Als het aantal maandelijkse steungevers van DeWereldMorgen.be niet drastisch stijgt, krijgt u binnenkort enkel een zwart scherm te zien.

Beste lezer,


Als u vindt dat DeWereldMorgen.be moet blijven bestaan, word dan maandelijkse steungever. Onze financiële middelen krimpen, terwijl het aantal lezers groeit.

Gemiddeld hebben we maandelijks 350.000 unieke bezoekers. Maar het geld dat we van onze partners krijgen is sinds onze opstart gehalveerd doordat zij moeten besparen. Bovendien komt één derde van onze inkomsten van subsidies en is het lang niet zeker of we die zullen behouden.

DeWereldMorgen.be is in Vlaanderen een belangrijk forum voor visies, verhalen en stemmen die niet of te weinig aan bod komen. Om die zichtbaar te maken, moeten we dag na dag keihard werken. Dat doen we met een klein team dat gelooft in zijn project.

Wij willen graag doorgaan met DeWereldMorgen.be. Nu meer dan ooit. Er is nood aan media, waar informatie over alle geledingen van de maatschappij te vinden is.

Uw steun is nodig. Niet om winst te maken, maar om te doen waar we goed in zijn.

Steun via paypal

Steun via homebanking

Geef een permanente opdracht ten gunste van DeWereldMorgen.be
op nummer BE20 5230 4277 5156 (BIC: TRIOBEBB)
met vermelding "steun DeWereldMorgen.be"

about
Toon menu

Obscure linkse denkers

Er zijn mensen die denken dat Lenin schuld had aan Hitler: dus dat het nazisme verklaard kan worden door de Oktoberrevolutie, en zo zelfs een ietsiepietsie vergoelijkt. Links heeft schuld aan alles, zelfs aan uiterst Rechts.
dinsdag 13 maart 2012

Dat idee trof ik op een onschuldiger lijkende manier aan in ‘Ieder zijn waarheid’, een stuk van Ian Buruma dat in De Standaard stond (9-3). Aanleiding zijn de lasterlijke beweringen van de Amerikaanse presidentskandidaat Rick Santorum over euthanasiegekte in Nederland. Die fantasieën werden snel weerlegd, onder meer in The Washington Post, maar Santorums aanhangers waren niet aangeslagen; een van hen blogde: ‘Wat kon je anders verwachten dan dat The Washington Post zou proberen Santorum in diskrediet te brengen?’

‘Het is zorgwekkend dat zelfs de meest afdoende weerlegging van flagrante leugens geen enkele indruk meer maakt’, commentarieert Buruma. En hij klaagt over het feit dat de ‘kwaliteitsjournalistiek’, door toedoen van ‘demagogen in de politiek en de massamedia’, sterk aan gezag heeft ingeboet in de ogen van... ja, van wie? Van ‘het publiek’, dat meestal die voor ‘links’ of ‘elitair’ gehouden kwaliteitspers niet hoort of ziet.

Vervolgens heeft Buruma het over ‘de eerste mensen die beweerden dat alle waarheid relatief is’, mensen die, zoals hij benadrukt, niets te maken hadden met de wereld van Santorum: ‘Tientallen jaren geleden ontwikkelden Europese en Amerikaanse intellectuelen, vaak met een marxistische achtergrond, een “postmoderne” kritiek van het geschreven woord.’ Volgens hen was alles ‘wat we in The New York Times of Le Monde lezen [...] eigenlijk een vermomde vorm van propaganda voor de belangen van de burgerij [...]. Voor de postmoderne criticus bestaat er niet zoiets als onafhankelijk denken. Iedereen bepleit zijn eigen klassebelangen. In die visie is de bewering van objectiviteit de echte leugen.’ De hierboven geciteerde blogger schreef volgens Buruma ‘als een onvervalste postmodernist. De trouwste aanhangers van obscure linkse denkers in Parijs, New York of Berkeley zijn de meest reactionaire elementen van het hart van Amerika.’

Wat wil Buruma eigenlijk aantonen? Wellicht ongeveer dit: dat die postmodernistische/linkse denkers medeverantwoordelijk zijn voor het gezagsverlies van de kwaliteitspers en dus onrechtstreeks voor de mentaliteit van Santorums aanhang.

Hoe erbarmelijk, en vunzig. Voor zoiets moet je echt een kwaliteitskrant lezen! Het doet me denken aan een journalist van De Standaard die ooit ‘de geest van 68’ medeschuldig achtte aan de misdaden van Dutroux.

In het kort

*Om welke linkse/postmodernistische denkers gaat het? Ik durf hun namen niet te raden, want ze zijn ‘obscuur’. Buruma noemt er geen enkele, wat als voordeel heeft dat hij hun om ’t even wat in de schoenen kan schuiven, oncontroleerbaar.

*The proof of the pudding is in the eating. Heeft de relativering van de objectiviteit door de ongenoemde denkers met zich meegebracht dat zij of hun volgelingen ertoe overgingen ‘flagrante leugens’ goed te praten? En is dat vaak genoeg gebeurd om van een algemene tendens te spreken?

*Je zou ook moeten bewijzen dat het gezagsverlies van de ‘kwaliteitsjournalistiek’ daadwerkelijk deels te wijten is aan de ongenoemde denkers. Anders gaat het om loze insinuaties, zoals hier duidelijk het geval is.

*Volgens Buruma hebben de ‘kwaliteitsmedia’ wel gebreken, maar doen ze ‘hun best’ om eerlijk te zijn, ‘om de feiten correct weer te geven’. Het komt niet bij hem op dat die media hun verlies aan geloofwaardigheid voor een stuk aan zichzelf zouden moeten wijten. Hij wil niet nadenken over de mogelijkheid dat een relativering van de objectiviteit toch wel enigszins gerechtvaardigd zou kunnen zijn. Het is de zelfgenoegzaamheid van iemand die zelf door en door verbonden is met die media.

De feiten

Laat ik de kwestie wat naar me toe halen, door te denken aan ‘kwaliteitsmedia’ waarmee ik als lezer/kijker/luisteraar genoeg ervaring heb: De Standaard zelf en de VRT-nieuwsdienst. Ik wil aannemen dat die de feiten niet bewust vervalsen - en dat ze van de nodige voorzichtigheid blijk geven. (In het VRT-tv-journaal wordt keurig gewaarschuwd dat beelden uit Syrië doorgaans niet te verifiëren zijn.) Maar is dat genoeg?

Je hoeft geen postmodernistische filosoof te zijn om te beseffen dat feiten altijd op een bepaalde manier gepresenteerd worden, en dat die presentatie gewicht in de schaal legt, dat ze deel uitmaakt van de feiten. Bepaalde feiten in een verslag worden naar voren gehaald, andere minder; sommige feiten worden weggelaten, andere toegevoegd als context...: dat zijn allemaal keuzes. Meestal liggen de zaken minder eenvoudig dan bij Santorums euthanasie-beweringen. De feiten over homofobie bij jonge allochtonen kunnen correct zijn, en niettemin problematisch als ze geïsoleerd worden van andere feiten (zie Yvan Brys). Iets soorgelijks geldt voor berichten over wreedheden van ‘regimes’ in Irak (voorbij!), Libië (voorbij!)..., zeker als je ze vergelijkt met berichten over Israëlisch en Amerikaans geweld.

Of neem de crisis. Werkgevers en vakbonden vertellen daarover verschillende feiten, die misschien op zich allemaal juist zijn, maar die naargelang van de verschillende visies geselecteerd worden. Zou nu iemand willen beweren dat De Standaard de feiten uit die twee visies allemaal even ‘correct’ weergeeft? Of dat het mogelijk zou zijn dat die krant op basis van correcte feiten eerder de vakbonden dan de werkgevers zou bijtreden?

En ja, alsof de feiten in een krant ooit op zich zouden staan, alsof ze niet op allerlei manieren verbonden worden met  stellingnames.

En alsof ook in het droogste feitenverslag niet hele belangrijke dingen tussen de regels staan.

En alsof mensen zo gemakkelijk in staat zijn feiten belangeloos weer te geven en te beoordelen. Alsof er geen ideologie bestaat (‘vals bewustzijn’), die maakt dat mensen altijd maar bepaalde dingen kunnen denken en zien.

Laten we veronderstellen dat alle feiten in Buruma’s tekst kloppen. Dan blijft het zo dat hij postmodernisme en marxisme gemakzuchtig in één zak stopt, aartsconservatieve demagogen en kritische denkers dubieus met elkaar associeert, redacties van kwaliteitsmedia als louter goedbedoelend voorstelt... Nee hoor, liegen doet hij niet. En de krant liegt zeker niet als ze Buruma, een tikje komisch, identificeert als ‘sinoloog, japanoloog, journalist, publicist en theoloog...’: het meeste daarvan is irrelevant, maar het verleent een zeker ‘gezag’ aan wat in feite een dwaas opiniestuk is. Opgepast, meneer is sinoloog!

Ten slotte

Ik kan me niet van de indruk ontdoen dat Buruma minachting voelt voor de ‘vooroordelen’ van Santorums volgelingen, voor die ‘gewone Amerikanen’ die eigenlijk niet meer zijn dan ‘een minderheid van meestal blanke, provinciale, heel godsdienstige mensen’. En ik herinner me liever hoe Chomsky de steun interpreteerde die de onvolkse Tea Party kreeg van gewone mensen: ‘what is much more important, I think, is the outrage. [...] I mean, overwhelmingly polls reveal that people are extremely bitter, angry, hostile, opposed to everything. The primary cause undoubtedly is the economic disaster.’ Maar dat zal wel populistisch zijn.

reageer

17 reacties

  • door jan peeters op dinsdag 13 maart 2012

    Ik ben maar tot 14 jaar naar school geweest. Graag zou ik zien dat er ook een nederlandse vertaling wordt gegeven als jullie in het engels iets weergeven. In veel artikels wordt engels als vanzelfsprekend begrijpbaar voor iedereen gebruikt. Zoals de kerk vroeger latijn gebruikte in de mis. De gewone mensen verstonden er niets van. Het was voor een elite.

    • door Robrecht Vanderbeeken op woensdag 14 maart 2012

      Google heeft een functie 'vertalen'. Gratis. Je kan best zelf de tekst die je niet begrijpt even laten omzetten, zo leer je ineens iets bij.

    • door svdl op woensdag 14 maart 2012

      Jantje -eeuwige kritiek- peeters.

      Begin je niet te vrezen dat je door de mand valt met je eeuwige kritiek op nagenoeg alles wat op DWM verschijnt? Het geeft op zijn minst de schijn van onoprechtheid, van sluwheid of een soort ingebakken contradictoir fetisjisme. (Ik heb vroeger ook wel eens gezegd "intellectueel masochisme" al gaat dat nu minder op in dit geval) En dan nu deze loze commentaar nog over een "Engelssttalig citaat" Neen jantje, het excuus, "ik ben maar tot 14 naar school geweest" gaat echt niet op. Je moet je niet wentelen in iets wat je jammer vind. Al vind ik dat persoonlijk wel erg voor jou, maar heb zeker vertrouwen in je capaciteiten, in je potentieel. Je moet alleen wel willen hé... Nee Jantje, het "Nederlands" is niet het centrum van het heelal. Dikke pech. En in internationale context is het zelfs al bewonderenswaardig genoeg dat Anderstalige artikels al vertaald worden naar het Nederlands... De wereld zit vol met talen, waravan het Nederland zijn plaats krijgt die het verdient, maar ook iet meer. Ja, indien je met de restr van de wereld wil communiceren, handel drijven en een realtie opbouwen (welke ook), ga je andere talen moeten leren. Doe je dit niet... Deksel op de neus en isolement. Versteeds du? Capiche? You get that? Intiendes? Verstaan? t'As compris?... Als je waarachtig schermt met je beperkt schoollopen dan is het voornaamste dat ik je zou willen aanraden tot begrijpen het begrip "relativiteit" (wat niet hetzelfde is als "realtiveren") Andere belangrijke begrippen zijn "overzicht", "verhouding", "context"... Dit niet alleen toegapst op de inhoud maar ook in de houding naar de vorm van iets dat je aanschouwt (leest, ziet, voelt...) Veel succes met de ontwikkelling nog.

      • door Robrecht Vanderbeeken op woensdag 14 maart 2012

        Net las ik nog een bijzonder verhaal op Counterpunch over het wel en wee in het obscure land van Romney In het Engels weliswaar...( voor Jan: Netanyanhu belooft de aanval op Iran tot na de presidentsverkiezingen uit te stellen in ruil voor geld)

        When Bibi Pointed the Gun Your Money or Your (Political) Life by JAMES ABOUREZK

        Bibi Netanyahu’s experience with the United States government—all Israeli governments—has been one of continuous shakedowns over the years. Actually, Bibi didn’t start the habit of milking the American treasury. That started a few decades ago when in the 1970s, Israel’s Prime Minister, Menachem Begin and Egypt’s President Anwar Sadat finally signed a truce after the 1973 Arab-Israeli war in which Israel captured the Sinai desert. It was returned by Israel to Egypt after the United States, represented by Henry Kissinger, promised to dump a lot of weapons from America onto Israel’s Army.

        During the Sinai negotiations, Kissinger signed a separate top secret Memorandum of Understanding that promised almost everything we had in our arsenal to Israel in return for handing back the Sinai to Egypt, as well as releasing the thousands of Egyptian prisoners of war it had captured. He promised to Israel a level of annual aid of $2 billion over the ensuing five years, allowing Israel to maintain its occupation of the West Bank, which itself was against U.S. policy. He committed America to be responsive to Israel’s defense and economic needs. The US would continue to offer both economic and military aid into the unknown future.

        Kissinger also promised to provide Pershing missiles—manufactured for the delivery of nuclear warheads. This would have worked had it not been for a column published by Jack Anderson, who exposed this volatile gift to Israel. The ensuing publicity by Anderson and the Washington Post actually killed that part of the deal.

        But it was a bonanza for Israel at virtually no cost to it for the trade.

        With this precedent in mind, Netanyahu came to Washington this month following his year-long publicity campaign wherein he continually threatened to attack Iran, that is, unless America wanted to do so. That’s when the next chapter of Israel’s shakedown was written.

        Because Obama could not afford an Israeli attack on Iran during his re-election campaign, he was low hanging fruit, ripe for picking. Had Israel gone ahead with a bombing campaign on Iran’s nuclear facilities, Iran’s retaliation would surely cause world oil prices to go even higher than the current rumors of war have driven them, and would likely draw attacks on U.S. interests anywhere in the world.

        To illustrate that “no good deed goes unpunished” so far as Israel is concerned, after the tens of billions of dollars American taxpayers have involuntarily handed over to Israel, that was not enough for Bibi. He saw the opportunity for a world class shake down of America by threatening Obama with another Middle East war, and it worked.

        Obama was helpless in this contest. With the US’s fragile economic recovery moving at a snail’s pace, any spike in oil prices would almost certainly drive Obama from office and would elect either the shape-shifting Mitt Romney, or the unbalanced Rick Santorum as our new president. (I’ve deliberately omitted any threat of being elected by the war-like Newt Gingrich, as both he and his threat have significantly diminished as even Republican voters have found him too extreme for their freaky tastes. I’m thinking of the Republicans’ enthusiastic applause when Rick Perry would brag about executing 235 prisoners, or when another would allow a sick person without health insurance to die, or when most of them promised to bomb Iran).

        Obama probably reflected the fears of all the rest of us that neither a souring economy nor the election of one of the Republican candidates for President would be good for the people of America.

        Understanding Obama’s perilous situation, Bibi decided that now was the time to strike. He spoke at the AIPAC convention in Washington—the lead group in America lobbying for an American attack on Iran—and in his private meeting with Obama he surely warned Obama that if America would not start a war, Israel would. Bibi well understood that Obama could not afford another Middle East War, thus, the pay-off was surely in the offing.

        That was the point when Obama reportedly offered Bibi a massive bribe of American taxpayers’ money to wait until after the election this fall. And that was when Bibi’s ongoing near panic about Iran’s nuclear threat suddenly disappeared, resulting in the exchange of money and weapons by Obama, for a temporary peace by Bibi, who agreed now that his attack on Iran’s nuclear facilities could wait.

        All this was good for Israel, but was it good for America? Only if it keeps the Republican primary sideshow from becoming a reality show.

        JAMES ABOUREZK is a former U.S. Senator from South Dakota. He is the author of Advise & Dissent: Memoirs of South Dakota and the U.S. Senate, a memoir now available only on Amazon’s Kindle. His e mail address is: georgepatton45@gmail.com

      • door Boone G. op woensdag 14 maart 2012

        Zou svdl zelf eens niet naar school gaan en correct leren schrijven in het Nederlands, het Engels, het Spaans, het Italiaans, het Duits, etc. etc. Een heel klein beetje nederigheid zou niet ongepast zijn. En Jantje heeft niet helemaal ongelijk als hij vraagt om een vertaling in het Nederlands (blijkbaar zijn moedertaal). Jullie willen zo graag informeren, doe het dan a.u.b. op een degelijke manier zodat iedereen die uw artikels leest het fatsoenlijk ook nog kan begrijpen. Groetjes

        • door svdl op woensdag 14 maart 2012

          Aha gaan we zo beginnen? Typdyslexie Boone... Nog iets helemaal anders. Klaar? Jantje is niet onbesproken, maar je hebt inderdaad wat voorgeschiedenis nodig om dit te kunnen beseffen... :-) My Opinion. Het is hem niet te doen om de in houd van zijn reactie. Het is altijd negatief altijd "tegen", afbreken en dan nog vaak op tendentieuze wijze. Indien je dit heerschap en zijn reacties op DWM wat volgt,... zou je dit kunnen begrijpen en beginnen vatten. Als je wat opzoekt zie je dat de figuur "Jante P" in reacties altijd "tegen" is, altijd een "anti-reactie" brengt om op het even welk artikel en om het even welke vorm. Een soort van professionele agitator, waaravn de schijn uitgaat dat het gewoon te doen is om negatieve polemiek op gang te brengen, op het randje af trollen. Nu al wat gestofeerder, dan wat botter en nog meer niveau HLN... Ach ja. Nu en dan wat kappen op DWM, terwijl hij er lustig gebruik van maakt, smaakt zijn handelen helemaal. Do your research.

  • door Helene P op woensdag 14 maart 2012

    Beste Joris Note, ik denk dat je overreageert omdat het zinnetje "vaak marxistisch" voorkomt in het stuk van Buruma. Buruma zegt dat niet, hij zegt: "De eerste mensen die beweerden dat alle waarheid relatief is en alle informatie een vorm van propanda...[waren] Europese en Amerikaanse intellectuelen, vaak met een marxistische achtergrond..." Dat is correct, de postmodernistische kritiek kwam VAAK - niet alleen - van een bepaalde intellectuele marxistische kant. En Buruma toont nu net dat extreem rechts die dankbaar overgenomen heeft en daarom gewoon niet meer luistert naar niet in hun kraam te pas komt. Buruma zegt echter wel dit over zgn kwaliteitskranten: "Natuurlijk is niet alles wat in de kwaliteitsmedia verschijnt correct. Vergissingen worden gemaakt. Nieuwsorganisaties hebben voorkeuren en weerspiegelen soms de standpunten en belangen van hun eigenaren. Maar kwaliteitsjournalistiek is altijd afhankelijk geweest van haar reputatie van eerlijkheid. Redacties doen in elk geval hun best om de feiten correct weer te geven. Daarom lezen mensen Le Monde of The New York Times. Nonsens wegfilteren is een van hun taken – en was hun sterkste verkoopargument." Dat lijkt mij correct zoals het gesteld wordt, althans voor de beste kranten waaronder die Buruma noemt.. Wat bijzonder gevaarlijk is tegenwoordig is een tendens die Buruma uitstekend uitdrukt: "Het publiek wordt steeds meer gesegmenteerd in groepen gelijkgestemden die hun opvattingen weerspiegeld vinden in blogs, commentaren en tweets. Ze hoeven geen andere meningen te horen, die zijn toch maar propaganda." Postmoderne critici vinden: "Je hebt geen waarheid nodig om de wereld te veranderen, wel een andere vorm van propaganda die andere belangen verdedigt. Alles is politiek. Dat is de enige waarheid." Ik ben het zeker niet eens met Buruma dat alle postmodernistische kritiek zo ver gaat. Die kritiek was/is 'n stuk intelligenter, ze zegt dat objectiviteit niet bestaat en inderdaad alles politiek is. Maar de rest van de zin klopt niet. Althans....die slaat helaas wél op een bepaalde 'linkse' stroming of tendens. Als je eventjes niet denkt dat alle 'linksen' of marxisten hiermee aangevallen worden en wat Buruma zegt 'ns op de keper beschouwt, dan zul je moeten toegeven dat dat waar is bij extreem rechts (en minder extreem rechts - lees bijv Bracke op de NVA site maar 'ns), maar... ook onder meer maar al te vaak hier op DWM!! Hoe vaak per WEEK lees je niet commentaren van mensen hier die keihard volhouden dat alle grote media sowieso leugens verkondigen, alleen aan propaganda doen en absoluut niet gelezen hoeven te worden? Voorbeeld: de laatste weken werd hier geschreven dat de grote Belgische media allemaal voor een gewapende interventie in Syrië zijn en hun berichtgeving daar propaganda voor is. Nu lees ik niet alle Belgische media en is het duidelijk dat er veel sympathie is voor de opstandelingen of op z'n minst voor de vele slachtoffers, maar zijn ze daarom allemaal 'vóór een gewapende interventie'?? Allerminst, dat is een leugen, dat is zelf propaganda. En zo gaat het door, liefst op complexe onderwerpen waar mensen niet veel van begrijpen. Ik weet best uit welke hoek dat komt en kan er namen en sites op plakken. Die noemen zich wel 'marxisten', geloof ik, maar zijn dat voor mij absoluut niet. Het is een kleine minderheid van links maar die helaas in tijden van verwarring steeds harder roept en veld wint met hun hysterie, jawel, hysterie waarbij alle morele grenzen vervagen. . In die zin, Joris, waar jij je tegen af zet - op één hoop gegooid te worden met extreem rechts - komt in deze gevallen inderdaad akelig dicht bij methodes van extreem rechts. Ik ben niet iemand die gelooft in het idee dat uitersten elkaar raken en al die nonsens die uitkomt op onhoudbare standpunten (jij noemt Lenin/Hitler). Maar als men uit geestdrift voor een bepaald 'kamp' alle echte marxistische denken overboord gooit en rustig dezelfde methodes gebruikt als uiterst rechts, dan is er bij dat soort 'links' toch echt iets mis en moet je dat kunnen zien. Want zoals Buruma terecht zegt: die vormen (mobiliseren?) 'groepen gelijkgestemden" die het niet nodig vinden andere meningen te horen want die zijn toch maar propaganda. De spijker op de kop! En als zij hun zin krijgen, wordt de wereld (nog verder) gepolariseerd en geraken we nooit verder.

    Dus akkoord met je kritiek, op voorwaarde dat je die categorie 'linksen' eruit gooit en liefst op één hoop met die mannen van Santorum...

    • door Le grand guignol op donderdag 15 maart 2012

      * Herman, E. S., & Chomsky, N. (1988). Manufacturing consent: The political economy of the mass media. New York, US: Pantheon Books. * Herman, E. S. (2000). The propaganda model: A retrospective. Journalism Studies, 1(1), 101-112. doi: 10.1080/146167000361195 * Klaehn, J. (2002). A critical review and assessment of Herman and Chomsky's`PropagandaModel'. European Journal of Communication, 17(2), 147-182. doi: 10.1177/0267323102017002691 * Klaehn, J. (2009). The propaganda model: Theoretical and methodological considerations. Westminster Papers in Communication and Culture, 6(2), 43-58. Retrieved from http://www.westminster.ac.uk/__data/assets/pdf_file/0013/35122/WPCC-Vol6-No2-Jeffery_Klaehn.pdf * Mullen, A., & Klaehn, J. (2010). The Herman–Chomsky propaganda model: A critical approach to analysing mass media behaviour. Sociology Compass, 4(4), 215-229. doi: 10.1111/j.1751-9020.2010.00275.x

      Daarmee wil ik niet gezegd hebben dat reguliere media doelbewust propaganda de wereld insturen, maar wel dat het proces van informatievergaring, -selectie en -verwerking volgens een zodanig (hiërarchische) wijze gebeurt dat de informatie en duiding die door de (massa)media verschaft wordt telkenmale een bepaalde mens- en maatschappijvisie laat primeren op andere visies. In het slechtste geval komen die andere visies zelfs niet aan bod. Vanuit dat standpunt is verslaggeving steeds, al dan niet bewust, gekleurd en zelden objectief of ideologisch neutraal. Dit kan binnen een bepaalde context met een sterke nadruk op het vigerende paradigma aanleiding geven tot informatie en duiding die het desbetreffende paradigma ondersteunt en bekrachtigt waardoor er een versterkend effect optreedt. Mogelijk gaat dat gepaard met een gebrek aan nuance en kritiek waardoor de informatie en duiding die verschaft worden een parfum van propaganda krijgen. Bovendien is het belangrijk om een onderscheid te maken tussen journalistiek en media: bij journalistiek is de inhoud van de verslaggeving de boodschap of 'message'; bij media is 'the medium the message'. Bij journalistiek ligt de nadruk met andere woorden op het kritisch informeren en duiden, terwijl de taak van de media hoofdzakelijk bestaat uit het mediëren van informatie oftewel het overbrengen van informatie op een bepaalde wijze waarbij de desbetreffende informatie een aantal filters heeft moeten passeren vooraleer ze bij de ontvanger terecht komt (bv. het omzetten van woorden in beeld en vice versa). Bij journalistiek is er eveneens sprake van gefilterde informatie (bv. info uit eerste of tweede hand) maar het aantal filters tussen zender en ontvanger is beduidend minder.

      Het propagandamodel van Herman en Chomsky gebruikt doelbewust het woord propaganda. Met betrekking tot de massamedia is er dus wel degelijk sprake van propaganda, temeer omdat er bij mediaconcerns sprake is van belangenverstrengeling tussen verschillende kapitaalkrachtige belangengroepen die een invloed uitoefenen op de inhoud alsook op de wijze waarop feiten en gebeurtenissen weergegeven worden. U hoort dat misschien niet graag, maar "la plus belle des ruses du diable est de vous persuader qu'il n'existe pas" (Baudelaire).

      • door Helene P op donderdag 15 maart 2012

        Guignol, ik heb geen enkel probleem met dat debat. (Heb trouwens zelf zeer kritisch geschreven over bepaalde - niet-Belgische - media in die zin.) Ik ben zelf journaliste. Al schrijvend - of het journalistiek is of iets anders - ben je zeer bewust van die filters en zaken als invalshoeken en je eigen sympathieën. Als je het goed wilt doen, is het een heel moeilijk vak. Ik zal ook nooit zeggen dat het objectief kan zijn en persoonlijk schrijf ik mijn invalshoek er liefst zelf bij. Maar ik zeg wel dat er zoiets is als feiten, ook al moeten die noodzakelijkerwijs geïnterpreteerd worden, toch zijn het feiten. En feiten die belangrijk zijn maar niet in je straatje passen, mag of moet je interpreteren, maar niet wegsmokkelen, daar gaat het om. Dat is in feite hetzelfde als in de wetenschap, in iedere analyse van welk soort dan ook. Goed, er is heel erg veel te zeggen over hoe je moet werken als je het goed en ethisch wilt doen. Maar ook al vergis je je, liegen of willens en wetens belangrijke dingen achterhouden hoort niet bij behoorlijke journalistiek.

        "U hoort dat misschien niet graag"?? Waarom??? Het is toch niet dat kritiek op A ipso facto iets impliceert voor B, of wel soms? Of andersom: als u stelt dat B altijd op de een of andere manier propaganda is, is A daarom ipso facto géén propaganda?? Daar klopt niks van.

        Nee, ik heb iets tegen potten die ketels verwijten dat ze zwart zijn. En vooral de potten die zich 'links' noemen, net als ik. Want ik stel hogere eisen aan 'links' dan aan anderen en vind dat we dat allemaal moeten doen. Ik heb nog veel meer tegen mensen die willens en wetens aan propaganda doen maar het journalistiek noemen. Dat gaat nou precies een dikke streep te ver. En als ze zich daarbij laten betalen door dictatoren of andere politici, dan wil ik er al helemaal niks meer mee te maken hebben. We kunnen ons duizend maal vergissen, maar als je je integriteit verliest, is het gedaan.

        Helaas hebben die echter vrij veel invloed in zekere - vooral naïef idealistische - kringen. En hoe krijgen ze die invloed? Door de door u genoemde ambiguïteit inherent aan grote media en het misbruik van sommigen daarvan voor propaganda-doeleinden, jawel, zodanig op te kloppen dat mensen zich totaal afwenden van de grote media en naar een alternatief, een heiland zoeken die hen wél goed kan inlichten. En dan komen die schijnheiligen met hún, nog veel straffere, volkomen eenzijdige, zwart/wit propaganda. (Propaganda is nu eenmaal zwart/wit hoewel soms goed verpakt)

        Net als voor serieuze journalisten de journalistiek ophoudt waar de 'tabloids' beginnen (bijv. de Nederlandse Telegraaf of de bekende Britse tabloids), zo ook houdt voor ons aan de linkerzijde de journalistiek op waar mensen als Thierry Meyssan en zijn Voltaire netwerk beginnen. Als de Mediawerkgroep Syrië dan bijv. wil steunen op dat soort bronnen, dan kan ik daar ook geen waarde aan hechten. Met andere woorden: dat heeft niks meer te maken met tegenwicht tegen de nadelen of zelfs uitwassen van de grote media, dat is zo mogelijk nog erger. Daar gaat het mij om.

        • door Le grand guignol op donderdag 15 maart 2012

          Dan denk ik dat we op dezelfde golflengte zitten. Wat ik aanvankelijk problematisch vond in de verslaggeving omtrent Syrië door de reguliere media was het feit dat ook die reguliere media de zaken vrij simplistisch voorstelden: een volksverzet tegen een dictatoriaal regime - hetzelfde frame als bij de oorlog in Libië. Gelukkig hebben een aantal journalisten, ook van de reguliere media, zich herpakt door de complexe situatie in Syrië beter te duiden en de verschillende kampen aan het woord te laten, want die zijn er. De Syrische bevolking is op dat vlak sterk verdeeld: sommigen hebben geen enkel probleem met Assad, anderen strijden geweldloos voor meer democratie en nog andere zijn van mening dat zoiets enkel met wapens kan bereikt worden. Daarnaast verschillen de opvattingen sterk van regio tot regio en van stad tot stad. In wezen is het het beste om de verschillende informatiekanalen te raadplegen en de informatie te vergelijken om op die manier een genuanceerd beeld te verkrijgen. Maar ik ben het met u eens dat 'linkse propaganda' even verfoeilijk is als 'rechtse propaganda'. Daarom is het belangrijke om alle feiten in overweging te nemen, ook diegenen die niet aan het persoonlijke referentiekader beantwoorden. Dat geldt voor iedereen.

      • door Helene P op donderdag 15 maart 2012

        Vergat het nog: dank voor de goede uitleg en verwijzingen. GG doet moeite voor zijn commentaren, prima werk!

  • door Joris Note op woensdag 14 maart 2012

    Overdrijf alstublieft niet: dit stuk telt zo'n 1100 woorden, hoeveel daarvan zijn Engelse? Maar ik ben best bereid daar nog meer op te letten; het Chomsky-citaatje werd gekopieerd en geplakt, vandaar dat ik vergat te vertalen, anders dan ik gewoon ben. Anderzijds: het nodeloze gebruik van Engelse woorden is echt geen specialiteit van DeWereldMorgen. En: zelf zoek ik élke dag woorden op in Engelse, Franse, Nederlandse woordenboeken.

  • door Joris Note op woensdag 14 maart 2012

    Vriendelijk bedankt voor de opmerkingen, ik zal er zeker nog over nadenken. Natuurlijk kan ik alleen maar beamen dat nogal wat ‘linkse’ internetcommentatoren vaak van onredelijke verblinding blijk geven, maar dat zijn wel niet de linkse ‘denkers’ om wie het begonnen was. Voor het overige: Ik ontken niet dat sommige postmodernistische critici een marxistische achtergrond hebben, maar de meeste marxistische denkers van vandaag zijn geen postmodernisten. En het akelige bij Buruma is juist dat die postmodernisten in zijn laatste alinea allemaal tot ‘obscure linkse denkers’ worden. Ik geloof ook niet dat de extreem rechtse aanhangers van een Santorum iets ‘dankbaar overgenomen’ hebben van postmodernistische en/of linkse denkers. Buruma suggereert een dergelijke ‘continuïteit’, maar geeft er geen schijntje van een argument voor. Over de betrouwbaarheid van de ‘kwaliteitspers’ ben ik minder optimistisch dan u. Natuurlijk kunnen we haar niet missen, en natuurlijk vertelt ze niet de hele tijd leugens, verre van; ik geloof ook niet dat ernstige postmodernistische of andere denkers dat beweerd hebben. Maar op een algemener niveau zijn de feiten, en zelfs de progressieve of occasioneel linkse meningen, meestal ingebed in een zeer conformistische maatschappijvisie. Misschien staan er in De Standaard maar heel weinig artikels die je als propaganda voor de liberaal-kapitalistische maatschappij kunt beschouwen, maar ‘als geheel’ bedrijft die krant wel degelijk voortdurend zulke propaganda. Denk ik. Sorry dat ik nu geen tijd heb om er langer op in te gaan. (’t Is eigenlijk een levenswerk!)

    • door Helene P op donderdag 15 maart 2012

      Dank. Akkoord, 'denker' is iets anders en Buruma slaat wat dat betreft door. En natuurlijk is het geen continuum. Het is het gebruik dat wordt gemaakt van enkele (losse) ideeën van denkers. En dat zowel links als rechts. Zoals altijd druppelen er slechts enkele ideeën door naar het algemene publiek - in dit geval vnl het hoofdidee dat objectiviteit niet bestaat - en dat is dan genoeg om elke methode te 'legitimeren' om je eigen politieke agenda door te drammen. En vooral niet meer naar andere meningen of feiten te luisteren. Als je alleen al denkt hoe een Darwin aan alle kanten misbruikt is en hoe dat nog steeds in de hoofden en mentaliteiten blijft hangen, bijv. als bewuste of onbewuste legitimatie voor racisme en suprematie, dan is er reden om tegengas te geven.

      Neen, ik ben absoluut niet optimistisch over de grote media die nog wel proberen om ouderwets ethisch te werken. Met name gezien de grote financiële problemen waarmee alle geschreven media toenemend te maken krijgen. Dan dreigen ze inderdaad terecht te komen in de handen van de Rupert Murdoch's, Serge Dassault's en anderen die niet bepaald journalistieke idealen nastreven. Een recent voorbeeld is de steile val van de Los Angeles Times, ooit een veelvuldige winnaar van prijzen van 'excellentie' als de Pulitzer prijs. Zie http://dailymaverick.co.za/article/2012-03-14-newspapers-the-bad-the-good-and-the-future-of-journalism-part-one Als je als journalist meer genuanceerd wilt werken en eens andere ideeën wilt aanreiken dan de consensus van het moment, moet je eigenlijk eerst een boek schrijven. Of liefst meerdere... Als het je daarin lukt, krijg je misschien een kans. (En dan nog moet je kijken hoe, in welke stijl enz) Wat de Vlaamse media betreft, heb ik de indruk (slechts de indruk) dat ze meer werken op naam dan op inhoud. Dwz 'BV's' in de mode of organisaties idem. Het lijkt in ieder geval moeilijker om met een wat 'afwijkende' inhoud daar binnen te komen dan bijv. in franstalige en Franse kranten of ook engelstalige. Ik veronderstel dat dat komt door de invloed van kranten als Le Monde en The Guardian die toch nog in belangrijke mate de standaard hoog weten te houden. Niet altijd, maar vaak genoeg om ze niet zonder meer van propaganda te kunnen betichten.

      Meer over het algemeen zou je moeten bestuderen hoe die liberaal-kapitalistische consensus tot stand is gekomen en wat de rol van de media daarbij is. Het is in ieder geval een wisselwerking met invloeden buiten de media, media kunnen niks als er geen vruchtbare voedingsbodem is. Maar ja, dat verder onderzoeken is inderdaad eigenlijk een levenswerk! En daar zijn anderen voor. Wat ik echter interessant vind, is dat er met de crisis nu overal barsten en barstjes te zien zijn in die consensus. Als goede marxist zou je daar meteen op moeten beginnen werken! Het is daarom zeker niet het moment om je af te wenden van de grote media, integendeel. Wat ik me afvraag is dus waarom jouw stuk niet in DS staat in plaats van op DWM?? Hebben ze geen belangstelling voor debat en mn debat over de media? Of blijft het bij ballonnetjes oplaten?

      • door Robrecht Vanderbeeken op donderdag 15 maart 2012

        Waarom wel in DS?

        Beste Helene, Een paar bedenkingen. Een eerste, wat is er mis met DWM? Het is een kritisch, open en toonaangevend platform. De teksten die je schrijft, staan online zonder betaalmuur. Het lezersaantal is indrukwekkend (de ervaring leert mij dat een tekstje soms al snel 5000 keer bezocht wordt – DS heeft misschien een groot abonnementenaantal, maar slechts een deel ervan leest de krant ook effectief). Het nadeel bij DS is de censuur van de eindredactie (kijk bijvoorbeeld eens hoe ze het opiniestuk van Paul Verhaeghe, dat eerst om DWM verscheen, mutileerde en neutraliseerde, ik schreef er een bijdrage over).

        Ten tweede, ik denk dat kritische opiniemakers moeten beseffen dat hun bijdrage in bijv. DS uiteindelijk window dressing is voor een krant die een ander programma uitdraagt. Eigenlijk zouden ze er beter aan doen om gewoon niet meer voor bijv. DS te schrijven en te opteren voor andere media zoals DWM die wel duidelijk een engagement beoogt. De lezers zullen heus wel mee verhuizen.

        Ten derde, wat heb je aan een welgevormd en doordacht discours van een zgn. rechtse intellectueel? Het is misschien intern consistent, zoals Friedman, Hayek etc. maar het vertrekt nog steeds van de verkeerde vooronderstellingen. Dan is een linkse poseur die er maar wat men zijn pet naar smijt nog altijd beter, omdat die te minste zijn abc nog enigszins op de juiste volgorde heeft. Liever lullen met Marx dus, dan neoliberale of conservatieve scherpslijpers.

        Ik denk dat het heel belangrijk is dat men, zoals Note doet, er op wijst hoe snel 'links' of 'pomo' als pispaal wordt gebruikt voor vanalles en nog wat. kritiek is belangrijk en kritiek op kritiek hoort daar bij, maar deze soort 'kritiek' is al snel politiek vendelzwaaien.

        Vraagje, voor welke krant schreef u?

        • door Helene P op woensdag 21 maart 2012

          Zie uw laatste vraag nu pas toevallig, misschien te laat voor een antwoord, sorry. Maar hier dan iets over mijn zeer oneven, hobbelige, onderbroken enz enz journalistieke loopbaan. Ik was voor het eerst redacteur (en dus voltijds) bij De Rode Vaan (= lang geleden...) en de laatste keer bij het franstalige altermondialistische Cetri in Louvain-la-Neuve: hoofdred. van 'n meer populair blaadje dat niet meer bestaat en red. van het meer intellectuele Alternatives Sud (zeer goed). Tussen die twee was ik buitenlands correspondent, o.a. een tijdje van de toen BRT radio waar het VB me netjes uitgewerkt heeft... (Een zo links iemand kan niet 'objectief' zijn, was het argument van VB, lang leve de cordon sanitaire van de franstaligen!) Toen een tijd weinig geschreven maar wel zo nu en dan in Vlaanderen in Knack, soms Humo, 2 of 3 keer DS, maar grote interviews, geen dagelijkse kost. En verder in het buitenland en meer gespecialiseerde pers (ken je bijv. Rekto-Verso?). Laatste artikel komt deze week op africultures.com (frans), boek staat op stapel in 2 talen... Niet veel, maar "de boer hij ploegde voort", zegt de ballade. Ik heb nu alle tijd en hoef niet meer achter een inkomentje aan te lopen...

  • door dan op donderdag 15 maart 2012

    Eeuwen geleden studeerde ik geschiedenis en uit m’n eerste lessen hield ik al over dat “de geschiedenis” ALTIJD bevraagd werd vanuit het heden. Al was het maar omdat de historicus/journalist "om den brode" schrijft bv…. Exit objectiviteit dus….

    Eeuwen later werd ik in het kader van de keuze van een OCR-systeem geconfronteerd met het begrip “fuzzy logic”. Best vergeten maar (of opzoeken) en overschakelen naar een mogelijks ongelukkige, maar oh zo sprekende vergelijking…

    Vliegenogen! Deze bestaan uit honderden facetten die moeten opgevuld geraken vooraleer een vlieg zich kan realiseren wat hij voor zich heeft. Als die vlieg nu enkel gevoelig is voor de donkerste zwartschakeringen (en daarbij weet dat die bedreigend zijn) zal hij uit schrik weinig bewegen en het dus ook niet al te lang trekken. Z’n collega die enkel wit (= geen gevaar) ziet zal het ook niet lang uitzingen… Maar als er eentje tussen zit die op basis van pakweg 75 % ingevulde facetten zich kan realiseren dat er een dinosaurus voor hem staat met een verlengstuk in z’n rechterhand dat wel eens een vliegenmepper zou kunnen zijn en dat zoiets niet een aangewezen habitat is voor een vlieg, wel die zou nog wel eens een hoogvlieger kunnen worden in zijn kategorie...

    Zo heb je OCR systemen die op basis van dezelfde pakweg 75 % ingevulde facetten kunnen uitmaken of ze nu met een letter “r” of een letter “e” geconfronteerd worden. Sindsdien lees ik bv. zowel Robert Fisk als Lizzie Phelan over het Midden Oosten in de hoop zo aan die 75 % te geraken en, opnieuw hopelijk, een berekende gok te kunnen wagen… Bij OCR is een foutmarge van meer dan 0,5% te veel en zo sla ik de bal helaas ook soms mis… Maar al bij al heeft dit systeem me flink geholpen met beide voetjes op de grond te blijven staan…

    Als ik dit nu moet toepassen op bv. de situatie in Syrië dan is het zo dat de huidige regering het me verdraaid moeilijk maakt om aan die 75 % te geraken en dat de oppositie er alles aan doet om me die te verschaffen. Om bv. 2 Westerse journalisten uit het land te kregen schieten 13 rebellen er het leven bij in, om foto’s uit het land te krijgen brengen sommigen zichzelf ernstige verwondingen toe om een geheugenkaaartje zo het land uit te smokkelen… En ook dit neem ik mee bij m’n pogingen om “de waarheid” of “de objectiviteit” te benaderen…

Lees alle reacties