about
Toon menu
Analyse

Internationaal Hof van Justitie in Den Haag behandelt zaak-Habré in België vs. Senegal

Maandag 12 maart is voor het hoogste rechtscollege van de VN, het Internationaal Hof van Justitie in Den Haag, de zaak begonnen van België tegen Senegal. België eist van het West-Afrikaanse land de uitlevering van de voormalige Tsjadische dictator Hissène Habré (69) wegens misdaden tegen de mensheid begaan tijdens zijn schrikbewind in de jaren tachtig. De zaak sleept al erg lang aan.
donderdag 15 maart 2012
Senegalese delegatie op CIJ-zitting
De Senegalese delegatie op de openingszitting van de zaak-Habré voor het Internationaal Hof van Justitie in Den Haag op maandag 12 maart 2012.


Maandag ging de eerste mondelinge fase van start in de ingewikkelde juridische procedure die België tegen Senegal aanspande voor het Internationaal Hof van Justitie. Donderdag 15 maart komt Cheikh Tidiane Thiam, directeur-generaal van het Senegalese ministerie van Buitenlandse Zaken, aan het woord.

Op 19 februari 2009 heeft België een inleidend verzoekschrift ingediend in de zaak-Hissène Habré. Op 1 juli 2010 volgde de indiening van een 'schriftelijke memorie' door België, waarop de Senegalese autoriteiten op 23 augustus 2011 een 'memorie van antwoord' afleverden bij het Hof in Den Haag. Maandag is de procedure echt begonnen, een uitspraak wordt pas tegen het einde van dit jaar verwacht. De zaak kreeg alvast heel veel weerklank in de Afrikaanse pers.

Diplomatiek geschil België-Senegal over uitlevering ex-dictator Habré

De Belgische autoriteiten hoopten aanvankelijk het geschil met Senegal, waar Habré sinds zijn vlucht uit Tsjaad in 1990 in ballingschap leeft, over de zaak van de uitlevering van de vroegere dictator via bemiddeling op te lossen. Toen dat niet lukte, werd overgegaan tot een voorstel via arbitrage. Maar ook dat leidde tot geen succes.

"Daarom heeft België de laatst mogelijke procedure aangevat, gebaseerd op artikel 30 van de Conventie van de Verenigde Naties van 10 december 1984 tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing", schrijft de FOD Buitenlandse Zaken, Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking in een persmededeling.

Dit houdt in dat het Internationaal Hof van Justitie in Den Haag (niet te verwarren met het Internationaal Strafhof, ICC, dat ook in Den Haag is gevestigd, maar van veel recentere datum is en zich uitsluitend bezighoudt met strafrechtelijke zaken in gevallen van genocide en zware mensenrechtenschendingen) zich zal moeten uitspreken in dit aanslepende geschil tussen twee lidstaten van de VN.

Dit rechtsmiddel is zowel gebaseerd op de Conventie van 1984 zelf als op het algemeen internationaal recht die beide het juridische principe van 'aut dedere aut judicare' vastleggen. Dit betekent dat een staat zelf moet overgaan tot vervolging, wanneer een verzoek tot uitlevering van een verdachte die onder internationaal aanhoudingsmandaat staat, wordt afgewezen door de tegenpartij. In dit geval is het de plicht van België om zelf tot vervolging van Habré over te gaan om zo te voldoen aan de conventie die verdragstaten oplegt "te strijden tegen de straffeloosheid van de meest gruwelijke misdaden".

Universele jurisdictie van de Belgische 'genocidewet'

België is bij deze zaak betrokken geraakt toen enkele Tsjadische slachtoffers van de terreur onder Habré - die ondertussen als vluchtelingen in België ook de Belgische nationaliteit hadden verworven - in november 2000 diverse klachten met burgerlijke partijstelling indienden bij een Brusselse rechtbank, waarbij ze beroep deden op de universele jurisdictie van de Belgische genocidewetgeving in zaken van misdaden tegen de menselijkheid.

De Brusselse onderzoeksrechter Daniel Fransen en zijn team hebben duizenden dossiers van slachtoffers onderzocht, ook ter plaatse in N'Djamena. Op 19 september 2005 heeft Fransen het onderzoek afgesloten en meteen een internationaal aanhoudingsmandaat uitgevaardigd tegen Hissène Habré. De beschuldiging luidt: misdaden tegen de menselijkheid, oorlogsmisdaden, systematische marteling van gevangenen en zware overtredingen van het internationaal humanitair recht. Senegal is dus op basis van internationale verdragen die het land ondertekende verplicht om Habré te arresteren en uit te leveren.

Toch is dat tot op vandaag nog altijd niet gebeurd wat de aanleiding is van het diplomatiek conflict tussen België en Senegal dat nu zal moeten worden beslecht door de veertienkoppige jury van het Hof in Den Haag. België vraagt concreet aan het Hof "om de Senegalese schending vast te stellen van zijn internationale verplichting tot uitlevering van personen onder internationaal aanhoudingsmandaat". Er zullen zes openbare zittingen plaatsvinden tot 21 maart waarbij beide partijen de kans krijgen om hun standpunten uiteen te zetten.

Tienduizenden gevallen van martelingen en buitengerechtelijke executies

De uitlevering aan België, waar bij wijze van spreken alles klaar is om het proces tegen Habré onmiddellijk van start te laten gaan, ligt voor de hand en is ook duidelijk de optie die de voorkeur wegdraagt van de organisaties van slachtoffers en hun familieleden en van talrijke Tsjadische en internationale mensenrechtenorganisaties.

Tijdens de Koude Oorlog kon Habré rekenen op de steun van Frankrijk en de VS in zijn strijd tegen de militaire bemoeienissen van de toenmalige Libische leider kolonel Khaddafi in Tsjaad. De CIA, onder toenmalig VS-president Ronald Reagan, bood Habré uitgebreide hulp aan bij de uitbouw van zijn beruchte geheime inlichtingendienst DDS, die tussen 1982 en 1990 verantwoordelijk was voor tienduizenden gevallen van martelingen en buitengerechtelijke executies van al dan niet vermeende tegenstanders.

De overlevende slachtoffers van de terreur en hun familieleden zijn al die spelletjes die boven hun hoofden worden uitgevochten meer dan beu. Zij wachten al 21 jaar op gerechtigheid die een einde zou moeten maken aan de straffeloosheid.

De weigering van Senegal om Habré uit te leveren, zou ook te maken hebben met de politieke toestand in het land. Op zondag 25 maart volgt de tweede ronde in de presidentsverkiezingen waarbij uittredend president Abdoulaye Wadé kandidaat is om zichzelf op te volgen. Maar zijn kandidatuur is erg omstreden en de oppositie roert zich de laatste maanden hevig.

"Habré verdient het niet om in alle rust in ballingschap te leven"

Telkens opnieuw vinden de autoriteiten in Dakar andere argumenten om niet tot uitlevering over te gaan. Op 4 januari 2012 verklaarde president Wadé nochtans dat hij voorstander is van uitlevering aan België "als de rechtbank van Dakar dit beslist". België heeft al driemaal een verzoek tot uitlevering herhaald: op 15 maart 2011, 5 september 2011 en de vierde keer nog op 17 januari 2012. Het tweede en derde verzoek werden wegens 'procedurefouten' onontvankelijk verklaard door de kamer van inbeschuldigingstelling van het hof van beroep van Dakar op 18 augustus 2011 en op 10 januari 2012.

Paul Rietjens, directeur-generaal Juridische Zaken bij de FOD Buitenlandse Zaken, die de Belgische delegatie leidt op de hoorzittingen in Den Haag, verklaarde maandag tegenover AFP dat "Habré het niet verdient om in alle rust in Dakar in ballingschap te leven terwijl de slachtoffers van zijn terreurbewind op gerechtigheid blijven wachten".

"Voor de Belgische regering is het essentieel dat gerechtigheid geschiedt op basis van de klachten ingediend tussen 2000 en 2001 door de slachtoffers onder wie Belgen van Tsjadische afkomst. Dit stemt overeen met het belang dat onze regering hecht aan de strijd tegen straffeloosheid voor de meest ernstige internationale misdaden."

reageer

3 reacties

  • door Ruben Wissing op donderdag 15 maart 2012

    Volgens mij legt het 'aut dedere aut judicare' beginsel eerder een verplichting op aan Senegal dan aan België, namelijk 'ofwel uitleveren, ofwel berechten'. En aangezien Senegal niet van plan is Habré te berechten, stelt België dat het verplicht is hem uit te leveren aan een land dat dit vraagt, in casu België.

  • door samier op zaterdag 17 maart 2012

    Uitlevering van dictators, en wrede machtmisbruikers, die denken dat als ze macht verwerven, op dictatoriale wijze, een mensenleven niets waard, en deze in casu ook implementeren. Martelingen, en barbaarse volkerenmoord, en alles wat een oorlog , mee brengt is verwerpelijk. Gerechtigheid bestaat niet, sommige machtmisbruikers, moorden erop los, met dit indriest voorbeeld, met op z'n minst 40 000 doden, op zijn geweten in de jaren 80. Wie macht , of de "juiste mensen" kent, of wat dan ook, zal zich nooit , moeten zorgen maken, of wat dan ook, politieke spelletjes en noem het maar op. Dat Belgie, probeert, om systematische, genocide aan te pakken, is een goede stap , maar dit gebeurd op willekeurige, en vooral op de landen, waar "economisch"minder te halen is, of minder "gevoelige" landen. Dat een magistraat, zich het lot ontfermt, van deze nabestaanden, is noemenswaardig, en stemt mij, tot een klein beetje hoop, voor andere genocides die plaats hebben gevonden, in de jaren 80 en 90, waar de vluchtelingen in tentenkampen, nog stille getuigen van zijn. om maar enkele te noemen, er bestaat klassejustitie of noem het, hoe je het wilt op lager niveau, en dan is er gerechtigheid op hoger niveau, waar altijd de politiek zich mee moeit, scheiding der machten, is grondwettelijk bepaalt , maar voor de gewone man, of vrouw is het vechten tegen de bierkaai.Vrouwe justitia dat "blind" zou moeten zijn, en ongeacht welke maatschappelijke positie men inneemt , of welke economische belangen, er op het spel staan. Dat de Belgische magistratuur, het voortouw neemt , om mondiaal martelingen, en excessen van machtmisbruikers tegen te gaan, is lovenswaardig, maar zo ver moet men niet gaan,... De politiek "gevoelige" genocides, zullen uiteindelijk voor geen enkel tribunaal gebracht worden vrees ik, en daarom is dit op z'n zacht 's gezegd, een spijtige zaak, voor de volkeren , die dat leed moeten dragen, en uiteindelijk nooit tot een collectieve "verwerkingsproces" kunnen komen. Het collectief geheugen, staat stil bij de genocides die ons door de media, en de mainstream, als genocide al mondiaal erkend is, en terecht trouwens. Een zwarte bladzijde in de mondiale geschiedenis,en waar huidige leiders ,dit NOOIT mogen laten herhalen, voor geen enkel volk, , waar de bewijzen terug te vinden zijn, in krakau, polen, en buchenwald, en een verschrikkelijk gebeuren ,waar de getuigen, van deze doden, nog kunnen na vertellen, Vernietigingskampen, die in siberie, en bijv ook in cambodja te vinden waren, met nog zo'n klote dictator, genaamd poll pot, met zijn "killing fields"

    Is de genocide die in ons collectief bewustzijn, zijn gegrift even verschrikkelijk en verwerpelijk, en natuurlijk afkeuringswaardig, als de nieuwe die nauwelijks de reguliere media behalen,waar momenteel geen "haan" naar kraait,... Elke genocide heeft recht op zijn verhaal, steun, en collectieve verontwaardiging.

    Het is niet de kwantiteit van een genocide, die alleen, tot rekenschap moet gebracht worden, om collectieve verontwaardiging als internationale maatstaf mag gerekend worden. Zoals de miljoenen doden die stalin op zijn geweten heeft, onder zijn schrikbewind.

    Is elke genocide niet afkeuringswaardig, of is zelfs niet elke genocide dode, te betreuren?? En we hopen van harte, dat dit uitmuntende voorbeeld, van de Belgische Magistratuur navolging , zal krijgen, en dat er andere soevereine landen, de genocidewet zullen implementeren, ongeacht de economische belangen, of blijft het een utopie, dat internationaal jurispredentie ooit zal zegeveren? Het is nog alleen maar de vraag, of het als deze dictator zich voor het tribunaal zal verantwoorden, tegen oa de misdaden tegen de menselijkheid, tot alleen dit "showproces" blijft,of zullen dictators terug deinzen, om zich op het Belgisch grondgebied te vertoeven?? Deze dictators hebben meestal toegang, en de middelen, tot de créme a la créme van de topadvocatuur, en zullen de rechtsgang tot in de eindigheid laten slepen. De toekomst zal ons leren, of dit een verhaal zal worden van "don quichote a la mancha " worden van cervante, of een verhaal van David tegen Golliath? We hopen op het tweede, uit respect voor de onafhankelijkheid en integriteit van de Belgische magistratuur. En we hopen van harte, dat dit uitmuntende voorbeeld, van de Belgische Magistratuur navolging , zal krijgen, en dat er andere soevereine landen, de genocidewet zullen implementeren, ongeacht de economische belangen, of blijft het een utopie, dat internationaal juruspredentie ooit zal zegeveren? Amnesty international, dat Belgie regelmatig op de vingers tikt, inzake mensenrechten, mag nu eens ook het Belgische magistratuur, een positieve vermelding geven, om haar bevordering tot "een vorm van gerechtigheid" voor de menselijkheid. Het Belgisch gerecht, geldt nog als één van de enigste ter wereld, waar de magistratuur, en de gerechtelijke hoven, waar het individueel recht, primeert op maatschappellijk belang, en waar de uitvoerende macht, en gerechtelijke macht aan waarheidsvinding doen, zonder de realiteit in haar voordeel te wijzigen,en zo willens en wetens aan waarheidsvervalsing te doen, zoals andere , en waar de gerechtelijke waarborgen van het individu worden gevrijwaarborgt. Dit is de reden waarom het, Belgisch rechtsysteem, tot hoog aanzien staat, in internationaal recht, en dit met recht en rede

  • door frank Willems op zaterdag 17 maart 2012

    De Belgische genocidewet werd onder druk van de VS aangepast zodfat er geen Amerikanen of Natoverantwoordelijken voor hun vele misdaden tegen de mensheid in Joegoslavie, Adghanistan en Irak konden gedagvaard worden , noch Israeli's voor hun vele misdaden tegen de Palestijnen. Maar tegen een ex-derderangsdictator - die notabene toen hij nog politiek belang had door Frankrijk gesteund en bewapend werd, en een arm Afrikaans land als Senegal mag er natuurlijk wel met de spierballen gerold worden. Dat stinkt naar neokolonialisme en racisme. Waarom doet het Belgisch gerecht geen onderzoek naar de burgerslachtoffers van onze bommenwerpers in Libië en Afganistan of naar wapenleveringen aan extremistische groepen in Syrië? Dat zou pas moedig zijn en politiek betekenisvol.

Lees alle reacties