Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

Ja, ik wil steunen

Sluit dit venster

about
Toon menu

Dave Sinardet neemt het splitsingsdiscours onder de loep

Bart De Wever en co spreken de taal van het gezond verstand. Scherp, duidelijk, logisch. Of zo lijkt het toch. Politicoloog Dave Sinardet ontleedt voor ons het discours van het splitsingsdenken.
woensdag 9 februari 2011

We legden aan professor Dave Sinardet (politieke wetenschappen, VUB en UA) enkele van de vaakst terugkerende argumenten en stellingen voor. Wat blijkt: de werkelijkheid is vaak complexer dan de oneliners van het splitsingsdiscours doen vermoeden.

#1: "België is geen democratie. Het is een gedwongen huwelijk van twéé democratieën."

Dave Sinardet: "Letterlijk klopt die stelling niet. België is natuurlijk wel degelijk één democratie, met een parlement, regering, etc. De woordkeuze 'twee democratieën' is dus wat overdreven of ongelukkig. Maar in een groot deel van de achterliggende analyse kan ik mij wel terugvinden. Want België kampt wel degelijk met een democratisch deficit."

"Wanneer wij federale verkiezingen organiseren, organiseren we eigenlijk twee aparte verkiezingen: aan de ene kant heb je Vlaamse partijen die zich aandienen aan Vlaamse kiezers en debatten voeren in Vlaamse media. Aan de andere kant heb je Franstalige partijen die zich aandienen  aan Franstalige kiezers en debatten voeren in Franstalige media. Je hebt na die verkiezingen dan twee verkiezingsresultaten waarmee een regering moet gevormd worden en dat heeft soms inderdaad iets weg van een diplomatieke conferentie, om een ander veelgebruikt beeld aan te halen. Dat is ook een deel van de verklaring voor al de blokkeringen en crisissen die we nu kennen."

"Voor een deel maken Bart De Wever en ikzelf dus dezelfde basisanalyse. Maar onze oplossing is verschillend. Volgens De Wever is de enige oplossing voor het democratisch probleem een splitsing van het land. Mij lijkt dat om tal van redenen niet evident. Het is niet omdat een splitsing technisch mogelijk is dat het ook politiek mogelijk is. Wat met Brussel, om maar één ding te noemen. Bovendien stelt het probleem van het democratisch deficit zich nú, terwijl De Wever zelf beweert dat zo'n splitsing zeker niet voor vandaag is en hij de weg van de geleidelijkheid predikt. In de tussenstappen richting splitsing zie ik niet direct een oplossing voor dat democratisch deficit. Vermits we dus nog een tijd voort moeten met België, moeten we het dus beter en democratischer laten werken, om ook een herhaling van het scenario van de voorbije jaren te helpen vermijden."

"Er zijn echter oplossingen voorhanden die veel minder energie vragen dan een splitsing van het land en minder moeilijkheden opleveren. Laten we bijvoorbeeld vijftig volksvertegenwoordigers verkiezen via een federale kieskring. Eens je daarvoor een meerderheid hebt, is dat een relatief makkelijke ingreep om te stemmen en door te voeren. Het klopt dus dat we met twee verschillende politieke sferen zitten, maar zij die het hardst roepen dat dit een probleem is, zijn ook degenen die het hardst tegen één van de meest logische oplossingen zijn. Bart De Wever heeft er bij de onderhandelingen van de voorbije maanden een zeer duidelijk veto tegen gesteld." (nvdr: Op het idee van een federale kieskring komen we nog terug op het einde van dit interview.)

#2: "We hebben het niveau Vlaanderen en het niveau Europa. België is een overbodig tussenniveau."

Sinardet: "Hier gebruikt men Europa als argument voor de stelling dat België zal verdampen. Ik geloof daar niet in. Neem nu de sociale zekerheid, het systeem van interpersoonlijke solidariteit. Momenteel bestaat er zo’n systeem op Belgisch niveau, tussen bijna 11 miljoen Belgen. Het lijkt me zeer utopisch om te denken dat dit snel op Europees niveau zal worden geregeld. Jammer genoeg eigenlijk, want op zich is het een mooi streefdoel om de schaal waarop je solidariteit organiseert te vergroten. Je hoeft helemaal niet links te zijn om dat te beseffen, het is meer een ethisch principe. Maar zelfs de voorstanders van een Europese sociale zekerheid moeten erkennen dat zoiets in de huidige context geen goed idee zou zijn. Op dit moment kan je dat niet implementeren, omdat er te veel verschillen zijn tussen de systemen. Bovendien zou ons eigen sociaal vangnet er op kunnen achteruitgaan."

"Een vergroting van de solidariteitskring naar Europa is dus wel iets om naar te streven, maar dan op lange termijn. Als je dan de solidariteitskring in België gaat verkleinen – door solidariteit nog maar te organiseren tussen bijvoorbeeld 6 miljoen Vlamingen en 4 miljoen Walen – is dat vanuit die doelstelling echter  een stap achteruit. Het is bovendien ook geen goede zaak vanuit de logica van het verzekeringsprincipe dat inherent is aan elk systeem van sociale zekerheid: je kan best de risico’s zo veel mogelijk spreiden. Hoe kleiner de groep verzekerden, hoe slechter je verzekering."

"Kortom: gezien Europa de interpersoonlijke solidariteit nog niet voor haar rekening neemt, en dat waarschijnlijk in de komende decennia niet zal doen, lijkt België mij alleen al daarom zeker geen overbodig niveau."

#3: "Solidariteit is goed, maar... zoals het nu werkt, gedraagt Wallonië zich als een hulp-junkie. Er is geen responsabilisering."

Sinardet: "Ten eerste vind ik de terminologie ('junkie') nogal problematisch, zeker als je dit vertelt in een bekend buitenlands tijdschrift (nvdr: Bart De Wever in Der Spiegel). Dit draagt bij tot de verruwing van het debat. Maar laten we even voorbij de terminologie kijken, naar het idee erachter."

"Het klopt dat Wallonië in de jaren 1980 en 1990 niet het beste beleid heeft gevoerd om haar economisch herstel te bespoedigen. Het creëren van extra tewerkstelling leek niet de eerste prioriteit van Waalse regeringsleiders zoals Collignon of Van Cauwenberghe of van ministers als Happart – die trouwens ook Waalse regionalisten waren. Ik zou daarbij wel willen opmerken dat dit een gevolg was van de regionalisering die men ook aan Vlaamse kant heeft gewild. Het is niet echt consequent om eerst te zeggen dat ieder een beleid naar inzichten moet kunnen voeren en dan ineens: 'Ho, maar daar in Wallonië doen ze het heel anders dan wij en ze zouden beter een voorbeeld aan ons nemen'. Dan had men het economisch beleid maar nationaal moeten laten."

"Maar de laatste tien jaar is er toch duidelijk een nieuwe wind gaan waaien. Er is ook een nieuwe generatie aangetreden. Elio Di Rupo (PS) natuurlijk, maar ook Jean-Claude Marcourt (Waals minister van Economie, PS), Rudy Demotte (PS), Paul Magnette (PS) en nog een aantal anderen. Wat je ziet is dat Wallonië vandaag een beleid voert dat heel sterk lijkt op dat van Vlaanderen. Het Waalse 'Marshallplan' wil de economie aanzwengelen en tewerkstelling creëren om zo Wallonië vooruit te helpen. Het is erg vergelijkbaar met het 'Vlaanderen In Actie-plan' van Kris Peeters. Het cliché dat men in Wallonië een soort marxistische politiek voert, klopt al lang niet meer."

"Bij bedrijfsleiders hoor je trouwens dat het ondernemingsklimaat in Wallonië op dit moment beter is. Zo is er in het Waals gewest minder administratieve rompslomp voor wie wil investeren. Of zoals Louis Tobback het onlangs formuleerde: 'Google is voor haar vestiging in Mons naar Di Rupo gestapt en binnen de zes maanden was alles in orde. Waren ze naar Kris Peeters gestapt om in Puurs iets te beginnen dan was het waarschijnlijk nog altijd niet in orde geweest'. Er wordt dus stevig aan de weg getimmerd."

#4: "Als Wallonië het tegenwoordig toch zo veel beter doet, waarom heeft het dan zoveel schrik voor meer responsabilisering?"

Sinardet: "Er is wel degelijk een begin van nieuw elan in Wallonië. Qua economische groei deed het Waals Gewest het zowel in 2008 als 2009 beter dan het Vlaams Gewest. Maar ze komen natuurlijk van ver, waardoor de kloof op heel wat punten groot blijft."

"Als je naar het primaire inkomen kijkt (dat is het inkomen voor belastingen, sociale bijdragen en uitkeringen, dus voor herverdeling) dan zie je dat dit in 2009 in Vlaanderen gemiddeld bijna een kwart hoger lag dan in Wallonië en bijna 15 procent hoger dan in Brussel. Na die herverdeling ligt het gemiddelde inkomen van een Waal nog steeds 17 procent lager en dat van een Brusselaar nog steeds 11 procent lager dan van een Vlaming. Dat blijkt uit cijfers van het Instituut voor Nationale Rekeningen. Het is een werk van lange adem om die achterstand in te halen. Als je vandaag de solidariteit die bestaat via de sociale zekerheid of via de financieringswet zou doorknippen, dan zal Wallonië wel degelijk verarmen. Vandaar dat Franstalige partijen als de PS zich daartegen verzetten."

"Je moet weten dat de financieringswet zoals ze nu bestaat al vrij 'responsabiliserend' werkt, omdat de dotaties die de regionale overheden ontvangen voor een groot deel gebaseerd zijn op de ontvangsten van de personenbelasting in die regio. Het is wel zo dat er daarnaast een solidariteitsmechanisme bestaat dat de grootste verschillen compenseert. Dat kent nu enkele perverse effecten die men best kan wegwerken, al zijn ze in de praktijk wel vrij beperkt."

"Het wood 'responsabilisering' is trouwens een slogan geworden waaraan impliciet verschillende definities gegeven worden. Nu, ik ben ook voor responsabilisering. Voor mij betekent dat vooral: zorgen dat een overheidsniveau de negatieve financiële gevolgen van haar beleid niet kan afwentelen op een ander overheidsniveau. Het dossier over de pensioenlasten van de ambtenaren is een prachtig voorbeeld. De gewesten kunnen zelf beslissen om meer ambtenaren aan te werven of om ze opslag te geven (wat onlangs is gebeurd). Maar de pensioenen worden federaal betaald. Als de Vlaamse of Waalse regering beslist om meer ambtenaren aan te nemen, dan vind ik dat zij daarvan ook een deel van de financiële gevolgen voor de pensioenen moeten dragen. Maar wat zien we? Dat politici die dat al jaren publiek bepleiten, terugkrabbelen als het zover is. Nu dat in de nota Vande Lanotte staat, zegt Kris Peeters: 'Ja maar dat gaat ons geld kosten!' Tja, dat is nu eenmaal de bedoeling van responsabilisering. Dat gaat ook Wallonië geld kosten."

#5: "De Franstaligen vormen een front, de Vlamingen helaas niet."

Sinardet: "Binnen de context van de voorbije maanden met zeven onderhandelende partijen, klopt het dat de overeenstemming tussen de Franstalige partijen groter is dan tussen de Vlaamse. Aan Vlaamse kant is er een duidelijke breuklijn tussen SP.A en Groen! aan de ene kant en wat je stilaan het kartel N-VA/CD&V kan noemen aan de andere kant."

"Je mag niet vergeten dat er naast een communautaire tegenstelling ook een links/rechts-tegenstelling bestaat. Die blijft vaak onderbelicht. Het is logisch dat linkse Vlaamse partijen zoals SP.A en Groen! en de ACW-vleugel van de CD&V het eerder eens zijn met linkse Franstalige partijen over dossiers die raken aan de solidariteit en de sociale zekerheid. Wat ook meespeelt is dat rechtse Vlaamse partijen ook bevoegdheden willen splitsen om dan op Vlaams niveau een rechtser beleid te kunnen voeren dan wat nu op federaal niveau mogelijk is. Dat linkse partijen daar huiverachtig voor zijn is niet onbegrijpelijk."

"Maar het Franstalige front is vooral hechter omdat het een defensief front is. Het is makkelijker om een consensus te vinden over waar je een lijn trekt op het vlak van toegevingen, dan om een consensus te vinden binnen een offensief front over wat je wil binnenhalen."

"Toch zijn er ook tussen PS, CDH en Ecolo wel wat meningsverschillen. Zo ziet de PS de regionalisering van justitie wel zitten, omdat de partij zo meer greep krijgt op het gerechtelijk apparaat, onder meer via benoemingen. Het fenomeen dat net voor de verkiezingen weleens PS-politici in verdenking gesteld worden door hen minder gunstig gezinde rechters, zouden ze op die manier wat kunnen indijken. Ecolo en CDH zien zo’n dominantie van de PS op justitie en dus zo'n splitsing liever niet gebeuren."

"Ook op het vlak van de gezondheidszorg zijn er verschillen. De PS heeft veel macht in de ziekenhuizen en is daarom eerder voorstander van het direct raadplegen van specialisten. CDH en vooral Ecolo zitten meer op de 'Vlaamse' lijn van eerstelijnshulp door huisdokters. Daarom willen ze de gezondheidszorg liefst federaal houden, omdat ze aan Vlaamse zijde bondgenoten hebben om hun standpunt te verdedigen tegenover de PS."

"En als de MR mee aan tafel zou zitten, dan zou het Franstalige front zeker brozer zijn. Tijdens de onderhandelingen met Jean-Luc Dehaene wou de PS de splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde vooral gecompenseerd zien met meer geld voor Brussel en niet zozeer met rechten voor Franstaligen in de faciliteitengemeenten, terwijl dat net de eerste eis was van het FDF (MR)."

#6: "Verder splitsen is nodig om de bevoegdheidspakketen te homogeniseren."

Sinardet: "Sorry, maar in deze tijden van 'multi-level governance', zoals dat in de politicologische literatuur heet, zijn homogene bevoegdheidspakketten een utopie. Verdeling van beleid over verschillende niveaus is de norm geworden. Kijk naar het milieubeleid: dat is Europees, en federaal, en Vlaams, en lokaal, maar ook mondiaal – denk aan Cancun. De politieke realiteit wordt steeds complexer. Steeds meer niveaus zijn veroordeeld om samen te werken. De éne natiestaat die alles besliste, dat bestaat niet meer."

"Bovendien is het vaak zo dat door het éne bevoegdheidspakket homogeen te maken, een ander bevoegdheidspakket ophoudt homogeen te zijn. Neem bijvoorbeeld het arbeidsmarktbeleid."

"Tewerkstelling is vandaag voor een groot deel een regionale bevoegdheid. Er zijn mensen die daarom voorstellen om ook de werkloosheidsuitkeringen te regionaliseren, want dan krijg je een homogener pakket. Daar zit misschien iets in, maar dan ga je het pakket van de sociale zekerheid, dat nu wél homogeen (federaal) is, weer versnipperen. Werkloosheidsuitkeringen hebben ook repercussies op de rest van de sociale zekerheid, zoals de pensioenvorming."

"Uiteindelijk gaat achter het debat over het al dan niet homogeniseren van het tewerkstellingsbeleid ook een links/rechts-tegenstelling schuil. De inzet is de vraag:'waarvoor dienen werkloosheidsuitkeringen?' Definieer je ze als een onderdeel van het arbeidsmarktbeleid, dan zie je ze vooral als een instrument om mensen aan het werk krijgen. Je kan de uitkeringen dan bijvoorbeeld in de tijd beperken en er zo de arbeidsmarkt mee reguleren."

"Maar als je de werkloosheidsuitkeringen beschouwt als een onderdeel van de federale sociale zekerheid, dan zie je ze eerder als een sociale verworvenheid, een sociaal recht, dat losstaat van arbeidsmarktpolitiek. Het homogeen maken van bevoegdheidspakketten is dus niet alleen een technische kwestie. Er zit ook een ideologisch debat achter. Dat is ook normaal, maar wat mij stoort is dat het ideologische debat niet meer in die termen gevoerd wordt, maar verduisterd wordt door de indruk te geven dat het enkel om een technische en communautaire kwestie gaat."

#7: "De Franstaligen houden alleen van België omdat het hun eigenbelang dient."

Sinardet: "Het pro-Belgisch discours van sommige Franstalige politici is inderdaad vrij hypocriet. De PS is in de jaren 1970 en 1980 een regionalistische partij geweest. Toen ze meer baat had bij het federaal houden van een aantal bevoegdheden, keerde ze haar kar. Al kan hetzelfde natuurlijk gezegd worden van sommige Vlaamse partijen die ook vooral die bevoegdheden willen splitsen die financieel interessant zijn voor Vlaanderen."

"Ik gebruik hiervoor de term 'instrumenteel federalisme': iedereen bekijkt het federale niveau in functie van wat hij eruit kan halen voor de eigen gemeenschap (of de eigen partij, wat niet altijd samenvalt). Er zijn vandaag nauwelijks politici die het federaal belang verdedigen. Een federale kieskring zou daaraan kunnen verhelpen."

"Wat in elk geval niet klopt is het beeld dat nu aan Franstalige kant wordt opgehangen van 'wij zijn allemaal goede Belgen die altijd geprobeerd hebben om België bij elkaar te houden, maar helaas zijn er die stoute Vlaams-nationalisten die al jaren proberen om België kapot te maken'."

"Heel de Gewestvorming is er mede gekomen op vraag van de PS. En dat men in de jaren dertig België niet volledig tweetalig heeft gemaakt, was niet enkel omdat Vlaams-nationalisten tegen waren, maar ook omdat heel wat Franstalige politici vreesden dat tweetalige Vlaamse ambtenaren de plaats zouden innemen van eentalig Franstalige ambtenaren. Ook in het onderwijs is er in Franstalig België zeer lang te weinig geïnvesteerd in tweetaligheid. Al is dat nu aan het veranderen."

"Neem ook dat voorstel voor federale kieskring. Vaak wordt gezegd dat dit een Franstalig idee is, maar dat klopt niet. In de jaren 1980 werd het bijvoorbeeld al eens voorgesteld door Wilfried Martens, in het kader van de derde staatshervorming. Dat werd toen onder meer afgeblokt door de PS, officieel omdat het een terugkeer zou betekenen naar de unitaire staat – eigenlijk hetzelfde argument dat de N-VA nu gebruikt, volgens mij trouwens ten onrechte. De PS was natuurlijk vooral tegen omdat ze vreesden dat een populaire nationale figuur als Martens dan ook stemmen zou kunnen halen bij Franstaligen, wat ongetwijfeld ook grotendeels de reden was dat die het voorstelde."

"De standpunten over de federale kieskring hebben weinig te maken met overtuiging over wat nu het best is voor het land, maar vooral met electorale calculs. Bij de SP.A zijn er bijvoorbeeld heel wat mensen voor, maar de partijtop is tegen, onder meer omdat sommigen vrezen dat de Franstaligen die aan de kust wonen dan niet meer voor hen zouden stemmen maar voor de PS."

#8: "Het probleem is het taalimperialisme van de Franstaligen. Ze doen in Brussel en zelfs in de Vlaamse rand geen enkele moeite om het Nederlands te leren."

Sinardet: "Over de problematiek van Brussel en de Vlaamse rand wordt vaak gesproken in termen van Franstalig imperialisme. Alsof de Franstaligen bewust in de Vlaamse rand komen wonen om de regio te annexeren. Ook hier wordt een bestaand spanningsveld enkel door een communautaire bril bekeken. Het zou beter zijn dit te bekijken als het socio-demografisch proces dat het ook is."

"We zien dat een aantal inwoners van het Brussels gewest – net zoals die in andere grote steden – het centrum ontvluchten om zich te vestigen aan de rand van de stad. De redenen zijn overal dezelfde: onveiligheid, te veel allochtonen, onvoldoende groen,… Hetzelfde proces zie je bijvoorbeeld in Antwerpen. Dat creëert natuurlijk fenomenen in de rand van verstedelijking van wat ooit dorpen waren, vermindering van de sociale cohesie et cetera. Maar in Brussel ent zich daarop het probleem dat een grote meerderheid van de Brusselaars Franstalig is en dat de Rand ééntalig Nederlands grondgebied is. De stedelingen die zich in de Rand vestigen hebben vaak geen enkele drijfveer om Nederlands te leren want hun beroeps- en vaak ook hun sociale leven speelt zich af in een Brusselse, Franstalige context."

"Ik wil dit niet goedpraten. Het zou natuurlijk logisch zijn dat  deze Franstalige Brusselaars moeite moeten doen om Nederlands te leren maar zo werkt het natuurlijk niet. Bovendien is er dezer dagen, door de internationalisering van Brussel, ook steeds meer sprake van verengelsing van de Rand in plaats van verfransing. En er is ook nog het feit dat heel wat Brusselse allochtonen in de Rand gaan wonen, waardoor ook de spanningen die multiculturaliteit met zich meebrengen er bovenop komen. Het is dus allemaal veel complexer dan Franstalig imperialisme."

"Volgende vraag is: hoe ga je daar als overheid mee om? Ik vind het zeker legitiem dat de Vlaamse regering probeert om het Vlaamse karakter van de Rand te behouden. Alleen: je kan dit doen met negatieve of met positieve stimuli. Negatieve stimuli voeren de spanning alleen maar op."

"De rondzendbrief-Peeters is een voorbeeld van zo'n negatieve ingreep. Franstalige inwoners van de faciliteitengemeenten verplichten om elke keer als ze een officieel document in het Frans willen ontvangen een aanvraag te doen, dat zet geen zoden aan de dijk. Je geeft ze het gevoel dat ze gepest worden en dat is niet echt een stimulans om Nederlands te leren."

"Bovendien geef je een wapen in handen van de radicale Franstaligen van het FDF. Ik denk dat Olivier Maingain (FDF) nog elke dag bloemen stuurt naar Leo Peeters (SP.A, toen nog SP), die als minister de rondzendbrief in 1998 heeft uitgevaardigd. Heel die affaire van de drie burgemeesters in de rand die tot een soort martelaren gemaakt zijn van de Franstalige zaak – wat op zich een compleet absurde voorstelling van zaken is; als je het FDF soms bezig hoort lijkt het alsof ze in een kerker op water en brood zitten – is een gevolg van die rondzendbrief. Zo zie je altijd opnieuw dat de radicalen aan beide kanten elkaar versterken."

"Wat Vlaanderen wél kan doen is proberen om een aantal evoluties positief te begeleiden. We zien dat meer en meer Franstaligen in de Rand hun kinderen naar Nederlandstalige scholen sturen. Voor een deel omdat ze het belangrijk vinden dat hun kinderen Nederlands leren, voor een deel omdat het Nederlandstalig onderwijs een betere reputatie heeft. Nu hoor ik sommigen klagen dat de Nederlandstalige scholen verfransen! Je moet natuurlijk weten wat je wil. Probeer die evolutie dan positief te begeleiden door extra middelen aan die scholen toe te kennen voor speciale taalprogramma’s."

"Nog een nuance in verband met dat taalimperialisme. Onderdompelingsonderwijs, waarbij leerlingen vakken krijgen in een andere taal: het gebeurt wel in Wallonië, maar het is nog steeds onmogelijk in Vlaanderen – omwille van de taalwetgeving. Ik geef trouwens zelf een vak, volledig in het Nederlands, aan de Facultés Universitaires Saint-Louis, een Franstalige universiteit in Brussel. Mijn vak maakt deel uit van een tweetalig programma dat meer en meer succes heeft. Ook de ULB is daarmee bezig. In het Waalse Marshallplan wordt een betere taalkennis ook gestimuleerd. Je ziet dus onmiskenbaar een evolutie, zij het nog embryonaal.”

Tot slot willen we nog even terugkomen op het idee van een federale kieskring. U verdedigt dat als een mogelijke oplossing voor de communautaire impasse. Kan u de voordelen eens samenvatten?

Sinardet: "Het is natuurlijk geen wondermiddel. Maar er zijn op dit moment twee grote problemen. Ten eerste het democratisch deficit en ten tweede een probleem van efficiëntie. Het probleem van het democratisch deficit is,  bijvoorbeeld, dat het voor een inwoner van het Waalse Gewest sinds 1974 niet meer mogelijk is geweest om zich bij verkiezingen uit te spreken over de eerste minister van dit land, of zelfs maar over de partij van de eerste minister. Sindsdien is die eerste minister immers steeds een Vlaming die deel uitmaakt van een partij die enkel in Vlaanderen opkomt."

"Omgekeerd is het voor de meeste Vlamingen al sinds 1988 niet meer mogelijk om bij verkiezingen het beleid van de minister van Financiën te beoordelen, toch een belangrijk departement. De laatste 11 jaar was dat Didier Reynders (MR), waarop nochtans veel kritiek was in Vlaanderen, voordien Philippe Maystadt (PSC, voorloper van CDH). Gevolg: de ministers in kwestie voelen zich niet verantwoordelijk voor de andere taalgemeenschap, voor de inwoners van het hele land, hoewel ze een federaal beleid voeren. Een federale kieskring zou op dit vlak kunnen zorgen voor 'responsablisering'."

"Een tweede probleem is de efficiëntie van ons systeem. Dat hoeft na drie jaar politieke impasse, denk ik, weinig betoog. Voor die impasse zijn natuurlijk verschillende redenen, maar ze zat ook al structureel besloten in ons systeem. Als je als Vlaams politicus enkel rekening moet houden met Vlaamse kiezers (en hetzelfde aan Franstalige kant), dan krijg je wat in 2007 is gebeurd. Aan Vlaamse kant hebben een aantal politici toen een grote staatshervorming beloofd, terwijl aan Franstalige kant de retoriek van 'on n'est demandeur de rien' weerklonk. Dat zijn zeer uiteenlopende, gepolariseerde standpunten. Als je na de verkiezingen op basis daarvan een regering moet vormen, is het evident dat dit niet van een leien dakje zal lopen. Met een federale kieskring zouden partijen verplicht worden om reeds voor de verkiezingen wat realistischere standpunten te hanteren, aan beide kanten van de taalgrens. Dit zou een nieuwe dynamiek kunnen creëren."

"Men zegt vaak 'alles in dit land is communautair'. Dat moet genuanceerd worden: in het asieldossier bijvoorbeeld zit de MR meer op de lijn van Open VLD dan op die van CDH en PS. Een ander voorbeeld is het dossier van de wapenuitvoer. Voor Vlaamse politici was het destijds natuurlijk makkelijk om te verkondigen dat er geen wapens van FN mochten worden uitgevoerd naar oorlogsgebieden, want als Vlaams politicus moest je veel minder rekening houden met de economische gevolgen van inkomstenverlies bij FN. Zo werd een dossier over wapenuitvoer, dat eigenlijk een probleem is van economie versus ethiek, een communautair dossier. Nu die bevoegdheid geregionaliseerd is en Vlaanderen er zelf over kan beslissen, blijkt trouwens dat het pacifistische Vlaanderen helemaal niet zo vredelievend is als het om de hoogtechnologische wapens van Barco gaat. De Vlaamse wapenuitvoer neemt elk jaar toe, zoals onlangs nog naar Saudi-Arabië."

"Het cliché dat alles communautair is klopt dus niet maar ons systeem zorgt er wel voor dat veel problemen gecommunautariseerd worden. Een federale kieskring kan helpen om dit te veranderen."


(Dit interview verschijnt ook in KENTERINGenDigit, 'Het bezielende magazine dat in beweging zet')

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

reacties

33 reacties

  • door Tom Naeyaert op woensdag 9 februari 2011

    fijn artikel, Marc-Antoon, jammer dat zulke onpartijdige analyses in de overige media zo weinig aan bod komen. Enfin, indien er alsnog nieuwe verkiezingen worden uitgeschreven, laten we dan maar meteen de federale kieskring invoeren.

    • door Daenen Geert op zondag 13 februari 2011

      volledig mee akkoord

  • door Jan Paesen op donderdag 10 februari 2011

    Dhr. Sinardet zegt niet alles wanneer hij het over de federale kieskring heeft. Op andere ogenblikken had hij het over slechts 15 zetels van de 150 federale kamerzetels die door alle Belgen kunnen verkozen worden. Daarenboven zijn die 15 zetels dan nog gecontingenteerd: 6 Franstaligen en 9 Vlamingen. In een democratie met federale kieskring zijn alle 150 kamerzetels door alle Belgen te verkiezen en moeten er bijgevolg ook geen speciale meerderheden en alarmbelprocedures worden ingevoerd. Sinardet weet ook dat hij dit niet verkocht krijgt bij zijn Franstalige vrienden.

  • door Ludo K op donderdag 10 februari 2011

    Als we nu eens de senaat via een federale kieskring laten verkiezen en dan nog liefst zonder percentage drempels ,dan kan in de kamer voorlopig het systeem van speciale meerderheden en alarmbelprocedures blijven bestaan . Dat is een gevolg van de invoering van gewesten en gemeenschappen

  • door Pieter V. op donderdag 10 februari 2011

    Sterke analyse: nuchter, rationeel en intelligent. Waarom horen we dit nergens anders? Toch superrelevant in de huidige politieke context?!

  • door toon op donderdag 10 februari 2011

    Dave Sinardet is zowat de enige die aan beide kanten van de taalgrens het consensusdenken in vraag stelt (vandaag in le soir doet hij hetzelfde met de retoriek van het fdf). Proficiat!

  • door Tom V. op donderdag 10 februari 2011

    Heel mooi artikel. To the point, helder en duidelijk. Verplichte lectuur voor iedereen die geinteresseerd is in de politiek en het land. Opvallend ook, het is niet het gemeenschapsbelang, maar het partijbelang dat de politic verhinderd positieve stappen te zetten (bvb. inzake federale kieskring, bevoegdheidsverdelingen, ...) En zoals zo vaak, wat dat betreft lijken Vlaamse en Waalse politici verduiveld sterk op elkaar. De vraag die blijft is echter, hoe ontsnapt het land aan de rattenval van die particuliere partijbelangen? Telkens weer hoor je dat de politiek hetz elf moet oplossen, maar het is net het politieke spel van belangen dat de oorzaak is van de impasse. Moet het debat niet verbreed worden? Moet de burger niet actiever worden, moeten we de staats niet hervormen voorbij het partijpolitiek systeem? Partijen fungeren als verernigingen van belangen en vertegenwoordigers van verschillende groepen binnen de bevolkingen. Maar wat als dit het algemeen belang ondermijnt?

  • door Leo Van Beirs op donderdag 10 februari 2011

    Prachtig en verhelderend en objectiverend betoog, ik mis deze gedachten in het debat zoals het gevoerd wordt in de media en door de politiekers. Dat publieke debat getuigt niet dikwijls van intellectuele moed en doordachte analyse. Ik volg al jarenlang de zondagse debatten op VRT, RTL en RTBF maar de enigen die intelligente stellingen of ook maar enige uitleg geven over BHV of staatshervorming zijn dikwijls de politieke commentatoren of oudere pollitiekers (ministers van staat), en dan meestal nederlandstakligen die in de franstalige media hun beste Frans bovenhalen. Langzaamaan wordt het debat op de franstalige zenders een beetje objectiever, enfin soms toch, als Maingain of Laurette er niet zijn, maar diepgaande analyse en kennis en aanbrengen van argumentatie is er fel deficitair !

  • door de sloover André op donderdag 10 februari 2011

    Sinardet zwijgt of verzwijgt met opzet dat een Vlaamse stem minder waard is dan een Waalse stem. Om een verkozene te hebben in het parlement heb je meer Vlaamse stemmen nodig. Dat is niet democratisch!

  • door Arthur De Decker op donderdag 10 februari 2011

    Prachtig artikel. Zeer verhelderend. Zeer goed onderbouwd. Een vraag ontbrak: kan een referendum over bijvoorbeeld de invoering van de federale kieskring geen oplossing bieden voor de impasse waarin we zijn verzeild?

    • door Jean-Claude Lemahieu op donderdag 10 februari 2011

      Ik wacht met ongeduld op een initiatief om een referendum te organiseren. Niet alleen voor een "federale kieskring" maar ook voor alle belangrijk geschilpunten die een federale regering bijna onmogelijk maken. JCLEM

  • door Ellen Peeters op donderdag 10 februari 2011

    De omwenteling die momenteel in Egypte bezig is, is ook heel wat complexer dan sommigen denken. Moeten we Moebarak dan maar laten zitten?

    Ik heb er stilaan mijn buid vol dat de Belgen zo'n weinig ambitieus volkje zijn. Liever alles behouden zoals het was en binnenkort allemaal samen ten onder! Niet in mijn naam alleszins.

  • door Lucien Materne op donderdag 10 februari 2011

    Ik zorg voor een Franse vertalign van deze uiterst interessante analyse.

  • door Pol Craeynest op donderdag 10 februari 2011

    Heel knap artikel! Zou Panorama daar niet eens een uitzending aan kunnen wijden? Maar dan wel het liefst zonder een politiek debat achteraf, waarin de oude clichés nog maar eens de revue passeren, zodat alle heldere inzichten weer ondergesneeuwd dreigen te raken...

  • door frans Gielen op donderdag 10 februari 2011

    Sinardet gaat in op de slogans die op dit ogenblik gangbaar zijn in het'overleg' rond de staatshervorming. De staatshervormong zal evenwel niet tot stand komen aan de hand van slogans maar op basis van wetgevende teksten. Voor het overige wordt er geen enkele allusie gemaakt op de problemen die bestonden vóór de verkiezingen en in de uitslag bleken.

  • door Leo Germeys op donderdag 10 februari 2011

    Mooi artikel! Ik ben het er nochtans niet mee eens om een federale kieskring van slechts 50 vertegenwoordigers toe te laten: Dave Sinardet's kijk legt de vinger op de pijnlijke plaats wanneer onverantwoord beleid blijkt een gevolg te zijn van regionaal afgezonderde kieskringen. Om dit op te lossen moet immers de hele vertegenwoordiging opgenomen zijn in de federale kieskring. Elke stemmer moet dus op elke kandidaat voor het federaal niveau kunnen stemmen, en wel zo dat elke stem evenveel gewicht in de schaal legt. Nu stemmen we enkel per kieskring. Maar intussen is de wereld zodanig veranderd dat een homogeen bestuurspakket onmogelijk te verwerkelijken is, zodanig dat er op kieskringniveau feitelijk geen goed samenhangend bestuur meer mogelijk is. Het is dus enkel vragen om problemen door die kieskringopdeling te bewaren. We hebben toch vroeger ook heel wat gemeenten samen laten smelten voor wat gemeentebestuur betreft, dan hebben we toch ook niet de oude gemeentekieskringetjes bewaard?

    Over de problematiek Brussel-Vlaamse Rand maakt Dave Sinardet enkele goede opmerkingen. Nochtans verliest hij uit het oog dat er drie aspecten bijkomen die de moeilijkheden vergroten. Ten eerste is er een verschil in mentaliteit tussen de Rand en Brussel. Ook als er geen taalverschillen zouden bestaan, dan nog zou het voor Brusselaars moeilijk zijn zich te integreren in de gemeenten van de Rand. Ten tweede maakt het feit dat de Brusselaars ( en dan vooral het rijkere deel ervan ) de stad ontvluchten omwille van grootstadproblemen ( onveiligheid, slechte leefomgeving, sociale problemen) en zich bovendien niet willen integreren in de Rand hen direct tot een sociale bedreiging, tot kolonisten die het samenlevingsweefsel van de Rand stukmaken. Want wie is er anders dan het rijkere deel van de Brusselaars in de eerste plaats verantwoordelijk voor de grootstadproblemen, en wat kan hun weigering om zich te integreren anders betekenen dan dat zij in de Rand alleen maar een zelfde Brussel zullen tot stand brengen ook al heet het misschien nog steeds "de Rand"? Daar bedank je toch direct voor als Randbewoner! Ten derde hebben we het "taalstrijd"-verleden ( de franssprekende burgerij, bestuur en gerecht ) dat wonden nagelaten heeft die nog niet genezen zijn. Met name bestaat er een reusachtig deficiet op mentaliteitsgebied als gevolg van vroeger bestuur, zodanig dat er een minderwaardigheidscomplex aanwezig is dat langs ons onderwijs bestendigd wordt. En in dat kader is het op zich belachelijke en aftandse taalimperialisme werkelijk een vergif waarmee de Rand niet kan omgaan. En niet alleen de Rand, ook op andere plaatsen ten noorden van de gewestgrenzen bestaan er nog resten van dat "taalstrijd"-verleden. Dat minderwaardigheidscomplex treft trouwens ook een groot deel van de Waalse bevolking, zij het op een andere manier. Ook al willen we geen rekening houden met dat voor ons gewest specifieke verleden, we zitten toch met de gevolgen ervan!

  • door Jos Snelders op donderdag 10 februari 2011

    Ik had toch ook wel eens willen lezen dat heel de BHV-saga in se ondemocratisch is, maar geen woord hierover. Waarom mogen Franstaligen die in Vlaanderen wonen, op Franstalige lijsten van buiten Vlaanderen stemmen? En waarom kan dit niet andersom? Graag eens een logische uitleg hierover! Federale kieskring: ok bij zuivere splitsing BHV. Dus geen voorrechten meer voor bepaalde taalgroepen. Dit zou beter in heel dit land zo zijn. Wanneer een stuk over deze fundamenteel scheefgetrokken niet-democratie?

    • door hannes coppenholle op zaterdag 5 maart 2011

      Indien er een federale kieskring komt, hoeft BHV niet meer gesplitst te worden aangezien er dan geen kieskring BHV meer is. Snap je? Federale kieskring = 1 kieskring

  • door Jos DenOs op donderdag 10 februari 2011

    ik vrees dat onze Dave af en toe kort door de bocht gaat... zo zegt hij: "Qua economische groei deed het Waals Gewest het zowel in 2008 als 2009 beter dan het Vlaams Gewest"

    volgens mij is dat een kwakkel van jewelste, wat nazoekwerk levert namelijk een heel ander beeld op, zoals je hier kan verifieren: http://www4.vlaanderen.be/dar/svr/cijfers/Exceltabellen/economie/1structuur/ECONECST_001.xls

    een beetje meer genuanceerd beeld over het verschil in economische groei tussen vlaams en waals gewest: http://www.workforall.org/drupal/en/node/143

    • door RP op donderdag 10 februari 2011

      De links die je aanhaalt spreken hem toch niet tegen: - de tweede link verwijst naar een artikel uit 2007 dus het kan niets zeggen over 2008 en 2009 - in de eerste link zie je dat de groei (de verandering van BBP) in de periode 2007-2008 in absolute cijfers gelijk is in de twee gewesten (100€). Maar in Wallonië betekent dit een groei van 0,49% terwijl in Vlaanderen 0,35% omdat de BBP in Wallonië lager is. Van 2008 naar 2009 is de terugval van BBP minder in Wallonië (1000 €) dan in Vlaanderen (1400 €)

      • door Jos denos op vrijdag 11 februari 2011

        Als er in 2009 een terugval was, waarom spreekt onze dave dan van een economische groei?

        • door pieter_g op vrijdag 11 februari 2011

          U zoekt echt spijkers op laag water. Wat er staat klopt. Er was in 2009 sprake van afnemende economische groei, maar die was een pak hoger in Vlaanderen in Wallonië. Dus deed Wallonië het wel degelijk beter qua economische groei, zoals er staat. Iets gedetailleerer was misschien geweest om dan voor dat jaar 'minder slecht' te zeggen maar wat er nu staat is zeker niet onjuist.

          • door Jos denos op vrijdag 11 februari 2011

            Dave zegt wel degelijk: zowel in 2008 als in 2009 economische groei. In werkelijkheid is het in 2008 gelijk en in 2009 een mindere terugval. Zowel in 2008 als 2009 was er dus GEEN grotere groei.

  • door Winfried Heinrich Huba op donderdag 10 februari 2011
  • door Vandenberghe Lionel op vrijdag 11 februari 2011

    grendelgrondwet, wetten goed te keuren met bijzondere meerderheid,.. en vooral de alarmprocedure....alles om de franstaligen te "beschermen". In een democratie beslist een meerderheid. Door al grendels opgebouwd in het verleden beslist de meerderheid niet in België. België is geen democratie. België is een dictatuur.

  • door Duncan op vrijdag 11 februari 2011

    Heel goed stuk, laat dit één van de enige overgeblevenen zijn die genuanceerd denkt.

    Met mensen als Sinardet en Schoors waren we er allang uit.

  • door Jos DenOs op maandag 14 februari 2011
  • door peter b. op dinsdag 15 februari 2011

    Na alles wat er de voorbije jaren al over die communautaire problemen is afgezeurd in alle mogelijke media, is dit zowat het eerste dat ik lees dat naar de kern van de zaak gaat. Zijn alle andere media dan zo ingedommeld of zo medeplichtig aan het huidige consensusdenken?

  • door Oscar Peeters op woensdag 16 februari 2011

    Wil je leven in een land waar de politieke leiders racisten tot hun persoonlijke vrienden rekenen, ze zelfs verheerlijken met gedichten ?

    Wanneer stopt die communautaire ellende zodat we ons kunnen concentreren op belangrijke zaken: strijd tegen armoede, solidariteit, verdraagzaamheid, ecologie, duurzaamheid ?

    Waarom komt er geen reactie tegen het Vlaams nationialisme ?

    Waar zitten al die progressieve Nederlandstalige Belgen ?

    1 Belgie 1 regering

    • door André Cornille op maandag 21 februari 2011

      Ik begrijp waarom Sinardet zo vaak te gast is bij RTBF. Hij vertelt de Franstaligen immers wat ze graag horen. Ik ben het zelden of nooit met hem eens. Ik vind zijn pleidooi voor een federale kieskring zelfs ronduit misleidend. Trouwens, Peter De Roover heeft daar al zeer afdoend op gereageerd. Typisch vind ik ook hoe Sinardet de verfransingsdruk in de Vlaamse Rand behandelt. Met vriendelijke maatregelen zal die niet bestreden kunnen worden. Zolang de Franstaligen in een Belgisch kader aan de macht blijven zullen ze doeltreffende maatregelen op dat vlak in Vlaanderen blijven afblokken. Dat links in Vlaanderen nog steeds dit onrechtvaardige land blijft verdedigen vind ik een regelrechte schande.

  • door kim Buermans op maandag 14 maart 2011

    Dont believe the hype!

  • door jan van reusel op dinsdag 19 april 2011

    graag wil ik hier op reageren met te stellen dat ik het eens ben met de zienswijze van dave sinardet. toch zou ik graag kanttekeningen willen plaatsen:

    de huidige impasse is enkele jaren geleden begonnen met het dossier brussel-halle-vilvoorde, een arrondissement dat 'nu eindelijk eens' moet gesplitst worden, want het is volgens de taalgrens-logica 'een anomalie dat gemeentes uit een tweetalig gewest samen met andere uit het eentalige vlaanderen één kiesarrondissement vormen'. (woorden geleend van guy poppe, die ik privé ook wel eens guy neuke durf noemen).

    waarmee ik eigenlijk wil zeggen dat het belgisch probleem dit keer is ontstaan is over 'brussel' en niet over 'wallonië' of over 'de franstaligen'. het gaat op de eerste plaats over de grenzen van brussel (mogen die verlegd worden of niet), op de tweede plaats over een meningsverschil over de plaats binnen de belgische federale structuur van het tweetalig hoofdstedelijk gewest brussel (en haar 'funeste' invloed op de brusselse rand in vlaams brabant), en pas op de derde plaats, daarvan afgeleid, over de relatie tussen de nederlands- en franstaligen in dit landje.

    zelf verwacht ik dat deze impasse pas zal worden doorbroken als er een bevredigende oplossing komt voor de grenzen en de bevoegdheden van het hoofdstedelijk gewest. daarom ook ben ik voor een federale oplossing en wil ik graag de pas afsnijden van degenen die vinden dat het belgisch niveau overbodig is of zal worden, door ruimte te geven aan een federale democratie met zinvolle federale bevoegdheden. daarvoor lijkt me een federale kiesmogelijkheid een must: elke stemgerechtigde in dit land moet voor federale aangelegenheden in principe kunnen kiezen voor elke kandidaat, frans-, duits- of nederlandstalig. belgië is de enige federatie die ik ken zonder federale partijen. dat alleen al laat een 'middelpuntvliedende' dynamiek ontstaan.

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties