere Latijns-Amerikaanse landen. Men schat dat nog geen twee procent van de Cubaanse bevolking praktiserend is. Cuba wordt vooral gekenmerkt door syncretisme. De invloeden van de Afro-cultuur vind je terug in de Santería, een Cubaanse mix van katholicisme en Afrikaanse animistische godsdiensten. Geschat wordt, dat mogelijk wel 80 procent van de Cubaanse bevolking zich op een of andere wijze inlaat met de Santeria-religie. De laatste jaren maken ook de protestantse en evangelische godsdienstbelevingen zoals overal elders in Latijns-Amerika veel opmars.

Verandering op Cuba

De paus komt naar Cuba op een moment dat het land substantiële veranderingen doormaakt. Als gevolg van het verdwijnen van de Sovjet-Unie en het Oostblok en de verscherpte economische blokkade werd het land in de jaren negentig geconfronteerd met een nooit geziene economische crisis. Het is een klein mirakel dat de revolutie toen in die zogenaamd ‘Speciale Periode’ is kunnen blijven standhouden. Maar die crisis heeft wel diepe sporen nagelaten en een aantal zaken grondig ontwricht.

Het zijn die ontwrichtingen die men nu wil aanpakken.
]De meest fundamentele uitdaging is de kloof tussen de economische sfeer aan de ene kant en de sociale, culturele en intellectuele sfeer aan de andere kant. Met betrekking tot die laatste drie sferen heeft het eiland een peil vergelijkbaar met een doorsnee rijk land. De economie daarentegen heeft het profiel van de relatief arme landen in de regio. Maar de hoge sociale, culturele en intellectuele ontwikkeling veroorzaakt wel hoge verwachtingen. Voor die verwachtingen is er echter geen economisch draagvlak en dat wekt frustraties op bij de bevolking. Je bent ingenieur maar je beschikt niet eens over een gsm of laptop. Dit wordt nog versterkt door het feit dat Florida zo dichtbij is, en waar men het tienvoudige kan verdienen als in Havana. En uiteraard worden die frustraties ook gevoed door de toeristen die het eiland komen bezoeken. Dat steekt de ogen uit. Deze frustraties veroorzaken grote problemen in de productiesfeer. Hoe stimuleer je mensen om efficiënt te werken als je met het loon geen felbegeerde luxeproducten kan kopen en in het toeristencircuit gemakkelijk een veelvoud kan verdienen?

Daarop probeert men antwoorden te vinden, door bijvoorbeeld het loon meer te koppelen aan inzet en resultaat en de productiviteit te verhogen. De staatseconomie wordt grondig geherstructureerd. Om ondertewerkstelling weg te werken wordt het gemakkelijker om voor eigen rekening te werken en voortaan mogen huizen en wagens vrij verkocht worden.

Er is veel te doen geweest over deze maatregelen. Heel wat waarnemers zagen er het einde in van het socialistisch model, maar al bij al blijven het zeer bescheiden ingrepen. Alle belangrijke sectoren van de economie blijven onverkort in handen van de overheid en van privéaccumulatie van rijkom is geen sprake. De maatregelen worden voorzichtig en traag ingevoerd en enkel na grootschalige consultatie van de bevolking. Cuba versoepelt een aantal economische mechanismen maar blijft hoe dan ook streven naar een zo egalitair mogelijke samenleving.

De impact van het pauselijk bezoek

De paus gaat in de eerste plaats naar Cuba om de gelovigen een hart onder de riem te steken. Ook wil hij de positie van de katholieke kerk t.o.v. de andere protestantse kerken versterken. Het bezoek is dus allereerst van pastorale aard.

Maar een dergelijk gebeuren heeft onvermijdelijk een politiek impact, en dat moet vooral gezocht worden in de relaties tussen de VS en Cuba. Naar aanleiding van het eerste pausbezoek heeft het Vaticaan zich al in 1998 uitgesproken tegen de inhumane economische blokkade van de VS. Naar aanleiding van het nakende bezoek, heeft de perswoordvoerder van het Vaticaan dit standpunt herhaald.

In het verleden heeft de Cubaanse kerk al onderhandeld over het lot van de zogenaamde Cuban Five. Gehoopt wordt dat de paus zich nu gaat uitspreken over de zaak van de Vijf. Dit zou een bijkomende druk op de VS administratie kunnen betekenen.

Dit soort uitspraken en het feit dat een belangrijk kerkleider het land niet links laat liggen, zint het Witte Huis niet. Washington wil het eiland zoveel mogelijk isoleren en de massale aandacht dat het pausbezoek zal krijgen, komt niet goed uit.

Het is opvallend hoe de media het pausbezoek proberen te politiseren. Terwijl de paus in Mexico ‘zijn gelovigen een hart onder de riem gaat steken’ gaat in Cuba de hoofdaandacht naar mogelijke verklaringen over democratie of het pushen van contacten met de zogenaamde dissidentie.  Wil men daarmee verbergen hoe dit bezoek de VS in het defensief zet en die veelbesproken dissidentie in de feiten tot haar ware proporties herleidt?

Toen paus Johannes Paulus in 1998 naar Cuba kwam was hij aangenaam verrast door de gastvrijheid van het land. Nu maakt heel Cuba, gelovig of niet, zich terug klaar voor het pauselijk bezoek. Benedictus XVI zal hetzelfde enthousiasme ondervinden als zijn voorganger. Het Plein van de Revolutie krijgt een opknapbeurt, want daar zal de paus onder het goedkeurend oog van de revolutionaire helden Camilo Cienfuegos en Che Guevara een mis opdragen in aanwezigheid van tienduizenden Cubanen. En de wereld zal mee kijken. Ze zal een volk zien dat luistert met groot respect, maar tegelijk sterk overtuigd is van zijn eigen visie en waardigheid.

reageer

52 reacties

  • door Marc Vandepitte op zondag 25 maart 2012

    De afgelopen dagen focusten bepaalde media op een kerkbezetting in Havana en de tijdelijke aanhouding van een groep ‘dissidente’ vrouwen: de Damas de Blanco. Het ging om amper 13 kerkbezoekers, eigenlijk het vermelden niet waard, ware het niet dat het in Cuba was en dan wordt het plots wereldnieuws (http://cubanismo.net/cms/nl/artikels/nakend-pausbezoek-inspireert-tot-rondje-cuba-bashing). Wat die media er niet bij zeggen is dat de VS jaarlijks tientallen miljoenen investeren in die zogenaamde ‘dissidente’ groepen, voornamelijk via USAID. (http://www.fas.org/sgp/crs/row/R41617.pdf, p. 45-6). Het State Department heeft in 2011 de jaarlijkse prijs van de mensenrechten - vergezeld met het nodig kapitaal - gegeven aan de Damas de Blanco.

    Het probleem van de zogenaamde dissidentie op Cuba is dat ze marginaal is en hopeloos verdeeld. Het gaat volgens Wayne Smith, een voormalig zaakgelastigde van de VS (de officieuze ambassadeur), bijna in alle gevallen om minuscule groepjes of zelfs (criminele) individuen, die niet zelden opereren uit opportunistische redenen (dollars, aandacht of bescherming uit het buitenland). De VS proberen met veel geld die groepen van de grond te krijgen en te verenigen. Tevergeefs zo lijkt. Zij krijgen veel media-aandacht in het buitenland maar zijn in het binnenland totaal ongekend, laat staan gesteund.

    De hardliners in Miami hebben altijd aangestuurd op een confrontatie tussen de katholieke kerk en de Cubaanse staat. De katholieke kerk is veruit het belangrijkste en best georganiseerde instituut naast (en in oppositie) met de revolutionaire overheid. Tot hun ergernis stellen ze vast dat kardinaal Ortega de confrontatie niet alleen niet zoekt, maar zelfs een constructieve relatie nastreeft. De Cubaanse clerus heeft zich herhaalde malen uitgesproken tegen de economische blokkade. Je mag daarbij niet vergeten dat voorstanders van de economische blokkade in Miami miljoenen dollars storten in de verkiezingsfondsen van de presidentskandidaten.

    Voor de gematigde en tactische opstelling van de kerkelijke hiërarchie zijn verschillende (historische) redenen aan te geven. Maar de patriottische factor is wellicht de belangrijkste. Die wordt t.a.v. Cuba vaak onderschat. De katholieke kerk is het op heel wat vlakken oneens met de revolutionaire overheid en zou bv. meer bewegingsvrijheid willen op het vlak van onderwijs en gezondheidszorg. Maar wat ze met de overheid deelt is de nationale fierheid en het belang van soevereiniteit. En op dat vlak staat ze lijnrecht tegenover de ‘dissidenten’ die in veel gevallen de economische blokkade steunen en die zich bijna zonder uitzondering laten sponsoren door een vijandige mogendheid.

    De ‘dissidenten’ in Cuba en de hardliners in Miami zijn woest over de houding van de kerk. Daarom proberen ze het pausbezoek nu te destabiliseren met kerkbezettingen. Maar daardoor geraken ze nog verder in de marginaliteit. Het was op vraag van de kerkelijke overheid dat de bezetters uit de kerk in Havana verwijderd werden. Die acties werden door de clerus in de scherpste bewoordingen veroordeeld. Het is bij mijn weten voor het eerst in de geschiedenis dat de ‘dissidentie’ het aan de stok krijgt met de katholieke kerk.

  • door Jorein Versteege op maandag 26 maart 2012

    Cuba wordt door iedereen socialistisch genoemd, maar dat is een stalinistische/kapitalistische leugen. Dat eiland is een stalinistische staat, puur economisch gezien. De staatsbureaucratie regeert en niet de arbeidersklasse. Fidel Castro en zijn bende noemen dat socialisme, maar ik noem het stalinisme.

    De Cubaanse Revolutie was niet socialistisch. Het was klein burgerlijk, Fidel Castro stond voor een burgerlijke democratie en had geen ''marxistische'' opvattingen. Het waren Che Guevara en Raul Castro die in het marxisme geloofde. Pas in 1961 werd Cuba ''socialistisch''.

    Ik vertrouw die Katholieke Kerk voor geen meter. De kerk is contra-revolutionair en wil de herinvoering van het kapitalisme op dat eiland. Dat de Paus oproept om het marxisme overboord te gooien bewijst dat. Ik ben fel tegen de politiek van de Communistische Partij van Cuba, maar een kapitalistische contrarevolutie zou een ramp zijn voor de arbeidersklasse op Cuba. De enigste oplossing is socialisme, daadwerkelijk socialisme waarin arbeidersraden de economie en de gemeenschap besturen. Het stalinisme ( castroisme op Cuba ) is totaal mislukt en het kapitalisme ook!

    • door Erwin Carpentier op maandag 26 maart 2012

      Joris is een eenzame mens, als hij tegen iedereen in niet wil aanvaarden dat Cuba een socialistisch land is. Een perfect, voltooid socialisme? Natuurlijk niet, maar wel socialistisch genoeg om de VS een doorn in het oog te zijn, socialistisch genoeg om landen als Venezuela en Bolivia tot voorbeeld te strekken... Ik raad Joris aan om Cuba eens met een minimum aan open geest en bescheidenheid te bezoeken en er met de arbeiders te praten in plaats van met allerlei clichés af te komen. Een beetje studeren op de complexe realiteit van een derdewereldland in de schaduw van de VS is ook nuttig. Ik raad "De factor Fidel" en "De gok van Fidel" van Marc Vandepitte ten zeerste aan.

      • door Erwin Carpentier op maandag 26 maart 2012

        pardon: Jorein, niet Joris.

    • door Jenny op maandag 26 maart 2012

      Effe raden. Te horen aan je catechismustaal ben je lid van de LSP sekte (Linkse Socialistische Partij). Ik vermoed dat jij je stuff hebt gehaald uit een van julllie verplichte lesjes. Je geeft af op de kerk, maar je overstijgt amper het Jehova-gehalte. Ik maakte in Gent ooit een lezing mee over Cuba van een van jullie voormannen, Peter Taaffe. Hij gebruikte identiek dezelfde heel beperkte woordenschat als jij. Voor een cabaretnummer ware dat leuk geweest, maar het was pure ernst. In de vraagstelling bleek dat de 'expert' zelf nog nooit op het eiland was geweest en zijn concrete kennis over het land (economie, sociale indexen, …) was abonimabel tot volledig foutief. Van deze catechismustaal, verlos ons heer.

    • door svdl op maandag 26 maart 2012

      Beste Jorein, Zoveel slogans opgehoopt in zo'n kleine commentaar. Jammer toch... U bent zo zeer negatief ingesteld, medunkt. Misschien eens overwegen een inleef reisje te boeken naar Cuba en wat rond te trekken en veel praten met mensen daar om een reëel genuanceerd beeld te krijgen, ipv zo van leer te trekken "vanuit een boekje".

      Ik zal u geruststellen. Ik ben ook een atheïstisch maar in onderschrijf zeer zeker enkele belangrijke waarden die in het christelijke geloof vervat zitten, alsook in andere godsdiensten en geloofsovertuigingen... Ik geloof ook in de Jezus als historisch figuur en zijn strijd tegen onderdrukking (toen van een Romeinse overheersing) Ik moet ook niet veel hebben van een geïnstitutionaliseerd geloof, maar ik denk dat er wel soms objectieve pragmatische bondgenootschappen en fronten te maken zijn, in functie van de problemen die voor de boeg staan. Bovendien bestaan er heel veel christelijke stromingen en tendenzen. Zo ook heb je bijvoorbeeld Christen voor het socialisme. Hierin vind ik me persoonlijk volledig terug, ondanks dat ik niet echt religieus nog gelovig ben... é voila, een goed tip: wat minder sectair uit de hoek komen, vanuit een theorieboekje en de draad opnemen waar "mensen" staan, kan wonderen verichten... Het zal uw leven danig opvrolijken en eindelijk wat vruchten kunnen afwerpen. Ik neem aan dat u het hart op de goede plaats heeft? gr.

  • door Jan Reyniers op maandag 26 maart 2012

    Jorein, Ik sluit me aan bij Mark Vandepitte en Erwin Carpentier. Cuba een socialistisch land? En of! Cuba is het enige derdewereldland dat de Millenniumdoelstellingen al realiseerde vóór er sprake van was. Daar kunnen derdewereldlanden als Indonesië, Colombia en de meeste Afrikaanse landen (die kozen voor de vrije markt economie en het kapitalisme) een ferme punt aan zuigen. Is het Cubaanse socialisme perfect? Neen, het blijft mensenwerk en dus onvolmaakt. Toch is er spreke van verregaande democratie! Jawel, democratie! De huidige aanpassingen van de Cubaanse economie werden gedurende zo'n 5 jaar (!!!) voorbereid en alle Cubanen hebben er via hun wijk- en fabriekswerking kunnen en mogen over oordelen. Pas nadat de regering het fiat kreeg van het volk, zijn de maatregelen in 2011 doorgevoerd. Cuba een paradijs? Neen, nog niet. Maar dank zij het Cubaanse voorbeeld bloeien ondertussen vele andere Latijns-Amerikaanse landen open: Venezuela, Ecuador, Nicaragua, Bolivia,... Zij halen de jongste tijd hun mosterd bij het Caribische eiland, zéér tot voldoening van de massa's Latino's die overal elders in hun continent gruwelijk worden uitgebuit. Een beetje genuanceerd standpunt zou je bijzonder veel goed doen, Jorein!

  • door dan op maandag 26 maart 2012

    nu maakt het Cubaanse socialisme een knieval ervoor... of hoe het socialisme ginder en hier in het defensief gedrongen is...

    Voor zover ik het als buitenstaander kan inschatten is de katholieke kerk big business in Cuba en Santeria en de protestanten small business. Ik zou het trouwens niet van de daken schreeuwen dat, na een halve eeuw socialistische revolutie, 80% van de bevolking zich inlaat met Santeria.

    13 jaar geleden kwam reeds een man uit Rome de Cubanen de les spellen: "overal waar het marxisme aan de macht kwam liet het een spoor van economische en ecologische vernieling achter, maar ook een pijnlijke vernietiging van de menselijke geest" (losse vertaling) Z'n opvolger leest de Cubaanse regering al de levieten nog voor hij er voet aan grond zet: " het is evident dat het marxisme zoals het ontworpen werd niet langer aan de realiteit beantwoordt" (opnieuw losse) "De Cubanen moeten nieuwe modellen vinden op een geduldige en opbouwende manier" en hij boodt al de hulp van de katholieke kerk aan bij de uitwerking van dit nieuwe model. "We beschouwen gedachtenwisselingen als nuttig" was het krachtdadig antwoord van Cuba's minister van Buitenlandse Zaken op deze verklaringen die de grenzen van de diplomatieke beledigingen opzoeken. En wat ik hier lees geeft aan dat er niet alleen in Cuba castratiescharen rondslingeren....

    • door svdl op maandag 26 maart 2012

      En wat is uw punt nu eigenlijk? Wat wil u nu zeggen? Moeten we nu interpreteren dat u blij bent of juist niet met de interpretatie die u maakt (als buitenstaander) over dit verloop?

      • door Toon Danhieux op maandag 26 maart 2012

        Voor zover ik als buitenstaander kan inschatten ..... niet erg ver dus Dan! Het katholicisme is helemaal geen big businsess op Cuba. Misschien lees je beter eens het artikel voor je aan een commentaar begint. Denk jij werkelijk dat de 50 jaar ervaren communisten op Cuba nog nooit de bedenkingen maakten die jij je maakt? De twee pausbezoeken hebben de Cubanen -die zich overigens door niemand in geen 50 jaar de les lieten en laten spellen- enorm geholpen om het diplomatiek isolement dat de VS hen oplegt te doorbreken. Kan je ze niet horen knarsetanden in Miami?

        • door katrien demuynck op maandag 26 maart 2012

          ja hoor, in Washington, en zeker in Miami, moeten ze nu zowat door de hel gaan (of was dat het vagevuur?). Alle pogingen ten spijt danst de paus niet naar hun pijpen, maar brengt hij wel degelijk een bezoek aan Cuba in plaats van het communistische eiland af te straffen met zijn afwezigheid. Het enige wat de tegenstanders rest is wat zogenaamde dissidenten aanzetten om rommel te maken in een paar kerken, wat hen tot nu toe enkel de openlijke afkeuring van de Cubaanse kerkelijke hiërarchie opleverde. En zelfs onder die groepjes en individuen is er geen eenheid over wat ze best met dat pausbezoek aanvangen. En natuurlijk zal de paus zeggen dat het marxisme voorbij is (let wel, hij is heel voorzichtig tot nu toe: het gaat over 'het marxisme zoals het ontworpen werd' zoals Dan correct citeert. Over de actuele Cubaanse vorm voorlopig geen oordeel) en zou hij maar al te graag weer katholieke scholen openen op Cuba en meer van dat. Cuba zal respectvol luisteren, en daarna verdergaan op de weg die het zelf kiest.

  • door jantje op dinsdag 27 maart 2012

    een aantal jaren geleden zagen we tijdens onze (fiets)reis door cuba drie religieuze zusters van de orde van moeder theresa in hun kenmerkende uniform huis aan huis rondgaan in een wijk van de stad matanzas.

    dat zouden 'linkse' en/of 'democratische' opposanten van het communistische regime daar niet moeten proberen.

    hoe komt het dat het de (conservatieve geledingen binnen de) katholieke kerk in cuba wèl lukt wat anderen niet moeten proberen?

    • door svdl op dinsdag 27 maart 2012

      Je kan jouw opmerking niet verklaring als men met een beeld blijft zitten (opgezadeld door oa. westerse media), dat "wat kan en niet kan" in Cuba bepaald wordt door 'een kleine kliek aan de top en daarmee basta'... "Wat kan en niet kan in cuba" is aan de cubanen zelf... Als je dit zou kunnen aannemen (na gedegen studie) en die dekselse propaganda afgooien die alsmaar de cubaanse maatschappij probeert te demoniseren en discrediteren, zou je misschien tot een heel nieuw inzicht komen dat zulke ogenschijnlijke (soms schijnbare) 'rare' tegenstellingen kunnen verklaren. (notie: wat raar en niet raar is wordt al in grote mate gekleurd door een onbewust maar zeer doordongen "westerse bril") ... Onderzoek je eigen vraag, maar hierbij een dikke tip: blijft niet hangen op het gekende "HLN niveau" waar onze westerse massamedia & pers meer en meer aan lijdt. Vraagje: Op welke manier ben je in Cuba geweest (geleid? Rondgetrokken? Toeristisch?...)

      • door jantje op dinsdag 27 maart 2012

        dit is een erg zwakke repliek, je zegt van alles maar eigenlijk zeg je niets. gemeenplaatsen, platitudes, een schrijffout, me aansporen om mijn eigen vraag te onderzoeken, ik moet bijna spijt krijgen van mijn inbreng, je antwoord baadt in een idealistisch universum, geen spoor van materialisme te bekennen. menige bisschop -zelfs de paus- kan daar nog een puntje aan zuigen!

        • door svdl op donderdag 29 maart 2012

          Je geraakt wel niet verder dan mijn repliek zeer subjectief te omschrijven met tal van adjectieven (en dan nog op het vormelijke...) Maar inhoudelijk zie ik geen enkele moeite van jou kant uit. Je kan precies zelfs niet antwoorden op de laatste vraag. Zeer teleurstellend. Probeer het nog eens te lezen en deze keer met een positieve ingesteldheid.

    • door katrien demuynck op woensdag 28 maart 2012

      dag Jan, ik wil je vraag wel beantwoorden hoor. Godsdienstvrijheid staat in de grondwet in Cuba. Wat je in Cuba niet mag doen (en dat is niet alleen in Cuba zo) is meewerken met de vijand. Cuba heeft wel degelijk een vijand, en dan nog een heel gevaarlijke die openlijk een regimewissel nastreeft en dat al sinds 1959 (zie mijn tussenkomst hieronder). Dus ja: in Cuba kan je een andere mening erop na houden, en je kan die deur aan deur verspreiden. De mensen hebben de vrijheid om al dan niet hun deur open te doen en naar je te luisteren. Maar als werkt binnen het kader van een plan van de VS-regering om de legitieme en democratisch verkozen leiding van het land omver te werpen, dan overtreed je de wet.

  • door Helene P op dinsdag 27 maart 2012

    Ik zou het eigenlijk niet meer moeten lezen, want het maakt me ziek, Marc, Katrien en anderen. Iedere keer als het over Cuba gaat, lijkt het wel alsof we in een meisjespensionaat belanden met alle gegiechel over "woest zijn", "knarsetanden" en wat al meer. Is dat politiek? Let wel: het gaat er niet om of ik het met jullie eens ben of niet, het gaat om de manier, die houding die doorschijnt.

    Gisteren sloeg Bernard Wesphael de deur (eindelijk) dicht bij Ecolo zoals al velen voor hem gedaan hebben en nu met hem doen. Omdat er geen ruimte meer is voor linkse politiek en verwaarlozing van wat er internationaal op het spel staat tgv van het neoliberalisme. (Wesphael is mede-oprichter en al heel lang volksvertegenwoordiger en topman van Ecolo.) De PvdA vond dat blijkbaar zonder meer prachtig en deed meteen de deur voor hem open, zonder zelfs met de man te praten. Wat was het antwoord van Wesphael vanmorgen op de Rtbf radio? Geen sprake van de PvdA, "velen van hen zijn wel democratisch maar er zit een oude garde achter die, laten we zeggen, autoritair is en niet democratisch". Dat is nu precies de indruk die ik krijg van jullie. Ter illustratie enkele vraagjes van gezond verstand: * waarom mogen er in Cuba geen mensen zijn die het niet of minder eens zijn met de partij en het 'systeem'? Geen 'dissidenten', of je het nu met hen eens bent of niet? * Waarom moeten die gehaat en/of belachelijk gemaakt worden? Waarom moeten die meteen 'staatsvijanden' zijn in jullie opinie (nota bene vanuit comfortabel België...)? * Waarom is het zoiets geweldigs dat Cubanen - katholieke prelaten of wie dan ook, inclusief Cubanen die niet warm lopen voor het 'systeem' - zich uitspreken tegen een aanval op hun land? Is dat niet de gewoonste zaak van de wereld? (Behalve verachtelijke extreem rechtse Nazis, wie was er voor de aanval van Hitler op ons land?) * Zouden jullie het 'normaal' vinden als hier in België mensen van de TAK of VB gearresteerd zouden worden omdat ze luidruchtig in de Rand manifesteren terwijl er zeer moeilijke communautaire onderhandelingen aan de gang zijn? * Zouden jullie het normaal gevonden hebben als PvdA militanten die nauwe vriendschapsbanden onderhielden (onderhouden?) met Noord Korea hier gearresteerd werden omdat onze regering niks met N Korea wilde? (Ik zal maar niet spreken over steun aan het Lichtend Pad in Peru, voordien aan Pol Pot en andere 'vergissingen' (?)...) Enzovoorts, enzovoorts.

    Ik bedoel maar: als je niet democratisch kunt denken als het over Cuba gaat, wie zegt dan dat je wél democratisch kunt denken als het over ons eigen land gaat? Als je je zo kinderachtig zit te verkneukelen als het over Cuba gaat en geen minimaal respect kunt opbrengen voor andere meningen, wie zegt dan dat je normale politieke relaties kunt hebben in onze democratie? Als je in een constante oorlogslogica zit als het over Cuba (en anderen) gaat, wie zegt dan dat je hier ook niet constant in een oorlogslogica zit? (Of een meisjespensionaat sfeer, zo mogelijk nog irritanter...:=) ) En deze keer ga ik daar op in, niet met het onderwerp.

    Ik ben voornamelijk geïnsteresseerd in de rubriek internationaal. En als ik jullie zo lees, kan ik het alleen maar eens zijn met Henri Goldman in een recente blog: http://blogs.politique.eu.org/Y-a-t-il-un-mystere-PTB Voor de 'getrouwen' hier ook het antwoord van David Pestiau vd PvdA: http://blogs.politique.eu.org/var/www/politique/blogs.politique.eu.org/IMG/pdf/Reponse_de_David_Pestiau.pdf Misschien geeft hij het antwoord: "we gaan niet met de wolven huilen". Dat is inderdaad wat in veel commentaren en artikelen van die kant op DWM voorkomt. Maar ik weet nog steeds niet wat dat betekent voor een democraat. Het is een oorlogslogica.

    • door Le grand guignol op dinsdag 27 maart 2012

      Laten we a.u.b. niet vergeten met welke woorden Pestiau zijn betoog afsluit:

      "Le PTB de 2012 a profondément changé par rapport à celui d'il y a dix ans. Heureusement qu'une personne, un groupe, un parti peuvent se remettre en question et revoir leurs conceptions. Sinon on devrait renoncer au changement de société. Nous avons fait ce changement par une pratique quotidienne parmi les gens, par l'étude, par le débat démocratique au sein de notre parti. Ce n'est pas une équation simple à résoudre que celle de rester fidèle à ses convictions (comme toute l'histoire du mouvement ouvrier le prouve) et de chercher en même temps la voie pour toucher plus de gens, de rassembler, de transformer la société. Et pour ça de se remettre en cause tout le temps. C'est ce que la direction actuelle du PTB tente de réaliser. Sans mystères".

      De PVDA is bijgevolg een politieke partij die een veranderingsproces ondergaan heeft én nog steeds ondergaat: "se remettre en question et revoir leurs conceptions". Er is ondertussen al heel wat veranderd, maar naar mijn mening is politieke vernieuwing een permanent en eindeloos proces: een voortdurend veranderende samenlevingscontext verwacht een voortdurende politieke vernieuwing, waarbij beide elkaar wederzijds beïnvloeden en versterken. Juist dat is één van de bewijzen dat de PVDA afstand gedaan heeft van zijn rigide en dogmatische houding. Niettemin zorgt die politieke vernieuwing voor spanningen tussen de vernieuwing enerzijds en het politieke fundament - de politieke roots - anderzijds: "Ce n'est pas une équation simple à résoudre que celle de rester fidèle à ses convictions [...] et de chercher en même temps la voie pour toucher plus de gens, de rassembler, de transformer la société". Het betreft met andere woorden een precair evenwicht en dat noopt tot een stelselmatig, in plaats van een drastisch, veranderingsproces. Zo niet, dan had men evengoed de PVDA kunnen opdoeken en een nieuwe politieke partij kunnen opstarten waardoor er sowieso afstand werd gedaan van de eigen politieke overtuigingen. Kwade tongen zouden dan ongetwijfeld beweren dat de PVDA zijn politieke overtuiging verloochent en in eenzelfde adem zouden diezelfde kwatongen beweren dat de PVDA niet betrouwbaar is.

      Het moge duidelijk zijn dat de PVDA voor de moeilijkste weg gekozen heeft, maar moeilijk gaat ook en dat zal de toekomst uitwijzen. Overigens, in Frankrijk bewijst Jean-Luc Mélenchon met zijn Front de Gauche dat zo'n politieke vernieuwing zonder daarbij de eigen politieke overtuiging te verloochenen realiseerbaar is. Het Front de Gauche is een samenwerking tussen politiek dakloze sociaal-democraten, andersglobalisten, communisten, groenen,... Wederom, die politieke vernieuwing en samenwerking zou nooit mogelijk zijn indien de PCF gekweld door sektarisme op dogmatische wijze met zijn communistische roots om zou gaan. (voor meer info zie: http://www.pvda.be/weekblad/artikel/interview-met-jean-luc-melenchon-frans-presidentskandidaat-van-het-front-de-gauche.html ). Het feit dat de PVDA over het Front de Gauche bericht en het initiatief van Mélenchon (ex-sociaaldemocraat) een warm hart toedraagt spreekt dan ook in het voordeel van de politieke vernieuwing die de PVDA zelf ondergaan heeft. Soms vraag ik mezelf af wie er een effectief sektarische visie op nahoudt: de PVDA die duidelijk aantoont niet meer sektarisch en dogmatisch te zijn; of al diegenen die vanuit hun rigiditeit aan het verleden blijven refereren om de PVDA het gras voor de voeten te maaien.

      Vanuit die optiek, met betrekking tot de sektarische politieke attitude, laat ik graag Rik Van Cauwelaert aan het woord:

      "De steeds groter wordende (electorale) leemte die de SP.A in Vlaanderen laat, raakte tot nog niet toe opgevuld. Groen! blijft uiteindelijk een partij voor politiek erg wendbare, linkserige bourgeois. Dat hebben ze bij de christelijke vakbond ACV tot de eigen verwondering gevoeld. Toen destijds naïeve pogingen tot toenadering en samenwerking met Agalev/Groen! werden ondernomen, bleek bij een deel van de top van de milieupartij de afkeer voor het middenveld haast zo groot als die binnen de VLD van Guy Verhofstadt" (Van Cauwelaert, 11 januari 2012, Knack: p.32).

      In plaats van het eigen sektarisme op een andere politieke partij (PVDA) te projecteren, zou men er goed aan doen "in 't eigen hert te kijken, nog even voor het slapen gaan". Dat laatste is niet specifiek tot u gericht Helene P.

      • door Helene P op dinsdag 27 maart 2012

        Bedankt, Guignol... Zoals altijd doordacht. Nee, ik ben alles behalve sektaristisch, integendeel. Mijn langste en meest intense politieke ervaring ligt in een breed revolutionair front (niet in België) en dat was fantastisch. En ook is de politieke situatie in Vlaanderen zeker anders dan in Wallonië waar ik woon.

        Maar zoals ik boven al wat emotioneel en snel schreef, kan ik die vernieuwing moeilijk geloven zolang de democratische gedachte niet op z'n minst doorschemert als het over 'verre landen' gaat. Dwz een terrein waar de meeste basismilitanten de partij moeten geloven omdat ze weinig idee van de realiteiten daar hebben. En ook misschien denken dat je niet dezelfde principes daar kunt toepassen als hier (Kwalijk natuurlijk...) Dat wil zeggen, dan verdenk ik de PvdA er toch sterk van dat de vernieuwing hier in België in de eerste plaats om stemmen gaat. Daar heeft Pesitau het trouwens ook heel trots over. Natuurlijk gaat het iedere politieke partij om stemmen, maar voor mij zijn er toch grenzen. Het probleem is dat die houding van de PvdA al oud is en ik zie die net zoals Henri Goldman niet essentieel veranderen, zelfs niet in het verhaal van Pestiau. Ze leidde zelfs indertijd (toen ik nog soms met de PvdA te maken had in de solidariteitsbeweging) soms/vaak tot bedrog en manipulatie, alleen om je op een PvdA platform te krijgen of hun belangen te dienen. Anderzijds hoorden daar toen ook in het Belgische zeer ondemocratische tendenzen bij. En sowieso kunnen de twee m.i. niet losgedacht worden. Wat het Zuiden betreft, moesten ze toen van Cuba nog niets hebben. (En Cuba van hen ook niet...) Nu blijft er niet veel meer over om blind te vereren, dus werd het Cuba. Dan was er Cambodja, dan Noord Korea, maar daar mag je niet "met de wolven huilen". Dan was er het Lichtend Pad, dat was écht revolutionair! Maar je moest eens in Peru gaan kijken en luisteren (ik heb dat gedaan). Anderzijds waren de Tupac Amaru van Pero volgens de PvdA niks waard. Waarom? Niet extreem genoeg? Teveel ethische remmen? (Te weinig moorden in sociale bewegingen die niet onder hun leiding wilden vallen? Sorry... maar dat was de realiteit in Peru) Enzovoorts. Het was/is een vreemde soort van revolutionair denken, alles of niks, zwart of wit. Als het dan al revolutionair is, volgens mij heeft dat er niks mee te maken, maar goed. Ja, we hadden ook nog Kabila... en de grote revolutie in de cité's in Kinshasa... De PvdA was altijd goed in op het verkeerde paard wedden. En dat omdat het alles of niks moest zijn. En de werkelijkheid is nu eenmaal niet zo. Met dat zwart/witte kwam/komt ook over het algemeen een totale afwijzing van onderhandelingen, want daar komen compromissen bij te pas. Of dat vele mensenlevens kost of niet, daar gaat het immers niet om? Het gaat om de puurheid! (En wij zitten hier veilig in België, nietwaar?)

        Het wordt weer emotioneel, sorry. Maar misschien kun je daarom begrijpen, Grand Guignol, waarom ik en anderen niet kunnen geloven in die 'vernieuwing', hoe bewonderenswaardig die ook in principe moge zijn, zolang we datzelfde zwart/witte liedje horen, zolang sommigen van ons heel goed weten wat er allemaal onder tafel wordt geschoven (Pestiau heeft het zelf over Irak, de Taliban enz.)? Heeft dat te maken met "politieke overtuigingen niet verloochenen"? Zo ja, dan vraag ik me af wat die politieke overtuigingen dan precies zijn. Laat ze me dat dan maar eens uitleggen. Laat ze uitleggen waarin die minder "rigide en dogmatisch" is geworden buiten het Belgische speelveld. Je ziet hier zelf welke reactie je krijgt, als je daar vraagtekens bij plaatst. (Ik ben er zelf al in Solidair en alle blaadjes van de frontorganisaties - nog zoiets - luid van beschuldigd 'tegen het Cubaanse volk' te zijn, allemachtig! Omdat ik ergens in het openbaar kritiek op durfde hebben, vast dan 'met de wolven meehuilde'...? Je zult je dat wel herinneren.) Als ze zich in vraag willen stellen, waarom kunnen ze dat dan hier niet?

        Mijn vraag blijft: is dat politiek? En mijn andere vraag: is dat ethiek? En ik vraag dat precies omdat ik zo graag een grote linkse beweging in België zou willen zien. Mélenchon is inderdaad zeer interessant, ik volg dat van heel dichtbij. (Ik denk trouwens ook dat de PCF iets anders is dan de PvdA, maar dat leidt te ver.) Hopelijk komt vandaar een nieuwe linkse wind naar België waaien! Want zoals het nu is, voel ik me nergens meer thuis. Of alleen bij een groep vrienden.

        • door Dirk Peeters op dinsdag 27 maart 2012

          Op het moment dat de ene (PVDA) het sektarisme - eindelijk - heeft afgelegd begint de ander (Helene P.) dit te omarmen. Mevr. Pastoors, uw inzet in het verleden was meer dan verdienstelijk, maar de achterhoedegevechtjes die u hier voert beginnen pijnlijk te worden.

          • door Helene P op woensdag 28 maart 2012

            U wilt zeggen ik word oud? Ja, kan zijn. Maar mijn politiek is nooit anders geweest. Als sommigen dat dachten of hoopten, dan hadden ze het mis. Of luisterden of lazen misschien slecht. Sommigen wilden mij inderdaad voor hun kar spannen indertijd, maar dat was hun zaak, niet de mijne. Ik heb altijd geprobeerd integer te blijven, zelfs als ik de mist inga of fouten maak. En te observeren, proberen te begrijpen. Maar goed, niemand is perfect. En ja, in de grote partijen lijken we tegenwoordig een 'achterhoede'. Bij 'klein links' zou dat niet zo moeten zijn, maar als het wel zo is dan is dat triestig. En nee, ik heb precies een hekel aan sektarisme. Groet, HP

        • door Le grand guignol op woensdag 28 maart 2012

          Ik begrijp dat u emotioneel wordt, politiek heeft immers ook met engagement en overtuiging te maken en die zaken zijn nooit louter rationeel. Niettemin heb ik de indruk dat uw emotionaliteit hoofdzakelijk, zo niet uitsluitend, verband houdt met persoonlijke politieke ervaringen uit het verleden - mogelijk zelfs twisten of vetes. Ik kan en ga zeker niet ontkennen dat de PVDA in het verleden (voor 2008) fouten gemaakt heeft en naar mijn mening waren die fouten het gevolg van sektarisme en dogmatisme. Gelukkig heeft men dat bij de PVDA ingezien en heeft men besloten om een nieuwe politieke koers te varen. Ik merk zelf tijdens vergaderingen en conferenties dat de PVDA democratische principes hoog in het vaandel draagt en dat er plaats en ruimte is voor kritische (zelf)reflectie wat an sich leidt tot een genuanceerd partijstandpunt, in tegenstelling tot het zwart-wit-verhaal waar u aan refereert. Met dien verstande heb ik tevens de indruk dat u, mogelijk onder invloed van een emotionele geladenheid, ook voor een groot deel in een zwart-wit-tekening verzeild bent geraakt. Ik lees in een andere commentaar dat u de PVDA "uit zijn tent wil lokken". Op zich is daar niks verkeerd mee en ik ben ervan overtuigd dat de PVDA daar evenmin een probleem mee heeft: kritische (zelf)reflectie geeft aanleiding tot vooruitgang, vernieuwing en verbetering. Maar op een bepaald ogenblik werkt het streven naar kritiek contraproductief, namelijk op het ogenblik dat een kritisch houding, die voortspruit uit een gerede twijfel en voorbehoud, overgaat in een 'kritische' houding die gefundeerd is op een totale afwezigheid aan vertrouwen. In een dergelijke situatie komt men immers terecht in een klimaat van verwerpingsspiralen en zo'n klimaat is zelden constructief. Ik merk van binnenuit dat de PVDA zijn attitude echt wel veranderd heeft. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat de PVDA perfect is, maar persistent ontkennen dat er sprake is van verandering en vernieuwing is naar mijn mening onterecht.

          Overigens, in het betoog van Pestiau, waar u zelf aan refereert, neemt hij toch een genuanceerd en kritisch standpunt in met betrekking tot bijvoorbeeld Noord-Korea. Bovendien ben ik van mening dat u de leden van de PVDA onderschat, u schrijft: "Dwz een terrein waar de meeste basismilitanten de partij moeten geloven omdat ze weinig idee van de realiteiten daar hebben". Het beeld van een autoritaire partijleiding die vanop de kansel zegt wat haar leden moeten denken is volledig achterhaald - ook op dat vlak is de PVDA vernieuwd, temeer omdat de PVDA afstand heeft gedaan van het dogmatisme waarmee partijstandpunten werden opgelegd. Soms heb ik de indruk dat u de situatie uit de tijd van AMADA wil projecteren op de huidige situatie van de PVDA . Daardoor creëert u een beeld dat niet strookt met de werkelijkheid en dat de negatieve perceptie uit het verleden telkens opnieuw tracht te voeden vanuit uit verleden zonder de hedendaagse situatie onder ogen te durven/willen zien. Dat vind ik jammer.

          • door Helene P op zaterdag 31 maart 2012

            ok, GG

    • door Robrecht Vanderbeeken op dinsdag 27 maart 2012

      ‘meisjesinternaat’, ‘kinderachtig’… het inhoudelijk debat ga je uit de weg, om dan met de nodige stemmingmakerij en verdachtmakingen een links alternatief verhaal in diskrediet te brengen. En u praat in naam van de democratie? Ten onrechte.

      In uw reactie onder de tekst over Ramadan, waar er heel wat anderen met u woedend door het lint gaan omdat een de moordenaar van Toulouse niet onmiddellijk en integraal als een of andere jihadi wordt geklasseerd – wellicht met als doel nog wat meer islamfobie aan te wakkeren – stelt u zelfs dat een extreem rechts terrorist ook als een soortement slachtoffer van de maatschappij kan begrepen worden. En u denkt te weten wat gezond verstand is? Kom nou.

      Wat Cuba betreft: vandaag verscheen er ook een stuk in de De Standaard over het pausbezoek en de Damas de Blanco, maar geen woord over de hardliners in Miami. Dat illustreert weer mooi het neoliberale programma van de DS.

      • door Helene P op woensdag 28 maart 2012

        Beste Robrecht Vanderbeeken, Slecht gelezen wat ik schreef over Toulouse. Of ik heb me slecht uitgedrukt waarvoor dan mijn excuses. Maar toch heb ik zeer duidelijk meermaals herhaald 1) dat het met Islam niets te maken heeft en zelfs 2). dat ik niet zeker ben van mijn analyse, maar dat die man beschouwen als behorend tot een extreem rechtse ideologie het volgens mij herkenbaarder maakt. (In andere kleren/vermomming gehuld dan Europees extreem rechts uiteraard, maar dat kun je elders in de wereld ook constateren.) In mijn laatste post daar herinner ik o.a. aan analyses van de opkomst van het Nazisme. Zien historici en andere wetenschappers en ikzelf daarom Nazis als 'slachtoffers'? Kom nou. Dat begint tegen laster aan te leunen, Robrecht V... Groet, HP

        • door Robrecht Vanderbeeken op donderdag 29 maart 2012

          Indien mijn interpretatie van uw interventie als laster over komt: vreemd maar niettemin mijn excuses. U hebt de gewoonte om met uw interventies het onderwerp van een tekst in een bepaalde richting te framen. Dat kan vruchtbaar zijn, maar dat brengt mee dat het niet altijd duidelijk is waar u naartoe wil. Dus, inzake de moordenaar van Toulouse wou u gewoon zeggen dat een onrechtvaardige sociale situatie de opkomst van radicalisme en geweld in de hand kan werken (bijv. het nazisme) en dat we de Toulouse-toestand op eenzelfde manier moeten begrijpen: geen slachtoffer maar een extreem rechtse opflakkering? Is het dan niet wat overtrokken om de opkomst van een extreem rechtse ideologie gelijk te stellen aan één individu dat zich om een of andere reden wreekt op de maatschappij? Zijn de lonely shooters in de schooltjes in de V.S. dan ook de soldaten van een nieuw extreem rechts? M.i. loopt die analogie mank. Dit geweld in Toulouse op zich veroordelen is blijkbaar niet voldoende voor u, u wil aangeven dat er iets achter dat geweld zit waardoor we het extra moeten veroordelen, zonder aan te geven wat het is. Daarmee volgt u volgens mij wellicht onbedoeld een rechtse logica: de focus wordt niet op de sociale oorzaak gelegd, maar op een cultuur van de angst voor een onbestemd vijandsbeeld waar we ons tegen moeten wapenen, preventief, muren bouwen,… .

          • door Helene P op zaterdag 31 maart 2012

            Sorry voor het slechte uitdrukken dan. Nee, Robrecht V, ik schreef over Toulouse - met aarzeling, dat wel, ik ben er niet zeker van dat het de goede analyse is, ik liet een vliegertje op om te zien wat anderen dachten. Maar ik schreef dus dat ik dacht dat er een actiemodel achter zat en dat betekent mijns inziens ook een ideologie. En dat die ideologie (weer m.i.) lijkt op een extreem rechtse ideologie, die ook gemakkelijk gewelddadig wordt op die manier, maar dan in Islam kleren gestoken. Wat ik bedoel is dat 'radikaal islamisme' noemen, is nog altijd de aandacht vestigen op Islam. Hoewel ik denk, net zoals u, dat het met Islam op zichzelf niks te maken heeft. Ik wilde gewoon in de terminologie de aandacht van de Islam afleiden als dat kan en het met een andere terminologie herkenbaarder maken. Maar of dat juist of goed is, weet ik ook niet. Je zou daar dieper over na moeten denken en het misschien aan een politicoloog vragen. Of die man een lonely shooter was, is helemaal niet duidelijk. Vanaf het begin vroeg je je af waar hij het geld vandaan haalde voor al die reizen en wapens bijv. En inderdaad het actiemodel. Nu schijnt de politie al van de betrokkenheid van een tweede of derde man te weten. Die zaak is nog lang niet afgehandeld. Dat dat ook niet los kan worden gedacht van een sociale omgeving, heb ik nooit gezegd, integendeel.

            • door Robrecht Vanderbeeken op zaterdag 31 maart 2012

              Je bedoelt dat het opgezet spel is dan? Sarkozy? De geheime diensten? De mossad? Er zijn inderdaad wel wat losse draadjes in dit verhaal... http://www.lexpress.fr/actualite/les-etranges-voyages-de-mohamed-merah_1097081.html

              • door Helene P op zaterdag 31 maart 2012

                Neen, de Mossad is tot alles in staat, maar ik spring niet graag af op complottheorieën zolang er geen aanwijzigingen voor bestaan. De inlichtingendiensten moeten die (en andere) mogelijkheid open houden, dat is hun taak.

                Ik zeg het volgende. Als we van wat gewelddadig 'radicaal islamisme' wordt genoemd nu eens bijv. het anti-imperialistisch aureool wegnemen waarmee ze zich graag tooien, surfend op een wijdverspreid gevoel in de wereld; als we nu eens het woord 'jihad' wegdenken dat als schrikwekkend is blijven steken in ons historisch geheugen (invasies van de 'Moren', kruistochten enz); als we dan ook al die losse citaten zonder interpretatie uit de Koran, een 'heilig boek' van 1400 jaar geleden, geschreven in een heel andere context en dus ook een ander taalgebruik, wegnemen, dan komen we wellicht aan bij een ideologische kern die ons vertrouwder is, nl. extreem rechts en zijn uitwassen??

                Ik denk daaraan o.a. omdat ik in de Kaap een kleine maar fanatieke, soms gewelddadige groep ken, PAGAD genaamd, ook Moslems maar niet van Arabische oorsprong, afstammend van slaven uit Indonesië waar ze hun blik op richten en ook graag op bezoek gaan. Die hebben ook een 'islamistisch' discours en uiteraard de nodige anti-imperialistische gevoelens, maar - althans toen ik met ze sprak een paar jaar geleden - ze hebben niks met Palestina of tegen Joden. Ze beleden wel een duidelijk racistische (tegen zwarte Afrikanen die vroeger niet in de Kaap mochten wonen maar nu wel in grote getale zich in Kaapstad vestigen) en antidemocratische ideologie, hellen over naar secessionisme van de Kaap en worden in Zuid-Afrika gezien als een extreem rechtse beweging. Niet hetzelfde als blank extreem rechts dat ook nog bestaat, maar toch met dezelfde soort ideologische kenmerken. Ze worden beschouwd als in principe gevaarlijk. En zo zijn er ook andere groepen elders.

                En verder weet ik het ook niet, prettig weekend!

    • door Roel op dinsdag 27 maart 2012

      Ziek van? Laat me niet lachen. Het lijkt me eerder je favoriete sport (of is het misschien iets anders?) om iedereen die een beetje links uit de hoek komt te discrediteren. Je argumenten slaan vaak op niet veel en het zijn bijna steeds gezagsargumenten. Je herhaalt de clichés van de mainstream media tot vervelens toe. Tot daar aan toe (ware het niet dat dit op deze site letterlijk misplaatst is). Maar je viseert ook bijna steeds de auteurs of personen in kwestie: ze zijn ‘niet geloofwaardig’, ‘wereldvreemd’, ‘kleuterachtig’, en wat weet ik nog allemaal. Je speelt op de man (vrouw) i.p.v. op de bal. En dat is erover. Op deze site duwde je al iedereen die tegen militaire interventie in Syrië is in de hoek van extreem-rechts. Dus ook Kofi Annan, Noam Chomsky, Pax Christi, … allemaal extreem-rechts. Het argument is niet alleen totaal fout, maar vooral, het is onder de gordel, zoals iemand van de redactie dat terecht stelde. Daar zit het probleem. Ik heb ook nog eens wat verder zitten pluizen. Jij kreeg in Le Soir ook al eens (oktober 2003 als ik me niet vergis) de helft van een (toen nog grote) bladzijde om de Cubasolidariteit belachelijk te maken en op de PTB (PVDA) te jagen. Bij mij gaan dan belletjes rinkelen. Iedereen weet dat de berichtgeving over Cuba in de mainstream grondig verdraaid is en dat de Cubasolidariteit er belachelijk gemaakt wordt of gemarginaliseerd wordt. Op alternatieve sites is er gelukkig wel nog plek om andere geluiden te laten horen. Maar dat zint je blijkbaar niet. Ik ken je agenda niet, maar er hangt een geurtje aan. En als je er echt ziek van wordt zoals je zelf zegt, dan is het zeer eenvoudig, hou er onmiddellijk mee op. Je bewijst jezelf en de rest een grote dienst mee.

      • door Helene P op woensdag 28 maart 2012

        [title]Beste Roel en anderen, Als je[/title]Beste Roel en anderen, Als je de indruk kreeg dat ik ooit vóór militaire interventie in Syrië ben geweest, dan kan ik daar niets aan doen (of het misschien een volgende keer in hoofdletters onderstrepen?) want dat is niet zo. Ik was en ben voor wat Kofi Annan probeert te doen en anderen voor hem en met hem. En kruis mijn vingers... Ik stel trouwens veel vragen ONDER ANDERE bij de militaire strategie van de zgn oppositie die ik hier niet geuit en uitgelegd heb, maar die ik wel 'ns elders heb geschreven hoewel in een andere context. Ik stuur niemand op DWM in extreem rechts, alsjeblieft! Je verwart met Toulouse. Ja, soms lijkt mijn kritiek op de persoon en dat is inderdaad niet goed. Daarom heb ik precies in dit debat eens duidelijker gezegd dat het gaat over een bepaalde politieke opvatting die (ook ONDER ANDERE) de PvdA in het verleden duidelijk had en die we niet zien verdwijnen in de 'vernieuwing' als het gaat om bepaalde zaken in het Zuiden die toevallig mijn grootste belangstelling hebben. Misschien weet jij niet helemaal waarover het gaat, maar als je de brief van David Pestiau leest, zul je zien dat hij het wel weet maar het dus niet met ons eens is en doorgaat op de oude weg. Of duidelijker: het is hoe de PvdA EN ANDEREN het anti-imperialisme invullen. het heet ook manicheisme. En staat ONDER ANDERE lijnrecht tegenover andere eveneens LINKSE politiek, onder meer van iemand als Nelson Mandela. Dat is waar ik mijn politiek geleerd heb en bij de Zuid-Afrikaanse KP en nog 'n beetje bij de Belgische KP indertijd en bij de linkse vakbonden. In 2003 maakte ik DE Cubasolidariteit niet belachelijk, dat is nu juist een manier om debat te weigeren over wat ik werkelijk schreef. Solidair en verwanten wisten toen niets beters te doen dan schelden. Voor mij betekent dat toegeven hoe zwak je staat. Er bestaat niet EEN Cubasolidariteit en ook niet EEN enkele 'ware' linkse partij en EEN enkele linkse opvatting van hoe aan politiek te doen. En ja, ik ben solidair met Cuba en Cuba zelfs heel dankbaar. En in 2003 was ik trouwens in goed gezelschap (op het punt van politieke gevangenen), tenzij je ook bijv. iemand als José Saramago (schrijver maar ook journalist, levenslange kommunist) als een verrader van 'het Cubaanse volk' of 'de Cubasolidariteit' wilt beschouwen? Zoals ik al eerder heb geschreven hier: ook met je beste vrienden hoef ik je niet altijd eens te zijn. En ook met hen zijn er soms breekpunten, zoals voor Saramago. Hetgeen alweer niet betekent dat je tegen ALLES van je vrienden bent, enz enz. Over alternieve media gesproken, ik heb daar al langer ervaring mee, zelfs langer dan DWM. Was indertijd redacteur bij De Rode Vaan en rond 2003 op het altermondialistische Cetri waar ik nog steeds hechte banden mee heb. In al die alternatieve media was er ook ook altijd debat, soms heel heftig en inclusief over Cuba, maar wel op een andere manier. En ik heb net een boek geschreven waarin ik ook nogal tekeer ga tegen bepaalde 'campagnes' in grote media en er iets anders tegenover stel. Wat politiek in België betreft heb ik het na mijn terugkeer (in Wallonië) geprobeerd in de linkervleugel van Ecolo, dat leek een tijdje zin te hebben, maar al voor Bernard Wesphael (even na Jean-Claude en Josy Dubié, als je die kent) heb ik het opgegeven want er was helaas steeds minder ruimte voor. Nu raak ik ('n beetje) actief in een politiek gemengde groep in mijn dorp. Verder is er de vakbond. En veel contacten, lezen, debat. Maar voor mij vooral over Noord/Zuid zaken. Tot zover over mijn 'agenda'. En ja, ik ben niet bang voor kritiek. Groet, HP.

    • door Marc Vandepitte op dinsdag 27 maart 2012

      Wayne Smith was de zaakgelastigde van de VS in Cuba (de officieuze ambassadeur) van 1979 tot 1982. In een vraag over de zogenaamde ‘dissidenten’ van Cuba zei hij het volgende: “Democratie en mensenrechten kunnen ons weinig schelen. We nemen gewoon die woorden in de mond om de werkelijke beweegredenen te verdoezelen. ... En dat we al sinds 1985 verkondigen dat we dissidente groepen en mensenrechten op Cuba stimuleren en financieren, is ook in eigen belang. De VS financieren ook niet iedereen, alleen diegenen die zich internationaal in de kijker kunnen plaatsen. Die dissidenten- en mensenrechtengroepen op Cuba tellen maar een paar enkelingen. Zij zijn alleen belangrijk omdat ze ons helpen het regime van Fidel Castro te destabiliseren.

      Francisco Aruca, is businessman, contrarevolutionair en radiodirecteur in Miami, iemand uit onverdachte hoek met andere woorden. Zijn visie op de ‘dissidentie’: “Dissident zijn is een business geworden dankzij de vele dollars die het land binnenstromen. Dagelijks bellen mensen naar de radio met de mededeling dat ze een mensenrechtengroep op poten hebben gezet. Waarom? Ze willen vertrekken en als helden in Miami of Spanje onthaald worden. Anders gezegd, dissident zijn is ook een vorm van emigratie. Zo hoeven ze niet op een vlot te kruipen. Wellicht zijn er eerlijke opposanten: het probleem is ze te vinden. De opposanten die ik ken zijn mensen die hun persoonlijke problemen willen oplossen of het spel van Cuba’s vijanden meespelen.” (Beide citaten afkomstig uit H. Calvo Ospina & K. Declercq, ‘Het complot. Dissidenten en huurlingen tegen Cuba’, Berchem 1999, resp. p. 194-5 en 177-8).

      Nog interessant om weten, Oswaldo Payá is de meest promintente ‘dissidentenleider’, die vrij rondloopt op Cuba en constant buitenlandse journalisten te woord staat over het gebrek aan vrije meningsuiting in zijn land. Hij is een superdemocraat die zo democratisch is dat hij de militaire staatsgreep in Venezuela van 2002 openlijk (in de pers) heeft gesteund. Zijn steunbrief aan die staatsgreep vind je o.a. hier: http://www.rebelion.org/noticia.php?id=11455. Een half jaar later kreeg de man de Sacharov prijs voor de Vrijheid van Denken van het Europees Parlement. Moet er nog zand zijn…

      Het pijnlijke aan heel deze story is dat uitgerekend de katholieke kerk, van oudsher de aartsvijand van de revolutie, zich nu openlijk distantieert van de huidige acties en methodes van de ‘dissidentie’ op Cuba.

  • door dan op dinsdag 27 maart 2012

    « Geween en tandengeknars » “ja hoor, in Washington, en zeker in Miami, moeten ze nu zowat door de hel gaan (of was dat het vagevuur?).” ‘k Heb niet de indruk dat Obama Santeria priesters laat aanrukken en in Miami hoorde ik een Cubaanse banneling verklaren; The church is an ally of the Cuban people. The more the church strengthens in Cuba, the weaker the government becomes, and what the church is doing, it is trying very strongly to increase the space and opportunities for other elements of Cuban civil society to fill in." En hij zal niet ver van de waarheid zitten vrees ik, wat tegelijkertijd verklaart waarom ze ditmaal wel massaal naar Cuba trekken….

    Als ik aanhaal dat de katholieke kerk big business is en de rest small business dan onderschat ik mogelijks het gevaar. Net zoals overal in Latam zijn de Evangelische kerken er op elke straathoek aktief (soms met schermen in open lucht wegens plaatsgebrek) en als ze al een kerk voor 5.000 gelovigen kunnen bouwen dan spreken we hier inderdaad van een flink uit de kluiten gewassen KMO. China Inc. zou deze paringsdans der dinosaurussen dan ook terecht een Win/Win noemen maar zelf heb ik de neiging naar een kotszakje te grijpen wegens een flinke overdosis hypocresie(aan beide zijden). De Cubaanse leiders hebben zo hun eigen belangen hierbij maar ik zou me toch maar herinneren dat het katholicisme altijd al een zeer gepolitiseerde godsdienst geweest is, en dat sinds Leo de Grote in 452 met Attila de Hun ging praten de leiders uit Rome geen enkele van de door henzelf uigekozen veldslagen verloren hebben… De gekistte communistische leiders uit het ex-Oostblok zullen me niet tegenspreken. ’t Zal wel een toeval zijn, of net niet, dat de 2 kerkleiders die zich ooit op Cuba aanmelden uit het ganse gamma net de communistenvreters van het zuiverste water waren/zijn..

    Geen wonder dat kommunisten aan de andere kant van de wereld de wenkbrouwen fronsen uit schrik dat hen een pad in de korf gezet wordt… http://www.firstpost.com/india/pope-benedict-fires-at-cuba-communists-in-kerala-hit-255629.html

    En oh ja, voor ik het vergeet, ook in Cuba zijn er nog normale mensen, waarbij hier drie milde getuigenissen. Voor rudimentair Nederlands rechtsclicken en dan op “Vertalen met Bing”. http://www.havanatimes.org/?p=65557

    http://www.havanatimes.org/?p=56032

    http://www.havanatimes.org/?p=59618

    • door Helene P op dinsdag 27 maart 2012

      Dan, leuk artikel uit Kerala. Maar ik denk dat je de Kerk in Cuba in een wijdere Latijnse context moet zien. De Kerk heeft zich al jaren op Latijns-Amerika (L-A) geconcentreerd omdat ze hoopt daar nog te redden wat er te redden valt. En inderdaad proberen ze daar hun politieke en sociale invloed terug te krijgen of te behouden en ze doen dat met hun politiek rechtse bondgenoten. Of het ze lukt is echter een andere vraag die m.i. vooral afhangt van politieke ontwikkelingen. Waar Fidel het met Frei Betto over had, is juist wat de Kerk al lang verwerpt, de bevrijdingstheologie. Die is politiek links.

      Maar wb religieuze mensen in L-A hebben de Evangelisten nu veel meer succes. Ook politiek gevaarlijk, maar daar komen wel veel sociale vraagstukken bij. Althans onder de lagere klassen. Het zijn vooral de bourgeoisie en vooral de landbourgeoisie die nog echt 'katholiek' zijn, practiserend enz.

      Het Latijnse katholicisme is een vreemde zaak in Europese ogen. Voor de meeste mensen die zich katholiek noemen begint en eindigt het met Maagdverering. Plus dan uit traditie doop, trouwen en begraven, want in 't 'civiel' is 't nog niet helemaal 'echt' (hetgeen waarschijnlijk te maken heeft met de nog zwakke idee van de Staat, mogelijk ook van de democratie). Die Maagdverering heeft trouwens weinig te maken met de syncretische santeria hoewel er kruisbestuiving heeft plaats gevonden.

      Maar wat betekent die Maagdverering in de praktijk? Als je moeilijkheden hebt, bid je niet tot God maar ga je naar een Mariabeeld dat een goede reputatie heeft qua wonderen en daar doe je 'n soort van koehandeltje. Je belooft de Maagd iets als zij dit of dat voor jou doet. Het gaat allemaal over wonderen en gunsten. Wordt de gunst niet ingelost, dan doe je niets. Behalve misschien een ander Mariabeeld zoeken dat beter werkt. En de meesten gaan zelfs in een bedevaartsoord niet naar de mis, want dat heeft met het handeltje niks te maken. Dan is er de verering zelf, het gevoelsmatige. Volgens zeer interessante sociaal-psychologische studies is die nauw verbonden met het Moeder image in L-A (en het machismo...). En die komt weer van de eeuwenlange vermenging van Spanjaarden met autochtonen en later van grootgrondbezitters met hun horigen. Waarbij de moeders de kinderen alleen opvoedden want de vader was de baas met sexuele rechten op de vrouwelijke werkers. Hij gaf zijn naam wel - aan zijn echte kinderen of alle kinderen op zijn hacienda - maar daar bleef het bij. (Voor de moeder werd de zoon dan ook 'de man in huis' die ze verwende als een echtgenoot, vandaar het machisme... En van wie meestal verwacht werd dat hij - of althans de oudste zoon - met zijn gezin bij haar bleef wonen en haar verzorgde.) Nu blijft ook aan die Maagdverering het geheel aan rites en tradities kleven, waaronder de Paus in zijn mooie jurk. Je ziet die tradities ook terug in festivals enz. En als mensen echt in grote moeilijkheden raken of hun 'leven willen verbeteren', zie je de grootste boeven opeens heel vroom in de kerk zitten. Dat is een algemeen menselijk verschijnsel denk ik, naar religie zoeken als je niet meer weet wie anders. Je ziet het bijv. heel vaak in gevangenissen en ziekenhuizen. Wij zouden dat misschien schijnheilig vinden of er althans vraagtekens bij plaatsen, maar in L-A is dat het signaal bij uitstek dat je 'veranderd' bent. Maar in hoeverre het 'gewone volk' in L-A hun politieke keuzes willen laten leiden door de Kerk, dat zou ik heel sterk betwijfelen. Als ik er in Chili iemand naar vroeg, hoorde ik vaak "stemmen is geheim!" Dwz niemand gaat mijn politieke keuzes bepalen. Kortom, ik denk dat de Paus en allen die zich opwinden over zo'n bezoek aan Cuba en aan het enthousiasme dat hij daar misschien zal ontmoeten, zich niet teveel illusies resp. zorgen moeten maken. Onder al die enthousiastelingen zitten vast veel rasechte communisten die misschien houden van tradities en feestvieren, maar zeker niet de Kerk invloed willen geven op de politiek in Cuba. Ik veronderstel ook dat de Cubaanse bisschoppen dat weten en zich daarom op veiliger terrein houden, zoals mensenrechten, armoede, gezinsproblemen enz. Want als ze zich op politiek terrein gaan bewegen, zouden ze wel 'ns van een zeer koude kermis thuis kunnen komen.

      • door katrien demuynck op dinsdag 27 maart 2012

        - Sinds 1959, de overwinning van de revolutie op de dictatuur van Batista, hebben alle VS-presidenten zonder uitzondering zich uitgesproken voor een regime change in Cuba. - Sinds die datum maakte de CIA plan na plan op met de bedoeling het kleine Cuba weer in Amerikaanse pas te laten lopen. Modus operandi: bombardementen, een heuse militaire invasie, moordplannen op de revolutionaire leiders en terreur. - In 2003, na de inname van Bagdad door VS-soldaten, werd openlijk oorlogstaal gebruikt: ‘Na Irak, Cuba’. - In datzelfde jaar 2003 werd door de VS , in afwachting van die ‘regime change’, een gouverneur voor Cuba aangesteld: Caleb Mc Carry. De man is nog altijd in functie en houdt zich voorlopig onledig met het lobbyen tegen Cuba onder andere in de EU. - De VS-blokkade tegen Cuba, met haar 50 jaar de langste in de geschiedenis van de mensheid, kostte Cuba tot op heden 975 miljard dollar, dat is tweemaal zoveel als het BNP van België en 16 maal zoveel als het BNP van Cuba. Haal maar eens de productie van 16 jaar in! - Naast de economische schade verloor Cuba meer dan 3500 mensenlevens door terreuracties opgezet vanuit de VS, meer dan 2000 mensen bleven voor het leven gehandicapt. Zowat elke Cubaanse familie kent slachtoffers van die acties. - De Cuban Five, vijf Cubaanse agenten die in die terreurorganisaties in Miami geïnfiltreerd waren om verder aanslagen te kunnen voorkomen, zitten al 13 jaar opgesloten in de VS, ondanks wereldwijd protest. - Even terug in onze eigen geschiedenis: toen het België van eind de jaren 30 van de vorige eeuw bedreigd werd door de Duitse grootmacht was het staatsgevaarlijk en verboden om met Duitsland samen te werken. - In Cuba lopen de twee wereldwijd meest bekende ‘dissidenten’ nl. Yoani Sanchez en Osvaldo Payá vrij rond.

        Tenslotte. Al wie al in Cuba geweest is weet dat je er perfect een ‘andere mening’ kunt op nahouden. Tot op heden steunt de overgrote meerderheid van de Cubanen de revolutie en de soevereiniteit van hun land tegenover de grootmacht aan de andere kant van de straat van Florida. Voor mij zijn die 99% de referentie. Meer info op www.cubanismo.net en wie het project van de Cubaanse revolutie een warm hart toedraagt nodig ik graag uit om aan te sluiten bij onze solidariteitsbeweging.

  • door isabelle vanbrabant op woensdag 28 maart 2012

    De reden waarom ik dit artikel heb geschreven is om een andere stem in de ganse berichtgeving rond het pausbezoek binnen te brengen. Je kon het al op voorhand voorspellen dat dit bezoek gepolitiseerd ging worden. De Nederlandse reporter op de redactie.be gaf bijvoorbeeld een eenzijdig beeld van het gebeuren. Hij wijst bijvoorbeeld enkel op de vervolging van priesters tijdens de beginjaren van de revolutie. Maar vergeet te melden dat de Kerk in die tijd geen onschuldige rol speelde, maar zeer nauw betrokken was bij contra-revolutionaire praktijken. Als diezelfde reporter dan zegt dat het duidelijk is dat het Cubaanse regime de regie van het pausbezoek in handen heeft, dan vraag ik mij toch echt af wat die vent zijn punt is. Het is toch niet meer dan logisch dat de officiële instanties van de Cubaanse overheid dit pausbezoek regelen? Wie anders? Het gaat hier om constante insinuaties dat het Cubaanse regime niet legitiem zou zijn. Ja hoor, we weten het ondertussen allemaal: er zijn mensen op Cuba die niet akkoord zijn met het systeem. De 'Dames in het Wit' zijn ondertussen wereldbekend. De blogster Yoani Sanchez ook. Het gaat hier nochtans om een heel kleine minderheid. Daarnaast zijn er inderdaad heel wat mensen die 'verandering' willen. DAAROM ook dat ik in mijn artikel aandacht besteed aan de verandering op Cuba. Er zijn grote uitdagingen die moeten aangegaan worden. De (jonge) Cubanen weten en voelen dit MAAR de Cubaanse overheid is zich daar ook van bewust en werkt aan oplossingen. Waarom wordt verandering quasi altijd geinterpreteerd als 'regime change'? We zetten steeds diezelfde bril op als we naar Cuba kijken: de "Cuba is ondemocratisch-bril'. Er wordt ons - mensen die solidair zijn met de Cubaanse Revolutie- dan weer verweten dat wij door een té rooskleurige bril kijken. Ewel, mijn voorstel is: zet beide brillen eens op en vorm zelf je mening. informeer je via verschillende kanalen. Het artikel was daar een bijdrage toe. Cuba spreekt mij aan omdat men er samen aan een ander maatschappelijk project werkt. Dat is de reden waarom ik Cuba van nabij volg. Ik hoop dan ook dat veel mensen dit artikel lezen en zich over Cuba gaan informeren.

    • door Helene P op woensdag 28 maart 2012

      [title]Beste Isabelle, Ik vond het[/title]Beste Isabelle, Ik vond het uitstekend dat je dit artikel schreef en heb het ook meteen en met plezier gelezen. Wel knarsetandde ik toen je een zeker toontje aansloeg dat hoort bij een soort van politiek bedrijven waarmee ik het niet eens kan zijn zowel om ethische als om politieke redenen. Toen Katrien in dat opzicht op de pedaal trapte, reageerde ik daarop, niet op de inhoud van je artikel. En sorry als het debat daardoor van jouw artikel afdreef. Maar ik denk wel dat dat debat gevoerd moet worden als de PvdA ooit echt wil vernieuwen. Dat is namelijk wat linkse mensen hopen. Niemand heeft de bedoeling om de PvdA in de hoek te duwen, maar juist om ze uit de hoek te lokken. Of ik dat op de juiste of verkeerde wijze probeer te doen, daar mag je zelf over oordelen. Maar over jouw artikel geen kritiek behalve dat het in mijn opinie aan waarde had gewonnen als je dat toontje eventjes had weggelaten. Ik ben het namelijk uiteraard niet eens met de grote media en hoe ze dat pausbezoek voorstellen. Maar ik denk dat je in alle gevallen daartegenover een rustig, goed geanalyseerd en genuanceerd verhaal moet stellen zonder naar de andere kant over te slaan. Want als je als twee kemphanen tegenover elkaar staat, win je niemand over. Dan polariseer je en ik heb altijd geleerd dat polarisatie in democratische politiek uit den boze is, want dan wordt het alles of niks, winnaar of verliezer. Kijk bijv. eens hoe Nelson Mandela aan politiek doet en welke resultaten hij daarmee geboekt heeft: hij - of zijn partij beter gezegd - kreeg niet alles, maar ook niet niks, ze bereikten hun voornaamste doel en daar ging het om. Maar dus proficiat met je goed geresearchte artikel, dat wel. Vriendelijke groet, HP

      • door Robrecht Vanderbeeken op woensdag 28 maart 2012

        Los van alle punten en komma's: wie Cuba met Haïti vergelijkt, heeft snel een goed beeld van wat de toestand in Cuba ongeveer zou zijn geweest zonder revolutie. Een aanhoudende sociale catastrofe. Isabelle reageert daarom terecht op de erg dubieuze houding van onze media om alles wat eventueel beweegt in Cuba door de bril van de verhoopte 'regime-change' te willen zien: propaganda.

      • door katrien demuynck op woensdag 28 maart 2012

        vanwaar toch je verbetenheid om steeds naar de PVDA te verwijzen? Welke 'ethische en politieke redenen' zitten daar achter? De tijd is echt wel voorbij dat je (standpunten van) mensen kon kraken door ze in dat hoekje te duwen. Oude stijl als je het mij vraagt.

        • door Helene P op woensdag 28 maart 2012

          Akkoord, Katrien ik word oud als ik op de kalender kijk en vergeet dat soms (gelukkig). Maar de mensen met wie ik mijn denken deel zijn van jouw generatie of zelfs jonger, geloof ik. Nee, ik wil nooit 'mensen kraken', dat is mijn stijl niet. Om die - misschien terechte - indruk te vermijden, heb ik juist deze keer voor het EERST over de PVDA gepraat en zonder namen. Ik vind echter wel dat ik kritiek mag uiten tegen mensen die ik belangrijk acht vanwege hun uitstraling en kennis - zoals jij of Marc VDP - en veronderstel dat die wel tegen een stootje kunnen. Als dat niet zo is, dan mijn verontschuldigingen. Want ja, ik ben gewoon aan heftig politiek debat, ideeën-debat, maar zonder dat persoonlijk te nemen of te bedoelen. En ik ervaar inderdaad dat dat in België soms hard aan komt en dat is niet mijn bedoeling. Mijn bedoeling is om jullie uit een hoek te lokken, niet om je terug te duwen in de oude hoek. Toon dan wat duidelijker dat je niet meer in die oude hoek zit in politieke discussie over problemen en situaties in het Zuiden? David Pestiau gaf het duidelijk toe in die brief en hij is toch jullie woordvoerder? Als jullie binnenshuis, in kleine kring meer genuanceerde meningen hebben, zoals hij schrijft, waarom deel je die dan niet naar buiten toe? Op basis van een genuanceerd beeld kunnen we het uitstekend akkoord zijn en dan praten over welke strategie te volgen. Of niet? En dan geef je je militanten ook een veel betere politieke vorming, dan leren ze om zelfstandig te denken en te analyseren op basis van hun overtuigingen. Althans dat is mijn mening die overeenkomt met mijn specifieke politieke ervaring. En als ik het goed begrijp, is dat ook marxisme. Ik hoop dat je hiermee wilt geloven dat het mij gaat om debat, uitwisseling van standpunten en doen nadenken. Maar misschien vind je me teveel van een vrijdenker, kan zijn dat je daarin gelijk hebt. Hoewel ik dat een compliment zou vinden, maar ja... Groet, Hélène

        • door Helene P op woensdag 28 maart 2012

          Nog even Katrien, ik vergat je vraag over 'politieke en ethische' redenen. Ik zal het wat simplistisch zeggen: ik kan het niet eens zijn met een oorlogslogica om oorlog te vermijden. Ik kan het niet eens zijn met leugens of verzwijgen om iets in zwart/wit te kunnen schilderen. Dat is zowel ethisch als politiek oftewel ethische politiek. Ik denk dus dat niets zwart/wit is en dat je alles, hoe lastig ook, zorgvuldig moet analyseren en afwegen. En daarbij gevoelig moet blijven voor pijn, lijden en dood. Ik heb zelf in een oorlog gezeten en weet hoe hard je moet vechten en nadenken om je geweten en je menselijkheid te behouden. Ik weet ook hoe het mis kan gaan als je dat niet doet. OK? H.

        • door Helene P op woensdag 28 maart 2012

          Nog even Katrien, ik vergat je vraag over 'politieke en ethische' redenen. Ik zal het wat simplistisch zeggen: ik kan het niet eens zijn met een oorlogslogica om oorlog te vermijden. Ik kan het niet eens zijn met leugens of verzwijgen om iets in zwart/wit te kunnen schilderen. Dat is zowel ethisch als politiek oftewel ethische politiek. Ik denk dus dat niets zwart/wit is en dat je alles, hoe lastig ook, zorgvuldig moet analyseren en afwegen. En daarbij gevoelig moet blijven voor pijn, lijden en dood. Ik heb zelf in een oorlog gezeten en weet hoe hard je moet vechten en nadenken om je geweten en je menselijkheid te behouden. Ook al zit je honderdmaal aan de goede kant. Ik weet ook hoe het mis kan gaan als je dat niet doet. OK? H.

  • door christophe op donderdag 29 maart 2012

    Uw manier van discussiëren is bijzonder storend. U doet voortdurend alsof er twee kampen zijn binnen links. Moreel waardig links waar u dan natuurlijk deel van uit maakt (mensen die respect hebben voor mensenrechten, voor democratische waarden, die begrijpen dat de wereld complex is, etc) en moreel verwerpelijk links (mensen die niets begrijpen van de wereld, die antidemocratisch zijn, die geen oog hebben voor het lijden van mensen, etc).

    Vervolgens stopt u iedereen die het op bepaalde punten niet met u eens is in het tweede kamp. En u zegt er meteen bij dat wie in het tweede kamp zit een pvda'er is (en dus een aanhanger van Stalin, Pol Pot etc).

    Dat is een zeer valse discussiemethode. Om een voorbeeld te geven: Chomsky is het radicaal oneens met bepaalde van uw standpunten en toch is hij ook antistalinist, anarchist en geen lid van Belgische partijen.

    Dat zorgt er voor dat mensen die met u van mening verschillen over één punt zich meteen moeten verdedigen over al die andere standpunten die jij hen in de nek schuift omdat ze volgens u nu eenmaal in dat kamp zitten.

    Het is een stokoude discussietechniek om links monddood te maken. Toen Karel De Gucht ondertussen meer dan tien jaar geleden in de tijd van de betogingen in Genua tegenover "andersglobalisten" werd gezet in een aflevering van de Zevende Dag, zei hij: "Het is liberalisme of de Goelag". Waardoor de aanwezige activisten in de studio het niet meer konden hebben over de WTO en het IMF, maar zich moesten verdedigen over Stalin en Mao.

    De wereld is sinds enkele jaren echt wel een stuk complexer dan in de tijd van de koude oorlog. Hou dus maar op met dat belegen kampisme.

    • door Helene P op vrijdag 30 maart 2012

      Goed, Christophe, ik had een emotionele uitbarsting waarvoor mijn verontschuldigingen. Maar dat maakt me nog geen Karel De Gucht, noch rechts en ik heb noch Pol Pot noch Stalin genoemd, dacht ik. (Alleen zaken waarover de PVDA zegt binnenshuis wel een genuanceerde mening te hebben, maar waar ze buitenshuis niets over willen zeggen om 'niet met de wolven te huilen'. Over dat laatste ging het mij, u bent het daar misschien mee eens, ik niet.) En wat linkse kampen betreft, zijn er helaas meer dan twee. Ik werd emotioneel en ging daarin te ver, dat is waar. Maar de discussie bestaat wel degelijk binnen links (niet rechts/links), dat kunt u niet ontkennen. En u hebt tot nu toe ook niet gereageerd als zeer goede linkse schrijvers die die discussie aanknopen in de media, hier valse beschuldigingen naar het hoofd wordt geslingerd, bijv. dat ze imperialisten zijn, pleitbezorgers voor imperialistische militaire interventie in Syrië, verkocht aan de wapenindustrie (jawel) enz. Zoals u alle recht hebt om kritiek op mij te hebben en ook uiteraard om het oneens te zijn, maar me daarom nog niet hoeft te beschuldigen om een rechtse lul (sorry) te zijn. Dat soort reacties - of gebrek aan reacties - die op DWM helaas nogal veelvuldig zijn, zijn ook de diepere oorzaak - of één van de oorzaken - van mijn uitbarsting. Maar goed, ik ben volwassen genoeg om er mijn schouders over op te halen en moet dat ook doen. Maar als dat soort discussie - ik bedoel inhoudelijk - niet mogelijk is op DWM, dan moeten we misschien maar doorgaan met ieder in onze 'eigen' media te schrijven voor onze 'eigen' groep van 'gelovigen'? Als je op DWM bijv. geen kritiek mag hebben op een partij als de PVDA en hen vragen stellen, maar wel op Groen/ecologisten of socialisten, als je - ander voorbeeld - journalisten of anderen die schrijven in zgn 'kwaliteitsmedia' ipso facto moet beschouwen als verkocht aan het neoliberalisme, wat is dan het nut van zo'n alternatief medium?? In Nederland noemen ze dat 'masturberen'. Ik zeg niet dat dat de opzet is van de redactie, integendeel, sommigen van hen, Dirk Barrez vooraan, hebben jarenlang aan zeer goede journalistiek gedaan in de grote media en zijn vooraanstaande journalisten. Maar de tendens komt toch wel vaak bovendrijven of niet soms? Ik ben het dus volledig met u eens dat de wereld tegenwoordig een stuk complexer is. Daar gaat het juist over.

      • door Robrecht Vanderbeeken op vrijdag 30 maart 2012

        Nu ga je al de hele DWM zwart maken, masturberen enzo, en dat noem jij een democratisch debat? Gezond verstand? Help zeg. Je illustreert net wat de redactie aanstipt als storend en vals.

    • door Helene P op maandag 2 april 2012

      Re Chomsky - nog even een laatste, Christophe: ik weet niet wat u met die opmerking over Chomsky bedoelde. Voorbeeld: over het Right to protect en Lybië was ik het gloeiend eens met Chomsky - en had dat onafhankelijk van hem al geschreven elders. Anderen aan linkerkant idem. Maar op DWM was (bijna) iedereen - zeker van de artikelschrijvers - het gloeiend oneens met zowel mij alsook Chomsky dus! Conclusie?

      Maar ik trek me beter terug uit die discussies, althans op DWM. Het heeft weinig nut, zeker als het wordt opgevat als 'vals' en veroorzaakt dan alleen onnodige stress. Dus tot ziens en geluk ermee. Er staat nog veel interessants op DWM buiten die onderwerpen. H.

      (PS Dit vervangt mijn eerdere boze reactie, vergeet die dus maar ajb)

      • door christophe op maandag 2 april 2012

        U neemt uw dromen voor werkelijkheid. Chomsky heeft zich hevig verzet tegen een interventie. http://www.chomsky.info/interviews/20110330.htm

        En het is zeker niet zo dat alle auteurs op dewereldmorgen.be tegen een interventie in Libië waren. Hier zijn verschillende pleidooien pro-interventie verschenen; Alleen spijtig dat je die mensen niet meer hoort, nu de verhalen over de huidige chaos en de oorlogsmisdaden naar boven komen.

  • door svdl op donderdag 29 maart 2012

    Ik lees meestal met voldoening en dankbaarheid jouw inbreng op verschillende onderwerpen op DWM. Ik percipieer hieruit dat je een zeer verstandig, kritische maar ook gevoelige, empahtische persoon bent. Het hart op de juiste plaats, doch ook zoekend naar de diepere feitelijke waarheid. Vaak ook met open vragen. Nu ben ik echter wel ineens met verstomming geslagen. Inderdaad zoals je zelf al aangaf, reageerde je emotioneel. Maar ik versta het niet echt. Vanwaar komt dit toch? Ook zo ineens het hebben over de PVDA en er zo op in te kappen. Het doordrongen wantrouwen... alsof er een zweer is die ineens openbarst (iets persoonlijk?). Een oude slapende vulkaan gevoed met veel magma uit het verleden.. precies alsof... Tja... vreemd, vreemd

    • door Helene P op vrijdag 30 maart 2012

      Beste 'svdl', hartelijk dank voor de vriendelijke reactie. Ja, sorry, het is iets diep emotioneels dat opeens 'getriggered' werd door niks meer dan een toontje en in ieder geval niet geschikt is voor zo'n forum. Ik had mezelf en de lading herinneringen die opkwamen in toom moeten houden en niet als een wild paard verder galopperen... Op die snelheid ging ik over op de PVDA omdat ik wel voelde dat het 'op de man/vrouw' zou lijken en dat was het niet. Maar het gaat in feite ook niet over de PVDA in het bijzonder, behalve dat ik de 'oude garde' daar ondanks alle positieve verandering inderdaad nog niet vertrouw op bepaalde punten, dat is waar. En die punten zijn juist diep emotioneel omdat daar - mijns inziens maar vooral van wat ik ook met eigen ogen gezien heb - de ideologie de overhand neemt boven pijn, lijden en zelfs dood. (Niets te maken bij het onderwerp van de Paus natuurlijk...) Daar wordt politiek altijd zo verschrikkelijk moeilijk, daar komen inderdaad empathie en soms zeer lastige ethische keuzes aan te pas en dat bij iedere stap die je zet. Inclusief voor het mobiliseren van anderen. Het heeft ook te maken met een paar andere, minder emotionele zaken, maar goed, ik zwijg nu beter... Nee, ik denk niet dat het persoonlijk is, het is een andere opvatting van aan politiek doen bovendien op basis van in wezen eendere ideologie. Maar die inderdaad bij mij verstrengeld zit met persoonlijke ervaringen en daarom diepe emoties. Maar dus aan iedereen hier: mijn verontschuldigingen voor de uitbarsting.

      Ik heb gisteren een rustigere brief geschreven aan Katrien en Marc VDP, maar weet nog niet of ik hem wel zal opsturen. Beter even laten liggen, dringend werk afmaken waar ik door dit alles niet op kon concentreren en dan zien of het wel de juiste manier is. Misschien moet ik er ooit 'ns een rustig, goed doordacht opiniestuk over schrijven. Maar ja, het is waar, ik ben hartstochtelijk en kan soms heftig uitschieten wat ik dan later betreur... Laat je een ander zeer persoonlijk voorbeeld geven omdat je vraagt of het iets met het verleden te maken heeft. En hoewel dit niet rechtstreeks iets te maken heeft met alles hierboven. Ik heb onlangs geschreven over persoonlijke ervaringen in de bevrijdingsoorlog waaraan je wel zult weten dat ik deelgenomen heb en wel aan de gewapende strijd. Ik heb proberen te schrijven over wat je de 'paradox van de vrijheidsstrijder' kunt noemen: zelf geweld moeten gebruiken om het geweld van de repressie te stoppen. En wat dat je doet. Dat zijn diepe zaken waar iedereen moeilijk over praat, het is bijna een taboe. Je wilt dat ook liefst vergeten maar dat gaat ook niet. Je wordt er bovendien steeds aan herinnerd bij wat elders gebeurt. Mijn verhaal blijft dan ook nog relatief oppervlakkig (stel je er niet veel van voor!). Vrienden hebben me aangespoord en enorm aangemoedigd om erover te schrijven, het te proberen. Maar om je een voorbeeld te geven van iets dat ik nooit zal vergeten - noch in feite vergeven - hoewel het in feite een onbelangrijk incidentje is: iemand die een eerste versie ervan las, een politiek goed onderlegde linkse Belg, deed het af met "onverteerd verleden". Natuurlijk had ik rustig moeten antwoorden: nee, allerminst 'onverteerd', maar wel moeilijk onder woorden te brengen en bovendien te delen met anonieme lezers... Maar nee, het zit me al twee jaar als een graat in de keel en gelukkig heb ik de persoon nooit teruggezien noch zelfs contact mee gehad. Ik weet ook dat anderen - die nooit zoiets hebben meegemaakt natuurlijk - het afdoen als overgevoeligheid van de intellectueel. Maar dat is het ook niet, bijna iedereen had er moeite mee, ook al drukken sommigen het anders uit. Is dat ook een "zweer" die open dreigt te gaan op een onbewaakt moment? Mogelijk... maar dus beter bewaken!!!

      En nogmaals dank...

      • door EP op woensdag 11 april 2012

        Ik kan de reactie van HP eigenlijk heel goed begrijpen. En vind ze ook niet zo heel emotioneel; niet emotioneler dan de insinuerende taal in in de stukken waarop ze reageert. Inderdaad is de metafoor van het 'meisjespensionaat' goed gekozen. Zoals in het katholieke internaat op instigatie van de nonnen werd gegiecheld met de domheid van al de vrijzinnigen buiten de poort (waarmee men in werkelijkheid nog nooit eerlijk van gedachten had gewisseld); zo lacht een 'bepaalde' linkerzijde inderdaad met de stromannen van het imperialisme. Opnieuw zonder dat men ooit een woord met die mensen heeft gewisseld. Volgens mij is de vraag niet zozeer of die bewuste Witte Vrouwen in Cuba betaald zijn door de VS. Dat kan best waar zin. Uiteraard bestaat er zoiets als geheime diensten, uiteraard spelen er grote geopolitieke belangen. Zou er iemand zijn die dat ontkent? (En voor wie nemen sommige vrienden van cuba hun discussiepartners eigenlijk, dat ze altijd opnieuw dat soort evidenties herhalen, zonder ooit in te gaan op de eigenlijke vraag?) De echte vraag is of er ooit ergens een 'dissident' is geweest, in de ussr, in ootblok, in china of in cuba, die door deze vrienden van cuba wél erkend is als authentiek slachtoffer van gebrek aan meningsvrijheid. Doe de oefening, beste MarcVDP en anderen, hoe zou zo'n 'echte' dissident er voor jullie uitzien? Kan die volgens jullie schema's wel bestaan? Kun je er eentje noemen die wel voldoet? Indien niet, moeten we dan niet besluiten dat wie ooit om welke reden dan ook het niet eens is met de 'partij' en daardoor in moeilijkheden komt, nooit op jullie steun zal kunnen rekenen? En toont dat dan geen blinde vlke in jullie denken, ivm vrijheid van meningsuiting? Die in werkelijkheid voor jullie zozeer beperkt is, dat ze eigenlijk niet bestaat? Het gaat dus niet om zweren, emoties, psychiatrie. Het gaat om een politiek meningsverschil over de plaats die individuele rechten en vrijheden (jawel, 'liberale' rechten en vrijheden) spelen in een socialistische visie. Moeten socialisten beloven om die individuele rechten en vrijheden te vergroten? of in te perken? Hoe zit dat? (Voor alle duidelijkheid: ik vind zelf dat iedereen zich gewoon moet kunnen uiten, organiseren, en publiceren wat ie wil. Is Cuba al bang van een paar witte dames met tegengestelde ideeën? Ca fait peur... Natuurlijk zijn er altijd grenzen aan die meningsvrijheid, maar die grenzen vastleggen is altijd een penibele bezigheid, en nooit een evidentie. Zie maar bij ons, de grens op racisme, negationisme... of de vroegere wetten op godslastering). PS: gelieve in re gaan op de vraag: het volstaat niet te zeggen dat liberale rechten en vrijheden ook onder het kapitalisme 'relatief' zijn. Dat weten we. de vraag is of jullie voor die rechten en vrijheden meer zorg denken te dragen dan de bestaande elites? Of juist nog veel minder?

        • door E op woensdag 11 april 2012

          Geachte HP, kent u het boek van Abraham Serfaty, La mémoire de l'autre, Stock, 1993? Uw confessiones hebben mij daaraan doen denken. In dat boek maakt Serfaty samen met zijn echtegenote de moeilijke balans op van zijn ervaringen, niet in de 'struggle', maar in de gevagenissen van Hassan II in Marokko. (Serfaty was geloof ik na Mandela de langstgestrafte politieke gevangene op het afrikaanse continent). Ook in dat boek gaat het over hoe vrijheidsstrijders (onvermijdelijk?) ook opgesloten zijn in rigide schema's. Die hen helpen te vol te houden en te overleven, maar altijd ook een tol eisen.

  • door SAMIER op maandag 2 april 2012

    nu hij vandaag zijn, urbi and orbi, heeft gepreekt, en de gelovigen, als plaatvervangende van "god", op aarde, zijn paasboodschap, heeft verkondigt, zal zijn nazi verleden, hem parten blijven spelen, ...

    De vorige paus, van poolse afkomst, had een meer natuurlijke charisma, en hij was goalkeeper, waar mijn sympathie al meer naar ging,...

    Dat johannes paulus, een groot mens was, is dat hij vergiffenis schonk, naar zijn, naar zijn moordenaar van turkse afkomst, en hem bezocht in de gevangenis, ... Het blijft niet alleen bij een boodschap en preken in eigen parochie,maar enigszins een toepassing van zijn gepreek hoort er ook bij.

    Zijn bezoek in het eerste moslimland, nl Marokko, was een historisch moment in de betreking tussen het Vaticaan en Marokko. Dat Polen een zeer katholiiek land is, en met de vorige paus, heeft hij de harten gewonnen van de gelovigen, tegenover de dogma's. Er waren veel mensen, die in polen, gingen afgeleiden naar atheisme, deze paus heeft dit beperkt. Een vriendelijk emabele figuur, die altijd verzoenend optradt, en die de interreligueuse dialoog zocht.

Lees alle reacties