Nationale staking in Griekenland tegen nieuwe besparingen

"Nee, er heerst een depressie en gelatenheid onder de Grieken. Ze hebben het gevoel dat wat ze ook doen, ze niets kunnen veranderen aan deze toestand."

Naar mijn mening vat dat heel goed de kern van de huidige maatschappelijke problemen samen. Wanneer mensen de indruk en het gevoel hebben dat ze geen greep hebben op hun situatie en niet over de kracht / macht beschikken om invloed uit te oefenen op het eigen bestaan dan spreekt men van vervreemding of 'ontankering' ('alienation'). Deze situatie doet zich bijvoorbeeld voor bij dak- en thuislozen en geeft aanleiding tot een neerwaartse spiraal waarbij bijvoorbeeld het risico op zelfdoding en/of automutilatie (zelfverminking) aanzienlijk toeneemt.

Voortgaande op bovenstaand artikel blijkt dat het proces van vervreemding van toepassing is op de ganse Griekse samenleving. Dat is een bijzonder ernstige situatie en men (o.a. politici) mag die situatie niet op zijn beloop laten of versterken (bv. nog stringentere besparingen opleggen). Naar mijn mening is het de hoogste tijd om de Griekse tragedie te benaderen vanuit menselijkheid, alsook in functie van het welzijn van de mensen, in plaats vanuit een rigide economisch argumentatiekader. De trojka (EC, ECB, IMF) is verantwoordelijk voor het creëren van een humanitaire en existentiële crisis: blijkbaar zijn mensen van geen tel (meer) en moet menselijkheid het afleggen tegen financieel-economische indicatoren. Tot mijn spijt merk ik dat het probleem van vervreemding niet beperkt blijft tot Griekenland, maar dat het een algemeen probleem betreft dat, althans naar mijn mening, een rechtstreeks gevolg is van het neoliberalisme. Het neoliberalisme geeft aanleiding tot een maatschappelijke anomie: sinds de financieel-economische crisis van 2008 alsook aan de hand van de neoliberale 'oplossingen' die politici, op zowel Europees als nationaal niveau, voor de bankencrisis bedacht hebben wordt duidelijk dat er sprake is van een drastisch gewijzigd normen- en waardenkader. Volgens Barroso is er geen probleem met de sociale welvaartsstaat, maar is die sociale welvaartsstaat an sich het probleem. Een beleid dat financiële en economische belangen laat primeren op sociale en menselijke belangen geeft aanleiding tot perverse uitwassen. Tot overmaat van ramp draagt het neoliberalisme de individuele verantwoordelijkheid hoog in het vaandel en verwacht het van mensen die geen greep meer hebben op hun levenssituatie om hun verantwoordelijkheid op te nemen. In wezen is dat een ontzettend sadistische gedachtegang: mensen die van zichzelf en hun omgeving vervreemd zijn kunnen immers niet zomaar hun verantwoordelijkheid opnemen, temeer omdat het gebrek aan invloed op de eigen situatie, ongeacht de mogelijk aanwezige verantwoordelijkheidszin, juist de oorzaak is van die vervreemding. Doorgaans gaat dat gepaard met een moraliserende individualisering van de verantwoordelijkheidszin (zie bv. naar de wijze waarop de Griekse bevolking, ook door politici, geminacht wordt). Het is hetzelfde als iemand op een stoel vastbinden en vervolgens die persoon, met opgestoken vingertje, aanmanen om recht te staan. Hierbij zijn niet het eventuele gebrek aan verantwoordelijkheidszin en/of motivatie bij de persoon het probleem dan wel het feit dat die persoon niet bij machte is om op te staan. Wanneer de mens gezien wordt als een werk van de economie, i.e., 'de markten', dan richt die visie zich enkel op de mens voor zover deze aan (financiële en mathematische) voorwaarden onderworpen is. Hierbij wordt de mens beschouwd alsof hij geen persoon zou zijn en wordt er, al dan niet bewust, gebroken met het fundament van de menselijke persoon waardoor het proces van vervreemding in gang wordt gezet. Binnen een dergelijke context is zelfbepaling en -beschikking onmogelijk. Het zou van enige vorm van beschaving getuigen indien politici de echte verantwoordelijken van de crisis op het matje zouden roepen in plaats van de slachtoffers alsmaar dieper in de put te duwen.