Bij DeWereldMorgen.be schrijven we niet voor de clicks.

We maken media voor een betere wereld.

Samen met vele vrijwilligers en burgerjournalisten.

Om dit te blijven doen hebben we uw steun meer dan nodig!

Steun onafhankelijke media!

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu
Opinie

Antisemitisch onderzoek in Brussel

Antisemiet zou geen vies woord zijn voor moslimjongeren in Brussel. Maar is hen gevraagd: "Ben je antisemiet?" Indien niet, kan je daar geen categorische uitspraken over doen. Onderzoekers gaan er van uit dat enkel door ‘slinkse’ vragen te stellen extreme standpunten kunnen worden ontdekt, die men er dan op plakt. Zichzelf bevestigende stigmatiserende 'wetenschap', vindt Jan Hertogen.
vrijdag 13 mei 2011

Vooroordelen iets anders dan 'antisemitisme'

Volgens het onderzoek is antisemiet wie met volgende uitspraken akkoord gaat:
- Joden willen alles domineren;
- de meeste Joden denken dat ze beter zijn dan andere mensen;
- wanneer je met een Jood zaken doet, moet je extra alert zijn;
- Joden hitsen op tot oorlog en geven steeds de anderen de schuld.
Antisemitisme wordt in het onderzoek verder 'anti-Joodssentiment' en 'Jodenhaat' genoemd.

Deze vier (voor)oordelen zomaar beschouwen als indicaties van antisemitisme is ongezien en wetenschappelijk onverantwoord. Temeer ook dat moslims, voor zover zij van Arabische afkomst zijn, zelf 'semieten' zijn, en zij historisch ook voorwerp geweest zijn van gelijkaardige structurele en ideologische discriminaties door de eeuwen heen als het geval geweest is met de Joden, die evenwel onder het nationaalsocialisme als bevolkingssgroep werden geviseerd om uitgeroeid te worden (hetgeen veel verder gaat dan antisemitisme).

Het is dus ook uit historisch oogpunt onzin om het ‘antisemitisme’ van ‘moslims’ uit z’n context te rukken en het op één lijn te plaatsen met het (hardnekkige) katholieke antisemitisme, laat staan het nationaalsocialistische antisemitisme die de vernietiging van de Joden als bevolkingsgroep tot doel had.

Moslims in het Nederlandstalige onderwijs?

Het gaat hierbij blijkbaar om 'moslimleerlingen' in het Nederlandstalig onderwijs, maar zijn het ook Nederlandstalige moslims? Bijvoorbeeld  is aan hen gevraagd of zij moslims zijn, of is voortgegaan op hun nationaliteit, en met hoeveel zijn ze? En geldt deze zogenaamde 'vaststelling' voor alle moslims in Brussel, ook de Franstalige? Of gaat het om allochtonen die al het niet-verwerkte Vlaamse en katholieke verleden hebben 'geïntegreerd'?

Antisemitisme: een racistische provocatie?

Door dit amalgaam aan betekenissen wordt het onderzoek van de equipe van Mark Elchardus (VUB) een stigmatiserende en racistische provocatie die thuishoort in een anti-islamitisch of zelfs islamofoob plaatje, de VUB en elke vrijdenker onwaardig.

Het is eigenlijk een triestig schouwspel om de vrijdenkers te zien uithalen met de hamer van het katholieke en nationaalsocialistische onverwerkte verleden in Vlaanderen om de moslims te treffen, de nieuwe zondebokken.

In feite zou tegen Elchardus en zijn equipe jeugdonderzoek een aanklacht tegen racisme kunnen worden ingediend om twee redenen:

1. Ridiculisering van het antisemitisme:

Antisemiet zijn vanwege de hierboven aangehaalde vraagstelling is het ‘echte’ antisemitisme lachwekkend maken en de Holocaust relativeren door het vooroordeel op hetzelfde niveau te zetten als de nationaalsocialistische opstelling die tot de Jodenvernietiging geleid heeft.

2. Moslimjongeren ten onrechte antisemitisme in de schoenen schuiven waar het opvattingen, vooroordelen betreft waarbij de verwarring Israël/Jood bewust niet wordt geëxpliciteerd en tot stellingnamen leidt waaruit wat antisemtisme betreft geen enkele conclusie mag of kan worden getrokken.

En als het anti-Isräel-standpunt zou zijn bevraagd?

Antisemiet is hij die vindt dat:
- Israël alles willen domineren;
- de meeste Joodse inwoners van Israël denken dat ze beter zijn dan andere mensen;
- wanneer je met Israël zaken doet, je extra alert moet zijn;
- israël tot oorlog ophitst en steeds de anderen de schuld geeft.

Zowel autochtonen, moslims als andere allochtonen zouden zich hier wel eens in meerderheid kunnen achterstellen, het expliciteert het meest het (voor)oordeel waar de onderzoekers naar gezocht hebben, alleen heeft het met de houding t.a.v. Israël en niets met antisemitisme te maken.

En als het om islamofobie zou gaan?

Islamofoob is hij die vindt dat:
- moslims alles willen domineren;
- de meeste moslims denken dat ze beter zijn dan andere mensen;
- wanneer je met een moslim zaken doet, je extra alert moet zijn;
- moslims tot oorlog ophitsen en steeds de anderen de schuld geven.

Gegarandeerd meer dan de helft van alle niet-moslims, en allicht een goed aantal moslims, zullen deze gemeenplaatsen ondersteunen. Alleen is er op deze basis geen enkele conclusie mogelijk wat islamfobie betreft.

Wanneer komt de wetenschap op voor zichzelf?

De Brusselse moslimjeugd zo stigmatiseren is een sterk staaltje van de degeneratie van morele en wetenschappelijke normen. Maar goed dat wetenschap, zoals de media, maar in zeer beperkte mate impact hebben op de werkelijkheid. Maar waar blijft de wetenschap die haar kop eens uit het zand trekt? Wanneer maken zij eens de kritische analyse van hun collega’s?

Welk beeld van de Brusselse jongeren?

Het onderzoek is gebeurd in de Nederlandstalige scholen in Brussel. Via de identificatiekenmerken zou een interessant beeld kunnen worden opgehangen van de Brusselse schoolbevolking: welke leeftijden, hoeveel mannen/vrouwen, hoeveel zijn er van Brussel, hoeveel van de Rand, hoeveel moslims in de onderzochte groep en hoe wordt dit bepaald, hoeveel niet-moslims en welke andere religies, hoeveel vreemdelingen, hoeveel Belg-geworden vreemdelingen of kinderen van Belg-geworden vreemdelingen, wat is de spreektaal, welke de thuistaal? Enz.

Wie heeft er een link naar het onderzoek? Of kent iemand de antwoorden? Misschien staan in het rapport meer nuances dan uit de persartikellen op te maken was, en moeten we meer nuances maken.

Jan Hertogen

Jan Hertogen is socioloog.

'Jong in Brussel' is het rapport van het Jeugdonderzoeksplatform (JOP)  van de VUB, de KU Leuven en de Universiteit Gent.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.

reacties

13 reacties

  • door Likoed Nederland op vrijdag 13 mei 2011

    Ach ja, Arabieren zijn ook 'semieten'.

    De term antisemiet is bedacht als eufemisme, omdat Jodenhater zo rot klinkt. Dat is Jan Hertogen blijkbaar ontgaan.

    Dus speciaal voor hem: bedoeld worden Jodenhaters.

    • door MM op vrijdag 13 mei 2011

      Oh jee,

      Weer zo'n sterk onderbouwde bijdrage van onze extreem-rechtse propagandist van Likoed. Hij neemt er 1 zinnetje van Jan Hertogen uit die eigenlijk totaal irrelevant is in de totale tekst van Jan Hertogen. Sprekend dat men niet wil/kan ingaan op de andere meer relevante argumenten...

  • door Leo Van Beirs op vrijdag 13 mei 2011

    U verwoordt de vragen die ik zelf ook wou stellen aan Mark.Elchardus@vub.ac.be, die ik vermoed een heel integer en bekwaam socioloog te zijn. Ik ben gans tegen de imperialistische en kolonialistische en discriminerende en verdrukkende politiek van de Staat Israël tegenover de Palestijnen. En zo slecht vertaald zou ik dus ook wel eens in de verkeerde categorie terechtkomen. De vraagstelling had minstens dat onderscheid moeten opvangen. Het verwondert me dat u dat niet eerst uitzoekt vooraleer een artikel te maken. Maar waarom argumenteert u met zinnen als het "nationaalsocialistische onverwerkte verleden in Vlaanderen" ??? U maakt dus dezelfde domme fout van kleven van gratuite etiketten die niet juist zijn... Als u mensen zoekt die aan dat syndroom lijden moet u elders meer oostwaarts zoeken en komt u in ouderlingenhuizen terecht...

    • door F. Janssens op dinsdag 17 mei 2011

      is voor Likud.nl en andere zionistische partijen het zelfde. Of tenminste men probeert die gelijkstelling nu al een halve eeuw met gelukkig maar een beetje succes in onze pers in te hameren. Van zodra je ook maar iets zegt over 'oorlogsmisdaden begaan in Libanon of de Gaza strook' duurt het bij deze heerschappen geen twe zinnen of je bent bij de Holocaust negationisten ingegedeeld of erger supporters van deze misdaad. Zelfs als de meest gefundeerde kritiek vaak van Israeli's of Joden zelf komt. Al zitten ze dan soms wel verveeld om die ook antisemiet te noemen al komt 'Joden met ziekelijke zelfhaat' er dicht bij natuurlijk. Maar zoals Jan Hertogen nu doet om het huidige diep verspreide antisemitisme bij moslims te minimaliseren is er nu ook weer een brug te ver. Dat is er jammer genoeg sinds de oprichting van de staat Israel bij moslims met de paplepel ingegevn. Nochtans is dat tot dan veel minder het geval gewest dan in het christelijke Westen. Je kon maar beter Jood zijn in de Umma van 8-ste tot de 19-de eeuw dan in om het even welke katholieke of orthodoxe staat. Hun dimmi statuut was uiteraard niet echt democratisch maar daar vielen christenen net zo goed onder maar toch te verkiezen boven hun brandstapel, progrom of Holocaust statuut in onze wereld. en bij hun uitdrijving uit Portugal en Spanje vluchtten ze even vaak naar Noord-Afrika als naar Nederland. Bovendien konden Joden het in de Arabische wereld vaak ver schoppen. Dat was bij ons pas mogelijk in Nederlands Gouden eeuw en vervolgens even einde 19-de eeuw tot aan 1933 in Duitsland en Frankrijk, Dreyfus toestanden dan nog even daargelaten. Joden waren in die mate vrij goed geïntegreerd in de Arabische wereld dat de beginnende staat Israel er redelijk wat moeite mee had om ze te overtuigen te 'vluchten'. Aangekomen in Israel ontdekten ze overigens dat hun 'Arabische' afkomst niet bepaald vriendelijk bejegend werd, integendeel ook daar bleven ze een beetje tweederangs. In de koloniale wereld van toen waren Joden uit de Blanke wereld uiteraard een trapje verder in de evolutie. Men ziet antisemisme is wel iets complexer al naargelang de omgeving het tijdsgewricht én het wordt bovendien stevig misbruikt door de extreem rechtse krachten die nu jammer genoeg Israel beheersen om hun eigen vaak door racisme ingegeven repressie goed te praten dan wel weg te moffelen.

  • door froels op vrijdag 13 mei 2011
  • door a op zaterdag 14 mei 2011

    Migranten zijn trouwens agressief. Kijk naar alle ambras: schietpartij in antwerpen, steekpartijen, ambras in provinciedomeinen. Altijd migranten.

    • door brecht op zaterdag 14 mei 2011

      [title]@ a: dat is alleen maar omdat[/title]@ a:

      dat is alleen maar omdat ze sociaal-economisch achtergesteld worden en blijven door blank racisme (en door racistische uitspraken als de jouwe. Te weten: "gij zult niet en nooit naar beneden schoppen. (Alleen mensen hoger op de sociale ladder verdienen schoppen onder de kont, en die verdienen dat ongeacht hun gedrag").

      Het verschil in hoe verschillende minderheden omgaan met hun sociaal-economische achterstelling is geenszins een teken dat cultuur en/of genetica een rol spelen in hun gedrag.

  • door Lieve Pepermans op zondag 15 mei 2011

    Ik ben blij met de aandacht voor dit onderwerp en tegelijk met de toon van dit artikel die het onderzoek relativeert. Mijn angst voor antisemitisme dat in de geschiedenis bijna altijd moeilijke tijden voorafgaat, belet mij een duidelijk standpunt in te nemen in de Israelisch-Palestijnse kwestie, alhoewel mijn sympathie meestal naar de underdog uitgaat. Een probleem stelt zich als die underdog begint terug te slaan. Ideaal zou zijn een wereld waar iedereen rechten heeft en kansen om diegene te zijn die iemand behoort te zijn. Noem mij een dromer. Maar eentje die niet nalaat, voor zover als mogelijk, zijn eigen ding te doen.

  • door bil op dinsdag 17 mei 2011

    Ik dacht net hetzelfde toen ik de vragen las in de krant: wel, met wat kanttekeningen en nuanceringen zou ik ook geneigd zijn ja te antwoorden.. Wordt het niet tijd de ontrechtvaardigheden in Israel en Palestina recht te zetten in plaats van zich ermee bezig te houden jongeren op een zeer kort door de bocht gaande wijze te stigmatiseren als antisemitisch? Ik hoop dan ook ten zeerste dat iemand met een opiniestuk of in het slechtste geval lezersbrief verheldering omtrent dit onderzoek in gang zet.

  • door Sam van Rooy op dinsdag 17 mei 2011

    Ondertussen durven joden in veel grote Europese steden niet meer met hun keppeltje de straat op, en worden synagogen, joodse scholen en joodse instellingen er zwaar beveiligd. Men moet dringen het boek van Eirik Eiglad lezen: The anti-Jewish riots in Oslo, om te begrijpen dat joden voor het eerst sinds WO II terug angst hebben, maar dit keer voor de SS-moslimtroepen.

  • door Mark Elchardus op donderdag 19 mei 2011

    In De Wereld Morgen verscheen een bespreking van delen van “Jong in Brussel” door Jan Hertogen. In zijn bespreking stelt hij een aantal vragen, twee reeksen in feite, 14 in het totaal. De eerste reeks bevat vragen die volgens hem de onderzoekers hadden moeten stellen en beantwoorden om te kunnen schrijven wat ze nu schrijven (bv. wordt de jongeren gevraagd of ze moslim zijn, werd gevraagd welke taal ze thuis spreken…).

    De tweede reeks bevat vragen die de onderzoekers volgens Jan Hertogen beter hadden gesteld dan degene die ze nu hebben gesteld. Het gaat onder meer om de leeftijd van de jongeren, de verdeling naar geslacht, of ze binnen de 19 gemeente of in de rand wonen…. Het gekke is dat al die vragen wel degelijk werden gesteld en dat de antwoorden, soms uitvoerig, worden gerapporteerd in het boek.

    Conclusie: Jan Hertogen bespreekt een tekst die hij niet heeft gelezen. Dat zet hem geenszins aan tot enige terughoudendheid. Zijn oordeel over de tekst die hij niet heeft gelezen is dat het “ (…) een sterk staaltje van de degeneratie van morele en wetenschappelijke normen” is. Ook los van de bombast is dat een straffe uitspraak. Ik las al verschillende keren dat De Wereld Morgen in tegenstelling tot de mainstream media genuanceerde duiding wil brengen. Dit zal dan een voorbeeld zijn?

    Met zoveel woorden geeft Jan Hertogen daarenboven toe dat hij inderdaad geen kennis heeft genomen van de tekst die hij bespreekt. Hij vond, ik citeer hem weer, “de link” niet. Jan, het gaat om een boek, “Jong in Brussel” onder redactie van Nicole Vettenburg, Mark Elchardus en Johan Put, verschenen bij Acco. En deze tip nog: een boekenwinkel is altijd een goede gok als je een boek zoekt.

    De bespreking van Jan Hertogen staat bol van de beledigingen. Ik laat die hier terzijde en licht het enige argument uit de bespreking dat, op het eerste gezicht althans, als een echt argument en niet als een oprisping of een poging tot karaktermoord kan worden beschouwd. In het onderzoek werd antisemitisme gemeten op basis van 4 uitspraken die in de bespreking licht verkapt worden weergegeven (joden willen alles domineren; de meeste joden denken dat ze beter zijn dan anderen; als je met een jood zaken doet, moet je extra goed oppassen; joden zetten aan tot oorlog en geven anderen de schuld daarvan). Het kernargument van Jan Hertogen is dat op basis van die vier uitspraken antisemitisme niet kan worden gepeild omdat als je dergelijke uitspraken over welke groep dan ook voorlegt aan welke groep dan ook, je gelijkaardige percentages instemmingen zult krijgen. Die uitspraken zouden er, met andere woorden, niet in slagen een verschil in houding tegenover joden te registreren. In het onderzoek hebben we die vragen uiteraard aan verschillende groepen voorgelegd. Daarbij stellen we vast dat van de niet-moslims ongeveer 10% met elk van die stellingen akkoord gaat, van de moslims gaat bij de 50% met elk van die stellingen akkoord. Dat is toch wel een bijzonder groot verschil en over dat verschil handelt de tekst: kan dat worden verklaard? De uitspraken registreren wel degelijk grote verschillen in houdingen en opvallend is de hoge mate van anti-joodse gevoelens, van antisemitisme van de moslimjongeren. Het feit dat Jan Hertogen dat volkomen blijkt te missen, doet het ronduit akelige gevoel ontstaan dat hij niet alleen een tekst bespreekt die hij niet heeft gelezen, maar dat hij zelfs de krantenartikels over die tekst niet met de nodige aandacht heeft gelezen. Het grote verschil in de antwoorden van moslims en niet-moslims werd in de meeste daarvan immers duidelijk vermeld.

    Ik kan me alleen maar afvragen wat Jan Hertogen bezielt om zo grof te schrijven over een tekst die hij niet eens heeft gelezen, alsook wat De Wereld Morgen bezielt om zo’n bijdrage te plaatsen. Voor de lezer die de bespreking niet heeft gelezen en zou kunnen denken dat ik overgevoelig ben, toch nog de volgende passage uit de bespreking: “In feite zou tegen Elchardus en zijn equipe jeugdonderzoek een aanklacht tegen racisme kunnen worden ingediend”. Doen Jan, doen, make my day.

    • door Jan Hertogen op zaterdag 21 mei 2011

      Onze bijdrage over ‘Antisemitisch onderzoek in Brussel’ op DWM van 13/05/2011 is de dag zelf geschreven op basis van de persartikelen en de vaststelling dat er geen online-versie van het rapport noch van de persvoorstelling beschikbaar was. Ook niet van de documenten of slides die gebruikt waren op de door het Agentschap Sociaal-Cultureel werk van de Vlaamse gemeenschap georganiseerde voorstelling waarop meer dan 100 mensen aanwezig waren. De dag nadien heb ik zowel het boek als het verslag van een aanwezige gekregen en heb ik later langs mail aan Mevr. Jessy Siongers een aantal vragen gesteld waarop ik een vriendelijk antwoord gekregen heb.

      Al deze elementen zullen me toelaten een meer uitgebreide kritiek te formuleren op de methodologie en de onverantwoorde conclusies dat zij er uit trekken. Nog zeggen dat het uitzonderlijk spijtig is dat een uiterst waardevol en diepgaand onderzoek zoals Jong in Brussel, door deze discutabele benadering van een gevoelige en moeilijk te onderzoeken thematiek, in feite onderuit gehaald wsordt.

      Het vernietigend oordeel van Prof Albert Martens over het islamofobie onderzoek van z’n collega Jaak Billiet in 2009 is perfect van toepassing op het werkstuk van Elchardus “Als je islamofobe standpunten 'wetenschappelijk' wilt onderzoeken” zo stelt Martens, en je kan hetzelfde zeggen over anti-semitisme, ” is het alsof je op zoek gaat naar de weg die Roodkapje volgde in het bos of zoals de wetenschappers onder het nationaalsocialisme die de criteria wilden vast leggen om te bepalen of iemand Ariër was of niet.”. Irrelevant, vooringenomen en ononderzoekbaar, zo luidt de conclusie van professor Albert Martens, verwijzend naar z'n artikel Wetenschap en Beleid: betoog voor een LAT-relatie, AM, 2006, zie http://www.npdata.be/Dok/Martens/Ethiek-en-Maatschappij-artikel%20AM-200...

      De 4 basisvragen om de houding tav joden te bepalen werd ondermeer gebaseerd op vroeger onderzoek van de Anti-Defamation Leage. Wie de website van de Anti Defamation Leage, zie http://www.adl.org/ er op naslaat zal vaststellen dat het hier in feite om pro-Israël denktank gaat.

      Tot slot nog aangeven dat het bij Elchardus onderzoek niet alleen gaat over de antisemitisme maar ook over de vermeende ‘afkeer’ voor bepaalde bevolkingsgroepen door jongeren op ethnische of godsdienstige gronden. De vraagstelling laat ook hier op geen enkel punt toe ook maar enig oordeel uit te spreken over vormen van afkeer van de ene groep voor de andere. Ook daar komen we in een apart BuG-bericht nog op terug.

      Voor de uitgebreide kritiek op het islamofobieonderzoek van Jaak Billiet, die in feite ook van toepassing is op het Elchardusonderzoek, gezien bij elk van de 4 vragen de mogelijkheid geboden werd te antwoorden met Helemaal niet akkoord, Niet akkoord, Tussen beide, Akkoord, Helemaal akkoord, zie http://www.npdata.be/BuG/112-Onderzoek-islamofobie/ . Islamofobie of antisemitisme ondervragen alsof het een schaal is zoals van Richter of Beaufort, is in deze irrelevant,

      De andere reacties en discussies zijn te volgen op: http://www.dewereldmorgen.be/artikels/2011/05/19/genuanceerde-duiding

      • door Dhimmitude Watcher op donderdag 25 augustus 2011

        Kan meneer Hertogen niet eens uit zijn ivoren toren afdalen, en verklaren waarom het joodse families zijn die worden bedreigd en grote Europese steden verlaten, en nooit islamitische families; waarom het de joodse instellingen, synagogen en scholen zijn die zwaar moeten worden bewaakt en niet islamitische instellingen, moskeeën en scholen; waarom joden hun keppeltjes niet durven opzetten in geïslamiseerde wijken, maar hoofddoekendracht in joodse wijken geen problemen oplevert; waarom er nooit melding is van joodse jongeren die auto's in brand steken of islamitische wijken pogen in te trekken om op 'moslimjacht' te gaan; waarom kansarme joden in Europa (want die zijn er ook genoeg) nimmer overgaan tot roven, stelen of geweld, maar kansarme moslims wel; waarom pro-Israëlische sprekers worden geweigerd op Scandinavische universiteiten, maar Hamas- en shariaverheerlijkers vrij spel krijgen; waarom het tijdens demonstraties in Europa in verband met Israël steeds de pro-Palestijnse meute is die overgaat tot grof geweld en antisemitische leuzen, terwijl de pro-Israëlzijde altijd rustig en beschaafd is; waarom het de Arabische/islamitische televisiezenders zijn die op Hitleriaanse wijze antisemitische propaganda uitzenden, maar Israëlische televisiezenders absoluut niet dezelfde denkbeelden uitzenden over 'de moslim'; waarom joodse kinderen in tegenstelling tot moslimkinderen niet wordt geleerd dat ze als martelaar moeten sterven; en last but not least: waarom een moslimkind op een school in de islamwereld doorgaans leert dat de jood moet worden uitgeroeid, maar zoiets helemaal niet wordt geleerd aan joodse kinderen? Enzovoort, enzoverder.

        Ik kan zo nog even doorgaan, de vele bronnen voor deze feiten zitten in mijn bibliotheek en het favorietenmenu van Internet Explorer, maar misschien kan men - en vooral Hertogen - eens uitgaan van deze harde realiteit en daar conclusies aan verbinden.

      Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties