about
Toon menu

Het onderzoek: een bende - 30 jaar onkunde en onwil in het onderzoek naar de Bende van Nijvel

Deze week zijn er dus huiszoekingen uitgevoerd in het onderzoek naar de Bende van Nijvel. Maar een doorbraak is het niet, aldus de procureur. Hoe vaak kan men eigenlijk met de voeten van de publieke opinie spelen in deze voor België grootste en onopgeloste moordreeks? Want al 30 jaar lopen de daders vrij rond en lopen onkunde én onwil elkaar voor de voeten in een onderzoek die naam onwaardig.
zondag 12 februari 2012

Vooral halverwege de jaren negentig heb ik mij verdiept in de zwaarste moordreeks die dit land ooit teisterde in niet-oorlogstijd en tal van betrokkenen bij het onderzoek geïnterviewd. Van 13 maart 1982 - straks dertig jaar geleden - tot 9 november 1985 pleegde de Bende van Nijvel 23 overvallen en andere misdrijven, en vermoordde daarbij 28 mensen. In verhouding tot die inspanning oogt de totale buit van nog geen 175.000 euro mager.

Na een dubbele Panorama-reportage, een tiental Terzake-reportages en een boek over de Bende van Nijvel - en in 1997 zelfs een encyclopedie van een kwarteeuw Belgische schandalen – had ik genoeg redenen om mijn journalistieke prioriteiten opnieuw helemaal naar onze globaliserende wereld te oriënteren. Jammer genoeg valt er dus geen definitief afscheid te nemen van dit schandaal, want de daders blijven ook nu nog officieel onbekend en vooral ongevat en niet veroordeeld. Daarom toch nog deze bijdrage over de Bende.

Scepsis gewettigd

Wat te denken van de plotse opstoot van onderzoeksactiviteit met 21 huiszoekingen in Wallonië, Vlaanderen en Brussel en tal van in beslag genomen voorwerpen… maar wel geen enkele aanhouding? Ter informatie, dat gebeurt slechts enkele weken nadat de meest ervaren speurder Eddy Vos vaarwel zei aan het onderzoeksteam.

Voor alle duidelijkheid, het is prima dat het onderzoek wordt voortgezet, in de veronderstelling dat het goed zou gebeuren en niet wordt tegengewerkt. En het is begrijpelijk dat bij zulke berichtgeving de hoop oplaait dat de waarheid misschien toch nog wordt achterhaald.

Maar enige scepsis is meer dan geboden. Het zou niet de eerste keer zijn dat het gerecht het onderzoek in de soep draait, met de voeten speelt van het grote publiek en zelfs loze beloften doet.

Vier jaar foutief spoor volgen, ‘il faut le faire’

Mogen we eraan herinneren dat helemaal in het begin van het onderzoek, meest cruciaal want dan zijn de sporen nog vers, het Nijvelse gerecht vier jaar lang koppig maar één spoor heeft gevolgd… terwijl het voor zowat alle andere betrokkenen al geruime tijd duidelijk was dat het om een foutief spoor ging? Resultaat: vier jaar geen onderzoek naar andere sporen, vier jaar verloren dus.

En zelfs het basisonderzoek is archislecht gevoerd, vingerafdrukken en een vluchtauto raakten bijvoorbeeld verloren. Zelf heb ik bijvoorbeeld diverse directe getuigen van de overval in Overijse teruggevonden die nooit ernstig zijn ondervraagd, ook al hadden ze interessante informatie over de daders.

Doodsteek voor het onderzoek

Speurders in Dendermonde hebben wel resultaat geboekt. Zij vonden twee zakken met wapens en andere stukken van Bende-overvallen. Zo bewezen ze ook het verband tussen de eerste en de tweede reeks Bende-feiten. Kan iemand begrijpen waarom in 1990 wordt beslist om het dossier af te pakken van Dendermonde toe te vertrouwen aan Charleroi?

In 1995 verklaart een sarcastische advocaat dat ‘vijf jaar later geen enkel nieuw element aan het dossier is toegevoegd… behalve de vertaling’. En volksvertegenwoordiger Tony Van Parys besluit dat ‘deze beslissing de definitieve doodsteek voor het onderzoek is geweest’.

Extreemrechtse rijkswachters en militairen, schietclubs, nog meer ex-rijkswachters, wapenhandel

Aan mogelijke sporen was er nochtans geen gebrek. Zo komt zeker het milieu van extreemrechtse rijkswachters en militairen in aanmerking. Daar zijn meer dan genoeg aanwijzingen en verklaringen voor.

Dat de Bende-doders met wapens konden omgaan – dat is tenminste één zekerheid – vraagt ook om aandacht voor de leden van practical shooting clubs als potentiële daders. Niet weinig van die leden delen trouwens extreemrechtse opvattingen, heel wat leden zijn beroepshalve bij politie of leger. De ex-rijkswachter Bouhouche is er instructeur.

Die Madani Bouhouche, veelal samen met zijn maat Bob Beijer, leveren met hun beiden een heel eigen en belangrijk spoor. De criminele carrière waarvan ze verdacht worden tart veel verbeelding en biedt diverse aanknopingspunten naar de Bende: afluisteren rijkswachtcollega’s, bomaanslag op BOB-voertuig, moordaanslag op rijkswachtkolonel Vernaillen, roof van een geldtransport en moord op veiligheidsagent, moord op een diamantair, roof van de allermodernste wapens van het interventie-eskadron Diane uit zowat de best bewaakte kazerne, moord op de FN-ingenieur Juan Mendez,… maar nooit is de eventuele rol van Bouhouche en Beijer in de Bende echt grondig uitgesplit, altijd was er tegenwerking en onwil.

Evenmin is de mogelijke betrokkenheid van de vermoorde Juan Mendez, bij FN verantwoordelijk voor de wapenleveringen aan Zuid-Amerika, van alle kanten terdege bekeken.

Zoals Bouhouche is ook Jean Bultot – practical shooter, ex-gevangenisdirecteur en extreemrechts militant – voortdurend in verband gebracht met de Bende aanslagen. Maar opnieuw, gaat het om een echt of vals spoor, we weten het niet wegens onvoldoende onderzocht.

Loze belofte

Na de ophefmakende Panorama-reportages in november 1995, tien jaar na de laatste bloedige overval op de Delhaize in Aalst, zijn alle schijnwerpers opnieuw gericht op het falende Bende-onderzoek. Er komt zelfs een tweede parlementaire onderzoekscommissie van, de bendecommissie-bis.

Begin 1997, bij de start van die commissie, is Jean-Claude Lacroix de verantwoordelijke magistraat in Charleroi. Hij verklaart “goede hoop te hebben over vier à vijf maanden de daders te pakken te krijgen, levend of dood. Maar dan moet de commissie zich niet te veel moeien met zijn onderzoek.”

Hoeft het gezegd dat Lacroix zijn belofte van geen kanten hard heeft gemaakt? Willen onze parlementariërs hem misschien alsnog eens vragen hoe dat komt? En waarom hij hen indertijd liever kwijt was als pottenkijkers? Wat was er eigenlijk te verbergen?

Mogelijke daders en robotfoto’s

Er zijn doorheen de jaren heel wat mensen al dan niet terecht in verband gebracht met de Bende van Nijvel: Michel Cocu, Philippe De Staerke, Patrick Haemers, Martial Lekeu, Jean Bultot, Madani Bouhouche, Bob Beijer,… Meer dan eens zijn robotfoto’s verspreid, wellicht niet helemaal toevallig ook nog in 1997 toen de publieke aandacht voor het Bende-onderzoek opnieuw heel sterk was.

Er is iets dat fascineert aan het gebruik van robotfoto’s door het gerecht in Charleroi. Zo duiken ze op wanneer de aandacht van media, publieke opinie en politiek voor het Bende-onderzoek de hoogte inschiet. Ja, hoe komt het dat het zo lang wachten is op die robotfoto’s?

En, nog fascinerender, het doet er eigenlijk niet toe of iemand wordt herkend. Zo menen sommige mensen heel expliciet iemand te herkennen in die foto’s? Maar als dat dan gaat om iemand uit de hierboven al vernoemde lijst van potentiële verdachten – Madani Bouhouche meer precies - welke zin heeft het dan om het grote publiek daar nog naar te vragen? Dan kan elke speurder met wat hersens toch zelf een foto van Bouhouche naast die robotfoto’s leggen en zelf tot conclusies komen? Hoeft het gezegd dat die na al die jaren nog altijd ontbreken in het onderzoek naar de Bende van Nijvel?

Maatschappelijk trauma

30 jaar na hun eerste misdrijf, de diefstal van een jachtgeweer, en 27 jaar na hun laatste en meeste bloedige overval in Aalst lopen de daders en opdrachtgevers vrij rond onder ons… voor zover ze nog leven natuurlijk.

Zoveel jaren later blijft het belangrijk om aandacht te hebben voor de onopgeloste moordreeks die de Bende van Nijvel aanrichtte, vooral omdat daders en opdrachtgevers nog steeds onbekend en onbestraft zijn.

Zoals de Amerikanen bijna vijftig jaar na de moord op president John Kennedy er nog altijd niet mee in het reine zijn, zo heeft onze eigen samenleving de Bendemoorden niet verwerkt. De redenen zijn niet ver te zoeken. Vooral het gerecht maar ook de politieke wereld hebben de samenleving, zwaar aangeslagen door achtentwintig onbegrijpelijke moorden, in de steek gelaten.

Slechts heel weinig politici hebben zich geroerd en drongen aan op klaarheid. Onbegrijpelijk is dat de politieke zwaargewichten al die jaren weinig of niet hebben aangedrongen en geëist om de onderste steen boven te halen.

Schandvlek voor justitie

De grootste schandvlek rust echter op het gerecht. Want dit is geen gewone mislukking. Het gerecht is er nooit in geslaagd dit belangrijkste gerechtelijke dossier van de voorbije vijftig jaar in goede banen te leiden, er is onnoemelijke onkunde geweest, er is tegenwerking geweest, er zijn sporen verwaarloosd, er zijn hypotheses die niet mochten worden getoetst, het onderzoek is zelfs geboycot. En onvermijdelijk rijst de vraag: waarom?

In Aalst staat er sinds 2010 op het kerkhof een gedenksteen voor de slachtoffers van de overval op 9 december 1985. Het wordt meer dan tijd dat ook de Belgische staat een monument opricht om deze schandvlek nooit te vergeten.

Zelfs als, bijna tegen beter weten in, de waarheid toch nog aan het licht zou komen en de daders en opdrachtgevers veroordeeld zouden geraken, dan nog moet dit monument ons herinneren aan 30 jaar van politionele en gerechtelijke onkunde en onwil.


Dirk Barrez is de maker van de dubbele Panorama-reportage 'Het onderzoek: een bende' (1995) en de auteur van de boeken ‘Het onderzoek: een bende. Over het onderzoek naar de Bende van Nijvel’ (1996) en ‘Het land van de 1000 schandalen. Encyclopedie van een kwarteeuw Belgische affaires’. (1997)

Wie meer wil lezen over het falende onderzoek verwijzen we graag naar de bijdrage Bende van Nijvel - klik hier

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

reacties

10 reacties

  • door Anoniem op zondag 12 februari 2012

    Zozo, dat gaat hier. Ze weten het. Ikzelf zal nooit nog vertrouwen hebben in het gerecht zolang de bende niet gepakt is.

  • door Johan Leman op zondag 12 februari 2012

    Een hooggeplaatste persoon uit politiekringen zei me ooit twee zaken die me bijgebleven zijn: 1. de gebruikte schiettechniek bij een van de overvallen, nl vanuit een weggierende auto met openstaande koffer, werd enkel bij de Diane zo vakkundig aangeleerd; 2. dezelfde persoon zei me ook dat hij toevallig aanwezig was bij een van de overvallen (als klant) en zich niet van de indruk kon ontdoen dat hij door een van de gemaskerde overvallers herkend werd. In feite kan het niet dat men nooit met zulke, en nog méér andere gegevens, geen oplossing gevonden heeft.

  • door Paul Polspoel op maandag 13 februari 2012

    [title]Mijnheer Leman Ik neem aan[/title]Mijnheer Leman Ik neem aan dat u op basis van uw functie binnen onze maatschappelijke structuur weet en ook informele kennis heeft waarvan anderen verstoken blijven. Daarom 2 bedenkingen: 1. de gebruikte schiettechniek wordt niet enkel bij Diane zo vakkundig aangeleerd; het is bij mijn weten zelfs geen 'Belgische specialiteit' 2. 'zich erkend voelen' is het resultaat van een intimidatietechniek; het slachtoffer denkt erkend te zijn;iets dergelijks bestaat mutatis mutandis ook wanneer festivalgangers hun idool in hun richting zien kijken Maar de volgende gedachte hebben wij wel gemeen: de raids dienden een ander doel dan een 'gewone' overval: onmiddellijk geld pakken. Naar mijn gevoelen: geen politiek, geen maatschappelijk, geen mediatiek, laat mij zeggen geen rechtstreeks doel. Maar meer kan ik alleen maar vermoeden. Zoals iedereen, ook zoals het gerechtelijk onderzoek na Dendermonde.

  • door Van den Panhuysen Willem op maandag 13 februari 2012

    't is niet alleen in het onderzoek naar de Bende van Nijvel dat schijnbaar verkeerde sporen worden gevolgd die dus tot niets leiden. Ik denk bvb. aan de gruwelijke moord op de 16-jarige Christine Van Hees in een voormalige champignonkwekerij. De aangestelde onderzoeksrechter Van Espen zette toen het spoor op een groep punks die in de omgeving van de kwekerij samenkwamen. Het leidde niet tot de oplossing van de moorddaad. Vlak na de moord werd de kwekerij in brand gestoken en iemand belde anoniem met een autotelefoon naar de brandweer. Er werd echter niet gezocht naar een aanknopingspunt in kringen die auto's hadden met telefoon. De zoon van de champignonkwekerij heeft met foto's in de hand van de kwekerij stellig verklaard dat getuige X1 in de kinderpornonetwerken zeker en vast minstens één keer in de kwekerij moet zijn geweest, gezien haar beschrijvingen en tekeningen in veel details overeen kwamen met hoe de trappen, deuren en vensters van de kwekerij er in werkelijkheid uitzagen. Ofwel was X1 daar werkelijk geweest, ofwel moet zij erkend worden als een groot helderziende, die accurate beschrijvingen kan geven van hoe gebouwen eruit zagen voordat ze afbranndden en afgebroken werden. X1 wist trouwens ook veel details over hoe Van Hees vermoord werd, details die wellicht niet in de kranten van vlak na de moord hebben gestaan. Volgens X1 waren Nihoul en Dutroux aanwezig tijdens die moord. Van Espen heeft familiebanden met Nihoul. Het onderzoek naar de verklaringen van X1 werd stopgezet nadat een tweede onderzoeksteam was overgegaan tot herlezing (lees: vervalsing) van de proces-verbalen van haar getuigenis. Uit de herlezing concludeerde men dat X1 alles gefantaseerd had. Ik herinner mij dat in een TV-reportage rond de moord in de champignonkwekerij Nihoul verklaarde dat X1 "gevaarlijke verklaringen" had afgelegd. Waarom zouden haar "fantasiën" "gevaarlijk" zijn? Ondertussen is het weer stil geworden rond kinderpornonetwerken, maar misschien is dat omdat er geen onderzoek wordt gedaan. "Kinderpornonetwerken bestaan immers niet in België"???

  • door De Witte Bernard op maandag 13 februari 2012

    Dé hamvraag m.i. blijft nog steeds : waarom werd het dossier ontnomen aan het parket van Dendermonde, dat toendertijd heel dicht zat bij de oplossing? Het kan niet anders of één of meer politiekers hier de hand in hadden, omdat zo hun mogelijke banden met de bende niet aan het licht konden komen. Van de doden niets dan goed? VDB bijvoorbeeld - en Patrick Haemers, qui a été suicidé (er bestaat geen goede vertaling in het Nederlands hiervoor)..

  • door aronjaco op maandag 13 februari 2012

    Mijn denkpiste : Ik vind het zeer eigenaardig dat er i.v.m. die bende nooit enig licht in de duisternis is gaan schijnen. Misschien lees ik teveel thrillers, maar zou het kunnen zo zijn , dat die bende reeds lang een kopje kleiner gemaakt is, door mij niet gekende leden van een mij niet gekende dienst, zoiets cfrm. de CIA ? Toch raar dat er een reeks overvallen plaatsheeft, zonder eigenlijke logische reden , motief, en dat er even plots met die acties wordt gestopt. Dat men in politieke en gerechtelijke kringen helemaal niet weet waar er moet ( of moest) gezocht worden om de daders te vinden , lijkt mij hallucinant en bijgevolg meer dan waarschijnlijk onjuist. Men kan mensen als knoeiers beschouwen , hier de magistraten , maar aan het verhaal, van ongelofelijk geknoei in dit onderzoek, daar geloof ik helemaal niet in. De geschiedenis zal het wellicht uitwijzen. Wanneer het geknoei " ervan afdruipt" moet men zich toch wel eens serieuse vragen stellen , niet ???

    • door Arno op dinsdag 14 februari 2012

      Het zou wel eens kunnen dat die scarfacebende een harde kern heeft die komt van de Bende van Nijvel en ik denk dat er in elk geval zoiets is als het franse vreemdelingenlegioen waar deze lui dan een andere 2de identiteit krijgen, het zou passen qua profiel en qua locatie maar de speurders zetten zichzelf vaak op het verkeerde been. Toch heb ik goede hoop dat het TOCH binnenkort wordt opgelost

      • door Arno op dinsdag 14 februari 2012

        dat is de enige verklaring dat je er jaren niets meer van hoort, ik meen dat tot 1990 mogelijk was, legionaire, met een dubbele identiteit, niet om nu alle legionairs in een kwaad daglicht te zetten, er kunnen er een paar door de screening zijn gekomen. ze hebben zoveel mensen vermoord op een gewelddadige manier, wel heel snel en ook met goede wapenkennis maar ook slordig, dus het zou verklaren waarom er niets meer vernomen is van ze, verder vind ik dat het wat dit soort misdaden die kant van Amerika op moet gaan, waarom kan iemand met een strafblad geen beloningen opstrijken en de zwager van een speurder wel! Ze Stigmatiseren de mensen zo erg dat het wel zware criminelen moeten worden en ik schat dat het geen spetnatz zijn, en ze zoeken moeten in en om chaleroix, maar ze zullen nu wel in calcutta mexico stad of de balkan zitten met een pinacolada in de ene hand en een shot coke in de andere hand. want zulke leiden hebben middelen nodig deze herineringen weg te drukken hopelijk begaan ze EEN fout!

        • door Arno op dinsdag 14 februari 2012

          Daar riekt het wel naar en dat er destijds 1 bendelid is doodgeschoten die de meeste moorden op zijn geweten moet hebben moet er toch 1 over de streep trekken als hun brinks euros op zijn:) ze zijn niet zo stoer als wordt voorgespiegeld door de media en 28 mensenlevens moet toch een beloning waard zijn voor de gouden tip, deze gasten hebben veel meer op hun geweten, ik denk een kwestie van prioriteit bij de dienders.

  • door HERVE op dinsdag 14 februari 2012
Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties