Bij DeWereldMorgen.be schrijven we niet voor de clicks.

We maken media voor een betere wereld.

Samen met vele vrijwilligers en burgerjournalisten.

Om dit te blijven doen hebben we uw steun meer dan nodig!

Steun onafhankelijke media!

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu
Opinie

Humanitair imperialisme

Met het gewelddadige verloop van de opstand in Libië krijgen we opnieuw het vertrouwde beeld te zien. Westerse leiders en media schreeuwen in koor hun grote morele verontwaardiging uit en lanceren oproepen om de Libische bevolking voor groter onheil te behoeden. Het déjà-vugehalte is nog groter als we kijken wie welke rol vertolkt.
woensdag 9 maart 2011

De Verenigde Staten en Groot-Brittannië stelden voor om een 'no-flyzone' in te stellen zodat Khaddafi het luchtruim niet kan gebruiken om zijn bevolking te bestoken. De Britse premier Cameron heeft alvast zijn leger opdracht gegeven alles in gereedheid te brengen. De Verenigde Staten voerden al eerdeer hun militaire aanwezigheid op en de NAVO heeft de activiteiten van de AWACS-radarvliegtuigen in de regio op Libië geconcentreerd. Het Pentagon beseft dat het instellen van een 'no-flyzone' een risicovolle operatie is. De operatie kan in een open militaire confrontatie uitmonden, omdat de Libische luchtafweer eerst moet worden uitgeschakeld.

De situatie doet erg denken aan Irak, na de Golfoorlog van 1991. Toen kondigden beide landen samen met Frankrijk no-flyzones af boven het noorden en zuiden van het land 'om de bevolking te beschermen'. Geregeld 'noodzaakte' dit bombardementsvluchten. Dat dit zonder een duidelijk mandaat was van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties werd weggewuifd met het argument van humanitaire noodzaak.

Er is misschien een klein verschilpuntje. In het geval van Irak deden deze westerse grootmachten nog enige moeite om zich legaal in te dekken met een ruime interpretatie van resolutie 688. Nu heeft men er absoluut geen moeite mee om het debat over militaire interventie buiten de VN om te voeren en het te beperken tot NAVO-bondgenoten met wat lippendienst aan de VN en de mensenrechten.

Wapenhandel

Sinds het einde van de Koude Oorlog koestert de NAVO mondiale ambities, vooral in die regio's waar de 'energieveiligheid' in het geding is. Het humanitaire discours van de NAVO en de westerse grootmachten mag dan een goed verkoopsargument vormen, in het geval van Libië is het wat al te doorzichtig. Veel NAVO-bondgenoten en westerse bedrijven deden maar al te graag zaken met het regime van Khaddafi.

Neem de wapenhandel. Sinds de opheffing van het wapenembargo in 2004 zagen weinig Europese regimes er graten in om vergunningen voor wapens aan Libië te verstrekken, ook al kampte het land met een meer dan bedenkelijke reputatie op vlak van mensenrechten.

Tussen 2005 en 2009 verstrekten Italië, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland voor 500 miljoen euro wapenvergunningen aan het Libische regime. België was in 2009 goed voor een bedrag van 22,3 miljoen euro, ondanks een vrij strenge wapenwet. De Europese wapenexport in 2009 naar Noord-Afrika (2 miljard Euro) en het Midden-Oosten (9,6 miljard Euro) verdubbelde (!) ten opzichte van het jaar ervoor. De politieke verantwoordelijken weten maar al te goed dat het gevaar dat deze wapens gebruikt worden voor interne repressie uitermate reëel is.

Eens het over wapenhandel gaat, moet alle ethiek wijken. Het is dan ook hemeltergend en hypocriet als NAVO-secretaris-generaal Rasmussen verklaart dat hij zich niet kan indenken dat de internationale gemeenschap en de VN niets zouden doen aan de “afschuwelijke” inbreuken op de mensenrechten en het internationaal humanitair recht. In Tunesië, Egypte, Jemen, Bahrein, Libië of Saudi-Arabië gebeuren die inbreuken grotendeels met westers wapentuig.

Bodemrijkdommen

De betrokken regimes controleren grote reserves aan bodemrijkdommen en genoten daarom ook onze politieke steun. Mensenrechten kunnen de NAVO noch haar hoofdrolspelers een moer schelen. Onze echte kopzorgen zijn gewijd aan de energiebevoorrading. Daarvoor hebben we regimes nodig, democratisch of niet, die bereid zijn om de olie te laten vloeien aan redelijke prijzen.

Laat ons er dan ook geen doekjes om winden. De inzet van 'operatie Libië' is niet de democratisering van het land, maar het verwerven van de controle over de rijke oliereserves, het destabiliseren van de National Oil Corporation (NOC) en indien mogelijk liefst ook nog eens de privatisering van de olie-industrie onder de controle van westerse multinationals. De NOC staat als 25ste gerangschikt in de top 100 van oliebedrijven. Libië beschikt over 3,5 procent van de mondiale oliereserves, dubbel zoveel als de VS. De Libische bevolking die in opstand komt, kent de westerse drijfveren en stelt zich dan ook uiterst behoedzaam op rond elk pleidooi voor een militaire interventie. Zij heeft, met Kosovo, Afghanistan en Irak in het achterhoofd, heel goed begrepen dat eens de militairen zijn geland zijn, ze niet gemakkelijk weer vertrekken.

Dit artikel verschijnt als editoriaal in het nummer 408 (maart-april 2011) van het Tijdschrift Vrede.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.

reacties

8 reacties

  • door dan op woensdag 9 maart 2011

    De rebellen hebben het momentum verloren, hebben geen organisatie, geen leger en vooral geen geld! Dus intern neemt de vraag voor een no fly zone toe.... Dit zowel van strijders aan het front als van de Voorlopige Raad die tot in NY(UNO) en Straatsburg(EU) afzakt om voor een no fly zone te pleiten… en de buitenlandse krachten spelen daarop in.... De Raad van Golf Staten, de Arabische Liga en de Afrikaanse Unie zijn nu al voor het idee gewonnen... Naast de oorspronkelijke enthousiastelingen UK en Australië, Frankrijk intussen ook... De Obama regering verweert zich als een duivel in een wijwatervat om onder deze druk uit te komen om zo zelf geen verantwoordelijkheid te moeten op nemen... Imperialistisch Amerika is razend en vergelijkt hem met Carter en Johnson... En met Bush senior die weigerde de opstand tegen Saddam in 1991 te steunen… Volgens Fisk is de recentste ontwijkingpoging Saoedië Arabië luchtafweer te laten leveren aan de rebellen... Let wel; US wapens aan een land waartegen de UN een wapen embargo uitgevaardigd heeft! Maar ook de Voorlopige Raad heeft daar geen bezwaar tegen… Als laatste dam gebruikt Obama nu de UNO: we willen wel, maar enkel op voorwaarde dat er een UNO mandaat is… En hebben zowel Rusland als China niet gezegd dat ze daartegen waren? De veto’s hangen in de lucht, of mogelijks ook niet want de laatste lijkt plots al bedenkingen te hebben…. Voor Obama is het plan de Nato binnen 10 jaar uit te breiden tot 100 landen veel belangrijker dan dit door Lybië in gevaar te laten brengen. De Afrikaanse Unie staat namelijk op het punt een belangrijk samenwerkingverdrag met de Nato af te sluiten! De oorlog in Irak draaide ook om olie, maar geen enkel afgesloten contract ging naar een US bedrijf, behalve één met Exxon en vermoedelijk gaat ook deze laatste olie naar Azië, de globalisering, weet je nog? En om het even door The Waybackmachine te draaien: ik herinner mij een Belgische journalist die in 1994 Clinton z'n interventiegezindheid in Rwanda verweet en jaren later het feit dat hij niet genoeg gedaan had om de genocide te voorkomen....

  • door Hubert Vandenbussche op donderdag 10 maart 2011

    Humanitair imperialisme? Dat zal wel, maar passief toekijken hoe Khaddafi de opstand in een bloedbad wilt smoren is dat dan beter? De olie-inkomsten hebben Khaddafi in staat gesteld moderne wapens te kopen en een groot fortuin te verzamelen. Elke medaille heeft een keerzijde! Soms moet je uit 2 kwalen de minst erge kiezen, vind ik. Op langere termijn gezien zijn de revoluties die zich nu in de Arabische wereld voltrekken hoogstwaarschijnlijk maar een 1ste stap in een gans veranderingsproces. Op kortere termijn zal het 'westen' hier wel voordeel uit halen, maar de herwonnen vrijheid van de Arabische volkeren zal de geesten nog verder doen evolueren. Die kans laten liggen is geen goed idee.

    • door Steven F. op donderdag 10 maart 2011

      Aan Hubert e.a.: Welke kans mogen we niet laten liggen, die om militair controle te verwerven over enorme olievoorraden? Onze leiders redeneren nl. zo: als we een no-fly zone instellen, is het wel om vervolgens militair de controle over Libië te verwerven, of denk je dat we onze troepen daar voor de vrijheid van wat Libiërs gevaar gaan laten lopen... Hoe lang zitten er nu ook al weer NAVO-troepen in Kosovo? Hoeveel Afghanen sterven er elke dag dankzij onze humanitaire bombardementen (die naar alle waarschijnlijkheid ook deel zullen uitmaken van het instellen van een no-fly zone want Khaddafi heeft heel wat luchtafweer (die wij hem verkochten natuurlijk)) ?

  • door Ludo op donderdag 10 maart 2011

    Enkele bedenkingen bij de discussie over een no-fly-zone:

    - een no Fly zone wordt al gemakkelijk een militaire operatie op grote schaal (uitschakelen van de luchtafweer). Goed voor ons geweten, maar helemaal niet zeker of dit niet nog meer ellende voorbrengt. - het gevaar op een verborgen (navo-) agenda. Is het voor de libiërs of voor onze belangen? Zoals Robert Fisk terecht opmerkt, laten we het aantal doden zonder prbleem oplopen in de Ivoorkust, maar niemand die erom maalt. Er zit dan ook geen olie in de grond - het hypocriete element (en wat ons tot behoedzaamheid t.a.v. de intenties van een no-fly-zone of interventie moet aanzetten): - Khadafi doodt met onze wapens (Franse Mirages bv). Moet ons tot enige bescheidenheid aanzetten - Tijdens de oorlog 'gegoten lood' (Gaza) en de zomeroorlog in Libanon hebben de VS en enkele bondgenoten er juist alles aan gedaan om een resolutie van de VN (om de vijandelijkheden te staken) op de lange baan geschoven vanuit een berekening dat Israël een eind kon maken aan resp Hamas en Hezbollah. Dit zorgde voor heel wat extra leed - waar is ons humanitair geweten bij de dodenbalans (burgers!) waar 'wij' aan de basis van liggen in Afghanistan (> 10.000) en Irak ('ontelbaar') - Als het niet met vliegtuigen is, dan wordt er gedood met tanks en lichte wapens. Het enige voordeel van een no-fly-zone is de oppositie een voordeel geven op het terrein. Niet onbelangrijke vraag daarbij: wie is die oppositie? - er is trouwens tegenstrijdige informatie over de inzet van vliegtuigen. Sommige bronnen stellen( althans tot gisteren) dat het aantal bombardementsvluchten eerder zeer beperkt is. - het aspect van manipulatie: we weten - zoals in het geval van Kosovo - dat er partijen (nationaal en internationaal) belang bij kunnen hebben om de situatie desastreuzer voor te stellen dan ze (al) is. In Kosovo bliezen sommige leiders het aantal slachtoffers tot enorme proporties op om een militair ingrijpen te kunnen verantwoorden (Toen nog NAVO-secr. gen. noemde getallen tot > dan 100.000, terwijl het om en rond de 2.000 ging zoals achteraf uit diverse rapporten bleek. Dat is natuurlijk 2.000 teveel, maar wellicht te weinig indrukwekken om de publieke opinie te overtuigen om een militair avontuur te starten.

  • door cremer cati op vrijdag 11 maart 2011

    waarom geen "humanitaire" interventie in Oost-Congo waar al miljoenen mensen sneuvelden, waar kindsoldaten rondlopen, waar mensen niet meer weten waarheen nog te vluchten en er dagelijks honderden verkrachtingen zijn? Het antwoord is simpel : geen olie. En zolang de coltan tot in het westen raakt, roeren we beter niet in dat potje zeker?

    • door dan op vrijdag 11 maart 2011

      Wat mij ergert is dat oude sjablonen uit de kast gehaald worden om standpunten in te nemen en daarbij desgewenst de realiteit van de kaart geveegd wordt. De eerste zin, het eerst woord, van het oorspronkelijk artikel en daar gaan we meteen al! “De Verenigede staten en het VK stelden voor een no fly zone in te stellen”…. Het VK ja, toen samen met Australië, en nu ook met Frankrijk(en dan nog onder voorwaarden), maar nooit de US!

      Dag na dag volg ik de US positie en ik kan die niet anders interpreteren dan dat Obama er alles aan doet om een US militaire interventie te vermijden. Cfr. M’n eerdere reactie hierboven. De US stelling werd gisteren nog zo verwoord; "We believe it's important that this not be an American or a NATO or a European effort," Clinton said. "We think it's important that there be international support and that there be a broad acceptance by the international community, particularly the Arab world, that something needs to be done on behalf of the opposition in Libya."

      De Nato was ook al geen afnemer: But Anders Fogh Rasmussen, Nato’s secretary general, made it clear that there was no discussion about any air strikes on Libya to enforce a no-fly zone and said more planning and a clear UN mandate would be required before such a policy could be adopted.

      Noch de EU: European Union foreign policy chief Catherine Ashton said any military intervention was contingent on the Arab League, which is meeting this weekend."It must be Arab-led," she said of any intervention.

      Deze stellingen liggen niet ver af van deze van Rusland en China terzake; Russia’s top diplomat said that his country was waiting for the results of a fact-finding mission to Libya by UN Secretary General Ban Ki-moon’s special envoy.

      China has surprisingly not excluded their possible support of the creation of a no-fly zone over Libya. According to Mrs. Jiang Yu, Foreign Ministry spokeswoman, Beijing may support the move "if this will help" the country "to restablize as soon as possible". Jiang Yu also agreed on the need to "apply the sanctions approved by the United Nations Security Council." . .

      Sinds Rwanda volg ik het interventiedebat (humanitair imperialisme inbegrepen) op de voet en principieel ben ik een absoluut tegenstander van interventie. Bijkomende reden is dat, net zoals geen enkele professionele kweker een kuikentje uit een ei zal helpen wegens niet levensvatbaar, dit ook voor revoluties geldt. Maar als je nu in Lybië dagelijks de realiteit opvolgt dan bloed je hart….

      Graag ook enkele vaststellingen:

      Naar aanleiding van de solidariteit met de Jasmijnrevolutie, aan de andere kant van de wereld in China, hoorde ik een academicus, die revoluties tot z’n specialiteit maakte, antwoorden op de vraag wat er nodig is voor het uitbreken van een revolutie; Hoop op slagen!

      Tunesië gaf die hoop en je zag mensen op straat komen in het ganse Midden Oosten, in Afrika, van Soedan al over Zimbabwe tot Angola en zelfs tot in China toe!

      Bij ons is het op de achtergrond gedrongen maar in vele van die landen wordt er nog steeds op straat gekomen, vallen er doden, en de leiders van die landen trekken er hun conclusies: zo bv. in Alerije en Marokko gooien ze flinke brokken democratie uit en dit werkt! Velen leiders besluiten helaas echter nog; more of the same!

      Maar met alle respect voor de offers die duizenden gebracht hebben, hoe kwam het toch dat in Tunesië en Egypte een niet gewapende opstand zo vlug kon slagen? Opstanden zijn in het MO schering en inslag, alleen vergeten we ze zo vlug. In bv. Hama kan je over "vernieuwde" “oude” wijken lopen, maar dan wel over meer dan 10.000 lijken van mensen die Assad junior zo niet zagen zitten….

      De enige plausibele reden is dat de Afroamerikaan in het Witte Huis 2 telefoontjes sloeg; “ “Ali, Hosni, Dank voor alles, maar nu ben je niet langer een asset voor mij maar een liability, hoog tijd om op rust te gaan, Doei!” Nog iets dat Obama z’n werknemers wereldwijd niet ontgaan is! In Lybië echter heeft hij zo’n leverage niet en is hij in opperste verwarring naar hefbomen aan het zoeken die het minst schadelijk zijn voor de US belangen. Van het allegaartje rebellen was al bij het begin duidelijk dat zij geen partij waren voor Khaddafi en een militaire interventie was politiek uitgesloten. Een no fly zone “light” kan zo ingesteld worden maar is militair volkomen irrelevant omdat niet de vliegtuigen het probleem zijn maar wel de 35 aanvals- en de 90 transporthelicopters. Zelfs al zou er unanimiteit komen over een internationale no fly zone, wat ik niet verwacht, dan zal dit minimaal nog een maand in beslag nemen en dan nog irrelevanter zijn dan nu.

      Maar Obama US moet "iets" doen want “The whole world is watching”;

      1 Khaddaffi om te oordelen wat zijn opties zijn 2 Khaddafi’s medestanders om te oordelen wat voor hen de gevolgen zouden kunnen zijn van hun bloedige onderdrukking van hun volk. 3 alle potentanten wereldwijd om te zien of hun collega z’n bevolking militair onder de knoet krijgt. De werknemers van de US daarbij kijken dan nog met speciala interesse uit hoe vlug een baksteen kan vallen als het koordje losgemaakt wordt! 4 alle onderdrukte volkeren wereldwijd om te zien of hun strijd eventueel op internationale steun zou kunnen rekenen en of er HOOP op slagen is! 5 alle leiders in Azië, Japan op kop, die de militaire kracht van China zien groeien, en zich tegen de US wensen aan te schurken, maar dan wel op voorwaarde dat de US hen op een stabiele manier bijstaat, iets waaraan ze twijfelen. 6 de leiders van de Golfstatencouncil, de Arabische Liga en de Afrikaanse Unie die de standvastigheid van de US willen beoordelen vooraleer met de Nato in zee te gaan… 7 Wereldwijde multi's om te zien welke bescherming de US hen kan bieden 8 en dan in de US zelf nog, waar de democraten toch aan de macht willen blijven en de verdeeldheid groot is. Obama wordt z’n flip/flop politiek verweten (“Nobody disagrees with the no-fly zone” zei hij letterlijk maar dan wel in verband met Darfur en veranderde prompt van mening toen hij president werd).

      De verdeeldheid is er zeer bitter en loopt door de gezinnen heen (waar Mr. Clinton, na de kater in Rwanda nog niet verwerkt te hebben, vóór een no fly is) tot mogelijks in het hoofd van Mrs. Clinton toe…

      Het is duidelijk dat om het even welke move van Obama positieve of negatieve gevolgen zal hebben voor, of anders geïnterpreteerd zal worden door, elk van die minimaal 8 partijen. Maar Decroo senior zei ooit eens; het verschil tussen een cafébiljarter en Raymond Ceulemans is dat bij z’n eerste stoot Ceulemans weet hoe het spel er bij de 7de stoot uit zal zien…

      En zelf heb ik hetzelfde probleem: een top down visie van achter m’n pc is makkelijk maar als je ziet hoe de rebellen niks voorstellen en aan welke risiko’s zij zich blootstellen dan bloedt m’n hart. Khaddafi steekt het niet onder stoelen of banken hoe bloedig z’n repressie zal zijn. En als je daar twijfels over hebt; lees eens na wat de BBC reporters die er gevangen zaten over zeggen. Aan het geschreeuw te horen kwamen hun medegevangen er niet levend uit. Bij de rebellen is de sfeer meer dan grimmig en wordt er nog meer dan vroeger om buitenlandse hulp gesmeekt. Een deel gelooft nog in de overwinning, een ander deel is vastbesloten de dood te vinden in de gevechten, liever dan in de gevangenissen en nog een ander deel bereidt zich voor op emmigratie…

      Eén zaak weet ik; No fly of niet, UN inerventie of niet, “now is the time” om aan de rebellen mee te delen waarop het staat; krijgen ze steun of staan ze er alleen voor, langer wachten kan enkel verraad zijn. Hoe chaotisch ook (en dit is bijna inherent aan een rebelie); dit is het minste wat ze van de toeschouwers verdiend hebben!

      En theoretisch moet iedereen voor zichzelf maar uitmaken hoe hij staat ten opzichte van het UN “Right to Protect”…is dit universeel of enkel ad hoc verdedigbaar? Kunnen progressieve krachten zich daar anticipatief over uitspreken?

      Laat mij ook eens van het onderwerp afwijken; was het, in het licht van de geschiedenis, een goede zaak dat Frankrijk, de UK en Rusland tijdens de Spaanse burgeroorlog een niet interventiepolitiek aannamen en daarbij zelfs de Internationale Brigades terugtrokken (met als hoofddoel Hitler en Mussolini geen aanleiding te geven tot verdere interventie)… De appaesementpolitek begon namelijk een gans stuk vóór Sudentenland!

  • door eddy daniels op maandag 14 maart 2011

    Ondertussen lees ik in de krant dat het de Arabische Liga is die aandringt op een No Fly Zone, terwijl het de USA is die nog steeds de boot afhoudt. Waar staat Ludo De Brabander dan met zijn sjabloon?

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties