Meer dan ooit heeft de wereld nood aan onafhankelijke journalistiek.

Meer dan ooit is het nodig om een tegengeluid te laten horen.

Steun daarom DeWereldMorgen.be

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu
Opinie

Waarom het Westen militair wil interveniëren in Libië

Het land dat tienduizenden onschuldige slachtoffers maakt in buitenlandse oorlogen, beweert een morele strijd te voeren om te beletten dat Muammar Qadhafi zijn eigen volk aanvalt. Het Atlantisch bondgenootschap, dat nu al zeven jaar actief oorlog voert tegen een regime dat het Westen niet heeft aangevallen, houdt zich klaar.
woensdag 2 maart 2011

Het weze duidelijk, het is absoluut onaanvaardbaar dat een regering haar onderdanen vermoordt. Dit moeten we ten stelligste veroordelen en een dergelijk regime moet volledig geïsoleerd worden. Elke regering die oorlog voert en moordt, moet worden veroordeeld. Het Westen sluit echter de ogen voor het geweld dat het zelf veroorzaakt of dekt het toe als het van bevriende regimes komt.

Qadhafi zit al lang op de schopstoel. In vele landen steunde hij met raad en daad de oppositie, rebellen en terroristen. Hij werd ervan beticht kernwapens te willen verwerven. Hij werd tot een paria gedegradeerd na de aanslag op het Pan-Am-vliegtuig dat boven Schotland neerstortte.

Bevriende vijand

De Lockerbie-kwestie werd met een compromis aangevat. De verdachten werden in een neutraal land (Nederland) berecht. De VN sancties werden opgeschort en verschillende landen hervatten  de commerciële relaties met Libië. Als Qadhafi in 2003 officieel afstand neemt van alle internationaal gebande wapens, wordt ook de zaak rond de massavernietigingswapens als opgelost beschouwd en stond niets de normalisering van de relaties met Libië in de weg. Ook niet de negatieve rapporten van mensenrechtenorganisaties. De wereld kon de Libische olie best gebruiken en Tripoli groeide uit tot de derde grootste petroleumleverancier van de Europese Unie. Naast de EU werden de VS, China en Zwitserland de voornaamste handelspartners van Libië.

In november 2010 onderhandelde de EU-Commissie een Kaderovereenkomst met Libië. Dit behelsde een heel palet aan samenwerkingen. Begin 2011 stond de EU  op het punt een veregenwoordigingsbureau te openen in Tripoli.

Een van de belangrijke punten in de kaderovereenkomst betreft de migratie-gerelateerde onderwerpen, zoals dat in diplomatentaal heet. Inderdaad, het belang van de Noord-Afrikaanse landen voor de Europese Unie ligt niet alleen in handelsrelaties en energieleveringen. Elk land van Noordelijk Afrika is voor de Verenigde Staten van belang in de strijd tegen het terrorisme, en in de ogen van de Europese Unie, in de strijd tegen de illegale migratie. Qadhafi was een goede leerling in deze klas.

Arabische schokgolven

En toen stak een werkloze Tunesiër zichzelf in brand. Een schokgolf ging door de Arabische wereld: in Tunesië, Algerije, Egypte, Marokko, Jemen, Bahrein, Oman, Soedan en Libië kwam de jongere generatie op straat. Met als eisen: Een toekomst, vrijheid, een job en een inkomen. De heersende despoten wisten zich geen raad: de presidenten van Tunesië en Egypte moesten een stap opzij zetten. Nu komt de Libische leider in het zoeklicht. 219 doden in Tunesië, zegt een VN team, meer dan 300 in Egyte. Er is sprake van duizenden doden in Libië.

Voor Tunesië en Egypte kwamen er geen oproepen om militair te interveniëren. Tenminste als we het Franse aanbod buiten beschouwing laten, tijdens de eerste uren van het Tunesische protest, om de Franse expertise in het controleren van massa's (lees repressie door veiligheidstroepen) ter beschikiing te stellen van president Ben Ali.

Het leger maakt het verschil

Het verschil tussen de drie landen ligt onder meer bij de rol van het leger. Zowel in Tunesië als in Egypte nam het leger een terughoudende positie in. Beide instellingen hebben nochtans een geschiedenis van totale verwevenheid met hun afgezette presidenten-voor-het-leven. Ze zijn een integraal deel van het systeem dat de laatste tientallen jaren in deze landen heerste. En toch hielden ze zich ver van een actieve, repressieve inmenging in de gebeurtenissen. In Libië kan de president rekenen op de absolute trouw van zijn elite-troepen die kennelijk het geweld tegen de eigen bevolking niet schuwen.

De legers van Tunesië en Egypte schatten hun eigen toekomst in een post-despotisme wellicht minder precair in dan de militairen van Libië. Hun jarenlange banden met het Pentagon maken dat een wijziging aan de top van het land, niet noodzakelijk zou leiden tot de eigen ondergang. Door zich 'neutraal'  op te stellen wisten ze het vertrouwen van de protesteerders te verwerven, dat van het Westen hadden ze al.

Op het moment dat de protesten in Cairo begonnen, zaten een twintigtal Egyptische hogere officieren in het Pentagon voor de jaarlijkse gezamenlijke besprekingen. Volgens een woordvoerder van het Ministerie van Defensie in Washington kregen de officieren de raad mee om 'terughoudendheid' aan de dag te leggen. Het is geweten dat Obama appeleerde aan het militaire professionalisme van het leger, en dat defensieminister Robert Gates geregeld direct contact had met de Egyptische defensiemister Mohammed Tantawi.

Egypte is na Israël de belangrijkste ontvanger van Noord-Amerikaanse militaire hulp. De militaire steun aan Tunesië is heel wat bescheidener, zij het constant en te situeren op verschillende domeinen zoals terrorismebestrijding. Ook het Tunesische leger zou bij het verdwijnen van Ben Ali de westerse steun niet verliezen.  De militairen van Egypte en Tunesië konden dus even afwachten om te zien hoe de bal zou rollen, om dan des te meer de eigen positie te kunnen bestendigen.

Libië is daar een uitzondering op. De Westerse militaire contacten en steun zijn nieuw en beperkt vergeleken met de twee andere landen. Qadhafi ontving de chef van het US Africom. Tripoli werd uitgenodigd om te participeren in de U.S. Trans-Sahara Counterterrorism Partnership (TSCTP), maar is niet formeel toegetreden. Er zijn enkele programma's voor opleiding en miliaire samenwerking, vooral op het vlak van contraterrorisme. Hiervoor voorziet de VS in 2010 een budget van 330.000 dollar, alsook 150.000 dollar voor de verbetering van de luchttransport capaciteit en de kustwacht. Voor 2011 is er 350.000 dollar voorzien aan militaire opleiding en 250.000 dollar voor het moderniseren van de oudere Libische C-130 luchtvloot. Het gaat eigenlijk om zeer kleine bedragen. De banden van de elitetroepen van Qadhafi  met het VS leger vallen in de verste verte niet te vergelijken met de situatie in Tunesië of Egypte.

Mubarak kan onder bescherming van zijn 'tolerant' leger uitrusten in een rijkelijk kustoord, Ben Ali vond onderdak in Saoedi-Arabië. Maar waar moet Qadhafi naar toe? Hij klampt zich bijgevolg nog meer vast aan de macht dan zijn voormelde collega's. Als Qadhafi op televisie zegt dat de problemen in zijn land te wijten zijn aan Al-Qaeda, wil hij zich aandienen als de eerste frontlijn in de strijd tegen het terrorisme. Zo hoopt hij dat de angst voor het terrorisme in het Westen het zou halen op andere overwegingen.

De EU-landen en de VS lijken er echter van uit te gaan dat de Libische bevolking even hardnekkkig zal blijven protesteren als in de buurlanden. Dus zetten ze nu volop in op een post-Qadhafi oplossing. Alleen beschikt men niet over het leger als belangenbehartiger zoals in Tunesië of Egypte. Vandaar de dwang en drang om deze omwenteling in Libië te kunnen sturen via militaire tussenkomst. De oude, beproefde methode om een humanitaire catastrofe met een militaire aanpak op te lossen, zal de Westerse publieke opinie wel doen volgen.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.

reacties

7 reacties

  • door SAMIR op woensdag 2 maart 2011

    HOPELIJK DAT DIE GEK GEEN BIOLOGISCHE OF CHEMISCHE WAPENS GEBRUIKT, 42 jaar aan de macht,machtmisbruik corrupeert

    • door Frans Herpelinck op donderdag 3 maart 2011

      Hallo,

      Wie is gekker: hij die onverantwoorde dingen doet met wapens of hij die zo'n gek wapens in de handen geeft en hoopt nog menige keer nabestellingen te mogen leveren?

  • door dan op donderdag 3 maart 2011

    Deze waarheid leerden m'n proffen mij al ivm de Guldensporenslag... Of het Westen zo happig is op enige vorm van interventie weet ik zo nog niet. Bij mijn weten zijn er maar 2 landen die nu voorstander zijn van enige militaire interventie (en dat beperkt zich tot een no fly zone) en dat zijn de UK en Australië. China, Rusland en Frankrijk hebben zich tegen militaire interventie uitgesproken en als leden van de Veiligheidsraad kunnen ze zo elk plan blokkeren. Blijft nog de US, met volgende positie (VOAnews 1/3/11): In an exchange with Republican committee chairwoman Ilena Ros-Lehtinen, who urged a tough approach on Libya, Clinton said the opposition does not want outside military support. “We are also very conscious of the desire by the Libyan opposition forces that they be seen as doing this by themselves on behalf of the Libyan people, that there not be outside intervention by any external force. Because they want this to have been their accomplishment. We respect that,” she said. Maar dit was gisteren en de situatie ter plaatste verschuift: Uit Bloomberg haal ik: In Benghazi, Libya’s second largest city, a self-declared interim governing council called on foreign nations to carry out airstrikes on what they said were non-Libyan African mercenaries fighting for Qaddafi, according to the Associated Press. Bij Monsters&Critics lees ik:'We want logistical foreign intervention, air embargoes, bombardments of air bases, communication centers and supervision of the coasts,' Muftah Queidir, identified as a lawyer close to the rebel governing coalition, told the Post’ Maar in de USA Today zie ik de US nog niet toehappen: Gates: Notion of force against Libya 'loose talk' Secretary of State Hillary Rodham Clinton told the Senate Foreign Relations Committee that with respect to a no-fly zone, the government is "a long way from making that decision." She said the administration is proceeding with "a great deal of caution with respect to any actions we might take" beyond providing humanitarian aid.In the House of Representatives, Defense Secretary Robert Gates told lawmakers that sending in air cover to protect the rebels in Libya — something the 22-member Arab League on Wednesday said it opposes — would amount to an act of war. The U.S. first would have to wipe out Libya's air defenses to protect its own planes, he said. Decrying "loose talk" around Washington of establishing a no-fly zone, Gates said, "A no-fly zone begins with an attack on Libya."Gates added that although the Pentagon could set up a system to stop Gadhafi from sending up planes to bomb his people, it would be a huge and costly undertaking, and the United Nations Security Council has not authorized any military action in Libya. "It's a big operation in a big country," Gates said.Clinton noted that there are tricky diplomatic issues as well. The notion of intervention from the West, she said, "is very controversial" in Libya and in other Arab nations. Maar dan zie ik een reeks progressieve organisaties in Tunesië, Algerije en Egypte een oproep doen tot interventie van hun eigen legers… Verder lees ik in de LATimes: On Wednesday, the League of Arab States said it would not rule out imposing a no-fly zone on Libya in conjunction with the African Union if fighting in Libya failed to abate, according to Reuters news agency. And early this week, Susan Rice, the U.S. ambassador to the United Nations, said the international body was “looking at all options,” including the imposition of a no-fly zone. En als ik zie hoe de rellen in Brega standhielden (hun comandostructuur reikt niet verder dan de boezemvriend links en rechts van hen, onder groot gejuich aangevoerd luchtafweergeschut kan maar na een uur geladen worden, laat staan afgevuurd,…) dan weet ik wel van waar de druk om steun zal komen….

  • door Hubert Vandenbussche op donderdag 3 maart 2011

    Ik ben het bijna volledig eens met het standpunt van Georges Spriet. Bij de laatste alinea echter stel ik mij vragen. Spriet schrijft: "De EU-landen en de VS lijken er echter van uit te gaan dat de Libische bevolking even hardnekkig zal blijven protesteren als in de buurlanden. Dus zetten ze nu volop in op een post-Qadhafi oplossing. Alleen beschikt men niet over het leger als belangenbehartiger zoals in Tunesië of Egypte. Vandaar de dwang en drang om deze omwenteling in Libië te kunnen sturen via militaire tussenkomst. De oude, beproefde methode om een humanitaire catastrofe met een militaire aanpak op te lossen, zal de Westerse publieke opinie wel doen volgen." We moeten inderdaad niet naïef zijn: het Westen denkt op de 1ste plaats aan zijn belangen in de regio. Maar de vraag is of een opstand van de bevolking tegen de dictator een kans maakt te slagen? Zonder militaire middelen zal het bijzonder moeilijk (lees 'bloedig') worden om het regime omver te werpen. De situatie is inderdaad grondig verschillend van deze in Tunesië en elders. De jeugd in de Arabische landen weet (dank zij internet, facebook, etc.) hoe de Westerse maatschappij functioneert. De immigratiestop naar Europa maakt het die jongeren ook steeds moeilijker om naar hier te immigreren. En veel jongeren zijn beter opgeleid dan de vorige generaties, maar zien geen toekomst in eigen land door het immobilisme door de dictators opgelegd. Dat is de bom die nu ontploft! En je kan dan ook de vraag stellen of die revoluties wel door het Westen naar hun hand kunnen worden gezet. Zoiets beweren is dat geen onderschatting van het politieke bewustzijn van de revolterende bevolking? Ik denk dat met beperkte, maar noodzakelijke, buitenlandse militaire steun het aantal slachtoffers beperkter zal zijn dan als een bijna ongeorganiseerde en slecht bewapende bevolking het moet opnemen tegen een waanzinnige heerser. Geen enkele omwenteling loopt op een ideale manier af. De vraag is of de bevolking het nadien beter zal hebben. Als er democratie komt, is die kans toch wel groot, denk ik.

  • door Hélène P op donderdag 3 maart 2011

    Dag Georges! Goed om u te lezen. Maar ik ben niet zeker of je deze keer niet een beetje aan een knie-refleks lijdt. Volgens je eigen redenering (anti-terrorisme/immigrantenrem) zou een Lybisch leger dat zich neutraal houdt of aan de kant van de opstandelingen schaart wel degelijk veel geld kunnen verwachten van zowel de VS als de EU. Ik denk dat er andere (politieke) redenen zijn en meer genuanceerd moet worden.

  • door Georges Spriet op vrijdag 4 maart 2011

    eigenlijk zie ik drie grote redenen waarom het Westen een militaire interventie zou overwegen:

    * geen serieuze hefboom in het land om een post-Qadhafi tijdperk westers te verankeren (artikel hierboven) * vrees voor migranten toestroom en dus moet de lange kustlijn gecontroleerd worden * veilig stellen van oliebelangen op korte en lange termijn

    Het leger van Qadhafi wordt in de meeste rapporten geen hoge slagkracht toegemeten. 'Slecht getraind en bewapend met oud sovjet materieel', is de meest voorkomende synthese. Een uitzondering, een soort presidentiële garde onder leiding van een van de zonen van de president, Khamis, die een uitstekende performantie wordt aangemeten en zou gekenmerkt zijn door een absolute loyauteit tegenover de president. Het Libisch leger – althans het deel dat er militair toe doet - als mogelijke hefboom om een westers gericht regime te helpen installeren in post Qadhafi-tijden lijkt dus eerder onrealistisch. "De vooruitzichten van VS invloed op de ontwikkelingen in Libië zijn onzeker", zoals een rapport voor het VS Congres het zelf stelt.

    De Europese Commissie had in oktober 2010 aangekondigd dat ze Libië met 50 miljoen euro zou steunen om de illegale migratie tegen te gaan en de rechten van de migranten te vrijwaren. Qadhafi vroeg in december om verschillende miljarden steun.

    Er zijn minstens 4 Noord-Amerikaanse oliebedrijven die (recent) in Libië actief zijn. Senator John Kerry riep een tiental dagen geleden op dat ze hun activiteiten zouden staken: Conocco Philips, Marathon Oil, Hess Corporation en Occidental Petroleum (Oxy). Er is uiteraard het Italiaanse Eni, en het Spaanse Repsol, ook het Oostenrijkse OMV, Wintershall (BASFGroup),Total, Suncor (Canada) en Petrobraz (Brazilië) Verschillende buitenlandse staatsondernemingen zitten in de exploratie naar oliegebieden daarom niet noodzakelijk in ontginning: Polish Oil, Turkish Petroleum en het Russische Gazprom. Uit Azie zijn er onder meer het Chines CNPC, het Indische ONGC en het Indonesichse Pertamina. En uit buurland Algerije: Sonatrach.

    • door dan op dinsdag 8 maart 2011

      We zijn een week verder, de rebellen hebben het momentum verloren, hebben geen organisatie, geen leger en vooral geen geld! Dus intern neemt de vraag voor een no fly zone toe.... en buitenlandse krachten spelen daarop in.... De Raad van Golf Staten, de Arabische Liga en de Afrikaanse Unie zijn voor het idee gewonnen... Frankrijk intussen ook... De Obama regering verweert zich als een duivel in een wijwatervat om onder deze druk uit te komen om zo zelf geen verantwoordelijkheid te moeten op nemen... Imperialistisch Amerika is razend en vergelijkt hem met Carter en Johnson... Volgens Fisk is de recentste ontwijkingpoging Saoedië Arabië luchtafweer te laten leveren aan de rebellen... let wel; US wapens aan een land waartegen de UN een wapen embargo uitgevaardigd heeft! Voor Obama is het plan de Nato binnen 10 jaar uit te breiden tot 100 landen veel belangrijker dan dit door Lybië in gevaar te laten brengen. De Afrikaanse Unie staat namelijk op het punt een belangrijk samenwerkingverdrag met de Nato af te sluiten! De oorlog in Irak draaide ook om olie, maar geen enkel afgesloten contract ging naar een US bedrijf, behalve één met Exxon en vermoedelijk gaat ook deze laatste olie naar Azië, de globalisering, weet je nog?

    Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties