Doet DeWereldMorgen.be aan grove misleiding?

Maar dat is toch geen ideologische blindheid: Frank Roels concludeert dat Zinzen het niet heeft over de financiering van de commerciële en openbare media en daarnaast in zijn standpunt niets zegt over de invloed van 'de markten' en slechts één klok uit het pensioendebat laat horen. In wezen doet het er niet toe tot welke ideologische strekking Zinzen behoort; Frank Roels tracht de discussie aan te gaan vanwege het gegeven dat Zinzen zelf nogal een eenzijdige opinie geeft. Natuurlijk trachten diegenen die het debat in de kiem willen smoren - of liever: DWM te discrediteren of in een bepaalde hoek te duwen - er onmiddellijk een ideologische kwestie van te maken. Evenwel haalt Frank Roels in zijn OPINIE een aantal argumenten aan die het debat kunnen voeden: hij toont aan dat DWM geenszins geheimzinnig doet over zijn financiering - overigens, die is veel ruimer dan alleen de vakbonden - daarnaast duidt hij op het feit dat Zinzen afgeeft op de vakbonden en zich daarmee zelf in het kamp van de TINA's plaatst. Niettemin is er wel degelijk een alternatief (bv. lees "Het pensioenspook" van Gilbert De Swert) maar daar wordt in de reguliere media over gezwegen. Daarenboven tracht Zinzen de kritiek op de vakbonden alsook de heksenjacht die men vanuit de werkgevers en de reguliere media voert te misbruiken om DWM in een slecht daglicht te stellen met als doel de invloed van DWM in het maatschappelijke debat af te zwakken of teniet te doen. Impliciet zegt Zinzen: "DWM wordt gefinancierd door de vakbonden en de berichtgeving is louter een politiek en militant pamflet". Zinzen e.a. doen dat louter om de impact van DWM te discrediteren omdat DWM een andere kijk geeft op maatschappelijke kwesties waarbij DWM verschillende visies tegenover elkaar plaatst en dus niet aan eenzijdige berichtgeving doet. DWM is als het ware een kritische luis in de baard van het journaille en vermits die kritiek niet mag geopperd worden omdat ze de hegemonie van de gevestigde neoliberale en neoconservatieve waarden in vraag stelt moet DWM, vanuit de gevestigde orde, bestreden worden.

Frank Roels heeft niet te kampen met een ideologische blindheid. Hooguit bekijkt hij een maatschappelijk debat vanuit een bepaalde ideologische invalshoek, maar dat is bij iedereen het geval; ook bij u Karel. Objectiviteit en neutraliteit zijn illusies en meer bepaald het soort illusie dat ideologische strekkingen trachten aan te wenden om de eigen ideologische standpunten te verdoezelen (bv. het neoliberalisme, neoconservatisme, 'managerialisme' en kapitalisme zijn vier ideologieën die zich op hun schijnbaar wetenschappelijke neutraliteit beroepen om hun politiek rechtse ideologische wortels te camoufleren (zie o.a. Diefenbach, 2009; Chiapello & Fairclough, 2002; Courpasson, 2000; Hood, 1991 - met betrekking tot 'New Public Management'):

"The ideology of management [also neoliberalism, capitalism] is not a static but a dynamic phenomenon. As in any other ideology, there are a few 'non-negotiable' core assumptions. These include private property and profit orientation, inequality, managers’ responsibilities and prerogatives for managing organisations, class structure, anti-democratic organisations, exploitation of the many by the few and other similar assumptions. This is the protective belt [of an ideology]" (Diefenbach, 2009: 119).

Op dit ogenblik wordt het maatschappelijk debat hoofdzakelijk, zo niet uitsluitend, gevoerd vanuit vier ideologische invalshoeken en de beleidskeuzes die gemaakt worden beroepen zich op de desbetreffende ideologieën: (1) het kapitalisme; (2) het neoliberalisme; (3) het neoconservatisme; (4) de managementideologie. Deze vier ideologieën zijn complementair omdat ze alle vier dezelfde kenmerken in hun 'protective belt' hebben, namelijk: gericht op privé-bezit en winstmaximalisatie, (sociale) ongelijkheid, een klassenstructuur, anti-democratisch en uitbuiting van velen (99%) door enkelen (1%). Bijgevolg is het niet verwonderlijk dat bijvoorbeeld armoede, sociale ongelijkheid toenemen en de sociale welvaartsstaat alsmede steeds meer sociale verworvenheden van de werknemers onderuit gehaald worden. Vanuit die optiek kan men gerust zeggen dat zowel het kapitalisme, het neoliberalisme, het neoconservatisme alsook het 'managerialisme' politiek-ideologisch (extreem)rechts gekleurd zijn en de resultaten van een dergelijk beleid (bv. toename armoede, sociale ongelijkheid) kunnen we vandaag aan den lijve ondervinden. Echter, die ideologieën trachten te allen prijze te voorkomen dat hun ideologisch fundament (cf. 'the protective belt') blootgelegd wordt omdat op die manier de ware aard van het beestje aan de oppervlakte komt en de desbetreffende ideologieën in vraag gesteld kunnen worden - mogelijk zelfs ontkracht kunnen worden. Ze trachten met andere woorden hun kerneigenschappen te verdoezelen door zichzelf als schijnbaar politiek neutraal op te stellen en zichzelf schijnbaar voor te doen als kritisch-wetenschappelijk (bv. managementdenken is niet kritisch-wetenschappelijk en neutraal dan wel ideologisch gerelateerd aan de businesswereld; het neoliberalisme en neoconservatisme zijn reactionair, i.e., anti-democratisch en sterk hiërarchisch, en dus evenmin politiek-ideologisch neutraal; het kapitalisme is gebaseerd op ongelijkheid en privé-bezit en een kapitalistische marktwerking heeft die ongelijkheid nodig om te kunnen fuctioneren (cf. Smith)).

Aan een dergelijke verdoezeling doet DWM niet mee, temeer omdat DWM heel open en transparant is over zijn beleidsvoering en financiering. Iets wat we bijvoorbeeld niet kunnen zeggen over de reguliere media en de denktanks die ze de revue laten passeren. Politiek rechts - maar net zo goed Zinzen, alsook Karel, Jvm - gaan uit van de premisse dat 'linkse journalistiek' in de fout gaat omdat het niet ideologisch neutraal is. Dat is natuurlijk ontzettend achterbaks en hypocriet omdat politiek rechts alsook de reacties uit die hoek evenmin politiek-ideologisch neutraal zijn. Nogmaals, objectiviteit bestaat niet binnen een maatschappelijke context en elke journalist is onderhevig aan een bepaalde ideologische visie. Daar is niks verkeerd mee; het wordt pas problematisch wanneer journalisten hun ideologische invalshoek verbloemen door zich te beroepen op objectiviteit en neutraliteit. Dat doet DWM niet en eigenlijk is DWM dus goed bezig! Tot slot: 'links' is geen ideologie dan wel een bepaald facet van het politieke spectrum. De kenmerken die ideologieën uit het linkse deel van het politieke spectrum gemeen hebben (cf. 'the protective belt') zijn net tegenovergesteld aan de kenmerken van ideologieën uit het rechtse gedeelte van het politieke spectrum (ut supra). Het is op basis van die kenmerken dat het politiek-maatschappelijke debat moet gevoerd worden: willen we meer sociale gelijkheid (links) of willen we meer sociale ongelijkheid (rechts), bouwen we onze samenleving uit op basis van solidariteit (links) of bouwen we onze 'samenleving' uit op basis van egoïsme en individualisme (rechts); willen we meer democratie (links) of willen we een hiërarchische gestructureerde samenleving waarin een politieke, financiële en zakenelite beslissen (rechts); kiezen we voor emancipatie (links) of voor onderwerping en uitbuiting (rechts). Daar wil politiek rechts het natuurlijk niet over hebben - de 'gewone' vrouw en man in de straat zouden immers doorkrijgen dat ze tegen hun eigen belangen in stemmen - en daarom tracht men gemakshalve te refereren aan de abstracties en veralgemeningen van ideologieën om op die manier een maatschappelijk debat te stimuleren dat zich baseert op de verpakking - links vs. rechts - in plaats van op de inhoud die achter de labels 'links' en 'rechts' schuilgaan. Onder het mom "de aanval is de beste verdediging" schimpen op links om op die manier het echte debat in de kiem te smoren.

* Chiapello, E., & Fairclough, N. (2002). Understanding the new management ideology: A transdisciplinary contribution from critical discourse analysis and new sociology of capitalism. Discourse & Society, 13(2), 185-208. doi: 10.1177/0957926502013002406
* Courpasson, D. (2000). Managerial strategies of domination. Power in soft bureaucracies. Organization Studies, 21(1), 141-161. doi: 10.1177/0170840600211001
* Diefenbach, T. (2009). Management and the dominance of managers. An inquiry into why and how managers rule our organizations. Abingdon, UK: Routledge. (isbn: 9780415443357)
* Hood, C. (1991). A public management for all seasons? Public Administration, 69(1), 3-19. doi: 10.1111/j.1467-9299.1991.tb00779.x