Reeds acht jaar is DeWereldMorgen.be de alternatieve en kritische stem in de Vlaamse media.

Wij zijn volledig gratis en reclamevrij.

Maar dat kan enkel via uw steun.

Steun ons nu!

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu
Opinie

Kind en Gezin en thuistaal

Kinderen met een andere thuistaal leren het gemakkelijkst Nederlands als ze een stevige basis van die thuistaal beheersen. Dat blijkt uit een nieuwe studie. Alleen is het heel moeilijk om de vooroordelen tegen bicultureel onderwijs te bekampen, schrijft Johan Leman.
donderdag 28 april 2011

Enkele vaststellingen en adviezen uit een studie (van CTO-onderzoekster Machteld Verhelst) uitgevoerd onder auspiciën van Kind en Gezin over taalstimulering en meertaligheid bij kinderen tot zes jaar.

1. In Vlaanderen wordt 21,2 procent van de kinderen geboren in een gezin dat een andere thuistaal heeft dan het Nederlands.

2. Kinderen met een andere thuistaal leren het gemakkelijkst Nederlands als ze een stevige basis van die thuistaal beheersen. De thuistaal spreken, komt ten goede van het welbevinden van het kind en bevordert het aanleren van een tweede taal.

3. De kinderen blijken ‘taal op zich’ het snelst te leren via dagelijkse bezigheden.

4. De onderzoekster wijst erop dat heel wat anderstalige ouders zich ten onrechte schuldig voelen als ze thuis geen Nederlands spreken met hun kinderen.

Kinderopvanginitiatieven moeten volgens Kind en Gezin aan taalstimulering doen, niet door middel van schoolse woordenschatlessen, "maar op natuurlijke wijze, met een positieve houding tegenover elke poging tot taalproductie van het kind".

Biculturele onderwijsprojecten in Brussel

Wat me opvalt, is dat dit precies de uitgangspunten zijn die er de Brusselse regionale Foyer-werking toe aangezet hebben om, al in 1981, te starten met biculturele onderwijsprojecten in het Nederlandstalig onderwijs in Brussel.

Ik ben zelf eerst directeur geweest van Foyer (1981-1989) en nadien voorzitter ervan, en heb van dan af van heel nabij ondervonden hoe moeilijk het is om dit elementaire inzicht bij veel mensen te laten overkomen.

Het probleem is immers dat veel mensen absoluut geen onderscheid (kunnen) maken tussen een politieke redenering en een didactisch-pedagogische redenering.

Twee logica's: politiek en didactisch

De politieke redenering zegt dat het in het belang van het kind en van de gemeenschap is dat anderstalige kinderen heel goed Nederlands zouden spreken. Dit bevordert hun schoolse resultaten, hun latere kansen op werkgelegenheid en de sociale cohesie.

De didactische redenering zegt dat die politieke redenering op haar niveau, dit wil zeggen waar het de politieke doelstellingen betreft, juist is, maar dat dit niet betekent dat dit moet gebeuren door enkel Nederlands aan te bieden aan de kinderen, laat staan de kennis van de thuistaal tegen te werken.

Wie de twee logica’s niet uit mekaar kan houden, heeft uiteraard een probleem met anderstaligheid en met biculturele onderwijsprojecten.

Open voor discussie

Wie dit wèl uit mekaar kan houden, staat er voor open en voert de discussie zoals die wèl gevoerd moet worden, namelijk een discussie over de (rand)voorwaarden om meertalig onderwijs te doen slagen of te laten mislukken.

In Vlaanderen is jaren geleden veel rond EOTC (onderwijs eigen taal en cultuur) verkeerd verlopen omdat de (rand)voorwaarden, die dezelfde zijn voor elk goed onderwijs, niet gerespecteerd werden.

Randvoorwaarden

Ondertussen moet ik vanuit mijn Foyer-ervaringen vaststellen, dat als de (rand)voorwaarden vervuld zijn voor uitstekend onderwijs, biculturele onderwijsprojecten momenteel aanwijsbaar de beste resultaten opleveren waar het om onderwijs gaat bij anderstalige leerlingen uit sociaal minder begoede middens.

Wat zijn dan ‘goede resultaten’? Het feit dat een onderwijscurriculum volledig afgehandeld wordt (en er geen spijbelen of voortijdig schoolverlaten is) en het feit dat de doorstroming de doorstromingspercentages benadert die globaal in Vlaanderen bereikt worden voor alle leerlingen.

Het signaal dat Kind en Gezin geeft, is dus een interessant en positief signaal.

Johan Leman

Johan Leman is hoogleraar en medewerker bij het regionaal integratiecentrum Foyer in St-Jans-Molenbeek.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.

reacties

5 reacties

  • door Grietje op vrijdag 29 april 2011

    Als moslims bereid zouden zijn om met vlamingen te trouwen ipv steeds opnieuw een vreemdeling in huis te halen, zou het probleem zichzelf oplossen. Want dan waren die kinderen perfect tweetalig voor hun 1e leerjaar. Maar die simpele vaststelling komt bij Johan Leman niet eens op, zo vanzelfsprekend vindt hij het dat moslims op zich blijven en niet integreren..

    • door Johan op vrijdag 29 april 2011

      Grietje,

      Volgens mij wordt er in het artikel nooit melding gemaakt dat dit specifiek over moslimkinderen gaat. Trouwens niet alle moslims halen een man of vrouw uit hun thuisland, maar uit de eigen gemeenschap hier in het Westen. Misschien moeten wij de vreemdelingen meer de kans geven om te kunnen integreren, want dat wordt in het rechtse Vlaanderen alsmaar moeilijker.

      • door Johan Leman op vrijdag 29 april 2011

        Waarom moest ik volgens u over moslims iets zeggen? Ben je nu echt zo bevooroordeeld dat je zelfs niet meer leest wat er staat? Je moet je daar echt toch eens vragen bij stellen, hoor... maar enfin, doe maar op als je dit gelukkig maakt. Voor alle duidelijkheid: - in de biculturele projecten te Brussel die ik verdedig, gaat het in 2 gevallen om het gebruik van het Italiaans, in 2 gevallen om het gebruik van het Spaans en in 2 gevallen om het gebruik van het Turks. Er komt zelfs geen Marokkaans ter sprake... En islam komt nergens, ook niet bij de Turkse projecten voor.... Eerlijk gezegd, ik begin stilaan Jacques Brel te verstaan, hoor, als hij zijn liedje "les flamingands" schreef.... waar ik me vroeger blijkbaar ten onrechte zo aan geërgerd had. Ontmoedigend wat zich in Vlaanderen vandaag afspeelt. Het spijt me oprecht dat ik me ooit zo voor de Vlaamse zaak in Brussel ingezet heb. Vlaanderen verdiende het niet. En als ik nu de opportunisten van, buiten Brussel bezig zie die zich daar plots als Vlaamsgezinden komen opwerpen, terwijl ze vroeger geen poot verzet hebben.... Ik heb me vergist. En ik besef het.

  • door Grietje op zaterdag 30 april 2011

    21% van de kinderen Johan! Je gaat me niet vertellen dat het hier vooral over spanjaarden en italianen gaat...Iedereen weet zeer goed over wie het gaat, behalve jij blijkbaar...

    • door Johan Leman op zaterdag 30 april 2011

      zucht. Waarover heb je het nu? Over de biculturele projecten? of over het geheel van de migraties? Mijn stuk gaat over de logika in de biculturele projecten, niet over het geheel van de migraties, waar ik overigens al 8 jaar (om niet te zeggen in feite al sedert het begin van Paars) NIETS meer in de pap te brokken heb... Sla me toch niet om het lijf met wat ik ministers sedert het begin van Paars en nadien allemaal al aan het doen zie... of denk je nu echt dat ik maar iets met dit beleid te maken heb of had, of ook maar wil te maken hebben?! Dus, om het nog eens duidelijk te zeggen: in mijn stukje heb ik het over de manier waarop men in Foyer met de thuistaal in het onderwijs omgaat, zij het kleinschalig en met heel bepaalde, goed overwogen groepen. En ik dacht er te kunnen op wijzen dat onderzoekers blijkbaar vinden dat onze uitgangspunten daarbij niet slecht zijn... Méér zeg ik niet. Oef. En of de minister van onderwijs er ook zo over oordeelt, dat is dan wéér een heel ander verhaal... Daarover misschien binnenkort.

    Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties