Bij DeWereldMorgen.be schrijven we niet voor de clicks.

We maken media voor een betere wereld.

Samen met vele vrijwilligers en burgerjournalisten.

Om dit te blijven doen hebben we uw steun meer dan nodig!

Steun onafhankelijke media!

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu
Opinie

Welkom in de neofeodale 21ste eeuw

De wereld is in de greep van een financiële crisis. Staten en overheden moeten dringend besparen op sociale voorzieningen, aldus het mantra van de ideologen - ook wel eens economen genoemd - in de massamedia. Zo eenvoudig is dat, toch? Of is er wat anders aan de hand?
dinsdag 16 augustus 2011

Het geld is op

Het is al overheidsschuld wat de klok slaat. Regeringen moeten dringend bezuinigen op hun uitgaven, de overheidsadministratie moet inleveren, de sociale zekerheid is te duur, de pensioenen worden onbetaalbaar.

Het ene land na het andere komt in zwaar weer terecht. Wie er de analyses van de ‘degelijke’ economen in de massamedia op naleest, kan er niet naast kijken. De komende generaties gaan het nog hard te verduren krijgen. Het geld is namelijk op.

Het echte doel: afschaffing van de sociaal-democratie

Oh ja? Ik verwijs hier graag naar de vele tegenstemmen die o.a. op deze site tegen de stroom van de heersende gedachte ingaan. Ik ga die analyses niet herhalen. Er is immers meer aan de hand dan alleen maar de bezorgdheid over de financiële balansen van de overheden. Of liever, er is volgens mij iets anders aan de hand.

Het sociale contract vervangen?

Ik denk dat het niet om financiën gaat. Vandaag is een proces bezig dat mikt op een afschaffing van het sociale contract dat sinds de Tweede Wereldoorlog in West-Europa is gegroeid tussen bevolking en overheid. Dit proces heeft als einddoel de vervanging van dit model door een nieuw.

De term neoliberalisme is al een tijdje in zwang om die evolutie te kenschetsen. Vanuit de VS heeft ook de term neoconservatisme ingang gevonden. Er is een derde term die meer en meer begint op te duiken en die volgens mij beter de lading dekt: neofeodalisme.

De rol van de overheid

De crisis van de jaren ’30 en de vernietiging van de oorlogsjaren hebben tot een historisch ongeziene ommezwaai geleid in de rol die de overheid heeft in de vormgeving van de maatschappij.

Gratis of goedkoop onderwijs, gezondheidszorg voor iedereen, pensioenen, infrastructuur… het centrale idee was dat de overheid die dingen zou gaan doen die ze zelf beter kon doen of die de privésector niet wilde doen omdat er geen (of onvoldoende) winsten aan verbonden waren.

Een deel van de overweging was ook dat bepaalde zaken zoals onderwijs en gezondheid niet zomaar consumptieproducten zijn maar fundamentele mensenrechten. In één woord: sociaal-democratie.

Doorbreken van de tegenstelling straatarm-rijk

Er is nog weinig historisch besef bij de jeugd hoe uniek dit maatschappijmodel wel is. Het heeft nooit tevoren bestaan. De successen van dit model zijn onweerlegbaar. Het heeft geleid tot een nooit voorheen geziene welvaart voor grote delen van de bevolking.

Voor het eerst in de geschiedenis van de mensheid waren er landen waar de eeuwige enig bestaande opdeling rijk-straatarm werd doorbroken. Tenminste toch in grote delen van West-Europa en Scandinavië, Canada, Australië en Nieuw-Zeeland. De VS is een ander verhaal.

Dat proces is niet zonder horten of stoten verlopen, en zelfs binnen Europa zijn er landen zoals Portugal, Ierland, Spanje, Griekenland, Groot-Brittannië (!) waar de tweedeling van de maatschappij nog lang bleef nawerken (en voor een deel nog altijd bestaat). Geschiedkundige processen laten zich nu eenmaal niet netjes opdelen.

Schulden door wie, voor wie, voor wat?

Overheden hebben altijd schulden gemaakt. Dat is niet nieuw. Meer nog, overheden die overschotten hadden werden als slecht werkende overheden gezien. Waar diende een overheid anders voor dan om het belastingsgeld te gebruiken? Bovendien, er zijn nog niet zo lang geleden periodes geweest dat de overheidsschulden veel groter waren dan nu.

Analyse van de overheidsschuld

Ik ga hier niet beweren dat overheidsschuld nooit een probleem zou zijn, integendeel. Voor men dat oordeel velt moet die schuld echter eerst ontrafeld worden. Wat voor schuld, door wie aangegaan, met welke doeleinden, voor welk deel van de bevolking. Schuld is inderdaad meer dan een percent, dan een cijfer.

Een overheid die schulden aangaat om scholen, hospitalen, wegen, spoorwegen, havens aan te leggen is zéér verstandig bezig, zeker (maar niet alleen) als dit in periodes van economische expansie gebeurt. Schulden die aangegaan worden voor de luxe van een kleine elite en een massief repressieapparaat zijn iets heel anders.

Indonesië als voorbeeld

In de Derde Wereld was dat laatste het geval. Het had nochtans anders gekund. Een voorbeeld: onder de Indonesische president Soekarno werden in de jaren ’60 met beperkte middelen (!) voor het eerst onderwijs en gezondheidszorg voor iedereen georganiseerd. Er werden ook loonnormen en arbeidsvoorwaarden bij wet vastgelegd. De man deed dus hetzelfde als wat in Europa gebeurde.

Dat zag de traditionele feodale elite met lede ogen aan. Hun rijkdom was immers gebaseerd op de uitbuiting van ongeletterde armoezaaiers. Ze zouden zelfs belastingen moeten gaan betalen. Quelle horreur!

Ook de Amerikaanse, Nederlandse, Franse en Australische investeerders zagen dit niet graag gebeuren. Het leger werd zwaar gefinancierd en opgeleid door de VS en dat wierp zijn vruchten af. Dat gebeurde onder het mom van de strijd tegen het communisme. Een goed klinkend nobel doel dat de echte bedoelingen goed maskeert is tot vandaag een beproefde methode. (Vervang nu ‘communisme’ door de term ‘terrorisme’).

Na een bloedige staatsgreep kwam militair opperbevelhebber Soeharto aan de macht. De rest is geschiedenis.

Een zelfde verhaal in de Filippijnen en de meeste landen van Afrika en Latijns-Amerika. De gevolgen zijn bekend. Overal zitten landen met een torenhoge schuldenberg die de vorige regimes hen opgezadeld hebben. Er zijn nochtans argumenten genoeg om die schulden niet alleen af te schaffen, maar ze zelfs onwettig te verklaren.

Dichter bij huis

Beeld je even in dat je een appartementje huurt in een woonblok, eigendom van een of andere rijke kerel. Die man gaat immense risicovolle leningen aan, kan die niet terugbetalen en wat doet de bank? Ze laat de man ongemoeid in zijn villa zitten en komt de afbetaling opeisen bij de inwoners van zijn appartementen. Idioot? Dit is wat de Wereldbank en het IMF doen.

Land na land moet besparen op overheidsuitgaven. M.a.w. de bevolking die de betrokken leningen nooit heeft gevraagd en er zeker nooit heeft van genoten, moet alles terugbetalen, met rente.

Twee maten en gewichten

Het idee van de ‘odious debt’, de kwaadaardige schuld die een land niet dient af te betalen, is nochtans een uitvinding van… de VS. Toen dat land de kolonie Cuba van Spanje overnam, besliste de VS dat de schuld van Cuba aan Spanje niet diende betaald te worden, omdat ze door een onwettig regime werd aangegaan.

Dat Cuba dat geld toch niet had en de schuld dus in de praktijk door de VS zelf zou moeten betaald worden, speelde daar uiteraard de hoofdrol in. Vreemd genoeg - of liever heel logisch - werd dat argument niet aanvaard toen Haïti zich zelf van de Franse kolonisator bevrijdde. Er is niets nieuws onder de zon.

Het nieuwe taboe: belastingen als positieve waarde

Waar ooit ‘belastingen’ werden aangeprezen als een sociale bijdrage van iedereen aan het algemeen goed, wordt dit nu gezien als ‘bemoeienis van de overheid’, ‘corruptie en wanbeheer’, ‘ondermijning van de ondernemingszin’, enzovoort.

Ook in de privé-sector

Overheden maken inderdaad fouten, er zijn misbruiken van onze sociale zekerheid, belastinggeld wordt niet altijd even efficiënt besteed, er is corruptie… maar die fenomenen doen zich in veel ergere mate voor in de privésector.

Verbaast het iemand dat de VLD en de N-VA strengere controles eisen op de werkloosheidsuitkeringen, maar de ogen sluiten voor de financieel veel omvangrijkere belastingfraude van de bedrijven?

Hoe verklaar je de absurditeit dat België officieel een van de hoogste vennootschapsbelastingen van Europa heeft, maar de bedrijven in werkelijkheid minder dan de helft van die belastingen betalen? De allergrootste bedrijven betalen zelfs géén belastingen…

Men moet zich goed van de ideologische filters bewust zijn voor men dat proces kan doorzien voor wat het is. De eerste liberaal moet nog opstaan die pleit voor de privatisering van het leger, de politie en het gerecht. Ze zouden wel gek zijn.

Verblind door de mediamachine

De jaren ’60 mogen dan al een openlijk anti-sociaal discours onmogelijk hebben gemaakt, de verdoken anti-sociale argumenten overheersen de massamedia.

Het publiek wordt overdonderd met verhalen over het profitariaat van de onderbuik van de maatschappij. Op dezelfde pagina’s kan je verslagen lezen over de luxueuze levensstijl van de nieuwe adel: rocksterren, acteurs, sportidolen en hun rijke zakenvrienden.

De verdwazing, de verkleutering, de demonisering, de debilisering als norm voor het nieuwe tijdperk. De media als leverancier van desinformatie. De gewone man en vrouw in de straat wordt diep geminacht en is loslopend wild voor de allesverwoestende mediamachine.

Zo verkrijg je dat die man in de straat gaat geloven dat niet de frauderende multinationals maar de werkloze of de Marokkaan in zijn straat de schuldige is van al zijn problemen.

Gelijke stem?

Een van de belangrijkste ideologische filters van de massamedia is de zo geroemde neutraliteit of objectivitiet. Die maakt dat je een gelijke stem geeft aan elk standpunt. De waarheid ligt echter nooit netjes middenin.

Vandaag vindt iedereen het absurd dat je een gelijke stem zou geven aan een voor- en een tegenstander van slavernij. Waarom laat men dat dan wel toe om de sociale onlusten in Groot-Brittannië te verklaren, om maar één voorbeeld te geven?

Of de betrokken journalisten nu al dan niet bewust meedraaien in deze ideologische oorlog tegen de sociaal-democratie is niet relevant. De meeste journalisten zijn waarschijnlijk zelfs van het tegendeel overtuigd. Dat doet er niet toe.

De wereld moet met de concrete gevolgen rekening houden en die zijn duidelijk: de massamedia draaien mee in het neofeodaal project voor de afschaffing van de sociaal-democratie.

Hoe verhinder je andere keuzes: schakel de democratie uit

De economische elites in Europa en de rest van de wereld zijn niet dom. Ook zij kennen de geschiedenis. Afschaffen van de parlementaire democratie is geen optie meer. Militaire staatsgrepen evenmin, dat is trouwens niet ‘efficiënt’ gebleken. De democratie van zijn inhoud ontdoen is wel een mogelijkheid.

De traditionele sociaal-democratische en ecologische partijen hebben ideologisch afgehaakt of zijn electoraal gemarginaliseerd (gevolg en oorzaak lopen door elkaar).

Toch leidt het geen twijfel dat er een electorale reactie zal komen eenmaal de anti-sociale maatregelen hun impact laten voelen. Dat vraagt jammer genoeg tijd. De schade zal ondertussen al geleden zijn. Maar die reactie komt. Het is maar de vraag of de hierboven vernoemde partijen bereid zullen zijn daarop in te gaan.

Democratie te snel af proberen zijn

Een torenhoge schuldenlast is dan ideaal om een terugkeer van de sociaal-democratie langs democratische weg te verhinderen. Het is immers veel moelijker iets terug op te bouwen dat er niet meer is dan iets te beschermen dat er nog is.

Daarom ook dat de economen-ideologen zo hard aandringen op snelle en drastische sociale afbraak. De tegenstand moet op snelheid gepakt worden, anders lukt het niet.

Een grote samenzwering?

‘Belachelijk, u gelooft dat alles een grote samenzwering is’, zo klinkt een regelmatig opduikende tegenwerping. Iemand die dat regelmatig  mag horen is Noam Chomsky. Hij heeft daar het volgend antwoord op: “Samenzwering is het equivalent van een vierletterwoord dat men je naar het hoofd slingert. Het is een manier om te weigeren met jou het debat aan te gaan.”

Is het project voor een neofeodale maatschappij dan geen samenzwering? Wel, is het een samenzwering dat al het water naar de zee stroomt? Is het een samenzwering dat leeuwen antilopen doden? Is het een samenzwering dat alle bedrijven winst nastreven? Natuurlijk niet. Wat nu gebeurt, is de logica van het systeem zelf.

Die logica drijft het kapitalisme naar een nieuwe overlevingsfase. Echt nieuw is die niet, het is eerder een terugkeer naar het model van de Derde Wereld, niet het Afrikaanse of Latijns-Amerikaanse model, maar eerder dat van de VS, dat buiten enkele kernsteden meer en meer op een derdewereldland gaat lijken.

Een weinig sociaal model

De nieuwe feodale elite denkt waarschijnlijk met evenveel afschuw over de oude feodaliteit als u en ik, maar dat neemt niet weg dat de toekomst er niet erg sociaal uit zal zien.

Onderwijs zal in dat model beperkt worden tot topuniversiteiten voor de kinderen van de elite en beroepsonderwijs van lage kwaliteit voor de rest.

Luxehospitalen voor de rijken en voor de anderen lange wachtrijen voor slechte medische verzorging, net genoeg om te gaan werken, niet genoeg om ooit van een gezond oude dag te genieten.

Zeker het einde van elke vorm van sociaal overleg, een totaal verbod op stakingen, slopende arbeidsvoorwaarden, lage overlevingslonen… en massa-entertainment om iedereen zoet en compleet gedesinformeerd te houden.

Eén antwoord: méér democratie, of beter, terug democratie

Er zijn geen mirakeloplossingen. Meer informatie is al een begin. Internetsites zoals DeWereldMorgen.be moeten groeien. Te veel mensen die snakken naar degelijke informatie hebben de weg naar de alternatieve internetmedia nog altijd niet gevonden. De strijd moet immers ook gevoerd worden tegen de massamedia. Zij zijn een onlosmakelijk deel van het systeem.

Als Bolivië het kan...

Zij die beweren dat de strijd hopeloos is, zou ik toch even op het volgende willen wijzen. Bolivië, een van de armste en meest feodale landen ter wereld, heeft enkele jaren terug een indiaan als president verkozen, brutale repressie en een compleet stilzwijgen van de media tot op de dag van de verkiezingen ten spijt.

In Bolivië werden ook grote multinationals buiten gesmeten. In Ecuador heeft een internationale onderzoekscommissie de contracten voor de leningen van IMF en Wereldbank uitgepluisd en vastgesteld dat ze onwettig waren, ook volgens de normen van het Internationaal Recht.

Die landen deden dat in omstandigheden die onvergelijkbaar moeilijker zijn dan hier in Europa. Waarom zou dat hier dan niet kunnen?

Nieuwe, positieve beweging

Of dat nu met een nieuwe politieke partij moet zijn of niet is een open vraag. Ik weet uit persoonlijke ervaring dat dat niet gemakkelijk is en niet per se in de richting gaat die je kan blijven volgen.

Maar in ieder geval moet er een nieuwe beweging opkomen die openlijk pleit voor de positieve waarden van belastingen, sociale bescherming, degelijk openbaar onderwijs, openbaar vervoer, gezondheidszorg…

Voor een deel is dat antifeodaal tegenoffensief al bezig. De Wereld Sociale Fora worden dan wel doodgezwegen, gemarginaliseerd of geridiculiseerd in de massamedia (zouden we ons niet eerder ongerust moeten maken als dat niet het geval was?), hun impact is al voelbaar, tenminste in de schone schijn.

De websites van Davos, IMF en Wereldbank bulken van de goede intenties en sociale betrokkenheid. Keeping up appearances. Dat is maar schijn, maar dat die organisaties zich verplicht voelen die schijn op te houden, toont aan dat ze bang zijn.

Het schept bovendien mogelijkheden. Niets zo eenvoudig als een tegenstrever te wijzen op de contradicties tussen zijn woorden en daden.

Voor niets gaat de zon op

Alles is hier zeker nog niet gezegd. Dat is ook de bedoeling niet. Het is goed te beseffen dat de sociale strijd van vandaag niet uniek is. Sociale rechten werden altijd afgedwongen, ze werden nooit geschonken. En dat is maar goed ook, geschenken gaan nooit zo lang meer als dingen die je zelf verwezenlijkt hebt.

Die strijd zal niet eenvoudig zijn. Maar wanneer was dat wel het geval? Iets doen schept mogelijkheden. Niets doen laat de weg vrij voor het neofeodalisme van de 21ste eeuw. Als we het er over eens zijn dat we dat niet willen en ons bewust zijn van wat we wél willen, kunnen we er aan beginnen.


Lode Vanoost is voormalig volksvertegenwoordiger van Groen! Hij is consultant bij internationale instellingen.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

reacties

22 reacties

  • door Evan vanackere op dinsdag 16 augustus 2011

    Neofeodalisme? Neofeo? Klinkt geweldig, kan je zo verkopen; wat marketing, boekie schrijven, interviewtje geven en hup 't is gelanceerd en ierdereen is er mee weg.

    • door ppeeters op woensdag 17 augustus 2011

      Evan heeft duidelijk de tekst niet gelezen!!! Proficiat voor de tekst, is werkelijk een goede samenvatting van onze sociale afbraak die we dagdagelijks mogen ondervinden.

      • door Evan vanackere op donderdag 18 augustus 2011

        Toch wel

    • door Lode Vanoost op donderdag 18 augustus 2011

      Jammer genoeg moet ik uw ongebreideld enthousiasme temperen. De term is weliswaar nog niet ingeburgerd maar circuleert toch al enkele jaren. ik vind niets uit. Ik wou ook dat u gelijk had over dat boekje. En nee, iedereen is er niet mee weg, integendeel. De spijtige waarheid is dat ook het boekenbedrijf ten onder gaat aan de verkleutering en de massamedia zijn absoluut niet geïnteresseerd om hierover een 'interviewtje' te doen.

      Leeghoofdig nihilistisch sarcasme gaat er echter goed in. U geeft blijk van talent op dat vlak. Stof voor een boekje?

      PS. Voor wie het niet door zou hebben: deze reactie is sarcastisch bedoeld. Wie sarcastisch is over een ander kan daar zelf ook wel tegen zeker :-)

  • door Le grand guignol op woensdag 17 augustus 2011

    Ik heb de indruk dat deze 'sociale strijd', althans op een aantal vlakken, juist wel uniek is en mogelijk speelt dat niet in 'ons' voordeel. Zo heb ik o.a. mijn bedenkingen bij de reikwijdte van het ganse gebeuren. Meer nog: is er op dit ogenblik eigenlijk wel sprake van een 'echte' sociale strijd? De laatste 30 à 40 jaar is het klassenverschil geleidelijk aan, buiten proportioneel, toegenomen . Echter tot op heden blijft de strijd m.i. beperkt tot een vriendenmatch waarbij de rode lantaarn uit Vierde Provinciale D van het kastje naar de muur wordt gespeeld door de 'Allstars' van de 'Corporate Champions League'.

    Lezers van 'alternatieve' nieuwssites - zoals o.a. DeWereldMorgen, Apache, Global Research, The Real News Network, blogs.alternet.org,... - beschikken over een bredere waaier aan (uiteenlopende) informatie en duiding, maar het blijft een relatief kleine, min of meer homogene, groep. De overgrote meerderheid van de bevolking gaat er - vaak zonder argwaan - van uit dat de 'reguliere media' degelijke journalistiek afleveren, terwijl het eenzijdige berichtgeving tot zelfs propaganda betreft. In wezen leidt jarenlange desinformatie tot een soort van 'sociale dementie', i.e. de overgrote meerderheid is zich niet ten volle omtrent de ernst en impact van de huidige situatie bewust - laat staan over 'sociale strijd'-gevoelens te beschikken.

    Internet brengt mensen en opinies schijnbaar dichter bij elkaar: (virtuele) sociale netwerken zijn een 'contradictio in terminis'. Het raadplegen van informatie en reageren op bvb. een blog verschaft de illusie over 'mutual knowledge' te beschikken, terwijl het in wezen (gefilterde) "individual knowledge" betreft. De beste manier om sociaal verzet in de kiem te smoren is via het promoten van internet als communicatiemiddel, i.e. als een sociaal netwerk tussen verschillende personen en liefst voor een lange of zelfs altijd. Het organiseren van een online democratie, belemmert juist de democratische besluitvorming en verkleint de mogelijkheid dat er "mutual knowledge" wordt opgebouwd en gedeeld. Openbare pleinen zouden ideaal zijn voor het vergroten van (onze) "gemeenschappelijke kennis". We zullen die ongetwijfeld nodig hebben, want er durft zo nu en dan al eens 'een onzichtbare gorilla' de revue passeren. [ => Everyday illusions: www.TheInvisibleGorilla.com ] Terug democratie wordt dus evenmin een gemakkelijk opdracht. Temeer omdat men voor 'onze' ogen en zonder 'onze' vertegenwoordiging het democratische beginsel vervangen heeft door New Public Management, i.e. 'Soziale Subjektivität' (Lessenich, 2003), De zo-gezegde vrije markt:

    "is not simply about buyers and sellers, or producers and owners, but about power relationships that are fundamental to the management of democracy. Financial markets are not just about securities but about useful insecurities. These constitute methods of discipline, of reinforcing certain behaviors and discouraging others, of accustoming people to submitting to hierarchies of power, of exploiting the tentative nature of employment—the uncertainty of rewards, pension systems, and health benefits. The union of corporate and state power means that, instead of the illusion of a leaner system of governance, we have the reality of a more extensive, more invasive system than ever before, one removed from democratic influences and hence better able to manage democracy." (Wolin, 2008: 173)

    * Lessenich, S. (2003). Soziale Subjektivität. Die neue Regierung der Gesellschaft. Mittelweg 36, 12(4), 80-93. Retrieved from http://www.his-online.de/zeitschrift/lieferbare-ausgaben/detailseite0/publikationen/mittelweg-36-42003.html * Wolin, S.S. (2008). Democracy incorporated: Managed democracy and the specter of inverted totalitarianism. Oxford: Princeton University Press.

    • door lexmaniac op woensdag 17 augustus 2011

      Correcte en nuttige aanvulling bij het artikel van Lode.

    • door Lode Vanoost op donderdag 18 augustus 2011

      Dank voor de aanvulling. Als ik met dit artikel een aanzet tot organisatie kan geven zou ik dat al heel mooi vinden. Er valt nog zoveel meer over te zeggen. Zie de artikels die ik in 'Lees Ook' bijvoeg.

  • door Kristof Decoster op woensdag 17 augustus 2011

    Interessante blogpost ook in dit verband, onder meer over de analyse van de Parijse prof J-P Fitoussi - zie http://www.thebrokeronline.eu/Blogs/Inclusive-Economy-blog/How-excessive-inequality-undermines-democracy Ook een econoom, maar dan eentje die de moeite lijkt om te lezen.

    • door Lode Vanoost op donderdag 18 augustus 2011

      Dank voor de aanvulling.

      Een van de beste boeken die ik over het verband ongelijkheid en democratie heb gelezen is:

      'The Spirit Level. Why Equality is Better for Everyone'. Richard Wilkinson and Kate Pickett. Penguin Books, Londen, 2009

      http://www.amazon.com/Spirit-Level-Equality-Societies-Stronger/dp/1608193411/ref=sr_1_1?ie=UTF8&qid=1313685303&sr=8-1

      Zonder meer een absolute aanrader. Dat maatschappijen met een grote ongelijkheid tussen arm en rijk zeer slecht zijn voor de armen wisten we al. Maar dat zelfs de rijken in die landen slechter af zijn dan de rijken in landen met minder ongelijkheid verrast toch enigszins. Na lectuur van dit boek begrijp je het beter.

      Zie ook de artikels die ik in de 'Lees Ook' hierboven ga toevoegen.

    • door Lode Vanoost op vrijdag 19 augustus 2011

      Een citaat van de hierboven vermelde J.P. Fitoussi vat het denk ik goed samen: "Over heel de wereld vragen de mensen meer milieubescherming, meer openbare diensten, meer onderwijs, meer gezondheidszorg, meer waardevolle banen, meer economische zekerheid, meer politieke participatie en meer sociaal kapitaal. Dit zijn de bepalende elementen van welzijn. Het is ook hier dat de grote groeireserves van de wereld liggen. Eén les van de crisis en van de Arabische revoluties is dat noch autocratisch kapitalisme, noch marktdemocratie die goederen hebben geleverd".

      Dat zullen ze ook nooit doen omdat ze tegengesteld zijn aan de markt en aan het kapitalisme, m.a.w. het kapitalisme kan nooit overleven in democratie, daarom dus de evolutie naar een nieuw systeem: een moderne vorm van het middeleeuwse feodalisme met banken, multinationals en rijke families als de nieuwe kasteelheren.

  • door Tom V. op woensdag 17 augustus 2011

    Mooi stuk! Vat goed de tijdsgeest en evoluties samen en verbind de verschillende krachten die op elkaar inwerken.

  • door André Bequé op woensdag 17 augustus 2011

    De financiële en daaruit volgende economische crises die we nu al meer dan een decennium regelmatig meemaken zetten inderdaad het naoorlogse sociale contract onder druk. De sociaal-economisch-politieke omgeving is sinds het einde van de 2e W.O. onmiskenbaar drastisch veranderd. Het contract is aan vervanging toe maar de oplossing wordt teveel gezocht in enerzijds aanpassen en bijschaven binnen de destijds opgezette structuren en systemen (wat nog niet betekent dat zowat alles zou moeten worden weggegooid) en anderzijds het kader van de dominante eenzijdige vrije markt economie (die het na de val van de Muur gehaald heeft van het eenzijdige collectivisme).

    De media leveren informatie die door dat eenzijdig kader wordt bepaald. Men kan dat inderdaad desinformatie noemen en als de media afhankelijk zijn voor hun (voort)bestaan van vrije markt ondernemingen zal het nieuws gefilterd en selectief zijn. Alternatieve nieuwssites brengen in principe het nieuwsaanbod weer in een objectief evenwicht maar door hun zwakke(re) financiële posities hebben zij nog lang niet zoveel greep op de publieke opinie als hun tegenhangers. Het probleem dat alternatieve nieuwssites hebben is niet alleen financieel. Ze hebben ook het nadeel dat ze niet naar een uitgewerkte realistische en objectieve maatschappijvisie kunnen refereren. De tegenhangers in de mediawereld kunnen dat wel, niet omdat het gros van de bevolking die vrije markt ideologie in voldoende detail kent maar wel omdat ze door eindeloze herhaling van de vrije markt mantra’s niet anders / niet beter weet. Zolang die mantra’s in de hoofden niet vervangen zijn door een algemeen verspreid neutraal overzicht en inzicht in het maatschappelijke bestel zal het compenseren van de eenzijdige informatie te weinig gewicht in de schaal kunnen werpen.

    Voor een evenwichtige en toekomstgerichte vervanging van het maatschappelijke model moet men beschikken over een denkkader dat het samenlevingsbestel in niet-ideologische termen beschrijft (want die bouwen al bij de analyse en theorie de suggestie in van de richting waarin en de manier waarop de oplossing tot stand moet komen). Het Economische Realiteit Systeem (ERS) – te vinden op WWW.ECREALSYS.ORG - beschrijft de realiteit van het maatschappelijke bestel op een neutrale en objectieve wijze en dringt geen richting op waarin de aanpak van de maatschappelijke opgaven zou moeten gebeuren. Omdat het ERS uitgaat van een inventarisatie van de realiteit in plaats van een idee of ideaal omtrent de werking van het samenlevingsbestel – en dus geen inleving in een wat werkelijkheidsvreemde virtuele omgeving vergt – is het voor iedereen toegankelijk zonder enige vooropleiding. Met het ERS heeft men een referentiekader om niet alleen de volledigheid van het nieuwsaanbod te taxeren maar ook om te formuleren waarover en in welke termen men over informatie wil kunnen beschikken.

  • door Wouter Braeckman op woensdag 17 augustus 2011

    Iets om serieus over na te denken. Waar zijn we in godsnaam mee bezig.

    • door Adrien Verlee op woensdag 17 augustus 2011

      Wanneer was het, 1980, 1990? Toen was er monetaire heibel. Zodanig dat sommige multinationals intern overgingen naar ruilhandel. Indien de monetaire toestand zou verergeren, dan zou het niet onlogisch geweest zijn dat de multinationals - analoog aan het feodalisme - de burcht werd waarrond de mensen zich zouden scharen, uit noodzaak en uit veiligheid. Dus inderdaad neofeodalisme. Dat was althans mij idee op dat moment.

  • door Vereeken Wim op woensdag 17 augustus 2011

    We zien dat de grote massa het spelletje niet doorheeft en lustig meezingt met de massamedia. Dom, maar niet onvergefelijk: het blijven mensen... Het lijkt me nuttig een netwerk op te richten van coöperaties om zo een perfect legale 'parallelle' economie uit de grond te stampen voor alle mensen die deze neofeodale toestanden beu zijn. Ik ben verheugd op deze nieuwssite te lezen hoe er wordt nagedacht over een nieuwe coöperatieve bank. Zelf ben ik bezig met een vzw die ijvert voor de oprichting van een nieuwe coöperatieve energiemaatschappij (www.pajopower.be of www.facebook.com/pajopower). Waar wachten we op om zo onze eigen economie uit te bouwen. Met de kracht van het getal kunnen we dan ook aan groothandelsprijzen kopen en zullen de multinationals op den duur ook rekening moeten gaan houden met een gigantisch internationaal coöperatief netwerk dat misschien zelfs op termijn haar eigen ruilmiddel zal kunnen ontwikkelen zodat het volledig onafhankelijk en vrij van munteenheden zal kunnen functioneren.

    • door Vanoefelen op donderdag 18 augustus 2011

      Een goed idee, werkelijk! U geeft hiermee wel toe dat we meer vrije markt nodig hebben, niet minder.

  • door Vanoefelen op donderdag 18 augustus 2011

    Ik heb het altijd bevreemdend gevonden hoe de sociaal-democratie enerzijds beweert op te komen voor de gewone man, maar langs de andere kant die gewone man blijkbaar intellectueel niet capabel vindt om zijn eigen politieke keuzes te maken. Hoe kan het nu toch, denkt Vanoost, dat het zo duidelijk is wat goed is voor de gewone man, en dat ze het toch niet lusten? In plaats van zelfkritisch te zijn trekt hij dan maar de conclusie: als je beide kanten evenveel belicht, is de gewone man niet in staat om zelf een mening te vormen. De media moet daarom niet neutraal zijn, maar Vanoosts project ondersteunen. 1984?

    • door Lode Vanoost op donderdag 18 augustus 2011

      Het is precies omdat de economische elites en de massamedia beseffen dat de gewone man intellectueel zeer capabel is om zijn eigen politieke keuzes te maken dat er zoveel middelen worden ingezet om hen wijs te maken dat ze met die gedachten alleen zijn. Ook daarom is kritisch en zelfstandig denken geen onderdeel van het onderwijs.

      Om maar een extreem voorbeeld te geven: uit opiniepeilingen in de VS van Gallup en het Brookings Institute (dat zijn géén progressieve instellingen!) blijkt al sinds de jaren '70 dat de Amerikaanse bevolking voor meer dan 70% voorstander is van een Canadian-style gezondheidszorg (het enige systeem waar ze iets over weten) en dat ergens halfweg tussen het model van de VS en dat van West-Europa staat. De gewone man lust dit wel. Daarom ook dat het zo belangrijk is voor de machtigen der aarde om de gewone man onwetend te houden over die alternatieven. De gewone man is wel in staat zelf een mening te vormen. Tijdens het feodaal tijdperk waren de meeste lijfeigenen niet op de hoogte van het bestaan van zoiets als mensenrechten, stemrecht of gewoon het recht om niet zomaar het hoofd te worden afgehakt... al die rechten zijn er toch gekomen.

      'De Media' hoeven inderdaad niet neutraal te zijn. Het zou al veel zijn als slechts een deel van de massamedia projecten als deze zouden ondersteunen. Dan zou de gewone man een echte keuze kunnen maken. Dat is nu niet het geval. Bestaat 1984? Inderdaad! Maar dan wel dat van de tegenstanders van een sociaal rechtvaardige maatschappij.

      De sociaal-democratie heeft in al zijn al bestaande vormen zeker ook fouten en tekortkomingen. Daarom juist bestaat democratie, om de dingen voortdurend aan te passen. Trouwens, de definitieve oplossing bestaat niet. U mag altijd suggesties geven.

    • door Le grand guignol op donderdag 18 augustus 2011

      Ik heb en vind het verontrustend dat mensen steeds vaker de indruk wekken een debat te willen voeren maar er door het verdraaien van andermans argumenten wonderwel in slagen om een mogelijkheid tot constructief debat (eveneens) te verdraaien naar een oeverloze discussie. Voor zover ik kan lezen - ik begin er stilaan aan te twijfelen - heeft Lode Vanoost nergens beweerd dat bepaalde mensen of groepen niet capabel (zouden) zijn om politieke keuzes te maken. Hij heeft het over een gebrek aan kritische informatie dat aan de basis ligt van het probleem. Het is net vanwege dát gebrek aan kritische informatie - laat ons eerlijk zijn: desinformatie en in bepaalde gevallen zelfs platvloerse propaganda - waardoor mensen geen politieke keuzes meer kunnen maken. Ten tweede betekent 'neutraliteit' in werkelijkheid een illusie: vanwege een persoonlijk socialisatieproces alsook vanwege het functioneren ingebed in een bepaalde context, kan er nooit sprake zijn van neutraliteit - mensen functioneren, althans bij mijn weten, toch niet onder een vacuüm-stolp. U bent dus evenmin neutraal!

      Naar mijn mening volgt uw reactie voort uit een discursieve strategie, waarbij u tegelijkertijd de sociaal-democratie onderuit tracht te halen op basis van een - m.i. foutieve - interpretatie betreffende iemands argumentatie. Terwijl u dan goed op dreef bent gooit u ook nog eventjes - tussen de regels - met modder naar de persoon van Lode, om tot slot te alluderen op 1984 - het vraagteken spreekt boekdelen.

      Kortom: u tracht naar mijn mening de inhoud van het artikel, op een slinkse en heimelijke wijze, te hercontextualiseren - oftewel: herkaderen - om op die manier een constructief debat over die inhoud te ondermijnen of zelfs uit te sluiten. Mogelijk door de indruk te wekken het artikel vanuit een wetenschappelijke neutraliteit te benaderen. Nu is er niets mis met een - al dan niet wetenschappelijk - beargumenteerd betoog, maar dat kan men wel zeggen van een (verdoken) ideologisch vertoog dat zich op basis van een gesuggereerde 'neutraliteit' boven elke vorm van kritiek verheft - of liever: tracht te verheffen.

    • door Lode Vanoost op donderdag 18 augustus 2011

      Om u een idee te geven van wat er kan, zelfs in het paradijs van het neoliberalisme - excuseer, in het land van de neofeodaliteit - lees wat er gebeurt in de Amerikaanse staat Vermont, wanneer de gewone man een echte keuze krijgt. Klik op het artikel 'Er gebeuren ook goede dingen in de VS' hierboven in de link van 'Lees Ook'

      • door Le grand guignol op donderdag 18 augustus 2011

        Wat er in Vermont gebeurt is inderdaad een mooi voorbeeld van de wijze waarop mensen - van onderuit en met (een beetje) hulp van boven - daadwerkelijk, als collectief, zaken in de positieve zin kunnen veranderen. Ik merk echter een (potentieel) probleem, meer bepaald naar de opvoeding en het onderwijs van onze kinderen toe. Alle goede bedoelingen alsmede (onbaatzuchtige) inzet van opvoeders, sociaal werkers,... ten spijt, staat er een jongere, doch ontzettend kwetsbare, generatie te popelen om te ontbolsteren. Jammer genoeg zijn die 'lotgenoten', algemeen genomen, onvoldoende gewapend om de onzin, waarmee ze dagdagelijks om de oren geslagen worden, adequaat te kunnen bekampen. Naar mijn mening is het beleid op vlak van educatie, pedagogiek,.. - eigenlijk het beleid (i.e. het 'policing') 'tout court' - rechtstreeks voor deze 'brain drain' verantwoordelijk - en dat in een 'competitieve kenniseconomie'! Desinformatie en propaganda uit hoofde van de overheid worden dan ook terecht, door de VN, beschouwd als een vorm van criminaliteit en onderdrukking.

        Zonder degelijke informatie - en kritisch beoordelingsvermogen - lopen pedagogische projecten het risico om 'empowerment' - onbewust - te vertalen naar 'dispowerment through soft enforcement'. Een mooi voorbeeld hiervan vormen de 'Kompetenz Agenturen' in Duitsland (cf. Hartz IV): jongeren uit kansarme gezinnen worden, o.a. in functie (ten dienste) van de arbeidsmarkt, op 'pastorale' wijze begeleid door een 'leger' sociaal werkers, die bij uitbreiding het ganse gezin 'onder handen nemen'. Wat aanvankelijk moest doorgaan voor een emancipatieproject blijkt in de praktijk enkel de ongelijkheid te versterken en re-produceren - onder (zachte) dwang t.g.v. de mogelijkheid tot sanctionering door de overheid: 'Bildungsökonomie' wordt 'Ökonomisierung der Bildung' en (achtergestelde) ouders en hun kinderen krijgen zo de rekening van maatschappelijk gecreëerde problemen gepresenteerd onder het mom van 'preventie en ontwikkeling' - m.i. 'prepressie'. Eenzelfde proces speelde zich onlangs af in wijken ten Noorden van London. Het spreekt voor zich dat het gedrag van die jongeren niet door de beugel kan, maar eigenlijk worden ze voor de zoveelste keer terechtgewezen door een institutioneel systeem, met in zijn zog de ganse samenleving - dankzij de pers ook tot aan het andere eind van de wereld - dat verantwoordelijk is voor het herbevestigen van het immobilisme onder bepaalde bevolkingscategorieën (bvb. 'blaming the victim': ze willen niet, zijn lui,...).

        Arlene Kramer Richards definieert praktijken waarbij het dwingend gebruik van de ander voorop staat als 'een perversie'; i.e. "het toekennen van meer waarde aan een bepaald scenario, een bepaald dier, een bepaald voorwerp of bepaalde lichaamsdelen van iemand dan aan iemands geluk of instemming, waarbij vanwege het dwangmatige karakter van de interactie een onderscheid ontstaat tussen de 'schaamte' van de ene en 'grandiositeit' van de ander". In de VS hanteert men reeds lange tijd het desbetreffende principe om de beleidslijnen uit te tekenen: "naming, shaming and blaming". Overigens een beleid dat het voor zijn maatschappelijk draagvlak moet hebben van opinievorming. En zo is de cirkel rond.

  • door Le grand guignol op maandag 29 augustus 2011

    Per toeval kwam ik vandaag tot de vaststelling dat ik in een persoonlijke reactie op een artikel op DWM (dd. 17/07/2011: http://www.dewereldmorgen.be/artikels/2011/07/14/belgische-ministers-ontwijken-vragen-over-uraniumwapens-in-libi#comment-18940 ), tot dezelfde conclusie kwam m.b.t. het insluipend (neo)feodalisme. Er zijn er overigens meer die dezelfde these delen (cf. Harvey, Sassen, Zizek, Sennett,...). Dat is overigens niet zo verwonderlijk aangezien ze de antithese vormt van datgene wat we dagelijks in de 'reguliere media' ingelepeld krijgen.

    Hieronder een stukje uit m'n reactie:

    "Vanaf de jaren '70 heeft het grootkapitaal er stelselmatig voor gezorgd dat ongelijkheidsverhoudingen opnieuw vergroot werden - deze waren in het post-bellum minder uitgesproken vanwege de Sociale Welvaartsstaat. 'A tacit and strategic coalition between politicians - (financial) capitalists - industrialists' garandeert de respectievelijke betrokkenen 'a restoriation and consolidation of class power'. 'Au fond' creëert het neoliberalisme in een soort van regressieve klassenstrijd de terugkeer naar een feodale (globale) standenmaatschappij."

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties