Een nieuwssite die

reclamevrij
onafhankelijk
kritisch
en gratis is?

Dat kan!

Maar enkel dankzij jouw steun

Steun ons nu!

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu

We lopen de tsunami tegemoet: over het einde van de groei

De these van Richard Heinberg is kort en kernachtig: het is gedaan met de economische groei zoals we die gekend hebben, hoog tijd om ons aan te passen. Vandaar de titel van zijn boek ‘Het einde van de groei’. Een krachtige uitnodiging om er dieper op in te gaan in een essay.
maandag 20 februari 2012

Sinds de tsunami van eind 2004 de kusten van vooral Indonesië en Sri Lanka verwoestend trof, kennen velen het fenomeen. Als het water van de zee zich heel ver terugtrekt, is dat de voorbode van een verwoestende vloedgolf. Wie  dan in de richting van de zee loopt, gaat een zekere dood tegemoet.

Dat is net wat de hele wereld de jongste decennia aan het doen is, zo durf ik het betoog van het jongste boek van Richard Heinberg samenvatten. Hij is lang niet de enige die waarschuwt dat de crises zich opstapelen, en dat de economie onmogelijk de ecologische grenzen van onze planeet kan blijven overschrijden. Maar hij argumenteert zo sterk en uitvoerig dat er een financiële en ecologische tsunami op ons af komt, en vooral hoe we totaal verkeerd bezig zijn, dat iedereen met zin voor verantwoordelijkheid dit alles best heel diep laat doordringen.

Niet toevallig neemt hij helemaal in het begin van zijn boek de economen in het vizier die maar niet willen of kunnen erkennen dat groei in een fysisch begrensd systeem – onze planeet – onmogelijk eeuwig kan blijven doorgaan. Voor zijn kritiek op deze beroepscategorie gebruikt hij een citaat van James Kenneth Galbraith – zoon van de nog meer bekende John - die het economenwereldje vergelijkt met “een politbureau dat het al decennialang bij vrijwel elke belangrijke beleidskwestie bij het verkeerde eind heeft maar nooit is dit een aanleiding om zijn ideeën te herzien”.

Het einde van de groei

En waarom komt er dan wel een einde aan de groei zoals wij die al enkele eeuwen kennen? Om drie redenen, legt Heinberg uit.

Er is vooreerst de uitputting van onze natuurlijke hulpbronnen, denk aan het opstoken van fossiele brandstoffen zoals olie, aan het razendsnelle verbruik van heel wat belangrijke delfstoffen en aan watertekorten.

Ten tweede is de milieuschade steeds grootschaliger. Die wordt veroorzaakt door zowel de winning als het gebruik van de natuurlijke hulpbronnen, denk aan de dreigende klimaatverandering.

Als derde komen daar de financiële crises bij die de economische bedrijvigheid zwaar ontwrichten. De crisis in 2008, en opnieuw in 2011, met instortende huizenmarkten, failliete bedrijven en omvallende banken maken duidelijk dat deze ‘toekomst’ al onder ons is.

Piramidespel

Voor Heinberg is het duidelijk, we beleven de overgangsjaren naar decennia van economische krimp. Want we kunnen ons niet langer uit de schulden lenen. Hoe komt dat? De uitvinding van het geld maakte het mogelijk om torenhoge financiële schulden op te bouwen. Dat zijn evenveel aanspraken op een toekomstige groei van welvaart om de verschuldigde rente te kunnen betalen. Maar als die groei niet meer mogelijk is wegens geen hulpbronnen meer, stort het kaartenhuisje in elkaar. Heinberg maakt de vergelijking met een Ponzi piramidespel om de onvermijdelijke fatale afloop te illustreren.

Weglachen schaadt de gezondheid

Het is iets te makkelijk om zijn vaststellingen weg te lachen. Eigenlijk weten we al 40 jaar, namelijk sinds de publicatie van het rapport Grenzen aan de groei in 1972, dat de gangbare mondiale economische dynamiek op haar grenzen zal botsen ergens tussen 2010 en 2050. Heinberg wijst erop dat dit onderzoeksscenario meermaals is herhaald met de meest actuele gegevens… en telkens bleef de uitkomst dezelfde.

Niet toevallig is Heinberg zowat de autoriteit inzake peak oil, de vaststelling dat we de maximale oliewinning op aarde ongeveer hebben bereikt. Vanaf dan stagneert het olieaanbod en zal het zelfs stilaan gaan dalen. Gevolgen: fel stijgende olieprijzen, nog heviger op en neer flitsende olieprijzen tengevolge van de economische crises die prijspieken veroorzaken, denk aan de crisis van 2008.

We belanden in een opeenvolging van luchtbellen en financiële crises zoals we die al beleefden met de Aziatische crisis, de internetzeepbel en de huizenzeepbel. Het is interessant om weten dat de voorbije vijftig jaar een sterke wisselwerking vertonen tussen piekende olieprijzen en economische recessies, we zijn met andere woorden ‘al lang gewaarschuwd’.

Het ‘nieuwe normaal’

Al deze vaststellingen zouden de wereld al lang hebben moeten doen overgaan op het bestrijden van de klimaatverandering en het drastisch overschakelen op een economie die veel minder afhankelijk is van fossiele brandstoffen. Ze zou zich, zoals de auteur schrijft, moeten aanpassen aan het ‘nieuwe normaal’, namelijk een economie die niet langer groeit. En ze moet een financieel systeem uitwerken dat niet om de haverklap kapseist.

Maar op de klimaatconferenties in zowel Kopenhagen, Cancun als Durban beslisten de verzamelde politici eigenlijk om de rampkoers richting klimaatcatastrofe onveranderd aan te houden. En in plaats van ze als een waarschuwing op te vatten, lijken grootbankiers en neoliberale economen net meer kracht te putten uit de financiële crises die ze aanrichten om meer van hetzelfde te eisen. Eigenlijk argumenteren ze dat we de pyromanen moeten belonen voor de branden - de crises – die ze aansteken. Intussen verzuimen onze politici elke dag om het wankele financiële systeem aan te pakken.

Nog maar eens proberen de problemen voor ons uit te schuiven

Het meest waarschijnlijke scenario is dat we met alle macht zullen proberen de crises voor ons uit te schuiven, zolang we maar enigszins kunnen. Zo zal de wereld bijna zeker toch kiezen om de economie vooral te blijven stoken met fossiele brandstoffen.

Want, vergeet het niet, zonder energie is er gewoonweg geen economie. De nieuwe hype heet nu schaliegas. Heinberg wijst erop dat de mogelijkheden daarvan ruim worden overschat, en meer algemeen dat nieuwe energiebronnen aanspreken, zoals schaliegas, zelf steeds meer energie kost en schade oplevert.
Hij wijst er ook op dat China al dicht tegen zijn pieksteenkoolproductie aanschurkt en het slechts een kwestie van (vrij weinig) tijd is dat dit een bedreiging vormt voor de al decennialange exponentiële groei van de Chinese economie.
Meer nog, zelfs een snelle groei van hernieuwbare energie zal het geleidelijk wegvallen van fossiele brandstoffen niet volledig kunnen compenseren. In 2100 zal de wereld het met minder energie moeten doen.

Hij kan dan wel gelijk hebben, toch richten de energiesector en de meeste landen hun grootste inspanningen en verwachtingen op wat schaliegas, teerzandolie en andere fossiele brandstoffen nog kunnen opleveren in plaats van meteen resoluut te kiezen voor de ombouw van hun economie om die te baseren op veel minder energiebehoeften en op hernieuwbare energie. Daar schuilt wellicht ook de echte reden waarom een bedrijf als BP na 40 jaar haar afdeling zonne-energie sluit – wegens niet langer rendabel - terwijl het zich daar toch jarenlang een voorstander van toonde.

De aarde en de beschaving zoals wij die kennen gaat eraan

De implicatie van die energiekeuze lijkt me zonneklaar. Zo verdwijnt de laatste kans om de opwarming van de aarde te beperken tot iets meer dan 2 graden, dat worden er dan zeker meer. Daardoor zal de klimaatverandering de komende decennia en eeuwen een bepaald onvriendelijk karakter krijgen voor de beschaving zoals wij die kennen.

Want onze planeet draait dan wel door, ze zal er wel degelijk anders gaan uitzien. De zeespiegel bijvoorbeeld zal stijgen, onafwendbaar, en geen klein beetje. Tal van de meest vruchtbare regio’s zullen onder water lopen of verzilten, tientallen tot honderden miljoenen mensen moeten migreren, landbouwopbrengsten stokken of dalen, zoetwatertekorten nemen toe, honger, ziekten en gewapende conflicten slaan toe.

Ga er verder maar vanuit dat het smelten van de Groenlandse ijskap nu elk jaar sterk aan zekerheid wint. Reken dan zo goed mogelijk na aan welke snelheid dat zal gebeuren. En ga er dus voor onze streken al maar vanuit dat we ergens in de voorzienbare toekomst Brugge, Gent, Antwerpen, Rotterdam, Amsterdam, enzovoort, zullen moeten prijsgeven aan het water… voor zover onze samenleving al niet lang daarvoor totaal ontwricht is geraakt.

Het falen van links en van rechts

Terug naar de analyse van Heinberg over het nabije einde van de groei en over de aanpak ervan.

De linkse keynesiaanse politiek was er op gericht om via overheidsinvesteringen de economische welvaartsmachine op gang te krijgen. De groei daarvan zorgde dan voor de inkomsten waarmee de investeringen konden worden terugbetaald. Aan dat keynesiaanse sprookje, dat zo goed heeft gewerkt in de twintigste eeuw, is nu een eind gekomen omdat dergelijke groeistrategie onmogelijk is geworden nu we de draagkracht van de planeet overschrijden. Een keynesiaanse politiek zal de overheidsschulden “tot toxische proporties opjagen en het lijden slechts verlengen”.

Toch is het rechtse alternatief van drastisch bezuinigen zo mogelijk nog schadelijker, aldus Heinberg. Want dat zal de economie zo hard en catastrofaal verzwakken – kijk naar enkele Europese landen, in de eerste plaats Griekenland, waar die werkelijkheid zich voltrekt – dat “de patiënt weleens op de operatietafel kan komen te overlijden”.

De hoop van zowel de sociaaldemocraten als van de aanhangers van de vrije markt dat hun kuur zal leiden tot vernieuwde economische groei en lage werkloosheid is volgens Heinberg vergeefs.

Verkijk u niet op innovatie, substitutie en efficiëntie

Natuurlijk moeten we er alles aan doen om onze energie efficiënter te gebruiken. Maar, waarschuwt Heinberg, vergeet dat je eindeloos efficiënter kan omspringen met energie, en vergeet al helemaal dat de efficiëntiewinst zodanig kan zijn dat de groeimotor opnieuw zal aanslaan.

Vergeet ook dat je substituten voorhanden zult hebben die van dezelfde superieure kwaliteit zijn. Wat, ook hier, niet wil zeggen dat substituten zonder belang zijn. Integendeel moeten we bijvoorbeeld zo snel mogelijk in hernieuwbare energie investeren om de overgang naar een andere economie mogelijk te maken. Maar nooit nog zal energie zo overvloedig en goedkoop voorradig zijn als in de paar honderd jaar dat we onze fossiele brandstofvoorraden vraatzuchtig plunderden.

Ommekeer: weg van extreme specialisatie en globalisering

Ook al zullen in de toekomst handel en arbeidsspecialisatie blijven bestaan, toch is de huidige dynamiek van steeds verdere globalisering en specialisatie onhoudbaar.

Want, legt Heinberg uit, net de verminderde beschikbaarheid van energie die niet volledig gecompenseerd zal geraken door nieuwe technologieën verplicht ons daartoe. Vergeet bijvoorbeeld dat je goederen kan blijven de halve wereld rond zeulen in hun productieproces, vergeet alvast ook dat de verdere uitbouw van de huidige dominante industriële – en totaal olieafhankelijke – landbouw een haalbare kaart zal blijven.

Natuurlijk kan de moderne technologie veel, maar in deze eeuw zullen we ons moeten concentreren op uitvindingen die ons vooruithelpen in een situatie met schaarse en dure energie en grondstoffen. Het succes van die oefening zal bepalen hoeveel economische specialisatie en globalisering we zullen moeten inruilen voor een meer lokale en meer generalistische economie.

En wat dan na de groei?

Denk niet te gauw, het loopt allemaal wel los, we krijgen ook het einde van de groei wel gefikst. Blijven doordenken over de consequenties is heel hard aangeraden.

Want dit betekent bijvoorbeeld ook vaarwel zeggen aan het ons vertrouwde ontwikkelingsdenken waarbij we het bruto nationaal product van alle landen probeerden op te stuwen. Vergeet dat dit op deze manier verder kan. En dat komt bovenop de al oude vaststellingen dat louter bnp groei op geen enkele wijze ook de verdeling van die welvaart op een rechtvaardige wijze zou impliceren, en dat de bnp benadering geen aandacht heeft voor ecologische kosten en eindige natuurlijke hulpbronnen.

Dit is tevens het einde van de huidige financiële stelsels, omdat ze straks domweg (opnieuw) instorten en ons collectief naar het bankroet leiden. En al helemaal omdat een economie bouwen op basis van schuld waarop rente moet worden betaald alleen maar kan wanneer die economie groeit. Messcherp redeneert Heinberg: “We zullen geld opnieuw moeten uitvinden en vrijwaren van politieke en bancaire belangen die het systeem uit evenwicht brengen.”

Afkicken van onze groeiverslaving

We zullen met andere woorden moeten afkicken van onze groeiverslaving en moeten leren ontgroeien.

Heinberg legt alvast vier fundamentele principes op tafel voor een relevante economische leer. De huidige bevolkingsgroei en consumptie is onhoudbaar. We gebruiken hernieuwbare natuurlijke hulpbronnen onder hun vervangingsniveau. We verminderen het verbruik van niet-hernieuwbare hulpbronnen en recycleren grondstoffen. Afvalstromen zijn minimaal, niet-giftig en herbruikbaar.

Nieuwe economie bouwen

Het goede nieuws is dat er wel degelijk oplossingen zijn voor onze economische problemen, en dat er wel degelijk valabele antwoorden zijn voor de crises die op ons af komen. Ook daarover valt nogal wat te lezen in het ‘einde van de groei’. Het is dus best mogelijk een nieuwe economie te bouwen die onze samenlevingen ook morgen de nodige welvaart en het nodige welzijn kan garanderen.

Maar dan moeten we ons wel volop storten op die immense opdracht en, zoals Heinberg aanstipt, “ons niet richten op een bnp-groei die niet langer mogelijk is want dan kweken we alleen maar illusies en frustraties”. Hoeft het gezegd dat de meest gehoorde publieke stemmen van politici en zogenaamde denktanks net die illusie blijven rondbazuinen?

In principe is de boel nog te redden

Het slechte nieuws is dat het niet volstaat dat onze problemen in principe op te lossen zijn en dus te weten dat onze beschaving ‘in principe’ kan worden gered. Wat Heinberg pessimistisch stemt, en ons allemaal minstens tot ongeziene ernst en verantwoordelijkheidszin moet aanzetten, zijn twee cruciale voorwaarden. Ze zijn te verwoorden in twee scherpe vragen.

Zijn we bereid, individueel en gezamenlijk, alle noodzakelijke veranderingen door te voeren, en dat tijdig te doen?

Zijn onze samenlevingen dan ook echt van plan om te doen wat noodzakelijk is om de problemen op te lossen en de catastrofe te vermijden?

Wat we weten van mensen, maatschappijen en hun besluitvorming geeft niet veel hoop. Om tal van redenen doen ze maar het juiste wanneer alle andere mogelijkheden zijn uitgeput. Maar dat betekent dan wel dat we met onze huidige mondiale beschaving tegen de muur knallen.

Perspectief

Ietwat ironisch is het dan om vast te stellen dat het boek - bijna tegen beter weten in - toch nog ingaat op hoe een duurzame economie en samenleving er zou kunnen uitzien en hoe tal van mensen en organisaties daaraan werken. De reden is natuurlijk dat Heinberg en alle mensen een toekomst willen hebben, voor zichzelf en voor hun (klein)kinderen.

Want geen perspectief meer hebben is het allerergste wat ons kan overkomen. Dan is het goed te weten dat we in staat zijn om ons een toekomst te bezorgen. Pas echt geruststellend zou zijn als we nu meteen de funderingen voor die toekomst zouden beginnen leggen door daadwerkelijk de aarde in bescherming te nemen.
 

Het boek Het einde van de groei - een uitgave van denktank Oikos en uitgeverij Jan Van Arkel - is te bestellen via de webshop van DeWereldMorgen.be – klik hier (steungevers krijgen een korting van 20 procent)

Dirk Barrez is o.a. de auteur van de boeken van Verontwaardiging naar Veranderingklik hier - en Van eiland tot wereld. Appèl voor een menselijke samenleving – klik hier

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.

reacties

17 reacties

  • door Gerd op maandag 20 februari 2012

    De analyse van Heinberg slaat spijkers met koppen en is fundamenteel richtinggevend.

    “Maar nooit nog zal energie zo overvloedig en goedkoop voorradig zijn als in de paar honderd jaar dat we onze fossiele brandstofvoorraden vraatzuchtig plunderden.”

    Dit betekent het einde van het geglobaliseerde industriëel consumptiekapitalisme wereldwijd.

    Alle dominante maatschappelijke krachten zullen toch proberen door het aanboren van de nog meer globaal en locaal vervuilende en slecht ontginbare fossiele voorraden het systeem aan de gang te houden. Daardoor zal de geopolitieke en economische strijd - mogelijk overgaand in regelrechte oorlog - om zoetwatervoorraden, grondstoffen en landbouwareaal toenemen in een door mondiale economische interdependentie reeds instabiele wereldmarkt.

    Op middellange termijn waarschijnlijk al vóór de volgende eeuwwisseling bereiken de broeikasgassen in de atmosfeer dan een concentratie die de overleving van het zoogdier mens onmogelijk maakt. De op hol geslagen klimaatverandering heeft dan reeds enige decennia de pijnlijke doodstrijd van onze soort en van vele andere ingeluid.

    “De hoop van zowel de sociaaldemocraten als van de aanhangers van de vrije markt dat hun kuur zal leiden tot vernieuwde economische groei en lage werkloosheid is volgens Heinberg vergeefs. “

    Door de energieschaarste zal de groeimotor hoe dan ook gaan sputteren. Dat is wat we vandaag al zien gebeuren. Het dogma van de economische groei leidt uiteindelijk tot de ecologische ineenstorting, maar veroorzaakt voorafgaand al de economische chaos. De economisten vergeten voortdurend de ecologische randvoorwaarden en dat de crisis van 2008 uitgelokt werd door de recordolieprijs van 147 dollar per vat. Zonder goedkope energie stokt het krediet-winst-rente molentje.

    Alle politieke partijen en heersende regimes wereldwijd van uiterst rechts tot uiterst links, mainstream groenen incluis, zijn ziek in het koortsige groeibedje van het consumptiekapitalisme, omhangen met de buzz-woorden innovatie, modernisering en duurzame ontwikkeling.

    “We zullen met andere woorden moeten afkicken van onze groeiverslaving en moeten leren ontgroeien “ Ook degrowth, décroissance of krimpeconomie genoemd.

    “Zijn we bereid, individueel en gezamenlijk, alle noodzakelijke veranderingen door te voeren, en dat tijdig te doen? “ is waarschijnlijk de cruciale niet tot veel optimisme stemmende vraag.

    • door jan peeters op dinsdag 21 februari 2012

      Maar Gerd toch, hoe kunt ge over energieschaarste spreken? Het ganse heelal is één brok energie. Wind, zon, waterkracht, waterstof is er in OVERVLOED. Dit zal in de toekomst automatisch worden aangewend, eens er gebrek komt aan fossiele brandstoffen. De mensheid zal blijven groeien en steeds verder gaan met meer te doen met minder middelen. Kennis neemt immers altijd toe. Maar in het proces van de evolutie zullen er steeds groeipijnen aan verbonden zijn. (oa klimaatbeinvloeding) De kosmos is echter ook zonder mens steeds aan (soms extreme) veranderingen onderhevig geweest. Ge ziet het wel erg zwart door te stellen dat de doodsklok al heeft geluid voor de mensheid en ons einde nabij is. Ge zou een goede Getuige van Jehovah zijn.

      • door avarel Dalton op woensdag 22 februari 2012

        Ik denk dat u misschien wel eens gelijk kunt hebben wat betreft die energieswinning in de toekomst. Alleen het zal niet voor u of voor mij zijn, maar voor enkele honderden (?) die geld en middelen hebben om zich te onttrekken van een onleefbare aardbol. Is het toevallig dat sommigen miljardairs met wat uiteindelijk ons ontstolen geld is investeren in zogenaamde ruimtereizen om te kunnen wegwezen binnen afzienbare tijd. Hun missie is duidelijk: De aarde als barbaarse slavenkolonie van enkele de in de ruimte rondzwengeldende parasietmiljardairs, veilig en wel, ver weg van elke mogelijke ontevreden meute en door klimaatveranderingen sommige 'inconveniences", en toch nog dichtbij genoeg om af en toe zonder risicos voor eigen schade een bommetje te gooien als aansporing voor het daar beneden niet hard genoeg werkende gepeupel. De toekomst is verzekerd.

      • door Gerd op woensdag 22 februari 2012

        Tja, de getuigen van Jehova zou ik ook niet geloven. Ik acht het wel raadzaam te luisteren naar de waarschuwing van 18 mondiaal vooraanstaande wetenschapsmensen die zopas werd gepubliceerd onder de hoede van de Verenigde Naties en waarover The Guardian bericht. Berichtgeving die voor zover ik kan zien in de Vlaamse pers ontbreekt, maar zo belangwekkend is en de analyse van Heinberg zo goed bevestigt en aanvult dat ik hier de Engelse tekst meegeef . ( Ik begrijp dat DWM niet alles kan doen en sla mea culpa voor het niet aanbieden van een vertaling )

        Civilisation faces 'perfect storm of ecological and social problems'

        Abuse of the environment has created an 'absolutely unprecedented' emergency, say Blue Planet prizewinners

        Celebrated scientists and development thinkers today warn that civilisation is faced with a perfect storm of ecological and social problems driven by overpopulation, overconsumption and environmentally malign technologies.

        In the face of an "absolutely unprecedented emergency", say the 18 past winners of the Blue Planet prize – the unofficial Nobel for the environment – society has "no choice but to take dramatic action to avert a collapse of civilisation. Either we will change our ways and build an entirely new kind of global society, or they will be changed for us".

        The stark assessment of the current global outlook by the group, who include Sir Bob Watson, the government's chief scientific adviser on environmental issues, US climate scientist James Hansen, Prof José Goldemberg, Brazil's secretary of environment during the Rio Earth summit in 1992, and Stanford University Prof Paul Ehrlich, is published today on the 40th anniversary of the foundation of the UN environment programme (Unep). The paper, which was commissioned by Unep, will feed into the Rio +20 earth summit conference in June.

        Apart from dire warnings about biodiversity loss and climate change, the group challenges governments to think differently about economic "progress".

        "The rapidly deteriorating biophysical situation is more than bad enough, but it is barely recognised by a global society infected by the irrational belief that physical economies can grow forever and disregarding the facts that the rich in developed and developing countries get richer and the poor are left behind.

        "The perpetual growth myth ... promotes the impossible idea that indiscriminate economic growth is the cure for all the world's problems, while it is actually the disease that is at the root cause of our unsustainable global practices", they say.

        The group warns against over-reliance on markets but instead urges politicians to listen and learn from how poor communities all over the world see the problems of energy, water, food and livelihoods as interdependent and integrated as part of a living ecosystem.

        "The long-term answer is not a centralised system but a demystified and decentralised system where the management, control and ownership of the technology lie in the hands of the communities themselves and not dependent on paper-qualified professionals from outside the villages," they say.

        "Community-based groups in the poorer most inaccessible rural areas around the world have demonstrated the power of grassroot action to change policy at regional and national levels... There is an urgency now to bring them into mainstream thinking, convey the belief all is not lost, and the planet can still be saved."

        The answer to addressing the critical issues of poverty and climate change is not primarily technical but social, say the group. "The problems of corruption, wastage of funds, poor technology choices and absent transparency or accountability are social problems for which they are innovative solutions are emerging from the grassroots."

        To transition to a more sustainable future will require simultaneously redesigning the economic system, a technological revolution, and, above all, behavioural change.

        "Delay is dangerous and would be a profound mistake. The ratchet effect and technological lock-in increase the risks of dangerous climate change: delay could make stabilisation of concentrations at acceptable levels very difficult. If we act strongly and science is wrong, then we will still have new technologies, greater efficiency and more forests. If fail to act and the science is right, then humanity is in deep trouble and it will be very difficult to extricate ourselves.

        The paper urges governments to:

        • Replace GDP as a measure of wealth with metrics for natural, built, human and social capital – and how they intersect.

        • Eliminate subsidies in sectors such as energy, transport and agriculture that create environmental and social costs, which currently go unpaid.

        • Tackle overconsumption in the rich world, and address population pressure by empowering women, improving education and making contraception accessible to all.

        • Transform decision-making processes to empower marginalised groups, and integrate economic, social and environmental policies instead of having them compete.

        • Conserve and value biodiversity and ecosystem services, and create markets for them that can form the basis of green economies.

        • Invest in knowledge through research and training.

        "The current system is broken," said Watson. "It is driving humanity to a future that is 3-5C warmer than our species has ever known, and is eliminating the ecology that we depend on for our health, wealth and senses of self.

  • door Degrande Paul op dinsdag 21 februari 2012

    Ontluisterend en dit telkens weer, dergelijke uitgaven. Laat ik er zelf nog eentje tegenaan gooien. Niet met mijn woorden maar met deze van Richard Sennett: "Slechts een bepaald soort persoonlijkheid floreert in een fragmentarische, onstabiele werkomgeving: de vrije-markteconomie beloont mensen die op zichzelf zijn gericht en vooral denken aan de korte termijn. Uit: De cultuur van het nieuwe kapitalisme. Zolang de economie mensen beloont en daarmee dergelijke kortzichtigheid hanteert/promoot/verkiest/ en/of blijft dicteren - ipv dat ze eens de moed zouden opbrengen om tot op het bot te gaan inzake het aankaarten/adviseren van noodzakelijke effectieve(ere) veranderingsprocessen en de daar aan nodige attitudeaanpassingen van de consument durft mee in te sluiten, zijn/ blijven we ver huis. Elke verandering brengt in eerste instantie comfortverlies met zich mee. Maar...willen we daar wel aan? En - vooral - wie durft er die boodschap te brengen? Een economie die er vooral op staat te belonen op korte termijn: "Ik consumeer/concurreer, dus ik besta!"? En wat met de bange consument die het aan een/de context ontbeert van een groepsgedragen solidariteit, die soelaas placht te brengen voor in goede of slechte tijden?

    • door Le grand guignol op dinsdag 21 februari 2012

      Het citaat van Sennett legt naar mijn mening de vinger op de wonde: "Slechts een bepaald soort persoonlijkheid floreert in een fragmentarische, onstabiele werkomgeving: de vrije-markteconomie beloont mensen die op zichzelf zijn gericht en vooral denken aan de korte termijn". Dat is een ontzettend groot probleem en mogelijk wordt dat probleem danig onderschat. Volgens McGilchrist (2011) is ons brein zodanig 'geëvolueerd' dat we ons focussen op fragmentarische en mechanische zaken, individualiteit, korte termijndenken, eigenbelang,... en daardoor het totale plaatje alsook onze menselijkheid uit het oog verliezen. Indien hier geen verandering in komt maakt de mensheid zichzelf en zijn leefomgeving binnen afzienbare tijd kapot. Kort door de bocht: we moeten meer holistisch gaan leven in plaats van reductionistisch.

      * McGilchrist, I. (2010). The master and his emissary: The divided brain and the making of the Western world. London, UK: Yale University Press. [ http://yalebooks.co.uk/display.asp?K=9780300168921 ]

  • door t.aerts op woensdag 22 februari 2012

    Heinberg is een erg interessant schrijver, 'k had al 'online delen van voor-publicaties' van zijn laatste boek gelezen op de postcarbon-site, en ben benieuwd om het nu eens geheel te lezen (allez bpost...).

    Wat Heinberg (en McGibben en... en...) me ook leren, is dat er in onze verwarring een kanjer van een 'kijk-conflict' kan schuilgaan:

    want je (ik) moet precies òf zwart, òf niet zo zwart of zelfs wit gaan kijken, - zwart: pessimistisch stemmende gegevens, - wit: verwachtingsvolle openheid voor zegge 'eindelijk een nieuwe renaissance'.

    - Een manifest voorbeeld uit de 'zwart' hoek is het pessimisme à la Clive Hamilton (Australisch ethicus) in zijn wonderlijk scherpzinnig én goed geïnformeerd boek "REQUIEM FOR A SPECIES" (ed. Earthscan, 2010).

    - Een manifest voorbeeld uit de 'wit' hoek is het optimisime van evolutionair-biologe en uiterst scherpzinnig filosofe/cultuurkenner Elisabet Sahtouris zoals in haar wonderlijke, subliem essentiële boek "EARTHDANCE - Living systems in evolution" (ed. Iuniverse.com, 2000)

    Nu denk ik, dat we best mogen beseffen dat géén van beide zich ook maar ergens dom naïef opstellen, m.a.w. dat ze geven beide uiting geven, op goed gestoffeerde wijze, aan iets waar je echt niet omheen kan.

    Is dat dan een tegenspraak? Nee denk ik. Het is, dat we nog niet kùnnen weten wat zich bevindt achter de openstaande toekomstdeur, we weten alleen dàt ze duizelingwekkend wijd openstaat en ja, amai, het tocht ferm.

    En daarbij denk ik, dat we stilaan op zo'n soort punt in de geschiedenis aankomen waarbij 'NIETS in de geschiedenis' (achteromkijkend) ons nog gaat kunnen vooruithelpen - de toekomst is absoluut wijdopen en er is absoluut géén voorgaande van. Ik noem dat "Copernicaans in 't kwadraat".

    Peter Tom Jones en Roger Jacobs hebben dat aspect 'open toekomst' in hun boek Terra Incognita behoorlijk goed aangeraakt. En jawel, de vlinder van Lorenz mag er bijgehaald,.... laat ons maar vermijden om lineair na te denken over wat komende is - en dat is trouwens hetzelfde gezegd als: sta open voor wat je nog niet kan weten.

    Wat er zéker ook bijgehaald mag (moet) worden, is datgene waarover net het minste kan worden gezegd (er zijn geen Heinbergs die daarover boeken kunnen schrijven), en dat is het nu nog zo ongekend 'mentale' van overmorgen. Wie "The master and his Emisssary" van McGilchrist (Yale Univ.Press 2009-2010) heeft gelezen, voelt goed aan hoezeer het 'ongekend mentale' van overmorgen onze wereld kan màken (of kraken), en dat de biofysische kaders, of die wereld zegge in 2075 al dan niet biosferisch zwaar verarmd en woest-ruig is, minder essentieel zijn dan het lijkt (hoewel geen bijzaak)....

    (Sahtouris heeft hierover zo'n buitengewoon essentiële lezing uit 2010 (Schumacher college): "living better on a hotter planet", en nee ze is niet naïef!). (1h 11', niet meer online zie ik net, toen ik de link wou plaatsen, 'k heb ze wel op m'n PC staan).

    Dit, als gedachten omtrent zwartkijken, weten, mentaal kunnen openstaan,........... n.a.v. het verschijnen van (de vertaling van) Heinbergs recentse boek.

  • door Ewoud op zaterdag 25 februari 2012

    Jullie hebben gewoon niet de juiste kennis om effectief tot de juiste conclusie te komen. De heer Keshe , ook al heb ik nog geen werkende prototype gezien, buiten experimenten, heeft een technologische oplossing voor de problemen. Kijk hier eens ; http://www.keshefoundation.com/en/media-a-papers/video-presentions/220-about-the-keshe-foundation

    Zoals Einstein al zei, "We can't solve problems by using the same kind of thinking we used when we created them." Politici zijn waardeloos in de zin van de maatschappelijke vooruitgang. In feite kan ik geen enkele zin voor hen vinden buiten dan de simpelen van geest entertainen, de mensen dom houden met hun onzin. en dus heeft het geen zin om in hun cirkel te blijven draaien. Vanaf einde 2012 zullen er generators kunnen aangekocht worden die puur door middel van plasma en magnetische velden stroom kunnen opwekken. 2 versies mogelijk. 3-4Kw of 10Kw. http://www.keshefoundation.com/en/shop/category/view/2

    Informeer jezelf ipv te blijven herhalen.

    • door LVE op zaterdag 25 februari 2012

      Als fysicus weet ik dat de wetenschap al jaren zoekt naar manieren om fusie te controleren en dat de grote uitdaging is om materie in plasma-toestand (en dus op enorm hoge temperatuur) op te sluiten door middel van magnetische velden. Men is daar nog niet uit dacht ik, ook al volg ik de ontwikkelingen daarvan niet op de voet . Maar de "Keshe-foundation" doet toch mijn wenkbrauwen fronsen als ik lees: "De foundation zoekt nog steeds mensen met ernstige ziektes, die willen dienen als testcases. Veel word er niet opje geëxperimenteerd. Je moet bv, enkel water drinken dat geprogrammeerd is". Hallo ...?

      • door LVE op zaterdag 25 februari 2012

        "De MSVN waarschuwt al een tijdje op de website voor de Keshe Foundation, zeker nadat we een flink aantal mailberichten van deze oplichtersbende kregen. Voor wie nog twijfelt: Sinds 2009 biedt Keshe reizen naar de maan aan op zijn website. Die reizen moeten dan mogelijk zijn door zijn antimaterie/antizwaartekracht uitvindingen, die het overigens volgens hem ook mogelijk maken om zuurstof, water, aarde en zelfs cola te produceren. Nadat hij geen enkele claim waar heeft kunnen maken, heeft hij zich nu gericht op chronisch zieken in de hoop daar geld uit te slepen. Er is geen enkel bewijs voor zijn beweringen, er is geen enkele publicatie, er is geen enkele patiënt met een ervaringsverhaal. Het is pure oplichterij van de ergste soort." http://www.msweb.nl/forum/showthread.php?t=28162

        Google eens op "Keshe scam" of "Keshe hoax" en je weet genoeg...

      • door Ewoud op zaterdag 25 februari 2012

        Ik ga het bekijken.

        • door Ewoud op zaterdag 25 februari 2012

          Heb nu 3 pagina's doorgelopen en heb nergens een wetenschappelijke verklaring gekregen die me zegt dat wat deze persoon beweert en wat ik gezien heb niet waar is. Jij als fysicus kan me toch wel uitleggen waarom niet mogelijk is wat deze persoon zegt?

          • door LVE op zaterdag 25 februari 2012

            Wetenschap bestaat uit beweringen, modellen, hypothesen, theoriën ... Ik ben een fysicus met een open geest, dus ik verwerp niet onmiddellijk één of andere nieuwe visie of theorie, maar als een wetenschapper iets beweert, dan dient hij dat te staven door dat te bewijzen op bestaande en aanvaarde wetenschap, of door onderzoeksresultaten voor te leggen die zijn nieuwe ontdekking staven. Wat betreft Keshe is het niet aan mij te bewijzen dat zijn theorie niet werkt, maar aan hem om aan te tonen dat het wel werkt. Hij heeft een aantal malen een demonstratie aangekondigd o.a. op 23 maart 2010, en later in november 2011, maar die zijn telkens afgelast ... De Foundation verkoopt Power Generators aan 5000 EUR/stuk + shipping, maar is er nooit een demonstratie van gegeven, begrjipelijk ook, want elders lees je dan dat er nog geen werkend model van bestaat, enkel computersimulaties!! Maar je kunt het wel al kopen!!?? Ik zou zeggen .. wakker worden en zakken dicht houden!

            • door Ewoud op zaterdag 25 februari 2012

              Idd, heb je gelijk in en van mij krijgt hij geen 5000 euro zolang ik niet effectief de techniek volledig aan het werk zie, maar ik ben ook openminded over technologie, het is niet omdat ik de zaak erachter niet volledig begrijp dat het niet kan en zal dan ook met interesse en na 3 jaar deze persoon blijven volgen in zijn ontwikkeling. Maar, als blijkt dat deze technologie effectief werkt dan is dit een oplossing voor de meeste problemen. Dan hebben we nog een aanpassing nodig in het educatief netwerk om de mensen te laten nadenken ipv meeblaten en we gaan gouden tijden tegemoet. Al moet ik zeggen dat er idd gaten zitten in de manier van communiceren met de mensenn en dat we zullen moeten wachten tot we effectief iets te zien gaan krijgen. Volgens de heer Keshe zouden de generators op het einde van dit jaar verzonden moeten worden.

              • door LVE op zaterdag 25 februari 2012

                Je hebt gelijk dat je niet zo maar alles moet verwerpen dat je niet kunt verklaren, dat doe ik ook niet, maar anderzijds moeten we toch ook kritisch blijven en niet zomaar alles klakkeloos aanvaarden zonder bewijzen of argumenten. Er zijn altijd louche figuren die in crisistijden profiteren van de goedgelovigheid of de angst van de mensen op zichzelf te verrijken! Ik heb vertrouwen in het goede in de mens, maar ik doe wel altijd mijn fiets op slot!!

  • door Eno de strandzanger op zondag 25 maart 2012

    Niks nieuws, ik weet het al 10 of 15 jaar dat het gedaan is met de groei. Wie het niet gelooft, zal het moeten voelen. Ik heb me individueel aangepast, maar wat kan ik collectief doen, behalve stemmen (voor de veelgebashte ecologische partij)? De kans dat het NIET op een ramp uitdraait voor mijn kleinkinderen is klein. Als ik een negationist was, moest ik mij geen zorgen maken. En o ja: ik hoor politici spreken over "DUURZAME" groei. Dat zou de oplossing zijn. Nou moe. Dat ze dan maar eerst beginnen met de duurzame activiteiten (te stimuleren & realiseren). Dat van de groei, dat zien we dan wel. Niet teveel in één keer...

  • door Bram op woensdag 2 januari 2013

    40 jaar na Grenzen aan de groei nog steeds Glaubensunwilligkeit

    40 jaar na de eerste publicatie van de Club van Rome en nog steeds blijft het bij de discussie 'ja maar, zou dat echt wel zo zijn?'. Glaubensunwilligkeit heet zoiets: het is zo erg en zo drastisch dat je niet kan geloven dat het waar kan zijn. Zoals op een trein vervoerd worden naar een uitroeiingskamp. En toch...

    Wanneer stopt de discussie en wordt er daadwerkelijk, drastisch en krachtig aan gewerkt?

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties