Meer dan ooit heeft de wereld nood aan onafhankelijke journalistiek.

Meer dan ooit is het nodig om een tegengeluid te laten horen.

Steun daarom DeWereldMorgen.be

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu

Griekenland: er kan nooit genoeg democratie zijn

Er moet dringend een eind komen aan de verderfelijke Europese mentaliteit van "er kan nooit genoeg democratie zijn", zo vindt toch Karel Van Eetvelt, gedelegeerd bestuurder van de werkgeversorganisatie UNIZO. Hij staat daar niet alleen in. Zowat alle Europese leiders en massamedia vallen over elkaar in hun verontwaardiging over het initiatief van de Griekse eerste minister voor een referendum.
woensdag 2 november 2011

Onduidelijk initiatief

Op dit ogenblik (woensdag 2 november) is het nog onzeker of er wel echt een referendum komt. De Griekse eerste minister George Papandreou laat nog niet helemaal in zijn kaarten kijken. Wordt het een vraag over het besparingsplan van de Europese Unie, over de deelname aan de eurozone, hoe zal de vraag gesteld worden ... allemaal nog zeer onduidelijk.

Bovendien is het niet eens zeker of Papandreou wel het einde van de week haalt. Hij moet een vertrouwensstemming overleven, terwijl zijn meerderheid net weer geslonken is. Hij heeft nog 152 van de 300 parlementariërs achter zich maar zelfs dat is twijfelachtig. Als hij dat overleeft, moet hij dan ook nog een meerderheid zien te vinden om het referendum te laten goedkeuren. In Griekenland kan een referendum immers pas als daar een meerderheid in het parlement voor is.

Het resultaat is zeer onzeker

De Communistische Partij KKE ziet het referendum als een chantage tegen het Griekse volk. De radicaal linkse oppositiepartij SYRIZA beschouwt het als een manoeuvre van de premier om langer aan de macht te blijven en vervroegde verkiezingen te vermijden. De conservatieve partij LAOS denkt er vanuit een andere ideologische visie hetzelfde over.

Een teken aan de wand

Wat de Griekse bevolking daar dan zelf over denkt, kunnen we slechts raden. Afgaand op de reeds wekenlang aanhoudende protestbetogingen, zit een 'ja' stem er niet bepaald in. De politieke en financiële tenoren vinden hun opinie trouwens niet relevant. Er zijn immers 'hogere belangen'. 

Het ziet er inderdaad niet goed uit voor de Griekse staat. Die blijkt zowat elke geloofwaardigheid verloren te hebben. Dat bleek ondermeer uit de totale afgang van de herdenkingsplechtigheden van 28 oktober laatstleden, dag waarop de Grieken het begin van de Tweede Wereldoorlog in hun land herdenken. Zowat alle politieke hoogwaardigheidsbekleders op de festiviteiten overal in het land werden weggehoond. Tribunes werden ingenomen door betogers. Voor meer details verwijs ik graag naar het artikel 'Het nee van de Grieken' van Bruno Tersago op deze site.

De wereldoorlog begon voor Griekenland trouwens omdat ze bij referendum (!) de doorgang aan de Italiaanse troepen van Mussolini hadden geweigerd.

Democratie in de Europese Unie

De Europese Unie (EU) is natuurlijk zelf een perfect toonbeeld van ware democratie! Het enige door de Europeanen verkozen orgaan van de EU is het Europees Parlement (EP). Dat heeft ondanks ronkende verklaringen bij elke verdragswijziging nog altijd bitter weinig in de pap te brokken.

Met alle respect voor een aantal dappere enkelingen die zich keihard inspannen om met hun EP-mandaat iets nuttigs te doen, maar zij zijn de uitzonderingen die de regel bevestigen. Het EP is een wachtzaal voor gebuisde en bijna gepensioneerde politici, dat door geen enkele politieke partij ernstig wordt genomen.

Het budget van de EU wordt door de Europese Commissie (EC) beslist na overleg met de regeringsleiders van de Lidstaten. Formeel moet het EP daar zijn zegen voor geven (met de nadruk op 'formeel') maar de politieke krachten in de Lidstaten zorgen er wel voor dat hun EP parlementairen niet al te veel zin voor initiatief ontwikkelen. De Commissie, hoeft het nog gezegd, is géén verkozen orgaan.

De mediabelangstelling voor het EP is navenant. De gemiddelde Europeaan weet dan ook nauwelijks wat er in dat parlement gebeurt en de verkiezingen voor dat parlement vallen enkel op door de afwezigheid van de kiezers.

Financiële democratie dan maar?

De 17 eurozone-landen (officieel de Europese Monetaire Unie) laten hun financiën beheren door de Europese Centrale Bank (ECB). Die bank wordt eveneens 'formeel' gecontroleerd door het EP en de EC. In de praktijk is deze bank quasi onafhankelijk. Zo kunnen we nu meemaken dat de voorzitter van de ECB mee aan tafel zat bij de onderhandelingen over de Griekse (en andere) crisissen. Die man heeft eveneens geen enkel democratisch mandaat, hoewel hij wel tonnen belastingsgeld beheert. Democratie, inderdaad ...

De concrete gevolgen van de crisis voor de Grieken

Binnen de EU is Griekenland (voorlopig) het zwaarst door die crisis getroffen. In feite komt het op het volgende neer:

- aan de Grieken wordt gevraagd – excuseer, laat ik dat anders formuleren – van de Grieken wordt geëist dat zij de rekening betalen van jarenlang wangedrag van de banken;
- zij moeten aanvaarden dat diezelfde banken met hun belastingsgeld worden gered maar dat dit voor die banken geen enkele sociale verplichting inhoudt;
- bovendien moeten zij inleveren op zowat alle sociale voorzieningen (onderwijs, gezondheidszorg, sociale woningbouw ...);
- daarnaast moeten zij ook aanvaarden dat de personen, die rijk geworden zijn met behulp van hetzelfde economische systeem dat nu vastgelopen is, nu niets moeten inleveren en geen hogere belastingen moeten betalen;
- last but not least moeten zij er zich bij neerleggen dat  hun land een militair budget in stand houdt dat in procent van het Bruto Nationaal Product (BNP)  één van de hoogste is in de EU (zie 'Tezotomlostelopen' op mijn blog).

Respect voor democraten in de Vlaamse media

Guy Tegenbos in De Standaard: "Het kan niet dat het binnenlandse politieke probleem van één man, van één klein land, de economie van een heel werelddeel in gevaar brengt". Geen probleem dus dat een systeem dat een kleine elite walgelijk rijk maakt de economie van één land aan het wankelen brengt. Geen probleem dat de instellingen die deze beslissingen nemen geen enkel democratisch mandaat hebben...

De Tijd heeft het over de Griekse bom onder de beurzen. Die reageren unaniem negatief. Het is dus evenmin een probleem dat die financiële markten jarenlang grof geld verdienen aan de sociale uitbuiting in binnen- en buitenland. Geen probleem dat deze crisis zware sociale gevolgen heeft voor de gewone man en vrouw in de straat (die zoals in Griekenland inderdaad alleen nog de 'straat' heeft om zijn onvrede te uiten). Geen probleem dat banken, die met belastingsgeld werden gered, blijven doorgaan met exact dezelfde riskante financiële operaties die tot de crisis hebben geleid ...

De huidige generatie politici is moreel failliet

Ooit was er een tijd dat politici beweerden dat maatregelen dienden te worden genomen 'omdat de burgers dat willen, omdat het in het algemeen belang is'. Vandaag durven politici zonder een schijn van schaamte beweren dat harde maatregelen nodig zijn 'omdat de financiële markten dat wensen'.

Historici maken prachtige analyses over de ondergang van de feodaliteit, over de reden waarom de Weimar-republiek de opkomst van het nazisme mogelijk maakte. Jammer genoeg zijn wij niet in staat om tot ditzelfde inzicht te komen in de gebeurtenissen van onze eigen tijd.

De vernietiging van de sociaaldemocratie

Wat nu gebeurt, is niet meer of niet minder dan de geplande afbraak van de sociale verzorgingsstaat, zoals die na de Tweede Wereldoorlog werd opgebouwd. Toen beslisten de Europese staatsleiders om met lege staatskassen toch over te gaan tot de invoering van een veralgemeend pensioenstelsel, openbare gezondheidszorg, gratis onderwijs, openbare werken...

Die visie is volledig geofferd op het altaar van het neoliberalisme. Hoewel deze ideologie democratisch volledig gefaald heeft – ze kan zich nergens in de wereld beroepen op een democratisch verworven legitimiteit – slaagt ze erin zich nu te vestigen via de omweg van de economische besparingen.

Inderdaad, zelfs de meest reactionaire politicus waagt het vandaag niet om openlijk te zeggen dat onderwijs en gezondheidszorg aan de vrije markt moeten overgeleverd worden. Dat kan wel zo: "Al die sociale beschermingsmaatregelen zijn wel heel mooi en we zijn daar wel voor, maar er is gewoon geen geld voor, jammer genoeg”.

Jarenlange gijzeling van de democratie

Stel, je weet dat politieke meerderheden wisselen, dat met andere woorden jouw ideologie niet altijd de meerderheid zal halen bij de verkiezingen. Stel vervolgens dat je een strategie wil ontwikkelen die mogelijk maakt dat jouw ideologie het altijd voor het zeggen heeft, wat ook de toevallige parlementaire meerderheid is. Hoe zou je dat aanpakken?

Eenvoudig, zorg er voor dat een land zo zwaar in de schuldenlast verzinkt dat het voor jaren met handen en voeten gebonden is aan moordende afbetalingen, die elk sociaal initiatief onmogelijk maken. Precies wat nu gebeurt.

Fictie? In Latijns-Amerika en in Afrika kennen ze dit al jaren ...

Wat nu in de EU en in Griekenland gebeurt, is een herhaling van de finaciële wurging die door het IMF en de Wereldbank aan Latijns-Amerika en Afrika is opgelegd. Over deze instellingen heb ik het hierboven niet gehad, maar dat zij nu ook in Europa hun Structurele Aanpassingsprogramma's kunnen opdringen is een teken aan de wand.

Die verdoemde programma's waren een compleet fiasco voor de bevolking maar een bonanza voor een kleine toplaag ter plaatse en voor de grote bedrijven en banken hier. Dat ze hun superwinsten daarna hebben belegd in financiële operaties die tot de huidige crisis hebben geleid, is een ander verhaal.

De Grieken zouden best eens te rade gaan bij de bevolking van de landen die dit al eens hebben meegemaakt. Een simpele vergelijking tussen die landen die er zijn uitgeraakt en zij die nog steeds diep in de problemen zitten kan al veel verhelderen.

Niet het eerste referendum over een hulpplan

IJsland is dan wel geen lid van de Europese Unie. De problemen daar zijn ook niet helemaal te vergelijken met die van Griekenland. Maar in ieder geval, ook de IJslandse regering vroeg de bevolking een oordeel over een reddingsplan. De IJslanders hebben dit verworpen. En kijk, ze zijn dan wel nog niet helemaal uit de problemen maar in ieder geval zijn ze er sindsdien heel wat op verbeterd. En de wereld is niet vergaan ...

De echte bezorgdheid gaat over iets anders

De financiële markten zijn eigenlijk niet zo bezorgd over de resultaten van een Grieks referendum. Vroegere referenda in Frankrijk en Nederland over het nieuw verdrag van de Europese Unie werden toen ook verketterd. Men heeft het verdrag daarna toch gewoon ingevoerd.

De financiële markten zijn er eveneens gerust in dat dat nu ook in Griekenland zal gebeuren. Wat hen verontrust, is iets heel anders. Ze maken zich er zorgen over dat het Griekse initiatief de zin van de Europese bevolking gaat aanwakkeren om opnieuw meer democratische inspraak te eisen.

De laatste jaren werd er nog nauwelijks gesproken over het 'democratisch deficit' van de Europese Unie. Dit referendum dreigt dit debat terug actueel te maken. Dat is reden voor echte bezorgdheid.

Er kan nooit genoeg democratie zijn, luidt de titel van dit artikel. Er is echter nog nooit 'genoeg democratie' geweest in Europa. Het wordt tijd dat we gaan eisen dat 'economie' terug een 'middel' wordt en geen doel op zichzelf is.

Het enige doel van een maatschappij is het algemeen welzijn. Niet meer of niet minder. Daar gaat de strijd van de Grieken over. Het is ook onze strijd.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.

reacties

16 reacties

  • door chris crombez op donderdag 3 november 2011

    Het einde van W.O. II was inderdaad het begin van onze welvaartstaat. De olie heeft dan ook rijkelijk gevloeid. Olie is gratis arbeid, olie is gratis voedsel, olie is de sleutel geweest voor onze sociale verzorgingsstaat. Nu de bronnen beginnen af te kalven en we deze bovendien nog moeten delen met de rest van de wereld, zal het veel minder zijn voor ons, de massa, die het vroeger zo goed had. Dat is een fysieke wetmatigheid. We hadden het kunnen vermijden door in de jaren '70 na de eerste oliecrisissen ons te beginnen voor te bereiden op het post-olie tijdperk. Jammer genoeg verkozen we oorlog te voeren voor de olie in plaats van een industriële omwenteling. Een kleine elite had daar immers belang bij. De massa in het westen heeft nooit geprotesteerd tegen deze oorlogen omdat ze het relatief goed had.

    • door Lode Vanoost op donderdag 3 november 2011

      Beste,

      Er zit zeker een kern van waarheid in je betoog, meedrijven met de stroom zolang het goed gaat ... we hebben het allemaal een beetje in ons. Maar het is toch iets gecompliceerder dan dat. Je vermeldt het zelf al, er is een kleine elite die er belang bij heeft dat de dingen nu gaan zoals ze gaan. Aan ons om te beslissen of we die nieuwe feodaliteit in een modern kleedje gaan aanvaarden of niet.

  • door Helene P op donderdag 3 november 2011

    Ja, je voelt je bijna in een nachtmerrie bij ieder journaal als eindelijk het moment komt waar je al rillend op zat te wachten: God en zijn toorn of welwillend glimlachje komt op het scherm in de vorm van de Beurs cijfers vd dag. Wij stemmen dus om onze vertegenwoordigers te kiezen bij het Hof van die God. Voor de rest kun je alleen hopen op zijn 'welwillendheid' die uiteraard onbestaand is, want Hij ziet ons niet staan.

    Wat het Grieks referendum betreft, nog tot ongeveer 'n week geleden maakte men zich ongerust over een 'sociale ontploffing/uiteenspatting' in Griekenland. Ik dacht dus dat Papandreou gewoon vond dat hij dat niet kon riskeren en dat hij dus alleen een dergelijk besparingsprogramma kan uitvoeren als hij het 'volk' kan overtuigen om met hem mee te gaan. Dat lijkt mij een basisgegeven van democratische politiek in tijden van bittere pillen. Je kunt zeggen dat zulke democratie dus niet meer bestaat of liever niet meer kan bestaan kan omdat God-de-financiële-markten zijn staatsgreep is gelukt. Maar zoals in iedere dictatuur hoef je daarom nog niet bereid te zijn om het democratisch ideaal op te geven! Hoe kunnen we onze politici serieus terugfluiten? Ondertussen zit je toch nog met dat Griekse referendum. Natuurlijk kan dat uitkomen op manipulatie. Want je vraagt je af of de Grieken echt een alternatief hebben anders dan 'ja' stemmen? De 'straf' lijkt immers nog bitterder dan Europa's 'pil'. Zo draai je rond in cirkels. Of heb ik het mis, Lode?

    • door Adrien Verlee op donderdag 3 november 2011

      We hebben niets om ze bang te maken. Voorlopig toch niet. Voor we dat bereiken zal het organisatie, organisatie en nog eens organisatie vragen. Een zwakte van Links. http://www.dewereldmorgen.be/artikels/2011/10/17/een-sociaal-investeringspact

      Tenzij ze bang worden van hun eigen beleid, zoals Papandreou - naar men zegt - het eigen leger niet kon vertrouwen.

    • door Lode Vanoost op donderdag 3 november 2011

      Beste Helene,

      Toen boeren zich verenigden om de feodaliteit te bestrijden leek hun strijd hopeloos. In onze geschiedenisboeken wordt dat nog altijd meewarig en volledig ten onrechte de 'boerenopstanden' genoemd. Toen de abolitionisten opkwamen tegen de slavernij leek hun strijd hopeloos. Toen de burgerrechtenbeweging in de VS in de jaren 1880 begon (!) leek hun strijd hopeloos. Vlak na de oorlog werd de vraag voor onafhankelijkheid van de kolonies nog weggelachen. Wie zich alleen maar wil inzetten voor een strijd waarvan hij zeker is dat hij/zij ze zal winnen, zal zich nooit voor iets inzetten. De wereld is vandaag anders omdat duizenden, miljoenen aan de kar trokken, ook al hadden ze quasi nihil hoop dat het een verschil zou maken. En ja, soms is het resultaat van een strijd niet wat je ervan verwacht had, dat weet men in Afrika maar al te goed. Dat is echter geen reden om te zeggen dat de strijd tegen het kolonialisme zinloos was.

      Telkens weer wordt die strijd door de machthebbers voorgesteld als zinloos, er was geen alternatief, dit of de chaos. dat probeert men ons ook nu wijs te maken. Ook nu weer. De euro of de chaos. Alsof de EU niet groot geworden is toen de euro nog niet eens bestond. Ik wil het einde van de euro niet, maar dat is geen doelstelling op zich. Welvaart is een doelstelling. Als de Europese staten het in 1945 met lege staatskassen en een vernietigd industrieel apparaat wel konden, waarom dan nu niet. Dit is geen kwestie van gebrek aan alternatief. Hier zit een weldoordachte ideologische keuze achter. Aan ons om die te ontmaskeren.

      Soms moet je voor iets gaan zonder dat je zeker weer of het wel zal lukken. Dat is niet 'in cirkels draaien'.

      Graag bereid om er samen met jou aan te werken.

      Lode

      • door Helene P op vrijdag 4 november 2011

        Natuurlijk ben ik het 100% met je eens, Lode, dat weet je wel. En probeer er op mijn nu wat stille, meer gelokaliseerde maniertje ook aan te werken.

        Mijn vraag van de 'cirkels' verwees naar de gebruikelijke dilemmas in concrete situaties van beslissingname. In grote lijnen weten we wat we willen afbreken en volgens welke principes we willen opbouwen. Maar mijns inziens zijn die lijnen momenteel té schetsend, té algemeen. Als we op grondniveau aankomen, als onze politici een beslissing moeten nemen en/of wij de kans hebben om een concreet alternatief voor te stellen, dan lijken vaak óf de schaakstukken rond de beslissing belegerend opgesteld te zijn (zoals in dat nu afgelaste Griekse referendum) óf valt onze mond open bij gebrek aan verbeelding. Maw de concrete alternatieven zijn of lijken al tevoren bepaald en houden geen van allen een belofte van diepe verandering in. Kijk bijv; nu heel concreet naar de budget-opties van onze federale onderhandelaars. Al zouden rond de tafel alleen echte linksen zitten, dan nog waren de constraints min of meer dezelfden. Je kunt dan alleen 'accenten' aanbrengen, het ene bevoordelen over het andere. (Daarmee zet je wel een lijn uit in een bepaalde richting, als je maar weet waar die op langere termijn toe leidt en of je die vast kunt houden, anders is het sleutelen aan de machine.) Toch moet je in het concrete beginnen, willen of niet. Of neem de nationalisatie van Dexia onder zulke katastrofale omstandigheden. Je kunt zeggen: ok, nu hebben we een publieke bank en gaan we daarmee aan de slag. Prima. Maar wel even kijken hoe het zit met die 60 miljard in de 'bad bank' waarvoor we garant staan. Die kunnen ons mooie plannetje tot een nachtmerrie maken.

        Tenzij... we meer idee hebben van strategie op lange termijn en vandaaruit van het concrete. En dat hebben we blijkbaar niet, we blijven vooral steken in wat we niet meer willen, het negatieve dus. En dat geldt zowel voor centrum-links als voor links. Dwz het 'bestaand socialisme' van een URSS of ook Cuba, Noord-Korea enz heeft toch ook wel zijn forse nadelen en limieten getoond. Evenals, op andere wijze, de sociaaldemocratie, hoewel die nog altijd een springplank blijkt te zijn door de socialistische idee warm/lauw te houden. In de boerenopstanden wilden de boeren land en daarmee ging ook meteen het hart van het feodale systeem eraan. Het einde van het kolonialisme heeft in Afrika precies daarom heel veel negatieve gevolgen gehad die je kort zo kunt uitdrukken: politieke macht betekent weinig zonder economische macht. (In Congo nog verergerd door het gebrek aan geschikte staatsstructuren en dan de ineenstorting van de Staat.) Niet dat de eerste stap van politieke vrijheid niet al heel belangrijk was en is, maar van een omwenteling wég van het kolonialisme/imperialisme kun je toch niet spreken, althans in Afrika. De Abolitionisten en mensen- en civiele rechten in de USA waren zeer moeilijke (nog altijd niet helemaal voldongen) campagnes met prachtige resultaten. Maar deelcampagnes, ze hebben het 'systeem' slechts gedeeltelijk veranderd, je zou bijna zeggen: alleen 'aan de rand'. (Want slavernij werd in het Westen anti-economisch zoals ook de kolonisatie en zelfs de apartheid ook op den duur anti-economisch werden.) Maar ze hebben de mentaliteiten veranderd en daar kun en moet je op voortbouwen. Als overtuigde socialiste weet ik eigenlijk niet goed wat we precies in de plaats van het huidige systeem niet alleen zou wíllen, maar kúnnen zetten. Er zijn mensen die goed vorderen in die reflectie, met name degenen die op het terrein werken met kleine stapjes tegen een groot achtergrondscherm van waar ze naar toe willen. Die achtergrond blijft vaag, maar hier zijn we zelfs dáár niet aan toe. We leuteren vooral, verwerpen en dromen; we kijken nauwelijks wat die mensen met kleine stapjes doen, tenzij ze een hele grote bek opzetten die ons imponeert... (Ik denk bijv aan Brazilië, Bolivia, ook Zuid-Afrika, en o.a. India, China hoewel ik Azië niet echt volg.) Hoewel veel mensen hier hard werken om althans het 'systeem' af te remmen en verworvenheden te behouden. Daarmee beginnen steeds meer mensen ook te zien dat het huidige systeem niet onontkoombaar is, dat is een belangrijke mentaliteitsverandering.

        Maar dat belet niet mijn zorgen over bijv. het altermondialisme of wat er van overblijft . Ik ben heel opgewonden over alle protestbewegingen in de wereld, iets beweegt en stimuleert grote aantallen boze mensen, ze overkomen hun passiviteit, de mentaliteiten veranderen (hopelijk want er zal ook een terugslag komen). Maar natuurlijk kom je er alleen met verontwaardiging en 'occupy' niet. De 'tegenstanders' denken al heel hard na hoe ze aan dat 'sentiment' tegemoet kunnen komen zonder het systeem te laten kantelen. En die kerels doen dat strategisch, concreet en met de lange termijn in zicht, ze zijn dus een flinke stap voor! We moeten dus hoognodig toe naar het concrete, ook al is dat misschien niet het hart van het systeem. Zoals bijv de jongeren in Chili vooruitkomen door op de eerste plaats massaal te vechten in de onderwijssector waar ze wél weten wat ze concreet willen en (hopelijk, zij het gedeeltelijk) kunnen bereiken. En daarmee komt er een vooralsnog kleine mentaliteitsverandering want mensen voelen hun macht. (maar ook die zijn er nog lang niet...) Mijn vraag kun je dan herformuleren: wat doen we als we in het concrete in een dilemma blijken te zitten zoals zo vaak voorkomt? Zelfs in 'cirkels' waarbij het ene alternatief bijna even slecht is als het andere? Daar zijn we hier absoluut niet goed in, lijkt mij.

        • door Adrien Verlee op vrijdag 4 november 2011

          Lode stelt het probleem van de tijdschaal. Hélène het probleem van het concrete in de tijdschaal. Het sluit alvast elkaar niet uit. En er is een goede referentie hiervoor. Kijk maar bij Marx, over de Parijse Commune. Tik "schoot" in en je beland zo bij de betreffende passage. http://www.marxists.org/nederlands/marx-engels/1871/1871burgeroorlog.htm

          De vraag is: wat blijft, wat is de waan van de dag. Er gaan er zijn die het alweer fout begrijpen of niet akkoord gaan, maar Marx en Engels hebben weinig gesteld (expliciet) over ontologie. En juist daar zit een deel van de verklaring. Laat mij nu maar stellen dat mensen vrij willen zijn en een rechtvaardigheidsgevoel hebben. Deze twee zijn bepaald volgens het moment en de productiewijze waarin mensen hun leven moeten winnen.

          Op de boekenplank hier, staat nog een oud boek van Wertheim, "Evolutie en revolutie". Een vd besluiten uit dat boek: een algemeen fenomeen in de omwentelingen, is het ervaren onrecht van belastingen, zo deze gebruikt worden om een achterhaalde en verstikkende economische organisatie (door uiteraard de hegemonische klasse) van zuurstof te voorzien.

          In die situatie komen de twee assen (vrijheid en rechtvaardigheid) samen, wat dynamiet geeft.

          Een ander punt is: hoe gaan we om met dat wat blijft. Lessen uit de Sovjet-Unie en anderen? Werken, en hard werken zal nodig blijven. De productiviteit zal er moeten staan. Om juist vrijheid en recht te hebben. We zullen ook een flink pak minder strak (of dom?) moeten denken. Zoals bv. tegen de markt zijn omdat het een markt is, het punt is dus: hoe ga je om met de markt.

          De kapitalistische productiewijze laat ons deze waarheid dag op dag zien! Ze zijn niet vies van planning (ze moeten trouwens plannen, willen of niet), maar ze gaan er natuurlijk mee om op hun wijze en tegen het algemene belang. Een prima tekst over planning: http://www.marxists.org/nederlands/mandel/1986/1986planning.htm

          Hélène spreekt over de Boerenopstanden. Wel, vaag herinner ik mij toch dat Engels, of Marx, de Duitse boeren een veeg uit de pan gaf omdat zij de emancipatie weigeren en kiezen om te schuilen bij de onderdrukkers. Dat dit hun beter uitkwam, dat schuilen. Ons denken staat - op abstract niveau - lichtjaren verwijdert van vele mensen, per definitie moet we dus aansluiting en een vertaling vinden van wat we willen communiceren. Dat kan vanuit de zucht naar vrijheid en rechtvaardigheid, die contemporain gegeven is. En we dienen goed te kijken naar die "nieuwe elementen van de nieuwe maatschappij", om de parameters op te bouwen om die nieuwe maatschappij, ONZE maatschappij te laten zijn.

          • door Helene P op zaterdag 5 november 2011

            Goede referenties en een heel theoretisch betoog! Ja, ik had laatst hier op DWM een nogal harde discussie over het verlangen naar vrijheid, dit ivm Cuba... Je zag hetzelfde in de DDR toen 'De Muur' viel: vadertje Staat kon nog zo goed voor de burgers zorgen, ze wilden wél vrij zijn om aan de andere kant van de grens te gaan kijken. Dat was dus één van de elementen van waanzin in het 'bestaand socialisme' in de URSS en Oost-Europa: het 'ijzeren gordijn', of meer in het algemeen: het nijpende gebrek aan vrijheid. Ook ging een deel van de rechtvaardigheid erbij tenonder, met name ivm de vrijheid van meningsuiting. Wat de markt betreft, wordt het nu toch wel vrij algemeen aangenomen dat ook dat een fundamentele fout was van het systeem: de markt blijkt sinds prehistorische tijden de normale manier van uitwisseling tussen mensen te zijn. Dus heb je gelijk, je moet de nadelen en uitwassen van de markt eruit halen (door hegemonie, monopolie, machtsmisbruik, speculatie en alle andere vormen van vervorming van het marktprincipee te bestrijden), niet de markt zelf. Wat de boeren betreft, geloof ik dat Marx en Lenin helemaal op het verkeerde spoor zaten. (Zie de hele koelak-kwestie.) De Chinezen hebben dat al anders aangepakt. Maar de ideeën van Marx hierover blijven een probleem in huidige post-feodale en/of post-koloniale transformatie. Progressieve regeringen wantrouwen de boeren nog altijd. Ze willen ze organiseren in productie-coöperaties waarvan de meeste kleine boeren niet willen, m.i. terecht. (Dit in tegenstelling tot coöperatieve inkoop- en verkoop.) Maar dan kom je dus aan bij privé grondbezit - of minstens langdurige concessies van landbouwgrond in staatsbezit - hetgeen in de klassieke marxistische theorie afgewezen wordt. Eén basisfout van die Marxistische zienswijze van grondbezit is dat land, landbouwgrond, door kleine boeren in familielandbouw niet gezien wordt als een 'commodity'. (Ik heb geen referentie bij de hand) In hun denken is het wél een productiegoed, maar geen kapitaalgoed. Concreet gezegd: ze wegen nooit de rentabiliteit af naar de geldwaarde van hun land. Het komt namelijk vaak voor dat een kleine boer méér en stabieler inkomen zou kunnen krijgen uit de rente van het kapitaal als hij zijn land verkoopt. In kapitalistische termen handelt de boer dan dus oneconomisch - of 'tegen-economisch' als hij zijn land niet verkoopt maar er op doorzwoegt ondanks alle onzekerheid van oogsten, klimaat enz. De rationale van de familielandbouw is dus anders dan de kapitalistische maar ook dan de feodale. Maar daarom niet minder rationeel... want landbezit is veel meer dan de geldwaarde en permanenter, zekerder. (Je gaat hier ook toe naar zaken als sociale waarde, onafhankelijkheid, onwil om arbeidskracht te 'verkopen' enz.) Het is echter niet waar dat die boeren 'schuilen' bij feodale heren, noch dat ze zelf neigen naar feodale verhoudingen. Maar de marxistische theorie is uiteraard gebaseerd op het kapitalisme en wordt geacht een post-kapitalistisch alternatief te zijn. Waarvan de sociale orde nog steeds gebaseerd is op een productiewijze die veel gemeen heeft met het kapitalisme, wat ook het Staatskapitalisme werd genoemd. Aangezien de rationale van kleine boeren zowel buiten dat industriële denken als het feodale valt, wisten ze niet wat ermee te doen, verweten hen een onwil tot 'emancipatie', een 'koelak' mentaliteit enz enz. Je kunt dus wel zeggen dat ook dat te maken had met het vrijheidsdenken, de waarde van het individu (niet noodzakelijkerwijs met het hedendaagse kapitalistische egoïsme) en andere traditionele socialistische basiswaarden die het 'bestaand socialisme' helaas over het hoofd zag, met alle katastrofale gevolgen vandien. Ook blijkbaar in Cuba trouwens, ik heb onlangs gelezen dat de suikerproductie nu helemaal in handen gegeven is van multinationals! Want van productiviteit was er niet veel meer over... Anderzijds werd in andere landen aangetoond dat kleine boeren, bijv. na een grootschalige landhervorming, in feite productiever zijn en betere kwaliteit produceren dan grootschalige landbouw! Zo zie je maar weer... Dogma's leiden nergens toe.

            Er bestaat trouwens ook een zogenaamde 'libertaire' linkse stroming die , net als de kleine boeren, zich verzetten tegen van het verplichte verkopen van je arbeidskracht. Maar juist doordat die uit het kapitalistische dwangvest willen treden, zijn ook de linkse partijen er zeer huiverig voor! Zie Prof Van Parys vd UCL en alle literatuur over het Basic Income Grant, het basisinkomen voor allemaal als sociale zekerheidssysteem. In ontwikkelingslanden zou dat een overleefbasis voor iedereen verschaffen en lijkt mij zeer positief. (Brazilië voert het bijv. geleidelijk in.) Maar in Westerse landen krijgt het dus een 'libertaire' betekenis, vandaar de weerstand ertegen. (Stel je voor: je mag dan levenslang 'werkloos' zijn als je dat wilt en met de basistoelage plus misschien een groententuintje wil leven! Dat mag toch niet!!)

            Wertheim was heel goed. Wil jij nu een belastingstaking voorstellen? :=)

            • door Adrien Verlee op zondag 6 november 2011

              Toch nog een kleine reactie, gezien de nood aan een concreet punt. Op je andere punten, Hélène, ga ik niet of nauwelijks in. Zo bv. ben ik er geenszins uit wat betreft het basisinkomen. Over eigendom en boeren, zeer interessant, maar nu te gecompliceerd om er hier over te praten. Zeker als je dan ook nog het onderscheid wil gaan maken tussen bezit en eigendom. Mensen verwarren die twee verschillende categorieën, maar voor en tijdens (en een beetje erna) Marx' tijd was dit een punt (en het verschil tussen bezit en eigendom) van aandacht. Ik denk dat we opnieuw dit moeten bekijken.

              Wil dus eerder ingaan op die belasting als motiverend element in omwentelingen. Dit in relatie tot dat "nieuwe halen uit het oude", à la Marx. Belastingen zijn functioneel voor de gemeenschap, om haar apparaat werkend te houden; maar eveneens zijn belastingen herverdelend. Wat veel mensen jammerlijk vergeten of gewoonweg niet weten. Het neoliberale vergif helpt hier ook niet natuurlijk. Het afbreken van de Staat (minder belastingen) kadert in hun planning om de (in hun ogen) verouderde productieverhoudingen te moderniseren, maar op een geprivatiseerde wijze (dankzij de huidige technologische explosie qua informatica).

              Volledig belastingloos zal de Staat niet kunnen zijn, waar nu echter de strekking is die belastingen te organiseren in functie van de private kapitaalsbelangen. Dus de gemeenschap komt later. Dat is het nieuwe halen uit het oude, maaaar volgens de behoeften van de kapitaalsgroepen. Waar wij het nieuwe uit het oude moeten halen, vanuit onze wetenschap dat deze wijze van kapitalistisch produceren een kwalitatieve andere planning vereist.

              Nu. Er is fraude, belastingontwijking, fiscale paradijzen, ... Laten we als Linkerzijde gaan voor allereerst het uitroeien van die fraude, maar volhoudend gaan. Niet een jaar campagne en dan wat anders. Dus als hoofdpunt en over meerdere jaren er de tanden inzetten als een buldog (als bijna een single issue partij). De vasthoudendheid zal vast beloond worden en geeft tegelijk een platform om andere dingen te vertellen. Al zeker het punt: hoe moet dat geld besteed en verdeeld worden?! Om zo het nieuwe te bevrijden van het oude.

  • door Kris Anon op donderdag 3 november 2011

    Prachtig artikel, je verwoordt op een heldere en directe wijze precies hetgeen ik hier zelf ook over denk. Bovendien plaats je het ook nog eens mooi in een historisch perspectief. Tip voor zij die zich er nog meer over willen inlezen: The Shock Doctrine van Naomi klein (een hele kluif) of Indignez-Vous vans Stephane Hessel (meer een manifest).

  • door Tom V. op donderdag 3 november 2011

    Mooi verwoordt Lode. Wat me opvalt is dat men steeds minder moeite lijkt te gaan doen om het totalitaire karakter van het (casino-)kalitalisme en het neoliberalisme te verbergen. Sommigen - zoals het vb. van Tegenbos - lijken die democratische waarden plots niet zo belangrijk meer te vinden.

    Ik kan me ook niet van de indruk ontdoen dat diegenen die voluit de besparingsdogma's en de EU-plannen onderschrijven, vaak ook diegenen zijn die hier in eigen land er ook weinig moeite mee hadden dat de staatshervorming tot een 'verarming' van sommige deelgebieden zou leiden. Ook toen durfden sommigen zonder blikken of blozen claimen dat 'ze' (= de Walen) maar moesten accepteren dat 'ze' zouden verarmen. Met het Griekse verhaal is het net hetzelfde. Alsof we allemaal op een eiland wonen en een ramp bij de buren voor ons totaal geen gevolgen heeft. Man, man, soms vraag ik me af of we de voorbije millenia als mens eigenlijk iets geleerd hebben?

  • door jacquet yves op donderdag 3 november 2011

    Dat Van Eetvelt een extreem rechtse rakker is weet iedereen zo onderhand dat hij ceo.blijft van een zelfstandige organisatie is des te verwonderljiker weten die dan niet beter dat ze vooral leven van loontrekkenden over wie die ceo.regelmatig denigrerende uitspraken doet.Daarom koop ik al geruime tijd niet meer bij die kleine zelfstandigen het zijn toch allemaal rechtse rakkers.

  • door Max 13 op donderdag 3 november 2011

    Het spelen is al voorbij; het is immers al een flinke globale bosbrand. Door de eeuwen heen zijn er vaker dit soort crises geweest. Probleem is dat de huidige regeringsleiders alleen 'binnen-de-box' kunnen denken, oftewel binnen het huidige monetaire systeem, waar bij de enige brandblusser een vat met olie is.En Griekenland zelf, wordt alleen maar gebruikt om de balans van de banken (renteloos) te spekken. Legale bankroof op de belastingbetaler.

    • door Mborik op vrijdag 4 november 2011

      Sorry hoor, maar nu denk je toch zelf nogal binnen je eigen box, naast het mondiaal financiëel systeem is Griekenland (zijn regering en een deel van de bevolking) toch ook zelf schuldig aan hun crisis. Al die grote rederijen die onder Griekse vlag varen betalen amper belastingen, maar ook ambtenaren die loon ontvangen zonder te werken... Zowel rijk (veel meer natuurlijk) als arm heeft kunnen profiteren van een corrupte regering. Ik moet ook niet jaren lang meer geld uitgeven dan ik heb. Wie schulden heeft (individueel of als land) wordt heel hard aangepakt, wordt onder voogdij geplaatst Voor het grootste deel sluit ik mij aan bij de inhoud van dit artikel maar ik vind dat de wereld morgen genuanceerd moet proberen zijn, verschillende kanten van een probleem belichten, anders is ze in hetzelfde bedje ziek dan andere media.

  • door Roos Mavrikou-Zevenhuizen op vrijdag 4 november 2011

    Zoals de Grieken zouden zeggen BRAVO. De auteur van dit artikel snapt hoe de zaken in elkaar steken. Helaas luisteren degenen die over ons lot gaan (ik woon met mijn gezin in Griekenland) niet naar deze geluiden. Zij gaan door met hun praktijken die ervoor zorgen dat Griekenland en uiteindelijk ook Europa hun ondergang tegemoet gaan. Ik heb een boek geschreven waarvan ik hoop dat men het gaat lezen, want het belicht de crisis van een hele andere kant, waaronder die van de bevolking. 'Een 'vreemde' kijk op Griekenland'. Dit is onze strohalm, voor mij het enige waardoor ik nog blijf hopen

  • door winfried heinrich huba op vrijdag 4 november 2011

    ik weet het niet zeker: maar misschien moeten we onze macht als consumenten eens uitspelen en overal Griekse producten eisen. Een omgekeerde boycot. Er zullen natuurlijk ook de 'verkeerde' Grieken van profiteren, net zoals bij een boycot het 'brave' deel van de bevolking mee lijdt.

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties