Bent u al steungever van DeWereldMorgen.be?

In september lanceerden we een noodcampagne omdat we dreigden dit jaar niet rond te komen. Jullie massale reacties waren hartverwarmend en moedigden ons aan om door te gaan. We haalden zo'n 22.000 euro op en kregen er heel wat steungevers bij die maandelijks aan ons storten.

Daarmee zijn we helaas niet definitief uit de rode cijfers. Eén derde van onze inkomsten komt van subsidies en die staan onder druk. Een ander derde komt van partnerorganisaties uit het brede middenveld, en bijna allemaal moeten ook zij besparen. Onze hoop is dus op onze lezers gevestigd. Maandelijks zijn dat 300.000 mensen en van hen stort 1% een bijdrage.

Wij hebben geen hartverscheurende beelden om onze campagne kracht bij te zetten. Onze belangrijkste kost is namelijk de loonkost. De wereldhonger kunnen we niet oplossen en ook de zeehondjes gaan we niet redden. Wel beloven we met jullie steun ons uiterste best te doen om maatschappelijk relevant nieuws te brengen vanuit een progressief, sociaal en ecologisch standpunt.

Onze maandelijkse loonkost bedraagt afgerond 22.000 euro (netto verdient een voltijdse kracht bij ons een bescheiden 1500 euro per maand). Help je mee om onze job te vrijwaren om zo DeWereldMorgen in de ether te houden?

Steun via paypal

Steun via homebanking

Geef een permanente opdracht ten gunste van DeWereldMorgen.be
op nummer BE20 5230 4277 5156 (BIC: TRIOBEBB)
met vermelding "steun DeWereldMorgen.be"

Giften vanaf 40€ per jaar zijn fiscaal aftrekbaar.

about
Toon menu
Opinie

Een deur die plots openvalt: over schaduwboksen met stropoppen

Enkele tribunes en publieke standpunten over wetenschap en pseudowetenschap van mezelf en Griet Vandermassen, Johan Braeckman en Etienne Vermeersch deden de afgelopen weken stof opwaaien op deze nieuwssite en elders. Nu dat stof allengs neerdwarrelt, is het opportuun om dieper in te gaan op een aantal hardnekkige misvattingen die over onze standpunten de ronde doen.
maandag 2 januari 2012

Naast een intentieproces in drie bedrijven van Robrecht Vanderbeeken, dat ik hier grotendeels ongemoeid laat, en enkele tribunes van Rogier De Langhe, waarop ik later terugkom, heeft nu ook een Gents consortium van 22 filosofen onze (vermeende) standpunten over wetenschap en pseudowetenschap op de korrel genomen.

Mijn filosofische collega’s verdenken ons van verificationisme, naïef falsificationisme en andere onwelvoeglijke -ismen. We zouden een achterhaald beeld van wetenschap hooghouden en wetenschappers in een filosofisch keurslijf steken, waarbij gezond pluralisme en speculatie in de kiem worden gesmoord. Merkwaardig genoeg verwijzen ze nergens naar het boek dat Johan Braeckman en ik recent en uitgerekend over deze kwesties publiceerden (De ongelovige Thomas heeft een punt. Houtekiet, 2011, zie in het bijzonder hoofdstuk acht over de afbakening van wetenschap en pseudowetenschap).

Maar geen nood, want misschien zijn de ondertekenaars, die pleiten voor “gerichte speculatie” en “informed guesses” in de wetenschap, in staat om onze filosofische standpunten, incluis alle vooronderstellingen en verborgen valluiken, op trefzekere wijze af te leiden uit een opiniestuk en een flard van een radio-interview. On verra. De omvang van een betoog is omgekeerd evenredig aan het gemak om er een stropop uit te puren.

Directe experimenten

De ondertekenaars beginnen met me een standpunt over wetenschappelijke concepten toe te schrijven – de eis tot directe en liefst experimentele confirmatie – dat nergens in mijn gewraakte opiniestuk in De Standaard te lezen valt. Een wetenschappelijke theorie, zo schreef ik aldaar, is een “systematisch en coherent geheel van opvattingen dat empirische toetsing doorstaat, kwetsbaar is voor weerleggingen, toelaat om voorspellingen te maken, causale mechanismen beschrijft en geïntegreerd is met andere wetenschappelijke disciplines.” Een pseudowetenschap is een theorie of cognitieve onderneming die systematisch en ernstig afwijkt van deze standaarden, en toch als wetenschappelijk wordt gepresenteerd. In De Standaard argumenteerde ik dat psychoanalytische concepten als het oedipuscomplex of de verdringing, in de mate dat ze zich tot empirisch onderzoek lenen (die mate is zeer gering), geen enkele ondersteuning genieten.

Mijn collega’s lezen daarin dat ik op directe empirische verificatie van concepten hamer, en werpen me tegen dat ook het Higgs-boson slechts indirect waarneembaar is, middels complexe theoretische veronderstellingen. Dat klinkt alsof ik van Freudianen had geëist dat het oedipuscomplex als neurologisch construct op een hersenscan zou oplichten, of post mortem vaststelbaar is bij een lijkschouwing. Men vraagt zich af waarom ik niet net zo goed de paleontologie als pseudowetenschap verwerp (wie heeft de meteoriet gezien die de dinosauriërs uitroeide op het einde van het Krijt?), of de spectroscopie in de sterrenkunde, die de chemische samenstelling van sterren afleidt uit hun karakteristieke lichtspectrum.

Mijn Gentse collega’s leveren hier strijd tegen een opvatting die zowel mij als Griet Vandermassen volkomen vreemd is. Mijn kritiek luidde niet dat het oedipuscomplex niet met het blote oog verifieerbaar is, maar dat een psychoanalyticus onder elke steen een oedipale wens weet te vinden. Met andere woorden, geen enkele observatie, of geheel van indirecte waarnemingen, kan de psychoanalyticus van de afwezigheid van een oedipuscomplex overtuigen, een euvel dat voortkomt uit de inbedding van dat concept in een incoherente psychoanalytische theorie en de verregaande methodologische vrijgeleiden (zie hoofdstuk acht in ons boek). Deze onkwetsbaarheid voor empirie in de brede zin – niet voor directe experimentele weerlegging, zoals de ondertekenaars me in de schoenen schuiven – is het echte pijnpunt van psychoanalytische constructen, een ziekbed waarin bona fide psychologische concepten zich niet bevinden.

Open deuren

De ondertekenaars verbeelden zich dat wij een uniform “ideaal” van wetenschap opleggen aan alle wetenschappelijke disciplines. Achter de stroman lonkt onvermijdelijk de open deur: geschiedschrijving leent zich niet tot experimenten en “rechtstreekse empirisch bewijs”, zo leren ons de ondertekenaars. Dat treft, want in ons boek valt te lezen:

Omwille van hun specifieke studieobject zijn geschiedkundigen echter aangewezen op een andere methodologie en bewijsvoering. In plaats van experimenten uit te voeren, wat vrij moeilijk ligt bij complexe en eenmalige gebeurtenissen uit het verleden, moeten historici afgaan op geschreven bronnen, artefacten en getuigenissen die uit die tijd stammen.” (p. 242)

Vanaf dat punt begint het opiniestuk evenveel open deuren te tellen als ondertekenaars. “Theorieën die in tegenspraak zijn met waarnemingsgegevens”, zo vermanen ze ons iets verder, “worden niet zomaar opgegeven.” Nergens in mijn opiniestuk heb ik het tegendeel beweerd of gesuggereerd: de  wortels van het psychoanalytische failliet reiken heus dieper dan enkele tegenstrijdige waarnemingen. De briefschrijvers formuleren een terechte correctie op het naïeve falsificationisme van Karl Popper, maar wat een gelukkig toeval, want in ons boek staat ook:

Wetenschappelijke hypothesen, zo zag Duhem, worden nooit getest in isolatie, maar in ‘bundels’. […] De logische consequentie van Duhems inzicht houdt in dat we onze favoriete theorie altijd kunnen redden door aan één of meerdere van haar hulphypothesen te sleutelen. In de praktijk is dat ook wat wetenschappers doen. Vooral wanneer een theorie haar strepen verdiende in het verleden, zullen wetenschappers haar niet licht opgeven bij het opduiken van een anomalie.” (p. 250-251)

In plaats van de discussie aan te gaan over psychoanalyse en pseudowetenschap, vervallen de ondertekenaars vervolgens in een aantal vrijblijvende platitudes, die op zich geheel onschadelijk zijn, ware het niet van de suggestie dat wij ze ergens (waar?) zouden betwist hebben. “Niet elke tak van dé wetenschap streeft hetzelfde doel na” en elke discipline in de wetenschap heeft zijn “eigenheid”. Horresco referens inmiddels, maar op pagina 253 van ons boek lezen we:

Wetenschap bestrijkt een breed veld en is een complexe aangelegenheid. De methodologische diversiteit van wetenschap in acht genomen, is het onwaarschijnlijk dat we één universeel geldig en formeel criterium kunnen opstellen, dat in alle domeinen goede wetenschap van pseudowetenschap onderscheidt.”

Mijn co-auteur Johan Braeckman, die eveneens het verwijt krijgt een te enge visie op wetenschap te verdedigen, werkte reeds in 1994 onder begeleiding van Leo Apostel mee aan een lijvige studie over de waarde en de eigenheid van de humane wetenschappen (Wetenschap als Cultuur, Vlaamse Raad voor Wetenschapsbeleid, 1994). Die studie is nog steeds leerzaam voor wie wil weten hoe men genuanceerd kan nadenken over het belang van de cultuur- en gedragswetenschappen, en over de specifieke methodes die zij hanteren.

Voorbij de gemeenplaatsen

De argumenten waarmee mijn filosofische collega’s komen aandraven zijn, hoewel belangrijke correcties op het logisch positivisme en falsificationisme van begin 20e eeuw, ondertussen gemeenplaatsen onder wetenschapsfilosofen. De mogelijkheid dat iemand, na al deze technische complicaties in rekenschap te brengen, desondanks tot het oordeel komt dat psychoanalyse een pseudowetenschap is, lijkt bij deze ondertekenaars een ongerijmdheid. Aangezien wij de term pseudowetenschap niet schuwen, zo redeneren ze, moet dat wel liggen aan het feit dat een halve eeuw wetenschapsfilosofie aan ons is voorbijgegaan.

Moeten we het bestaan van grijze zones dan niet erkennen, aldus onze collega’s? Natuurlijk, maar in een dynamische wetenschapsopvatting worden die zones bevolkt door telkens weer andere theorieën (tegenwoordig bijvoorbeeld de snaartheorie in de fysica). Sommige onderzoeksprogramma’s “degenereren” gaandeweg tot een grijstint die nauwelijks nog van zwart is te onderscheiden, om een concept te gebruiken van één van de wetenschapsfilosofen (Imre Lakatos) wiens werk ons volgens de ondertekenaars ontgaan is.

Na meer dan honderd jaar theoretische versnippering en vruchteloos wetenschappelijk onderzoek, kan je volgens ons bezwaarlijk volhouden dat de psychoanalyse nog ergens in limbo zweeft. Indien we daarover van mening verschillen, laten we dan ten gronde een discussie voeren over de merites van de psychoanalyse, in lijn met de meest actuele inzichten in de wetenschapsfilosofie. Maar dan moeten we wel onze kaarten op tafel leggen. De ondertekenaars houden zich jammer genoeg zorgvuldig op de vlakte over Freuds geesteskind. Nergens betwisten of beamen ze de kritiek van Griet Vandermassen en ikzelf op het epistemologische drijfzand van de theorie, de therapeutische tekortkomingen, de wetenschappelijke marginalisering, laat staan de Lacaniaanse absurditeiten over autisme (zie in het bijzonder voor het laatste punt de onthullende documentaire Le Mur van Sophie Robert). Liever houden ze een achterhoedegevecht met een resem filosofische stromannen.

Miskent ons oordeel over de psychoanalyse de “eigenheid” van verschillende wetenschappen? Hanteren we criteria die “niet van toepassing zijn” op de psychoanalyse? Indien wel, wat belet aanhangers van astrologie of homeopathie om zich achter hetzelfde generieke argument te verschansen? Indien niet, waarom komen de ondertekenaars dan met gemeenplaatsen aanzetten die we nergens hebben betwist en waarover we het enkel roerend eens kunnen zijn? Mijn collega’s trappen één deur in die zo wijd open staat dat we ze in ons boek over het hoofd hebben gezien: “niet alles van waarde is wetenschappelijk”. Mocht daar nog twijfel over bestaan, bij deze trap ik nog even na: natuurlijk niet.

De ondertekenaars pleiten ten slotte voor een wetenschapsfilosofie die in “overeenstemming tracht te zijn met de wetenschappelijke praktijk”, een kwaliteit die, dat hoeft geen betoog, de filosofie van ondergetekende zou ontberen. In hetzelfde stuk schrijven ze echter dat het zeer onwaarschijnlijk zou zijn om organismen “direct te zien evolueren”. Dat komt ongetwijfeld als een verrassing voor de talloze evolutiebiologen die de evolutie van bacteriële resistentie in flagrante delicto onderzoeken, laat staan de farmaceutische bedrijven die winst blijven maken met de ontwikkeling van steeds nieuwe antibiotica. Met welke wetenschappelijke praktijk zijn de 22 ondertekenaars precies in overeenstemming?

Het waagstuk van Loki

In zijn persoonlijke bijdragen neemt mijn collega Rogier De Langhe nog een breder loopje met onze gepubliceerde standpunten. In vele opzichten is het stuk van De Langhe de overtreffende trap van wat het filosofische collectief presteert: de stromannen worden grotesk, de open deuren gapen wijder. De Langhe verbeeldt zich een ander opiniestuk dan hetwelk ik geschreven heb, waarin ik een "messcherp onderscheid" vooronderstel tussen wetenschap en pseudowetenschap en over "ultieme standaarden van kennis" en “absolute autoriteit” meen te beschikken. De Langhe heb ik ondertussen herhaaldelijk uitgenodigd om de relevante passages uit ons boek te lezen, zelfs met het aanbod om ze elektronisch door te sturen, maar hij koos manhaftig voor de strijd tegen de stropop. Voor wat het waard is, in datzelfde hoofdstuk acht van ons boek valt te lezen:

In de sceptische literatuur vindt men een waaier aan concepten om de verschillende gradaties van zin en onzin te onderscheiden: randwetenschap, parawetenschap, pathologische wetenschap, voodoowetenschap, anomalistische wetenschap, junk science, crank science of zelfs kwak en bunk.” (p. 254)

Een wetenschappelijke theorie is nooit absoluut waar of definitief bevestigd. In het beste geval overleefde ze een lange reeks van falsificatiepogingen en is ze vruchtbaar gebleken om diverse wetenschappelijke problemen mee op te lossen. Precies de kwetsbaarheid en feilbaarheid van wetenschappelijke kennis, het feit dat ze altijd op onverwachte weerleggingen kan botsen, maakt haar grootste kracht uit.” (p. 249)

Een haarscherpe scheidingslijn tussen wetenschap en pseudowetenschap is een schim die al geruime tijd enkel in de hoofden van onze critici rondwaart, en waarop geen enkele gesofistikeerde falsificationist zich laat betrappen. Net zoals veel complexe categorieën, komt ‘wetenschappelijkheid’ voor in gradaties. Maar het is niet omdat het concept ‘kaalheid’ met grensgevallen kampt, dat er niet ontegensprekelijk kale en behaarde mensen zijn. Hetzelfde geldt voor het niemandsland tussen wetenschap en pseudowetenschap. De drogreden van De Langhe staat bekend als Loki’s waagstuk, naar de Noorse god Loki, die zijn eigen hoofd dreigde in te schieten bij een verloren weddenschap met de dwergen. Toen de dwergen kwamen om hem te onthoofden, opperde Loki dat ze weliswaar recht hadden op zijn hoofd, maar zijn nek onder geen beding mochten aanraken. Beide partijen redetwistten tot in der eeuwigheid over de precieze scheidingslijn, en Loki heeft zijn dierbare hoofd nog steeds.

De Langhe, die het demarcatieproject resoluut als een oudbakken schijnprobleem van “pseudofilosofen” wegwuift, zal op zijn boekenplank veel dergelijke pseudofilosofen aantreffen. In een filosofisch volume over het demarcatieproject, dat kortelings verschijnt bij Chicago University Press en waarvan ik co-redacteur ben, voeren dertig internationaal bekende filosofen, historici, wetenschappers en sociologen een vruchtbare en constructieve discussie over het demarcatieprobleem, dat alle voorbarige doodverklaringen in die zin logenstraft.

Postmoderne passe-partouts

Tot slot trekt De Langhe de wildcard van het perspectivisme. Gevangen zouden we zijn in ons eigen perspectief, blind voor onze politieke bedoelingen en vooronderstellingen, gesloten voor andere perspectieven, etc. Onze filosofische opstelling heet bij De Langhe “a priori blind voor bepaalde aspecten van het denken van de ander omdat het eigen perspectief wordt voorondersteld bij het evalueren van andere perspectieven.” In deze uitgeklede versie is het perspectivisme een passe-partout waarmee je zowat elke discussie kan lamleggen. De Langhes gemakzuchtige verdediging toont aan dat de inktvlek van het postmoderne relativisme, die we in hoofdstuk 9 van ons boek bespreken, zich nog verder heeft verbreid dan we vreesden. Past de astrologie ook binnen een perspectief dat we vanuit onze denkvoorwaarden niet zinvol kunnen bekritiseren, omdat we onze eigen maatstaven dan zouden opleggen? Zijn evolutiebiologen blind voor hun eigen perspectief als ze het creationisme verwerpen? En hoe zit het met alternatieve kankerbehandelingen? Complottheorieën? Negationisme?

Nog het meest vermoeiend bij De Langhe, alsook bij Robrecht Vanderbeeken, zijn de gratuite beschuldigingen van politieke en ideologische drijfveren, waarin mijn 22 filosofische collega’s gelukkig nergens vervallen. Merkwaardig genoeg lijken deze insinuaties noch voor de vingerwijzers noch voor vele toehoorders (zie de reacties op deze site) een betoog te behoeven. Een vereniging als SKEPP zou ideologisch gekleurd zijn precies omdat ze pretendeert politiek neutraal te zijn, een typisch staaltje van postmoderne volte-face dat bijna geloofwaardig wordt als je het maar vaak genoeg herhaalt. De boutade van de onlangs overleden publicist Christopher Hitchens komt nog eens van pas: “What can be asserted without evidence can be dismissed without evidence”. Ik ben benieuwd of men één concreet voorbeeld kan aangeven waaruit blijkt dat de standpunten van SKEPP waren ingefluisterd door politieke in plaats van wetenschappelijke overwegingen.

Op het einde van hun gezamenlijke stellingname benadrukken mijn collega’s de diepe kloof die tussen ons beider filosofische posities gaapt. Aan onze vakgroep is gelukkig ruimte voor grondige meningsverschillen (ik kan er alvast een paar bedenken), maar in dit partijtje schaduwboksen, in feite een oponthoud bij filosofische gemeenplaatsen en open deuren, blijven de echte splijtzwammen alvast goed verborgen. Niet verwonderlijk, want met 22 ondertekenaars wordt de grootste gemene deler wel erg klein, en de verleiding tot stropoppen navenant groot. Is deze collectieve distantiëring van de “groep SKEPP filosofen” een krampachtige poging om de loze beschuldigingen van pensée unique aan onze vakgroep, de laatste weken niet van de lucht op deze nieuwssite, het hoofd te bieden? Mocht ik een Freudiaan zijn, ik zou gewagen van het “narcisme van het kleine verschil”. Teneinde mijn oproep om niet langer bij open deuren te verwijlen kracht bij te zetten, bied ik mijn collega’s, samen met mijn co-auteur Johan Braeckman, tien exemplaren van ons boek aan. Die belofte is direct empirisch verifieerbaar in de koffiekamer van de vakgroep. Te herkennen aan het mooie inpakpapier, en binnenin aan het prachtige schilderij van Caravaggio op de kaft -- omdat niet alles van waarde wetenschappelijk is.

Tot slot, in alle oprechtheid: aan allen mijn beste wensen voor 2012.
 

reageer

56 reacties

  • door J. Blommaert op maandag 2 januari 2012

    En kan dit eindeloos en steriel geruzie nu binnen de koffiekamer van de vakgroep voortgezet worden a.u.b.? Dit is nu al de zesde thread over en binnen een vakgroep aan de UGent. We hebben nu van elke betrokken partij in detail gehoord dat hij/zij ten gronde gelijk heeft. Of moet er nog iemand anders het laatste woord hebben? We hebben de poetsvrouwen nog niet gehoord.

    • door kasper op maandag 2 januari 2012

      Ik denk dat iedereen dit gevoel deelt. Maar waarom vragen het moddergooien verder te zetten? Mij lijkt na de bedaarde en steekhoudende reacties van Betz, Vandermassen, Vermeersch en Boudry duidelijk dat de volgende en laatste stap moet bestaan uit excuses aan hun adres vanwege al de ondertekenaars van het schimpschrift dat deze trieste en beschamende défilé in gang heeft gezet.

    • door e. op maandag 2 januari 2012

      Waarom zo ironisch, beste meneer Blommaert? ik vind de discussie interessant en belangrijk. Spreek aub voor uzelf.

      • door e. op maandag 2 januari 2012

        En nog iets: voor iemand die zich links noemt, vind ik uw verwijzing naar de poetsvrouwen erg denigrerend.

        • door peter calluy op dinsdag 3 januari 2012

          U neemt mij de woordjes uit het mondje beste 'e'.

          Dr in de culinaria (lag sec a3 kok)

          Peter Calluy.

    • door Sebastian op maandag 2 januari 2012

      Niemand verplicht mensen die hier niet in geïnteresseerd zijn dit te lezen, daar staat tegenover dat sommige mensen hier wel in geïntereseerd zijn. Opiniestukken zouden toch niet niet gepubliceerd mogen worden omdat bepaalde mensen daar niet in geïnteresseerd zijn? Is dat niet net de (verkoops)logica die de massamedia hanteert? Alles afdoen als ruzie en modder gooien lijkt me ook onterecht, zeker bij deze zinvolle reactie van Maarten Boudry.

      Misschien was de kritiek onterecht wat betreft het toeschrijven van bepaalde standpunten uit de opiniestukken(stromannen), maar ik heb ook de indruk dat de kritiek alsmaar opnieuw verkeerd wordt geïnterpreteerd (ik weet niet of dit aan de schrijvers ligt of aan de lezers). Zo gaat het niet over jullie gehele filosofie (waaronder jullie boek), maar enkel over wat er in jullie opiniestukken belandt. Het is ook opmerkelijk dat de reactie altijd meer in de richting van de psychoanalyse wordt getrokken. Psychoanalyse wordt in de kritiek nochtans maar twee keer aangehaald, en dan nog ter illustratie. Nergens wordt beweerd dat ze het oneens zijn met jullie oordeel over psychoanalyse.

      Ik heb vooral de indruk dat het ongenoegen zit in het feit dat er slechts één groep filosofen vaak de media haalt, misschien vanuit de overtuiging dat academici zich moeten engageren en hun kennis moeten overdragen naar derest van de bevolking? Hoe het ook zij, ik denk dat dit best vervelend kan zijn voor iemand die een andere mening heeft, of vindt dat bepaalde stellingen niet genuanceerd genoeg zijn, maar die niet constant opiniestukken wilt doorsturen. Dit geldt dan a fortiori voor collega's die al gauw in het zelfde hokje zullen gestoken worden.

      Over de insinuaties over skepp, als zou de vereniging ideologisch gekleurd zijn wil ik nog het volgende kwijt. Ik denk niet dat skepp 'links' of 'rechts' of een andere specifieke politieke voorkeur heeft. Langs de andere kant lijkt het me ook naïef om te denken dat skepp politiek neutraal is of niet ideologisch. Artikels over de wet Colla, pseudowetenschap en democratie, het eventuele afschaffen van de vakgroep psychoanalyse of het opiniestuk over ggo's zijn zonder twijfel ook politiek en/of ideologisch gekleurd. Het gaat daar immers niet louter over wetenschappelijke kennis, maar ook over welke beslissingen daardoor moeten genomen worden.

      Eveneens de beste wensen voor 2012!

      Sebastian

    • door Maurice V. op maandag 2 januari 2012

      Elk zijn mening uiteraard professor, maar uw oproep om deze discussie stop te zetten vind ik misplaatst. Ik ben geen academicus maar wel leergierig.

      Mag het dan niet dat anderen en ikzelf even genieten van een discussie die interessant en leerzaam is?

      Zonder over de inhoud zelf een standpunt in te nemen, denk ik dat het misschien voor sommige geïnteresseerden nuttig zou kunnen zijn om eens naar een opname te luisteren die ik maakte van een gesprek (ergens in 2011) tussen D. Baetens en E. Vermeersch in aula E. Iedereen zal merken dat beiden tenminste hoffelijk bleven, zoals het hoort natuurlijk, en mekaar de mond niet snoerden en ook niet gekortwiekt werden door een derde.

      Deze opname is vanuit mijn Dropbox via onderstaande (publieke) link te downloaden. 118MB (= 2 uur)

      http://db.tt/N4MvOHbm

    • door Robrecht Vanderbeeken op maandag 2 januari 2012

      Na al uw erg zinvolle interventies in deze discussie, hiermee ook een erg grappige.

    • door Fred Guldentops op dinsdag 3 januari 2012

      da's dan wel een gewaagde paradigmawissel van een demarcatieprobleem tussen wetenschap en pseudowetenschap naar één over wie wel en niet mag meediscuteren en een maatschappelijke bijdrage kan leverenen aan het wetenschappelijk debat-;)

    • door Anja op dinsdag 3 januari 2012

      ... zijn er trouwens ook. Allen van een externe firma. Maar als ze de hele discussie tussen de academici meegelezen hebben, kunnen zij zich vast een legitieme mening vormen over het niveau ervan.

    • door Ben Derudder op dinsdag 3 januari 2012

      Jan Blommaert: Het is niet omdat de de discussie tussen vakgroepgenoten verloopt, dat het een vakgroepdiscussie betreft. En op basis van wat zegt u dat de discussie steriel is? Zelf vind ik deze discussie verhelderender en minder steriel dan zij die hier op deze site elke keer op dezelfde nagel komen slaan. En voor de rest: laat in een onbewaakt moment uw discours-analyse eens los op uw denigrerende uitlating over 'de mening van de poetsvrouwen'.

  • door pjvh op maandag 2 januari 2012

    U heeft ten eerste een heel mooi betoog ter uwer verdediging geschreven, maar ik heb twee opmerkingen, die ik al eerder vermeldde als reactie op anderen.

    1) Het Freudiaanse oedipuscomplex is voorbij gestreeft binnen de Freudo-Lacaniaanse psychoanalyse. Daarom kunt u niet stellen dat 'elke' psychoanalyticus een oedipale wens onder elke steen kan vinden. Het getuigt van een ongegronde veralgemening. Kent u de huidige Freudo-Lacaniaanse praxis, vraag ik mij af?

    2) Uw oordeel over Lemur getuigt van weinig kritische vragen omtrent dit stukje "propaganda". (Ik heb in een ander artikel wat meer vragen opgeworpen omtrent dit, maar 'iedereen' lijkt het zomaar te nemen voor de waarheid). Het feit dat u het graag opvoert als het bewijs, maakt voor mij duidelijk dat u de methodologie van de maakster niet onder uw kritisch oog hebt genomen. Heeft u zichzelf bezondigd aan een confirmatiebias? (Ook deze tweede opmerking geeft aanleiding tot de vraag bij de eerste opmerking)

    Het zijn twee opmerkingen, die ik hoop die helpend zullen zijn voor U.

    Ook de beste wensen voor u.

  • door Anton Froeyman op maandag 2 januari 2012

    Dag Maarten,

    Ik ben alleszins blij dat je het beleefd houdt.

    Misschien heb je iets verkeerd begrepen: onze kritiek was nooit gericht op de personen Maarten Boudry, Johan Braeckman, Griet Vandermassen of wie dan ook, wel op wat zij in de media zeggen. Daarom dat we niet naar jullie boek verwijzen, maar enkel naar opiniestukken, het zijn immers die opiniestukken waar het om gaat, het zijn die waar we kritiek op hebben. En we blijven erbij dat jullie in die opiniestukken een polariserende boodschap brengen waar niemand mee geholpen is.

    Daarnaast: het is waar dat er in jullie boek een aantal caveats staan (je citeert ze) die in die opiniestukken afwezig zijn, maar ook daar zijn dit volgens mij meer schaamlapjes dan iets anders. Bijvoorbeeld:

    de "grijzezonetermen" (parawtenschap, voodoowetenschap,...) die je citeert komen in jullie boek maar één keer voor, met name in de passage zelf die je citeert. Wanneer het om concrete gevallen gaat blijkt alles toch weer netjes in de tweedeling wetenschap-pseudowetenschap te vallen. Ook psychoanalyse en postmoderne filosofie zijn dan toch ook weer zogezegd regelrechte onzin waar je je vanaf kan maken met een paar kwinkslagen en plaats van er op een serieuze manier onderzoek naar te doen.

    Misschien moet het KMF maar eens een debat organiseren.

    vriendelijke groeten Anton

    • door Herman Luyckx op woensdag 4 januari 2012

      "Misschien moet het KMF maar eens een debat organiseren."

      Deze opmerking illustreert misschien het belang van deze discussie: is het debat echt - zoals ook Blommaert schijnt te suggereren - beperkt tot (bepaalde) studenten en docenten van de Gentse universiteit - met andere woorden de lieden die weten wat "KMF" wil zeggen?

      Anderzijds, ik wil best aannemen dat psychoanalyse een pseudowetenschap is, maar als de oosteuropese psychoanalyst Zizek zoveel supporters heeft en tegelijk zoveel kritiek krijgt in wetenschapsfilosofische kringen, klopt dan de stelling dat psychoanalyse alleen nog leeft in Gent en in Frankrijk?

      Een ander prikkelend vraagje van een niet-wetenschapsfilosoof: is elk wetenschappelijk onderzoek dat gesponsord wordt door het bedrijfsleven alleen al om die reden verwerpelijk?

  • door Robrecht Vanderbeeken op maandag 2 januari 2012

    Beste Maarten Boudry,

    Mijn drie opiniestukken inclusief de gestelde vragen worden afgedaan als ‘een intentieproces’ dat je verder ongemoeid wil laten. Tot zover de open debat cultuur van Skepp. Of spreek je nu niet namens Skepp? Het wordt wat verwarrend: de Skepp-vlag gaat op en neer afhankelijk vanuit welke kant de wind waait. Om het overzichtelijk te houden: twee vragen en een voorbeeld (je vraagt om een voorbeeld).

    Vragen: 1_Het enige dat je blijkbaar interesseert - het enige punt dat je wil maken - is de pseudowetenschappelijkheid van de psychoanalyse. Stel nu dat we het daar over eens zouden zijn, want die discussie ontploft wat naar alle kanten, heeft ‘de psychoanalyse’ volgens jou dan nog iets waardevol te bieden? Als filosofisch denkkader? Als therapie? Is er ergens bij Freud één idee waarvan je vindt dat het toch wel waardevol is? Kan je eventueel een voorbeeld geven?

    2_Is evolutiepsychologie volgens jou geen pseudowetenschap? Indien niet, waarom dan juist? Indien het wetenschap is, is die dan neutraal in politiek en ideologisch opzicht?

    Voorbeeld: Skepp is alles behalve politiek of ideologisch neutraal. Intussen begrijp ik ook waarom sommige Skeppers (of Skepp-fans) zoveel moeite hebben met iemand als Slavoj Žižek. Die wijst er namelijk voortdurend op dat men in die gevallen waarvan men denkt dat ze ideologie-neutraal zijn, het ideologisch krachtenveld doorgaans net uitermate operationeel is. Een recent voorbeeld: in de veronderstelling dat we van DS Journalist Joël De Ceulaer mogen zeggen dat hij een Skepper is (en/of continu publiek promoot), dan is zijn recent opiniestuk in DS ‘Er was eens een apocalyps’ (DS, 31 december) een mooi voorbeeld van wetenschapsideologische media-wash. Terloops geeft JDC de feestvierder namelijk even mee -die tussen de diners door wat wil bekomen bij een mijmering in de krant en wellicht op dat moment niet al te waakzaam is wat indoctrinatie betreft- dat we inzake ‘ggo’s te voorzichtig zijn. Daarom hebben we de vruchten (!) van de biotech-industrie nog niet kunnen plukken. Il faut le faire!

    Het hele stuk heeft trouwens tot doel om de lezer op het hart te drukken dat we ons niet moeten laten intimideren door het catastrofe-idee inzake de opwarming van de aarde, de economische vrije val van ons systeem, de sociale calamiteiten waar we ons aan mogen verwachten, etc. Het zal zijn ‘intentie’ niet zijn, hoor ik je al zeggen, maar is dit dan geen propaganda die het kritisch potentieel bij de burger plat wil leggen, een burger die eindelijk verontrust ontwaakt en het aandurft om zijn kwaadheid te kanaliseren richting een publiek protest? Als het zijn ‘intentie’ niet is - stel dat DS collectief naïef is wat mediamanipulatie betreft - dan is het er toch de ‘consequentie’ van. Een uitermate ideologische consequentie zelfs.

    (ps een open deur om mee af te sluiten: ‘politiek’ is iets anders dan ‘een standpunt van Open VLD, N-VA’ etc.)

    • door bd op maandag 2 januari 2012

      Ik vraag me inderdaad af hoe je als wetenschapper (Braeckman en Vandermassen bv.) aan de ene kant zeer kritisch kunt staan tegenover de wetenschappelijkheid van psychoanalyse (en ik vermoed dat er veel redenen zijn om kritiek te hebben) en aan de andere kant wetenschappelijk totaal niet onderbouwde evolutionair-psychologische opvattingen aanhangen. Vorige week nog kon Braeckman het niet laten om in zijn kerstbijdrage in De Morgen (http://www.demorgen.be/dm/nl/2461/De-Gedachte/article/detail/1369593/2011/12/28/Laat-Standard-en-Poor-s-2012-niet-vergallen.dhtml) dergelijke evolutionaire 'verklaringen' in zijn tekst binnen te smokkelen (bv. over waarom mensen bang zijn van spinnen). Blijkbaar gelooft dhr. Braeckman dat ons brein sinds de prehistorie totaal niet veranderd is. Zouden we echt zo goed kunnen functioneren in onze moderne en hectische samenleving als dat het geval zou zijn ? Dat angsten (voor onder andere spinnen) sociaal aangeleerd zouden kunnen zijn, gaat er bij Braeckman blijkbaar niet in. Is er trouwens iemand die er een bewijs voor heeft dat men in de prehistorie over het algemeen schrik had voor spinnen ? En zou vandaag iedereen schrik hebben van spinnen ? Overigens, in het begin van het artikel heet het nog dat wij angst hebben voor spinnen, slangen en tijgers, maar omdat dat we als gevolg van dat ongewijzigde brein geen schrik hebben van auto's, kernafval of stopcontacten. Een paar alinea verder stelt de auteur dan weer doodleuk dat een heleboel nieuwerwetse fenomenen ons juist wel angst inboezemen (onder andere kerncentrales) nota bene.

      • door radoveden op maandag 2 januari 2012

        Volgens jou is het brein van de mens dus in 2000 jaar geweldig geëvolueerd? Hoe dan?

        • door bd op dinsdag 3 januari 2012

          Voor zover mij bekend begon de prehistorie enkele miljoenen jaar terug. Iets meer dan 2000 jaar dus. Bovendien stel ik me de vraag waarom we nog steeds zouden reageren zoals de jagers-verzamelaars (waarover we overigens heel weinig weten). En waarom precies de jagers-verzamelaars, en bijvoorbeeld niet zoals de mens uit de sedentaire, agrarische samenleving, die naar alle waarschijnlijkheid voor verregaande maatschappelijk veranderingen zorgde ? Misschien is het gewoon makkelijker om terug te grijpen naar die jagers-verzamelaars, want gezien we nauwelijks over bronnen beschikken, kan men over hen beweren wat men wil.

    • door radoveden op maandag 2 januari 2012

      Wat hier als de mening van SKEPP wordt weergegeven is pertinent onwaar. Blijkbaar wordt de naam van deze organisatie misbruikt in een persoonlijke vete tussen Vlaamse "intellectuelen". Verder zouden de wetenschapsfilosofen zich wel eens mogen afvragen waarom andere wetenschappers zich niet moeien in deze publieke discussie.

  • door Anton Froeyman op maandag 2 januari 2012

    Maarten, nog iets: wat Rogier verdedigt, wat jullie de "postmoderne inktvlek" noemen (wat niks met postmodernisme te maken heeft, trouwens), is echt wel iets meer algemeen verspreid dan jij denkt hoor, eigenlijk doorheen het grootste deel van de wetenschapsfilosofie van de laatste dertig, veertig jaar (ja, daar gaan we weer). In feite is dit wel meer consensus dan zijn tegendeel. Eigenlijk zijn jullie met jullie absoluut geloof in de "view from nowhere" de intvlek, niet de anderen.

    • door Paul B op maandag 2 januari 2012

      Gelieve hiermee door te gaan. Ik heb al een pak nieuwe woorden geleerd. Of ze echt iets betekenen wil ik nog eventjes in het midden laten. De poetsvrouw zal de puinhoop na dergelijke heroïsche gevechten in de koffiekamer mogen opruimen, zo gaat dat nu eenmaal. It's a dirty job but someone's got to do it.

      • door Eddie G. op dinsdag 3 januari 2012

        Alleen jammer dat diegene die het vuilste én belangrijkste werk heeft, het laagste loon heeft.

      • door Fred Guldentops op dinsdag 3 januari 2012

        tenzij dat ze in staking gaan en niet alleen voor een opslag in de pree, maar ook voor controle op de organisatie van gans den bureau, waaronder een beurtrol in het kuisen en het koffiezetten, en inzage in alle verstaanbare samenvattingen van de laatste wetenschappelijke vondsten

  • door Rogier De Langhe op maandag 2 januari 2012

    Loki's waagstuk is toepasselijk. Aangezien er geen eenduidig onderscheid gemaakt kan worden tussen nek en hoofd blijft de executie van Loki voorgoed uit. Dat is inderdaad duidelijk een suboptimale situatie, omdat het eigenlijk niet uitmaakt waar precies de scheidslijn ligt, zolang Loki maar wordt gedood. Alleen, gaat die analogie wel op voor wetenschap? Het maakt voor jou dus blijkbaar niet uit of en waar er een scheidslijn ligt, zolang de psychoanalyse maar wordt gedood? Met bekentenissen als deze hoef ik in het vervolg inderdaad geen intentieproces meer te voeren.

    In afwachting van een zinvolle scheidslijn tussen wetenschap en pseudowetenschap moeten we er dus maar "een slag in slaan". Ik had geen mooiere illustratie kunnen vinden van de horror vacui van de wetenschapsfilosoof, die liever eender waar de bijl in slaat dan de mogelijkheid te overwegen dat het misschien eens tijd wordt om het eigen project te evalueren.

    Je verwijt me je hoofdstuk niet te hebben gelezen (manhaftige strijd tegen de stropop). Zelfs nog gesteld dat ik niet gelezen heb wat je daar schrijft, toch telt uiteindelijk alleen wat je doet en niet wat je zegt dat je doet. En wat je doet, in een veelgelezen kwaliteitskrant in weinig omfloerste termen oproepen tot het opdoeken van de vakgroep van je intellectuele tegenstrevers, is vooruitlopen op de conclusies in het debat waar jij in dat hoofdstuk acht een bijdrage aan levert. Eerst bewijs je lippendienst aan het idee dat een scheidslijn problematisch is, maar daarna trek je ze simpelweg tóch. Loki moet tenslotte dood, nietwaar.

    Je mag nog zoveel spin rond je boodschap weven als je wil en mensen overdonderen met namen en citaten, maar ik zie wat je doet en het kan me niet schelen wat je daarover zegt. Jij noemt dat een "stropop", ik noem dat: het bos door de bomen zien. Je trekt finale conclusies uit een debat dat je nog aan het voeren bent; je verkoopt het vel van de beer voor die geschoten is. Ik schreef daarom "deze droom presenteren als werkelijkheid en van de verwarring gebruik maken om het werk van anderen in diskrediet te brengen is een brug te ver." Met je retoriek over de "stropop" als reactie wil je me alsnog dwingen me te laten verblinden door je spin. Helaas. Jammer voor jou als het bos eruitziet als een stropop, want ik hou je enkel een spiegel voor.

    Als je het dan toch over stropopredeneringen wilt hebben, dan begin ik alvast met er eentje uit je tekst aan te halen. Kwestie van de indruk weg te nemen dat jij de enig zinnig denkende filosoof in Gent bent terwijl al die andere elementaire redeneerfouten maken. "De Langhe, die het demarcatieproject resoluut als een oudbakken schijnprobleem van “pseudofilosofen” wegwuift" Dit is niet correct. Voor mijn argument was het enkel nodig erop te wijzen dat het debat nog gaande is en daarom geen verregaande conclusies ondersteunt zoals het opdoeken van een ganse vakgroep (fundamentele debatten worden volgens mij trouwens niet gefinaliseerd, ze worden alleen irrelevant). De stellingen die jij daarentegen al jaren loopt te verkondigen veronderstellen net wel de veel sterkere stelling dat het debat is beëindigd. Het feit dat je zélf een volume erover edit illustreert trouwens -alweer treffend!- dat dit debat inderdáád nog in volle gang is (en dat je te kwader trouw bent wanneer je op de conclusies van dat debat vooruitloopt). Maar goed, waarom tijd verliezen met filosofische discussies? Hakken met die bijl. Loki zal sterven.

    De "hellend vlak" redenering die je gebruikt wanneer je me ziet als onderdeel van "de inktvlek van het postmoderne relativisme" is er ook eentje om in te kaderen. Fantastisch toch, die "drogredenering"-argumenten. Je kan er alles en nog wat mee wegwuiven. Alleen moet je in het vervolg eens proberen om niet enkel naar mensen hun vinger te kijken als ze ergens naar wijzen.

    En dan komen we bij het belangrijkste punt. De politieke dimensie van je denken, van mijn denken, van élk denken. Dit past uiteraard niet in je ideaal van het Pure Denken. Daarvan zeg je dan wel dat je het niet aanhangt, maar je doét het alweer toch, en op een zeer grappige manier: je kunt de vele pogingen (ad nauseam!) die door mij en anderen werden gedaan om je van de politieke dimensie van het denken bewust te maken alleen maar opvatten als een persoonlijke belediging ("insinuaties"). Het is aandoenlijk hoe je je eigen absolute positie als zodanig vanzelfsprekend ervaart dat je ze zelf niet meer ziet. Alleen buitenstaanders kunnen ze zien, wat het een soort candid camera maakt. Het wordt alleen een beetje gênant wanneer iedereen begint te roepen dat je gefilmd wordt en je dit pertinent weigert te geloven.

    Dat is net het absolute aan je positie, namelijk het feit dat je jezelf in een ideologisch vacuüm waant. De blinde vlekken die zich aldus tonen in je denken, en in elk denken, onderstrepen -alweer treffend- het gevaar van enkelingen die zich opwerpen als wetenschappelijke scherprechters.

    • door Karel op dinsdag 3 januari 2012

      Maar waar zit dat politieke dan, en waar haalt het de waarde van Boudry's argumenten onderuit? Toon het mij dan. Ik lees hier al een goeie twee weken dat SKEPP evenzeer een ideologische organisatie is. Welnu, dat mag dan misschien zo zijn, maar dat volstaat uiteraard niet om hun argumenten waardeloos te verklaren. Mag het nu even over de inhoud gaan?

      • door Rogier De Langhe op dinsdag 3 januari 2012

        You're on candid camera.

      • door TC op dinsdag 3 januari 2012

        Misschien zou dat 'politieke' duidelijker worden, indien gevraagd werd aan de collega's-filosofen welke psychologische leerstelling(en) ze überhaupt aanvaarden. Psychè, is dat geen ander woord voor 'ziel'? Kunnen filosofen -tegenstanders en verdedigers- wel om met termen waarvan de inhoud zo weinig vaststaat? Een voorbeeld: hoe stel je 'verlangen' als feit vast, wanneer het niet in een 'causale relatie' tot uiting komt? Ik wil niet op de antwoorden vooruitlopen... toch heb ik het gevoel dat sommigen psychologie tot een zuivere gedragswetenschap willen herleiden.

    • door Joric op dinsdag 3 januari 2012

      Rogier De Langhe doet me hoe langer hoe meer denken aan "Dennis the Constitutional Peasant." :-)

      • door Ive Monbaillieu op dinsdag 3 januari 2012

        @Karel,

        Het politieke bestaat er in dat men andere mensen wil overtuigen (via de standaard) dat bepaalde onderzoeksprojecten wel waar/intelligent/interessant/juist/beter - kies maar uit - zijn dan andere onderzoeksprojecten die aan de universiteit gevoerd worden. Politiek in deze zin betekent dat Skep bestaat uit een groep van gelijkgezinde mensen die samen een tunnelvisie over wetenschap aanhangen. Skep hanteert - wenst, want o zo ondraaglijke onzekerheid - een criterium om wetenschap en pseudowetenschap van elkaar te scheiden. Mijn inziens is het de arrogantie van mensen die het 'wel weten' - de presentatie van zichzelf aan het grote publiek van onderzoekers die genoeg hebben van het debat omdat de anderen niet willen aanvaarden dat zij gelijk hebben - die hier op weerstand stuit.

        Met 'politiek-zijn' wordt allerminst bedoeld dat ze vanuit een liberale, socialistische of whatever ideologische hoek spreken. Omdat ze net hun eigen assumpties over wat wetenschap is niet verder in vraag willen stellen exploreren ze iets als een ideologische strekking binnen aangenomen hypotheses. Daarmee heeft nog niemand beweert dat de resultaten van dat onderzoek niet interessant zijn. Wat wel kan worden vastgesteld is dat, door ze niet meer in vraag te willen stellen als metahypotheses, er een ideologisch kader wordt geschapen waarvoor ze zelf blind willen zijn.

        We mogen niet vergeten dat, net door andere onderzoeksprojecten in diskrediet te willen brengen vanuit die eigen criteria, de betrokken auteurs van Skep de wind van voren krijgen en de hele discussie hier is losgebarsten.

      • door Anja op dinsdag 3 januari 2012

        O ja, Joric. :D En er is wel nóg meer Pythonesk aan de vakgroep Wijsbegeerte en Moraalwetenschap van de Universiteit Gent, hoor.

  • door Wim Swinnen op dinsdag 3 januari 2012

    Jammer dat deze discussie steeds meer nergens lijkt naartoe te leiden. Professor Blommaert roept wanhopig op om ermee te kappen, maar oogst juist tal van reacties met zijn 'grapje' over poetsvrouwen. Hoe vaker de ene 'stropop' roept, des te meer hij/zij te horen krijgt zelf een stropop op te trekken. SKEPP is wel ideologisch gekleurd, SKEPP is dat niet. De psychoanalyse is achterhaald als denkkader en therapie, dat komt omdat u niets van de praxis begrijpt. U immuniseert zich voor kritiek, nee, dat doet u zelf. Er zit geen schot meer in de zaak. De betrokken beginnen zichzelf te herhalen. Het wordt van langsom meer een welles-nietes-spelletje. Ik betreur het dat persoonlijke aangelegenheden de bovenhand halen op wat er werkelijk toe doet: hoe gaan we om met wetenschappelijke kennis, aan welke criteria moet die voldoen, wat is er zo waardevol aan de huidige psychoanalytische praxis, is evolutiepsychologie werkelijk een lege doos, kunnen sommige wetenschappers niet wat meer moeite doen om hun gedachten zorgvuldiger te formuleren, zodat ze minder vaak verkeerd worden geïnterpreteerd? IJdele hoop, vrees ik. De wonden die jullie elkaar hebben toegebracht, zijn wellicht te diep.

  • door Fred Guldentops op dinsdag 3 januari 2012

    Maarten Boudry,

    Ik ben geïnteresseerd in uw boek over het demarcatieprobleem (meer dan in de onderlinge discussies tussen de pro en contra-psychoanalyse-filosofen). Kan je de link hier doorsturen, en het mij opsturen als het af is?

    Kan je hier al kort enkele vragen beantwoorden, evt. met links naar literatuur:

    1. Wat is het demarcatieprobleem, hoe omschrijf je het?

    2. Hoe zit het met het demarcatieprobleem tussen wetenschap en politiek? Wat is jouw standpunt daarover: moeten we daar een zo scherp mogelijke lijn in trekken, of juist niet?

    a) Ofwel trekken we een zo scherp mogelijk lijn tussen wetenschap en politiek. Waarom? Politiek gaat over de organisatie van de samenleving, door de greep die we hebben over de natuur: bvb. we bouwen huizen met stenen die in de grond zitten, en met machines om die stenen uit de grond te halen. We moeten daarvoor weten waar de stenen zitten, en hoe de machines werken om ze eruit te halen. Politiek gaat ook over de verdeling van de middelen, de macht. Hoeveel huizen kunnen we bouwen in een bepaalde tijddsspanne, wie en hoeveel mensen zullen erin kunnen wonen? Vanuit dat standpunt zou ik zeggen: de scheiding tussen wetenschap en politiek moet zo strikt mogelijk zijn. Wetenschap moet "neutraal" beoefend worden, weg van de politieke besluitvorming. Anders riskeren we dat de "democratie" (als controle van het volk over de middelen), tot een "technocratie" gereduceerd. Zij die wetenschappelijke kennis hebben, nemen de maatschappelijke beslissingen "in de plaats van", maar er is geen enkele garantie dat ze niet zichzelf aan het bevoordelen zijn en opzichte van de massa. Conclusie: het wetenschappelijke moet primeren op het politieke.

    b) We doen juist het tegenovergestelde. Een demarcatielijn trekken tussen wetenschap en politiek is wishful thinking. Aangezien de samenleving als geheel altijd een soort van machtsverhouding of een samenspel van machtsverhoudingen is (waarbij "macht" in praktijk overal aanwezig is, en ongelijk verdeeld), is het onmogelijk om wetenschapsbeoefening daar los van te zien. Machtsverhoudingen zullen altijd wetenschap beïnvloeden, en omgekeerd. Een zekere mate van technocratie zal er altijd zijn, of we dat nu wenselijk vinden of niet. Conclusie: het politieke moet primeren over het wetenschappelijke.

    Zit er een tegenstelling of paradox in mijn redenering, en zo ja, waar? Volgens mij is optie a) een politiek standpunt, optie b) een wetenschappelijk.

    3. ben je bereid om de conclusies of tegenstellingen over het demarcatieprobleem in een artikel op DWM samen te vatten?

    4. Ben je bereid om verder in discussie te gaan over het demarcatieprobleem tussen politiek en wetenschap, bvb. praktisch gezien dmv artikels op DWM? We kunnen een algemeen kader schetsen van onze stellingen, maar de vraagstelling bijvoorbeeld ook toepassen op concrete problemen of vakgebieden (zoals de psychoanalyse voor mijn part ;-)

  • door Lieven S op dinsdag 3 januari 2012

    Ivm: Maar waar zit dat politieke

    Als men dan dan toch vrij mag samplen uit eerder werk en ooit geschreven….

    Terug te vinden oa via de website van Skepp zelf (pijnlijk)

    http://forum.skepp.be/viewtopic.php?f=5&t=592

    De naakte keizers van de psychoanalyse (Artsenkrant) 19/02/07 …… …… ……

    ‘Politiek signaal

    " Wim Betz, één van de boegbeelden van de Studiecentrum voor kritische analyse van psuedowetenschap en het paranormale (Skepp) wijst ook op de politieke relevantie van de thesis. Er is het wetsontwerp van minister Demotte voor de erkenning van onder andere psychotherapeuten als beoefenaars van de geneeskunde. Van de Franstalige psychotherapeuten zegt de helft ook de psychoanalyse te beoefenen, aan Nederlandstalige kant bekent maar 20% van hen zich tot de theorie van Freud.

    "Intussen lobbyen de psychoanalysten zelf ook stevig voor hun erkenning als aparte beroepsgroep," zegt Betz. Een thesis die de psychoanalyse ontmaskert als pseudowetenschap is in dat opzicht ook een politiek signaal.’ "

    --------------------------------------------------------------------------------------------

    ‘Politiek signaal’ impliceert een politieke (en ideologische) drijfveer - Dit is op zich ook niet fout maar je kan dit best dan ook wel toegeven - zeker als dit binnen eigen kringen nog eens onderstreept werd

    Dit is geen postmoderne analyse/reflex etc… hoor – Je moet gewoon beseffen dat als je in een maatschappelijk debat komt - ‘politiek neutraal’ zijn - even geloofwaardig is als homeopathie ;-)

    Trouwens In zaak van de ‘GGO actie’ was de politieke en ideologische drijfveer nog duidelijker - maar mischien niet voor Maarten Boudry & co zelf ?–

    Aan een deur die plots openvalt kunt ge u nogal eens mispakken....

  • door Maarten Boudry op dinsdag 3 januari 2012

    Enkele weerwoorden, mijn excuses dat ik niet de tijd vond om overal uitgebreid op te antwoorden. Dit zal dan ook mijn laatste bijdrage zijn tot deze discussie. Tempus fugit… @ Sebastian. Politieke besluitvorming behoort op basis van de beste wetenschappelijke kennis te gebeuren, daar zijn zowel rechts als links het hopelijk over eens moeten zijn. Dat maakt een vereniging als Skepp nog niet ideologisch gekleurd. Zoals je zegt, wetenschap is links noch rechts. @ pjvh 1) Ik nam het oedipuscomplex enkel als voorbeeld, omdat het genoegzaam bekend is. Dat had ik misschien beter moeten aangeven. Voor de rest blijven de ondertekenaars toch op de vlakte over psychoanalyse, dan heeft het weinig zin om in detail te treden. Ook Lacan heeft overigens een structuralistiche/symbolische versie van het oedipale conflict. Mijn punt over onkwetsbaarheid voor empirie gaat daar net zo goed op (als je het interesseert, zie mijn doctoraat hfdst 10, https://sites.google.com/site/maartenboudry/teksten-1/Doctoraat%28FINAAL%29.pdf?attredirects=0&d=1) 2) Ik ken de documentaire, de rechtszaak en de ontstaansgeschiedenis. De Lacaniaanse absurditeiten spreken voor zich: uitvoerige spreektijd, miniem knip- en plakwerk. Dat is geen “propaganda”, de Lacanianen hebben hun eigen bedje gespreid, waarvoor dank. @ Anton 1) "Niet gericht tegen personen"? Er staat al zo weinig in jullie tribune, nu ga je wat overblijft nog terugtrekken. Jullie viseerden een “groep SKEPP filosofen”. Zijn filosofen geen personen? Dat is overigens jullie goede recht, ik heb geen lange tenen, dus maak je geen zorgen. :-) Dat we “polariseren” is een zwaktebod. Polariseer ik als ik zeg dat homeopathie geschud water is? Ik weet best dat jullie in de eerste plaats de opiniestukken bekritiseerden, en voorwaar ik zeg je: geen enkel van de standpunten die jullie aan ons toeschrijven is in ons opiniestuk te bespeuren: directe experimentele confirmatie, uniform wetenschapsideaal, naïef falsificationisme. Dat zijn stuk voor stuk stropoppen. Het is niet zomaar dat we het in ons boek beter uitleggen en dat we in het opiniestuk kort door de bocht gaan, neen: het opiniestuk hebben jullie gewoon fout gelezen. Waarom ga je daar niet op in? 2) Zoals ik je eerder al zei, in het boek bespreken we uitgesproken voorbeelden aan beide kanten van de demarcatiegrens, eerder dan grensgevallen, omwille van pedagogische redenen. Het is niet omdat er uitgesproken voorbeelden zijn van kale mensen en mensen met een weelderige haardos, dat het concept 'kaalheid' zo scherp is als een fileermesje. Idem voor pseudowetenschap. Dat lijkt me zo klaar als een klontje, maar jullie blijven dat door elkaar haspelen. Als je voorbeelden van randwetenschap wil: snaartheorie, SETI, sommige vormen van evolutionaire psychologie. En van theorieën die langzaam zijn opgeschoven richting pseudowetenschap: Duesberg hypothese over AIDS, frenologie in de 19de eeuw, koude fusie. Blijkbaar hebben we een andere opvatting van goede pegagogie. Niemand start volgens mij een discussie over een complexe aangelegenheid met grensgevallen en dubbelzinnigheden. Bemerk dat ik ook over evolutionaire psychologie al twee academische papers heb geschreven. Psychoanalyse is inderdaad een uitgesproken voorbeeld, geen grensgeval: een schoolvoorbeeld van een pseudowetenschap (ook in Freuds tijd), en één van de meest ingenieuze en fascinerende die ik ken. Voor de rest: altijd bereid tot debat, met de pen of het gesproken woord.

    @ Robrecht 1) De psychoanalyse is niet alleen waardeloos als wetenschap, maar ook als therapie en als denkkader. Freud blijft wel een fascinerende persoonlijkheid en een briljant retoricus (hij moet niet onderdoen voor Cicero). Zonder enige wetenschappelijke ontdekking de wereld overtuigen dat je een triumviraat met Copernicus en Newton vormt, il faut le faire. 2) Evo-Psy: Interessante vraag, onlangs nog een debat over gevoerd voor ’t Zal wel gaan. Mijn oordeel is iets scherper dan dat van Johan, denk ik: in evo-psy wordt behoorlijk wat gerommeld in de marge, veel slordige onderzoeken en speculatie, maar de kern van het onderzoeksprogramma is zeker wetenschappelijk. Als wetenschap is evo-psy volstrekt politiek neutraal. Dat ze enkele geliefkoosde uitgangspunten van links onwillekeurig op de helling plaatst (ongebreidelde maakbaarheid van de mens, sociale constructie van sekseverschillen, etc.) kan je haar niet verwijten, zolang ze daarvoor empirische bewijzen aandraagt. Maar als wetenschapsfilosoof moet je er wel op toezien dat er geen verborgen ideologische drijfveren zijn, dat is zeker niet onmogelijk. Maar dat moet dat in concreto worden aangetoond. Ik daagde je uit op een Skepp-standpunt te tonen dat politiek gekleurd is, dat heb je nog steeds niet gedaan. De Ceulaer is niet eens lid van Skepp (al is het geen geheim dat hij sympathiseert). But let’s bite the bullet: inderdaad, door irrationeel natuursentimentalisme hebben we de vruchten van ggo’s nog te weinig kunnen plukken. Zou ons te ver leiden, maar ik kan je The March of Unreason van Dick Taverne aanraden. Opnieuw, geen ideologisch vuiltje aan de lucht: dat zijn harde wetenschappelijke feiten, over reductie van pesticiden, bodemerosie, monocultuur, bio-diversiteit, rendement voor kleine boeren etc. Betwist de feiten zo je wil, maar noem het niet gratuit ‘ideologisch’, dat brengt ons geen stap vooruit.

    @ Anton (bis) Over de inktvlek: onzin. Zelfs geen enkele van de filosofen die jullie zelf vermelden (Lakatos, Laudan, Longino, Kuhn) deelt het platte perspectivisme van Rogier.

    @ Rogier Proficiat, je hebt een conceptuele remedie uitgevonden tegen kaalheid! Kaalheid kan niet bestaan, want de grens met behaarde mensen is niet duidelijk te trekken! Als viriele mannen met terugwijkende haarlijnen moeten wij daar beiden erg opgezet mee zijn, niet? Misschien verkopen aan Omega Pharma? Skepp zal je door dik en dun verdedigen! Ik vertaal een stukje van je, mutatis mutandis: “Aangezien er geen eenduidig onderscheid gemaakt kan worden tussen KAAL en BEHAARD blijft de DIAGNOSE VAN KAALHEID voorgoed uit.” “In afwachting van een zinvolle scheidslijn tussen KAALHEID en BEHAARDHEID moeten we er dus maar "een slag in slaan". Ik had geen mooiere illustratie kunnen vinden van de horror vacui van de BARBIER, die liever eender waar de bijl in slaat dan de mogelijkheid te overwegen dat het misschien eens tijd wordt om het eigen project te evalueren.” Yep, laten we de vakgroep psychoanalyse opdoeken. Het wetenschapsfilosofisch debat over de psychoanalyse (niet het debat over demarcatiecriteria) is beslecht “beyond any reasonable doubt”. Niemand heeft zelfs maar geprobeerd om mijn inhoudelijke kritiek in De Standaard te pareren, zelfs de Gentse Lacanianen blijven steken in vaagheden en intentieprocessen. Soyons sérieux: hoeveel wetenschapsfilosofen over psychoanalyse (Cioffi, Erwin, Grünbaum, Macmillan, Derksen) heb je gelezen? Of kijk je ook gewoon naar “wat ze doen en niet wat ze zeggen dat ze doen”? Misschien kan je weer een vakgroep frenologie invoeren, Rogier, teneinde het vel van de beer niet te verkopen voor hij geschoten is? Hebben we de alchemie wel een eerlijke kans gegeven? Waar trek je de scheidingslijn? (het demarcatiespook doemt weer op!) Bedankt trouwens om mijn punt te illustreren: hernieuwde politieke verdachtmakingen (nu ook van jezelf), argumentum ad nauseam, zonder een spatje bewijs. Iemand (Karel) vraagt je om verduidelijking, een oprechte en legitieme vraag, maar je lacht hem gewoon in zijn gezicht uit. Erg volwassen. @ Fred Guldentops 1. Massimo Pigliucci (CUNY) en ikzelf zijn nog bezig met de afwerking van het boek, bedankt voor de interesse. Hier is mijn eigen bijdrage. https://docs.google.com/viewer?a=v&pid=sites&srcid=ZGVmYXVsdGRvbWFpbnxtYWFydGVuYm91ZHJ5fGd4OjQ0M2UzZGM4ZTU0YjAyODg Binnen enkele maanden rolt het van de persen, misschien kan je me dan nog eens een mail sturen? 2. Wetenschap en politiek zijn op allerlei manieren verstrengeld (financiering voor onderzoek, uitstippelen van beleid, verdeling van middelen, aanstelling van onderzoekers), maar inhoudelijk is goede wetenschap niet politiek gekleurd, in de zin dat bevindingen niet ingefluisterd zijn door politieke motieven. Dat lukt natuurlijk niet altijd, zie bijvoorbeeld belangenvermenging van gezondheidsindustrie en medische wetenschappers (het recente boek van Luc Bonneux, “En ze leefden nog lang en gezond”, lid van SKEPP trouwens, is ontluisterend in dat opzicht). 3. Ik hoop nog eens een bijdrage te schrijven voor DWM, maar nu moet ik even de pen neerleggen, teveel andere verplichtingen…

    • door Maarten Boudry op dinsdag 3 januari 2012

      Triumviraat met Copernicus en Darwin trouwens, my mistake. Dat drietrapsraketje is trouwens door Freud zelf gelanceerd in één van zijn lezingen. Geniaal toch?

    • door Anton Froeyman op dinsdag 3 januari 2012

      Dag Maarten, hopelijk heb je nog tijd om dit te lezen,

      wij hadden twee punten van kritiek in onze tekst: directe empirische verificatie en uniform wetenschapsideaal

      1) wat directe empirische verificatie betreft, zowel jij als Griet Vandermassen bekritiseren psychoanalyse niet op basis van de effectiviteit van de therapie, wel op basis van het feit dat het een vermeende foute theorie over het menselijk bewustzijn zou zijn. Effectiviteit van de therapie is indirecte verificatie, doen alsof beweringen als "een jongen groeit op met een oedipuscomplex" van dezelfde orde zijn als "de tafel is bruin" en ze dan proberen falsifiëren of verifiëren, is directe verificatie. Geen van de psychoanalytici waar jullie mee in debat zijn gegaan (Vanheule, Verhaege) zal pretenderen dat psychoanalytische theorieën rechtstreeks kan geverifieerd worden. Ze hebben altijd gezegd dat alle legitimiteit van de psychoanalyse in de klinische praktijk zit.

      2) Dat tweede punt was kritiek op standpunten van Braeckman en Vermeersch. Vermeersch zegt er expliciet dat er één ideaalmodel is voor alle wetenschappen, Braeckman gaat er vanuit dat evolutietheorie zonder enige problemen kan toegepast worden op de menswetenschappen, en hij noemt de mensen die het niet met hem eens zijn "creationist vanaf de nek". Dit soort reductionisme is typisch voor een monolitisch wetenschapsbeeld.

      3) zoals ik al eens gezegd heb: wat jj pedagogische redenen noemt, noem ik ideologische redenen, met name het creëren van een bad company argument tegen psychoanalyse en postmodernisme. De grensgevallen die je noemt komen helemaal niet voor in jullie boek, dus dat lijkt me nogal een ad hoc argument.

    • door Wim Swinnen op dinsdag 3 januari 2012

      "Niemand heeft zelfs maar geprobeerd om mijn inhoudelijke kritiek in De Standaard te pareren, zelfs de Gentse Lacanianen blijven steken in vaagheden en intentieprocessen." Exact hetzelfde zie je als homeo- & osteopaten, acupuncturisten en chiropractors erop worden gewezen dat hun 'geneeswijze' op drijfzand is gebouwd. Wie ze kritisch benadert, krijgt een stortvloed aan persoonlijke verwijten, hermetische argumentaties en referenties aan dubieus onderzoek over zich heen. Geen rationeel kruid is gewassen tegen dergelijke volksverlakkers, die de kost verdienen over de rug van goedgelovige patiënten, die vaak om welke reden dan ook (dat kan dus best een slechte of ontoereikende medische behandeling zijn) ten einde raad zijn. Iedereen is vrij om zich door een kwakzalver in de luren te laten leggen en hem/haar te betalen voor een nepremedie. Maar de gevaren van deze bedrieglijke praktijken kunnen niet genoeg worden beklemtoond. Wie te rade gaat bij een psychoanalyticus, moet weten dat tot dusver de effectiviteit van de psychoanalytische therapie geenszins is aangetoond en dat de kans reëel is dat je als geestelijk noodlijdende met een volstrekt onzinnige en zelfs riskante behandeling wordt opgezadeld.

      • door Robrecht Vanderbeeken op dinsdag 3 januari 2012

        Beste Wim, DS heeft de discussie zelf afgesloten, JDC kreeg 'het laatste woord'. DS moest de huisjournalist immers het handje boven het hoofd houden na zijn fratsen en een elegante (aheum...) uitweg zoeken.

        Er werden nog heel wat stukken aangeboden die helaas terug naar afzender werden gestuurd. Mensen die persoonlijk zwart gemaakt werden door tal van insinuaties door JDC kregen zelfs geen recht van antwoord. DS beseft dat er in dit land ook rechtbanken zijn?

        Heel flauw van Boudry om uit het 'afgesloten debat' af te leiden dan zijn tendentieus stuk niet weerlegd kan worden. Hij gooit graag de eigen ruiten in, merk ik uit zijn reactie.

        • door Wim Swinnen op dinsdag 3 januari 2012

          Maarten Boudry heeft het volgens mij over de weinig tot allesbehalve inhoudelijke en steekhoudende reacties op onder andere deze site. Recht van antwoord? Bedoelt u misschien weerwoord. Want het recht van antwoord is juridisch afdwingbaar, dus uw argument dat De Standaard beseft dat er ook rechtbanken in dit land zijn, slaat werkelijk nergens op. Ronduit beroerd vind ik hoe u het doorwrochte journalistieke werk van Joël De Ceulaer misprijzend afdoet als 'fratsen'. Het lamentabele niveau van bovenstaande loss flodders, illustreert dat u intellectueel nog niet aan zijn enkels komt.

          • door Robrecht Vanderbeeken op dinsdag 3 januari 2012
            • door Wim Swinnen op woensdag 4 januari 2012

              Had ik al gelezen. Ik vind het zowat de zwakste bijdrage aan dit debat (behalve uw duiding inzake Braeckmans luddieten-blunder ) . Maar u bent er waarschijnlijk bijzonder trots op dat u Joël De Ceulaer hebt weten te ontmaskeren als een pseudojournalist, SKEPP-vazal en het Vlaamse equivalent van een Fox News-propagandist. Van harte proficiat daarvoor.

              • door Robrecht Vanderbeeken op woensdag 4 januari 2012

                Dat laatste was echt niet moeilijk, wellicht ook bij zijn volgende stukken niet. De frontale aanpak stoort je misschien maar dit aankaarten is toch wel belangrijk: DS geeft JDC een groot publiek en hij bespeelt de publieke opinie op een heel demagogische manier.

          • door Robrecht Vanderbeeken op woensdag 4 januari 2012

            De getroffenen moeten zelf de stap zetten naar de rechtbank, misschien komt dat nog, wie weet.

      • door pjvh op woensdag 4 januari 2012

        De reden waarom er geen weerwoord was, was omdat DS niets wou publiceren ervan. Overlaatst hebben ze met het argument; 'niemand zal er geïnteresseerd in zijn' het recht van antwoord van iemand geweigerd.

        • door Wim Swinnen op woensdag 4 januari 2012

          Een blad kan een recht van antwoord weigeren om welke (drog)reden dan ook, maar dan stelt het zich wel bloot aan gerechtelijke vervolging, voor zover het bewuste recht van antwoord aan de vereiste juridische voorwaarden voldoet.

    • door Robrecht Vanderbeeken op dinsdag 3 januari 2012

      Beste Maarten Boudry,

      Je bent rechtuit en dat kan ik appreciëren. Je bevestigt wel drie frappante zaken waarvoor ik al vreesde, en waar ik het alleen maar grondig oneens mee kan zijn. Ze leggen ook een totaal gebrek aan nuance bloot, maar soit.

      1_‘Psychoanalyse is integraal waardeloos.’ Tja, jij hebt als filosoof dus nergens iets boeiends bij Freud, Lacan, etc. gelezen? Žižek eventueel ook ineens de vuilbak in? De vakgroep psy afschaffen, enz. Doe zo vooral voort! What’s next?

      2_’Als wetenschap is evo-psy volstrekt politiek neutraal.’ Wauw. Ooit iets van John Dupré gelezen? Ik nodigde hem in 2008 als spreker nochtans uit in Gent (symposium 'science for sale', Vooruit Gent) en inviteerde Braeckman toen persoonlijk, zonder succes weliswaar. Uiteindelijk gaf ik Dupré zijn boek aan Braeckman cadeau in de hoop dat hij als docent ook de intellectuele eerlijkheid had om aan de studenten ook de pertinente kritieken op evo-psy te vermelden in zijn ‘kritisch’ overzicht. Ooit iets van vernomen? Ik kan het niet nagaan, maar zijn studenten aan wie ik het terloops vroeg alvast niet.

      Kort: Dupré legt de ideologische consequenties (geen ‘intenties…’) bloot van een alliantie tussen rationele keuze theorie (RCT) en evolutiespychologie, die trouwens in de meeste Angelsaksische universiteiten (toeval?) in opmars is (UGent volgt dit voorbeeld, loopt het achterna in de hoop zo wat indruk te kunnen maken bij de locals, men wil zich profileren als internationale en professionele academici … ). Zijn kritiek: als we het gedrag van mensen willen begrijpen, dan kijkt men ofwel naar hun beslissingsproces (hun zgn. ‘beliefs and desires’…) ofwel ineens naar de evolutionaire verklaring van die ‘beliefs and desires’. De aandacht gaat met andere woorden heen en weer van het individuele perspectief (brains) en het biologisch-historische perspectief (evolution). Het zwarte gat tussenin: de sociale context, de maatschappelijke invloed op het gedrag van mensen. Mensen zijn volgens deze alliantie biologische wezens die individueel en rationeel handelen. Het sociale weefsel is weggeknipt vanwege ‘niet wetenschappelijk’. Deze alliantie wordt ‘toevallig’ steeds meer van een overdaad aan onderzoeksfondsen voorzien, vooral in landen die hoe langer hoe meer een neoliberale koers varen en dus liever geen sociale verandering genre Occupy Wall Street op hun pleinen willen (n.b. uw leermeester Filip Buekens zit in de commissie van het wetenschappelijk onderzoek in Nederland… rara welke projecten die steunt en afkeurt. In zijn stuk in DS vond hij Žižek verdacht omdat hij als spreker optrad op Occupy Wall Street, dat zegt genoeg denk ik). Meer info over Johan Dupré: http://socialsciences.exeter.ac.uk/sociology/staff/dupre/research/

      De ideologische impact: om alle ecologische, economische en sociale impasses die ons vandaag te wachten staan morgen enigszins het hoofd te kunnen bieden, moeten wij allemaal onze levensstijl veranderen. Er is geen ontkomen aan, hoewel we dat graag negeren natuurlijk, de economie moet groeien, etc.… . Om daarvan overtuigd te geraken en om dat met enig succes te kunnen doen, is er een maatschappelijke bewustwording en sociale verandering nodig (n.b. dankzij DWM is dit in Vlaanderen nu ook effectief bespreekbaar). ‘Toevallig’ is nu net heel dat sociale perspectief iets dat actief gewist wordt door die bovenvermelde alliantie (je doet er ijverig aan mee). Hoe kan je een sociaal vals bewustzijn doorprikken, de indoctrinatie in en van een bepaald sociaal milieu aantonen, de impact van het sociale op ons handelen bestuderen, of de nood aan sociale inzichten om tot verandering te kunnen komen enigszins bespreekbaar maken als je eerst dat sociale perspectief vakkundig hebt gewist? De sociale maakbaarheid dus, waar je naar verwijst. Zoals je weet, hebben veel evolutionaire psychologie-profeten, Braeckman op kop, de gewoonte hun verhaal te beginnen met een kritiek op het zgn. ‘Social Science Model’, n.b. een van de meest gebezigde 'stropoppen' in het onderwijs en onderzoek aan uw vakgroep aan de UGent.

      Kortom: Evolutiepsychologie koketteert graag met een zweem van wetenschappelijkheid maar is zeker niet ‘volstrekt politiek neutraal’. Je zal dit natuurlijk betwisten, ga je gang, de discussie is erg belangrijk en moet zeker gevoerd worden, al is het in het belang van de studenten aan uw faculteit. Ik daag je uit (hoewel ik dergelijke algemene vraagstellingen wat onzinnig vind): er zijn goede redenen om de evolutiepsychologie als pseudowetenschap te labellen.

      3_JDC is geen SKepper…. De vlag gaat opnieuw op en neer afhankelijk van waar de wind waait. Maar jij toch wel hoop ik? Aldus Skepp kunnen we dan vanaf nu zeggen ‘door irrationeel natuursentimentalisme hebben we de vruchten van ggo’s nog te weinig kunnen plukken.’? Dat is dan politiek neutraal? Moet ik het nog uitleggen? Lieven De Cauter schreef er al een knap stuk over, kijk bij ‘het beste van 2011’ volgens DWM. Mijn antwoord: (a) de kritiek op ggo’s herleiden tot natuursentimentalisme (conservatieve, domme mensen die de orde van de natuur niet willen verstoren, of zoiets) is een mooi voorbeeld van simplistische demagogie. Het onderzoek naar ggo’s is alles behalve zonder risico’s (zie website Greenpeace:http://www.greenpeace.org/belgium/nl/wat-doen-we/landbouw-ggo/Problemen/ ), en de kritiek gaat vooral over de (doorgaans klandistiene) commerciële belangen die er mee gepaard gaan, ook aan de UGent (BASF sponsort het onderzoek in Wetteren). Bedrijven zijn geen doetjes die de honger uit de wereld willen helpen, zoals jullie ons graag willen doen geloven. Vermeersch woont in Wetteren? Dra ggo-maïs in zijn tuin? Ik kijk er naar uit. Het wordt weer rollebollen in 2012. (b) Je beweert dat het de schuld is van de kritiek op ggo’s dat ‘wij’ de vruchten van ggo’s nog niet hebben kunnen plukken. Je erkent dus wel de effectiviteit van de acties van die 'sentimentele irrationele clowns'? Je overschat de impact van 'deze luddieten' niet? Welke vruchten bedoel je eigenlijk (de woordkeuze alleen al…)? De biotech-industrie staat al klaar met zijn ‘vruchten’, zoals Monsanto in India, en nu ook in Irak? Vruchten: winst voor bedrijven en geld voor academische onderzoeksfondsen (Braeckman e.a.)? Ggo’s op ons bord zonder dat we dat willen, door onze strot geduwd? … ‘Geen ideologisch vuiltje aan de lucht?’ En jij schrijft stukken in de DS, wordt er gelauwerd als het aanstormend kritisch talent door -toevallig- Joël de Ceulaer? Houston, we have a problem.

      • door Wim Swinnen op woensdag 4 januari 2012

        U zal het niet geloven, maar ik ben het gloeiend oneens met Braeckman, Vermeersch en Boudry wat betreft hun, in mijn ogen nogal kinderachtige, stellingname ten gunste van de ggo-proefnemingen. Ik vind uw kritiek op de ggo-verdedigers weliswaar redelijk slordig geformuleerd, maar ik ga er wel in grote lijnen mee akkoord. Vooral de vergelijking die professor Braeckman maakte van de actievoerders in Wetteren met de luddieten, vind ik te gek voor woorden; Dit gezegd zijnde, komt het mij voor dat u alweer bijzonder kort door de bocht gaat als u evolutionaire psychologie brandmerkt als pseudowetenschap. Mag ik u de lectuur van 'Ons Betere Ik' van Steven Pinker aanbevelen. Zeker geen 100% evolutionaire psychologie, maar wel een stevig gefundeerde studie over de evolutie van de mens die nog niet zo heel lang geleden met alles en iedereen in oorlog was, naar de mens voor wie geweld veeleer uitzondering dan de regel is geworden. Fascinerend en, jawel, ten zeerste wetenschappelijk gefundeeerd.

        • door Robrecht Vanderbeeken op woensdag 4 januari 2012

          Beste Wim,

          Evolutiepsychologen voeren heel wat interessante stellingen aan die dikwijls een totaal nieuw licht werpen op (inter)menselijk gedrag. Daar twijfel ik niet aan. Voor psychoanalytisch geïnspireerde auteurs is dat niet anders trouwens, maar dat is een ander verhaal.

          Het probleem: evo-psy's kloppen zich maar al te graag op de borst dat zij een wetenschappelijk discours voeren in tegenstelling (volgens hen dan wel te verstaan…) tot heel wat sociale filosofen en theoretici die ze dikwijls in één tendentieuze beweging ook als linkse rakkers afdoen (dat is dan niet politiek bedoeld, zegt men...). Zoals je weet, nemen evo-psy's de evolutietheorie uit de biologie als wetenschappelijke grond in de hoop daarmee ook niet-biologische fenomenen te kunnen verklaren zoals intentioneel gedrag, culturele disposities etc. Ze ‘stretchen’ dus die basis zo ver mogelijk richting andere domeinen (psychologie, sociologie).

          Dikwijls levert dat vruchtbare en uitdagende inzichten op. Maar om die inzichten wetenschappelijk te houden, moet men doorgaans zoveel nuances invoegen – water bij de wijn - dat de aanspraken die ze maken in heel wat gevallen bijna triviaal worden. Om dat laatste te vermijden, wordt er dikwijls ontdubbeld tussen een academische en een populariserende interpretatie, ofte een genuanceerde (‘veel water’) en een ophefmakende (‘puur’) versie. Men vangt de aandacht met de ophefmakende versie. Maar als daar kritiek op komt (dat ze de evolutietheorie dus danig ‘overstretchen’) dan schakelt men terug naar de academische versie. Dikwijls voelt men zich daarbij vreemd genoeg ook erg onbegrepen. Jojo-bewegingen eigenlijk, 'iets met wetenschap'. Op een bepaalde manier ook erg postmodern. Misschien is ook de evo-psy een postmodern verschijnsel: mash-up, mix, en cross-over?

          Overstretchen: Filosofisch te vergelijken met de pogingen om vanuit het (vermeende?) indeterminisme in de kwantummechanica stellingen af te leiden over onze keuzevrijheid en vrije wil, of om vanuit neurologie stellingen te willen poneren over onze subjectieve, morele afwegingen. Heel spectaculair allemaal, maar meestal ook heel grotesk.

          Het recept: je neemt een stuk harde wetenschap en gaat er mee wandelen in een heel ander domein. Prima, maar in plaats van enige bescheidenheid aan de dag te leggen inzake de wetenschappelijkheid van de gevoerde ontdekkingstocht, gaat men net heel hard roepen dat men het beter weet, net omdat men denkt dat men sowieso wetenschap oreert. Een debat hierover tussen Braeckman en Gie Van den Berghe zou n.b. erg interessant zijn. Braeckman ziet dat helaas niet zitten, weet ik. Ook in deze discussie stopt hij zich liever weg achter een hoekje. Gie is nochtans zijn collega en hij heeft recht op zo een debat, vind ik. Collega's hun kritiek negenen & doodzwijgen is niet netjes.

          Meer info, de teksten van Gie: http://www.serendib.be/artikels/artikelindex.htm#psychologie

          • door Wim Swinnen op donderdag 12 januari 2012

            Beste robrecht,

            Bedankt voor je deze keer wel redelijk helder onder woorden gebrachte commentaar. Zonder hierover opnieuw een discussie te willen beginnen, begrijp ik niet goed wat a. met b. te maken heeft. a. sommige wetenschappers schieten onmiskenbaar door als ze hun darwinistische bril op zetten (of bevindingen van de kwantummechanica, neurologie, enz. proberen te linken aan hun psychologische of filosofische veronderstellingen) b. evolutionaire psychologie is i.t.t. de psychoanalyse een jonge denkrichting, die je voor ze de kinderschoenen is ontgroeid niet zomaar als pseudowetenschap kunt brandmerken, dunkt me. Ik vind dat we wetenschappers met een levendige fantasie en een neiging tot 'out of the box'-denken niet erkentelijk genoeg kunnen zijn. Maar als hypothesen in de louter theoretische fase blijven steken, mag je ze draaien en keren zoals je wilt (lees: oude wijn in nieuwe zakken proberen te verkopen), maar op den duur slinkt het wetenschappelijke gehalte ervan tot nul. En rest er enkel geloof.

            • door Robrecht Vanderbeeken op donderdag 12 januari 2012

              Beste Wim,

              Alvast bedankt om even aan te stippen dat ik dan toch geen warhoofd ben en dat ik dus volgens jou dan toch waardig genoeg ben om iets aan het debat te mogen toevoegen. Dat is trouwens een klassiek demagogisch trucje van veel SKKKeppers en andere 'verlichte' humanisten - de onmondige burger, de ander is dom, weet niet wat wetenschap is, zit gevangen in bijgeloof, etc. - en ondertussen wordt een debat plat gelegd door een stortvloed van platte insinuaties, een schuim aan gebral naast de kwestie, gevloek, ontkenning etc. Ook dat is politiek: een debat onmogelijk maken. Kijk de internetfora waar Skepp op actief is even na, en je zal hopelijk begrijpen wat ik bedoel.

              Afgaande op uw laatste zin: uw wereldbeeld bestaat uit wetenschap en geloof merk ik. Zit er nog iets tussenin? Weinig wetenschappers herkennen zich trouwens in die verheerlijking van wetenschap. Ik stel voor dat je het essay van Anton Froeyman even leest: denken in totaliteiten, er is 'wetenschap' en er is 'geloof', etc. Iets meer nuance zal uw leven vrijer en lichter maken denk ik, een tip voor iedereen die zich aangetrokken voelt tot het altaar van de 'vrijdenkers' en andere bijziende humanisten.

              • door Wim Swinnen op donderdag 12 januari 2012

                Dan hebben we daar dringend een nieuwe term voor nodig. We hebben dus al wetenschap en pseudowetenschap. Wat dacht je van semi-wetenschap?

                • door Robrecht Vanderbeeken op donderdag 12 januari 2012

                  postmoderne wetenschap? Wetenschappelijk relativisme?

    • door Sebastian op woensdag 4 januari 2012

      In de hoop dat je de reacties nog wel leest:

      Ik ben het er in veel gevallen mee eens dat politieke besluitvorming gebaseerd moet zijn op basis van de beste (wetenschappelijke) kennis. Maar zoals je zelf al impliciet aangeeft is dit alleen al ideologisch: "Politieke besluitvorming BEHOORT op basis van de beste wetenschappelijke kennis te gebeuren". Trouwens, zelfs als iedereen het daar over eens zou zijn en zelfs als iedereen de zelfde wetenschappelijke resultaten zou beamen, dan nog zouden meningen over de beslissingen die daaruit moeten volgen verschillen.

      Overigens, waarom zouden emoties zoals 'irrationeel natuursentimentalisme' geen rol mogen spelen in beslissingen over ggo's? Stel (puur hypothetisch) dat de negentig procent van de bevolking tegen ggo's is, hoewel ze weten dat daar geen wetenschappelijke argumenten voor zijn. Heb je dan het recht om dat te negeren? Daar valt weliswaar over te discussiëren, maar tot welk besluit je ook komt, er zal sowieso onenigheid zijn die afhankelijk is van welke waarden en normen, welke ideologie en welke politieke opvattingen je hebt.

      Trouwens, zou het ook niet kunnen dat skepp door zijn ideologie aan confirmation bias lijdt? Neem nu de ggo-kwestie, wat mij toen een redelijke economische twijfel leek was het volgende: Ggo's zorgen voor meer rendement voor kleine boeren (dat bevestig je zelf), meer rendement betekent meer aanbod, meer aanbod zorgt voor een prijsdaling van aardappelen (wat dus minder winst en meer productie voor de kleine boeren betekent). Wel, nergens heb ik een rationeel argument gehoord tegen deze stelling. Getuigt dat dan niet van een voorafgaande ideologische houding en vooroordelen met betrekking tot mensen die tegen ggo's zijn? Is er überhaupt wel geprobeerd om de eventueel rationele redenen voor deze afkeer van ggo's te zoeken? Ik betwijfel het, anders zou je toch niet zeggen dat de afkeer van ggo's louter irrationeel is?

      Je vroeg aan Robrecht om een skepp standpunt te tonen dat politiek gekleurd is (en je zei dat skepp politiek neutraal is). Ik denk dat een van de volgende artikelen van de skeppsite wel een politiek gekleurd standpunt verkondigd: 'pseudowetenschap en democratie', 'SKEPP in debat met de ziekenfondsen', 'vrije meningsuiting en wetenschappelijke kennis', 'onzin en de media', 'hoe vrij is vrijwillig', 'zijn wetenschap en religie aan het samenvallen?, 'onzin in de klas', 'kwakarts mag meer kosten dan huisarts', 'wie gaat alternatief en wie verdient eraan?', 'over ethiek en betrouwbaarheid in de dagbladjournalistiek', 'actie ter ondersteuning van de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek', 'wetenschapsboycot als vrije meningsuiting?', 'Europa in de ban van de ggo ideologie'.

      Skepp heeft standpunten over vrij onderzoek, acties, subsidiëring, democratie, vrije meningsuiting, rationaliteit, religie, wetgeving, recht, mutualiteiten, media, onderwijs, rechtvaardigheid en ethiek, maar die standpunten zijn geen noodzakelijk gevolg van het verrichte onderzoek. Als hier niets ideologisch of politiek gekleurd is, dan denk ik dat ik niet goed weet wat 'ideologisch' of 'politiek' betekent...

      Ik kan skepp niet thuisbrengen onder een bepaalde politieke vleugel, maar dat wilt natuurlijk niet zeggen dat skepp 'politiek neutraal' zou zijn.

      Sebastian

    • door pjvh op woensdag 4 januari 2012

      1) Mocht u (intellectueel) eerlijk geweest zijn, dan had u zelf kunnen stellen dat Lacan op een gegeven moment stelde dat Freud verkeerd was in verband met zijn oedipuscomplex. In een eerste tijd toonde hij dat het Oedipus de oplossing was, om dan in een tweede tijd '' voorbij ''oedipus te gaan. Ik zal hierover niet uitwijken, maar het Oedipusgegeven - als het ware- gelijkstellen bij Freud en Lacan is oneerlijk, dan heb ik het niet betreffende de mogelijkheid tot toetsing. Zeker wanneer dit aanleiding kan geven bij het grote publiek, die meestal enkel de populaire, karikaturale (verkeerde) versie van psychoanalyse kent, om beide uitwerkingen over één kam te scheren. Dat het u goed uitkomt deze populaire en karikaturale beeld van de psychoanalyse uit te buiten, zal u zelf wel niet ontgaan zijn.

      2) Zoals ik al eerder heb gezegd zijn er schrijnende dingen te zien in die documentaire en mag er dringend wat gedaan worden aan die specifieke subjecten. Ik heb dit nergens onder stoelen en banken gestoken. De vraag was of die mensen wel representatief waren voor de praktijk van L'ecole de la cause Freudienne? De drie mensen, alledrie lid van deze school, spanden inderdaad een rechtszaak aan om die reden dat hun woorden verdraaid waren. Door uw commentaar, waarbij u aangeeft kennis erover te hebben over de rechtszaak enzomeer, lijkt het mij dat u de rechtszaak niet eens heeft bijgewoond of niemand gesproken heeft die het bijgewoond heeft. Mocht u dat gedaan hebben, dan zou u zo'n uitspraak niet gedaan hebben. Door uw gebruik van 'lacanianen", die in uw discours een negatief bijklank heeft, begaat u een generalisatie die ongegrond is. Mocht uw nuance ingebouwd hebben of ten eerste willen inbouwen, want dat is een meer fundamentele vraag, dan zou u zelfs kunnen aangeven dat zelfs het psychoanalytisch veld binnen Frankrijk geen eenduidige term als 'lacanianen' kan dragen, die de hele hoop dekt. Maar nuance inbouwen, dat doet u niet, omdat u zich dan kan bedienen van het karakturale beeld dat er heerst.

      3) ""de psychoanalyse is niet alleen waardeloos als wetenschap, maar ook als therapie en als denkkader"". En dat kan je natuurlijk met wetenschappelijke evidentie aantonen zeker? Wanneer je mocht stellen dat er weinig tot geen wetenschappelijk evidentie is voor de doeltreffendheid van psychoanalyse, dan heb je gelijk. Maar uw negatief oordeel kan je ook niet onderbouwen met wetenschappelijke evidentie. Nee, het blijft met 'mogelijke' schadelijke effecten uit de jaren stilletjes naar ons hoofd te gooien. ( Die ijskasthypothese, wie hem dan ook nog voorstaat, heeft inderdaad geen flauw benul wat voor onzin dat is. Maar, mocht u het weten, Lacan heeft nooit enige 'oorzakelijkheid' onderwezen, waardoor diegenen, die klaarblijkelijk zich nog in de jaren stilletjes bevinden, uiteindelijk al fundamenteel van Lacan verschillen). U heeft er alle belang bij die mogelijke schadelijke effecten niet in hun context te plaatsen. Wanneer ik bijvoorbeeld zou argumenteren dat het false memory syndrome geen alleenrecht was van de Amerikaanse post freudiaanse traditie, die enkel gebruik maakte van het eerste onderwijs van Freud en dus uiteindelijk fundamenteel verschillend te werk ging dan Freud, in zijn tweede onderwijs, dan overtuigt dit argument niet. Wederom heeft u er belang bij de context te schuwen, zodat u het karikaturale beeld kan blijven voedden.

  • door Fred Guldentops op woensdag 4 januari 2012

    Het verschuiving van een paradigma (wetenschappelijk model om de werkelijkheid te verklaren) in een bepaald vakgebied houdt volgens Kuhn altijd verband met het feit of er een alternatief aanwezig is, (niet alleen of de theorie faalt op de falsificatie)

    Dit kan toepasselijk zijn op de (veronderstelde) degeneratie van de psychoanalyse, omdat de neurobiologie de laatste decennia sterk in opmars is. Boudry & Co zullen zich daar vermoedelijk wel van bewust (;-) zijn van die dialectiek.

    Paul Verhaeghe gaat er in zijn boek "het einde van de psychotherapie" op in, en linkt de ontwikkeling van de behandelingen in de geestelijke gezondheidszorg aan de toegenomen invloed van de farmaceutische industrie. Boudry en Verhaeghe zullen vermoedelijk niet elkaars favorieten zijn, aangezien de ene zich wel op Freud baseert, en de andere niet. Nochtans hebben de stellingen "het einde van de psychotherapie" en "het einde van de psychoanalyse" (Boudry) een gemeenschappelijke noemer, en beschrijven ze allebei de achteruitgang van een bepaald wetenschappelijk model en de toepassingen ervan. (al evalueren ze het beide verschillend)

    Zonder hier stelling te nemen voor of tegen psychoanalyse (of te willen zeggen dat de remedie slechter is dan de kwaal), mogen we de politiek-maatschappelijke context van de evolutie van wereldbeelden niet uit het oog verliezen. Niet elke degeneratie van een oud of opkomst van een nieuw wereldbeeld is volgens mij per definitie wetenschappelijk vooruitstrevend. Ik denk dat de kans er bijvoorbeeld in zit dat bij verdere verrechtsing het creationisme de strijd beslecht tegen de evolutieleer van Darwin (niet te hopen uiteraard)

    Ook de kijk op armoede kan verhelderend zijn. Of armoede in de wetenschappelijke wordt ervaren als "sociale reproductie van machtsverhoudingen" of "gebrekkige herverdeling van de overheid", "mankementen van de arbeidsmarkt", dan wel als "individuele verantwoordelijkheid" of "culturele kenmerken", zal sterk samenhangen met de tijdsgeest en met de politieke krachtsverhoudingen in een bepaalde periode (die ook de onderwijsprogramma's mee bepalen - bvb. "politieke economie" was vroeger een gegeerd vak op de unief, nu bestaat het bijna nergens meer in Vlaanderen)

    Uiteraard is niet elk vakgebied daar in dezelfde mate gevoelig aan, maar goeie wetenschapsfilosofen (en wetenschappers) zouden daar toch scherp aandacht voor moeten hebben, niet alleen met ethische standpunten ("oei, belangenvermening, dat is niet goed"), maar des te meer met een wetenschappelijke methode om de al dan niet intrinsieke, inherente of toevallige wisselwerking ervan aan het licht te brengen.

  • door Robrecht Vanderbeeken op vrijdag 13 januari 2012

Lees alle reacties