Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

Ja, ik wil steunen

Sluit dit venster

about
Toon menu
Interview

De financiële crisis nog nooit zo eenvoudig uitgelegd

Het is een merkwaardig gegeven: over een van de belangrijkste zaken in onze samenleving, de economie, zijn we het minst op de hoogte. In de scholen wordt er nauwelijks over gesproken en de handboeken zijn meestal bedoeld voor vaklui, voor het grote publiek zijn ze praktisch onleesbaar. Om daaraan tegemoet te komen, schreef Wim Dierckxsens twee markante boekjes. Een gesprek met de auteur.
maandag 4 juli 2011

Dat Wim Dierckxsens deze boekjes schreef, is geen toeval. Hij leeft en werkt in Latijns-Amerika, een continent waar de zaken volop in beweging zijn. Een regio, waar met vallen en opstaan, gebroken wordt met het neoliberaal dogma en waar op economisch vlak nieuwe wegen worden uitgeprobeerd.

Dierckxsens is niet de eerste de beste. Hij groeide op in Nederland en haalde daar een doctoraat in de sociale wetenschappen. In de jaren tachtig vestigde hij zich in Latijns-Amerika. Daar bouwde hij een rijk gevulde academische carrière uit. Een tiental boeken staan op zijn naam.

Dierckxsens is onderzoeker, theoreticus dus, maar ook lesgever. Zijn studenten zijn vaak eenvoudige campesinos, die amper geschoold zijn. Daarom voelde hij de noodzaak om belangrijke en ingewikkelde kwesties op eenvoudige manier uit te schrijven, kwestie van ook een breder publiek te bereiken. Hij schreef twee glasheldere boekjes.

Het eerste is Lucy’s droomwereld. Daarin passeert de wereldgeschiedenis de revue en legt hij uit hoe de actuele economie in elkaar zit, wat er allemaal fout loopt en welke alternatieven er zijn.

Een tweede werkje, Suzanna en de geldwereld, gaat over de wereld van de speculanten en de financiële crisis. Het legt uit hoe de crisis ontstaan is en hoe die in de toekomst kan vermeden worden. Beide boekjes zijn heel eenvoudig geschreven, verstaanbaar voor een tiener.

Zijn methode? Heel simpel, hij leeft zich in in de leefwereld van een kind en probeert zo de wereld door die kinderogen te reconstrueren, door de meest evidente vragen te stellen. Dierckxsens is zelf grootvader van twee kleindochters die ongeveer tien jaar oud zijn.

“Het belangrijkste is in het vel van een kind te kunnen kruipen en van daaruit het verhaal op te bouwen. Ik heb hoofdstuk voor hoofdstuk met kinderen uit de vijfde klas van de lagere school laten bespreken en tekenen. De kinderen hebben er zelfs een toneelstukje van gemaakt. Heel belangrijk hierbij was de aanwezigheid en welwillendheid van een bevriende onderwijzeres die de hoofdstukken voorlas aan de kinderen en nu en dan de auteur uitnodigde. Voorts is de politieke motivatie de basis van het gebeuren.”

Als ik hem vraag waarom hij zijn boekjes heeft geschreven, hoeft hij niet lang na te denken. “Kinderen worden afgehouden van wat er werkelijk in de wereld omgaat. En eigenlijk geldt hetzelfde voor volwassenen. De kranten en media leveren alleen informatie die strookt met de belangen van het grootkapitaal, die immers bijna alle media in handen hebben. Het is dus tegen de stroom in varen geblazen. Op het internet kan je natuurlijk kritische info vinden, maar dat vergt wel enige oriëntatie, want er is onwaarschijnlijk veel te vinden op het internet.”

Van de economen heeft Dierckxsens geen hoge pet op. “In dat wereldje heerst een soort eenheidsdenken, een mainstream waar 99 procent toe behoort. Deze 99 procent dient de belangen van de dag van het grootkapitaal, hun theorieën zijn daarop gestoeld. Echte kritiek wordt eigenlijk niet aanvaard en wordt onmiddellijk als ideologisch bestempeld, alsof hun systeem- en machtsbevestigende insteek politiek neutraal zou zijn."

"Zelfs Nobelprijswinnaars in de economie schrijven heel modegevoelig en leveren niet of nauwelijks kritiek op het systeem. De afgelopen jaren hebben de economen zich vaak volkomen vergist of belangrijke trends volstrekt niet zien aankomen. Maar dat is blijkbaar geen probleem."

"Als je er als econoom volkomen naast zit, dan ga je gewoon mee met de mainstream en je hoort er vanzelf weer bij. Er komt geen afrekening. Als je daarentegen echt kritisch schrijft en de dingen aankaart waarop economen afgerekend zouden moeten worden, dan pas wordt er echt en collectief met je afgerekend.”

Topeconomen hebben de gigantische crisis inderdaad niet zien aankomen. Hun geloofwaardigheid heeft een stevige deuk gekregen. Misschien moeten de economen ook eens met kinderogen naar de crisis kijken?

“Precies. Kinderen stellen heel onbevangen de juiste vragen die alles overhoop gooien en waarmee we vaak geen raad weten. Het is juist die onbevangenheid die de vragen zo essentieel kunnen maken. Als volwassenen hebben we die onbevangenheid verloren."

"De boeken over Suzanna en Lucy proberen een beetje met die kinderlijke onbevangenheid de juiste vragen naar voren te brengen. Doe je dat in wetenschapsvorm, dan word je genadeloos afgestraft door de mainstream-denkers. De boeken hebben in die zin een duidelijk politieke lading. Ze lijken voor kinderen geschreven, maar zijn eigenlijk, zoals een tienjarig kind in een voorwoord aangeeft, voor volwassenen bedoeld.”

Voor Dierckxsens is de huidige crisis nog lang niet opgelost, de voorbije maatregelen waren een soort uitstel van executie. “De volgende klappen vallen nu eigenlijk al met de onbetaalbaarheid van de staatsschulden die de regeringen zijn aangegaan om de banken te ´redden´ van hun onverantwoord speculatief en fictief kapitaal."

"De gewone burger wordt ermee belast via de uitholling van de sociaal-economische rechten die historisch zijn verworven. Het speculatief fictief kapitaal gaat gewoon door totdat zal blijken dat er geen redmiddel is om de enorme zeepbel aan fictief kapitaal om te zetten in reëel kapitaal. Grootschalige kapitaalvernietiging is dan ook onvermijdelijk en daarmee ook een enorme depressie en wellicht zodanig dat het hele systeem in zijn voegen zal kraken.”

Dat lijkt op een finale crisis van het kapitalisme. Maar is die al niet zo vaak aangekondigd?

“Kijk, het gaat niet langer meer om de zoveelste economische crisis van het kapitalisme. Het is een crisis van de westerse beschaving waarbij vele crises bij elkaar komen. Het is steeds duidelijker dat het milieu te ver is aangetast en de natuurlijke hulpbronnen op lijken te raken. De ecologische crisis komt steeds meer op de voorgrond."

"The American Way of Life is dan ook niet langer in stand te houden. Als we een duurzame wereld willen, dan zullen er duurzame en meer collectieve producten moeten gemaakt worden. Dat betekent evenwel een negatieve groei in termen van waarde. Dat is de doodsteek voor het kapitaal dat niet zonder de groei in waarde verder kan."

"Duurzame ontwikkeling voor het kapitaal is groei. Negatieve groei betekent wel een duurzame natuur en de mogelijkheid om dichter bij de bevrediging van de behoeften van de meerderheid van de mensheid te komen. Het betekent, met andere woorden, de discussie omtrent de irrationele logica van het systeem."

"Het gekke is nu dat wie die irrationaliteit blootlegt precies als irrationeel bestempeld wordt. We leven dus in de wereld op zijn kop. Het irrationele is rationeel en wie het tegendeel beweert, wordt als irrationeel afgeschilderd.”

De boekjes van Wim Dierckxsens zijn in het Spaans, Portugees, Italiaans en het Frans uitgegeven en nu ook in het Nederlands vertaald.

Voor wie de huidige economie en financiële crisis op een verstaanbare manier uitgelegd wil krijgen of het zelf eenvoudig wil uitleggen (leerkrachten, vormingswerkers) zijn de boekjes sterke aanraders.

---

Dierckxsens W., Lucy’s droomwereld, Mechelen 2009, 93p., 6 euro + 2 euro verzendkosten.

Dierckxsens W., Suzanna en de crisis in de geldwereld, met een voorwoord van Eric Goeman, voorzitter Attac Vlaanderen, Mechelen 2010, 93 p., 6 euro + 2 euro verzendkosten.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

reacties

7 reacties

  • door Jeroen DM op maandag 4 juli 2011

    Je moet nu toch al absoluut niets van economie weten om te denken dat 99% van de economen neoliberaal is.

  • door Gerard Gevers op dinsdag 5 juli 2011

    Wat een flauwekul zeg. Precies zoals Jeroen zegt; wie gelooft dat 99% van de economen neo-liberaal is, weet werkelijk niet waar hij het over heeft.

    Om maar te zwijgen van het onzin verhaal dat de wereld economieën 'kapitalistisch' van aard zouden zijn. Wie kan er de stortvloed aan nieuwe regels die er per maand bijkomen bijhouden? Een knappe kop die daar in slaagt! Onze economie is volledig dicht geregeld. De overheid werkt samen met multinationals die subsidies, handelsbarrières en gunstige maatregelen weten af te dwingen. Als de grote bedrijven failliet dreigen te gaan worden ze met het geld van de belasting betaler gered. Is dat kapitalisme? Is dat een vrije markt? Neen, dat is corporatisme!

    Dat Wim Dierckxsens net doet alsof hij dat niet weet ontmaskert hem als een ideoloog in plaats van een econoom die probeert op een wetenschappelijke manier zijn vak te bedrijven. Dat zegt iets over hem en de 'journalist' die kritiekloos zijn onzinverhaal woord voor woord heeft overgeschreven.

    • door Adrien Verlee op dinsdag 5 juli 2011

      Inderdaad, dit is geen onzin. We kunnen er kilometers papier aan besteden, maar kort en eenvoudig: een bedrijf maakt dingen voor de markt. Het bedrijf doet dit alsmaar efficiënter (is goed voor de winst). Maar de markt waarop het bedrijf komt is anarchistisch. Het bedrijf en de markt hebben een verschillende logica.

      Het conflict hieruit wordt geregeld via regels en wetten, gemaakt door politici, partijen, Staat, vakbonden, etc.

      Er wordt inderdaad gepland, maar gepland om niet echt te plannen. Er wordt gepland om de huidige productiewijze haar inherente tegenstelling uit de weg te gaan.

      Als er geen fundamentele wijziging komt, dan stevenen we inderdaad af - ooit - op een kapitaalsvernietiging. Een vraag is dan, op welke wijze die vernietiging zal gebeuren, 'beschaafd' of via oorlog, zoals we er gekend hebben.

  • door Lieve Pepermans op dinsdag 5 juli 2011

    Ik vind dit helemaal geen onzin en ik raad in die zin het crisisboek van Gilbert De Swert aan. In onze westerse maatschappijen evolueren we van crisis naar crisis omdat zoiets inherent is aan het systeem. Een systeem (en dat heb ik niet meteen uit het boek) dat de geldeconomie dient en in stand houdt maar niet dienend is naar samenleving en de bevolking toe. Ik ben het met de visie in het artikel eens dat zoiets tot een onoplosbare crisis moet leiden, mijn inziens tot de ondergang. Het idee van de auteur om met kinderen (of eenvoudige mensen) te werken is geniaal. Zij doorzien moeiteloos de problematiek die gepaard gaat met een bepaald eopzet waarin anderen zo vastzitten dat ze zich daar niet van kunnen losdenken. Ik wil de boekjes alleszins bestellen en lezen.

  • door Wouter Braeckman op dinsdag 5 juli 2011

    Het is natuurlijk maar hoe je 't bekijkt. Iemand die neigt naar de linkse kant, zal zeggen dat Vlaanderen (en bij uitbreiding eigenlijk heel Europa), steeds meer naar de rechterzijde van het politieke spectrum gaat (en daarbij komt dat kapitalisme sterk naar voor). Iemand die sowieso al liberaal is ingesteld, die zal stellen dat we nog veel te laks zijn. Dat de economie echt moet worden losgekoppeld van de staat. Dat de economie (het kapitaal) er niet voor de mensen moet zijn, maar de mensen ten dienste moeten staan van de economie. Feit is wel dat de wereld steeds meer en meer polariseert (je bent ofwel rijk ofwel arm), dat het kapitaal steeds meer en meer macht krijgt (dit ondanks de financiële crisis die nog maar net gedaan is en waarvan de gevolgen nog doorzinderen), dat we in een systeem leven waar egoïsme als een voorname eigenschap wordt beschouwd, en dat we de natuur nog altijd zien als een tweederangssysteem dat onbeperkt mag worden uitgeput. Rapporten met hopen die aantonen dat de relatie van de mensheid met dit systeem desastreus is, maar wanneer gaan we eindelijk beginnen iets met die kennis te doen. Zoals ik al in één van de voorgaande artikels heb geschreven, volgens mij lijden we collectief aan een mentale ziekte. Eentje die ons rijkdom voorhoudt, maar suïcidaal van aard is.

  • door Marc Vandepitte op dinsdag 5 juli 2011

    Dat een econoom of wetenschapper niet ideologisch mag zijn (cfr. de tweede reactie), dat is een interessante, maar ideologisch zeer geladen uitspraak. Het ‘pensée unique’ of eenheidsdenken, zoals Ignacio Ramonet het zo kernachtig heeft uitgedrukt, heeft ons sinds dertig jaar stevig in onze greep via de media, uitgeverijen, universiteiten, … Op economisch vlak omarmt dit eenheidsdenken het neoliberalisme en op filosofisch vlak het postmodernisme. Het vertrekt o.a. van de volgende premissen: 1. Wetenschappelijk of academisch denken moet neutraal zijn, d.w.z. niet-ideologisch. 2. Het neoliberalisme of postmodernisme is – uiteraard – niet-ideologisch. 3. Denkstromingen die van het eenheidsdenken afwijken zijn dat wel en zijn dus fout. Dat is meer dan problematisch. Een ideologie is een samenhangend geheel van opvattingen, vooronderstellingen, argumenten, eventueel mythen en symbolen over menselijke relaties en over hoe de wereld in elkaar steekt. Ieder persoon die over de basis intellectuele vermogens beschikt heeft een ideologie en denkt - per definitie - van daar uit. Dat geldt ook voor wetenschappers. De keuze van je onderzoeksthema’s, je vooronderstellingen, de selectie van je feiten en argumenten, enz. zijn allemaal ideologisch bepaald. Uiteraard is dat in het geval van natuurwetenschappen minder bepalend dan voor humane wetenschappen. Maar zelfs voor een natuurwetenschapper geldt dit. De vraag is dus niet of een wetenschapper ideologisch is (of een ideoloog is) of neutraal is - want dat is hij en hij kan ook nooit niet-ideologisch zijn - maar wel of zijn intellectuele productie stevig onderbouwd is, evenwichtig is opgebouwd, interne coherentie vertoond, een sterke verwantschap vertoont met de realiteit, enz. Als je de drie premissen van het eenheidsdenken op een rijtje zet, dan zie je dat het eenheidsdenken, en dus zowel het neoliberalisme als het postmodernisme zeer sterk ideologisch geladen zijn. Maar die premissen zijn wel handig, want je moet dan niet meer inhoudelijk argumenteren met je tegenstander. Je klasseert hem of haar gewoon door te zeggen dat hij of zij ideologisch is.

  • door De Prins Marc op woensdag 6 juli 2011

    Mensen het is heel eenvoudig, de banken zorgen voor een crisis bij de mensen, de overheden redden die banken, met het geld van de mensen, diezelfde banken gaan dan bepaalde overheden viseren waardoor die overheden in problemen komen, en waardoor de mensen weer de pineut zijn. En wie ontsnapt er elke keer aan de crisis, juist de banken. En hoe komt het eigenlijk dat de VS nog niet onkredietwaardig is bevonden door die rating bureaus, de VS heeft de meeste schuldenlast van de wereld denk ik, en toch nog kredietwaardig. Toch wel eigenaardig, ik ga mij ook die boekjes aanschaffen denk ik.

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties