Dankzij uw steun zien we de toekomst weer even door een roze bril. DeWereldMorgen.be is voor een groot stuk afhankelijk van lezers die uit sympathie of uit overtuiging maandelijks of regelmatig een som op onze rekening storten.

U was de afgelopen weken met velen om dat te doen. We haalden ruim 22.000€ op. Het helpt om dit jaar niet in het rood te eindigen. Waarvoor dank. En mocht u dat nog niet gedaan hebben, dan kan u nog altijd uw overschrijving maken.

De komende maanden beloven onrustig te worden. De regering-Michel en ook de Vlaamse regering kondigden besparingsplannen aan waartegen de vakbonden storm lopen. De culturele wereld en sociale organisaties verenigden zich in Hart boven Hard.

DeWereldMorgen.be staat klaar om alle facetten van dit protest in beeld en woord te vatten. Er blijft nood aan kritische en onafhankelijke media. Wij gaan er tegenaan en hopelijk zullen we u de komende weken wel ergens – op straat, aan een stakerspost of op een debatavond – tegen het lijf lopen.

Steun via paypal

Steun via homebanking

Geef een permanente opdracht ten gunste van DeWereldMorgen.be
op nummer BE20 5230 4277 5156 (BIC: TRIOBEBB)
met vermelding "steun DeWereldMorgen.be"

Giften vanaf 40€ per jaar zijn fiscaal aftrekbaar.

about
Toon menu
Opinie

Facebook, Apple en censuur: culturele vervlakking en ongewenste inmenging?

Er waart een spook door internet. Dominante Amerikaanse internetmerken zoals Apple, Facebook, Google en Amazon.com leggen hun (Amerikaanse) culturele, economische, politieke en morele normen aan de rest van de wereld op. Moeten we dat zomaar pikken? En kunnen we er überhaupt nog iets aan doen?
vrijdag 4 februari 2011

Een parabel

Kan je je het volgende voorstellen?

Het is 1985 en je koopt een auto. De beste wagens zijn Toyota's. Op een dag rij je naar Amsterdam, waar je wagen plots stopt. Je mag overal naartoe, maar niet naar Amsterdam, omdat de baas van Toyota vindt dat zijn wagens niet naar zulk een oord van verderf horen te rijden.

Het is 1995 en je bent lang van huis. Op een avond bel je met je partner en het wordt een ietwat intiemer gesprek dan normaal. Plots wordt de lijn onderbroken en krijg je te horen dat Siemens (die de telefonieschakelaars levert aan Belgacom) geen “pornografie” op zijn systemen wil.

Het kan aannemelijk zijn dat een doorsnee Amerikaan het benauwd krijgt bij het zien van een tepel. Wij Europeanen, die oksels ongeschoren durven te laten, worden er niet warm of koud van.

Het is 2005 en je koopt een nieuwe TV van Philips. Je kijkt naar een show van Alex Agnew. Midden in een sketch over de nazi's, WOII en de Joden wordt het beeld zwart. Philips vindt dat er al teveel is geleden tijdens de oorlog, vooral door Nederlanders en Joden, en dat lachen met dit onderwerp niet kan op hun TV's.

Onmogelijk ons voor te stellen, maar dat is wat vandaag dreigt te gebeuren voor gebruikers en klanten van Facebook, Apple, Google, en een hele rits andere Amerikaanse digitale succesverhalen.

Economische belangen

Toen de Brit Tim-Berners Lee en de Belg Robert Cailliau in het begin van de jaren negentig het World Wide Web bedachten, kon niemand vermoeden dat ze daarmee onbedoeld een revolutie zouden ontketenen: de wereldwijde doorbraak van hét consumentenmedium bij uitstek: het internet.

Na de dotcombubble in 2000 leek de pret uit. Slechts een beperkt aantal bedrijven slaagde erin te overleven. Zij groeiden uit tot bekende namen en verwierven dominante posities. Voor kleinere onafhankelijke spelers werd het steeds moeilijker de investeringen in de snel evoluerende internettechnologie te blijven opbrengen. Daardoor kwam ook de markt van de toegang en inhoud steeds meer in handen van grote telco’s en mediabedrijven.

Al bij al heeft het niet eens vijftien jaar gekost om van een beloftevol “anyone anything anytime” een netjes gestroomlijnd virtueel shoppingcentrum te maken. Daarin heerst niet langer de anarchie van de basis, maar wel de bekende, oude economische hefbomen. Of hoe de nieuwe economie toch gewoon de oude blijkt te zijn…

De zwarte gaten van het web

Vraag tien mensen waaraan ze denken bij het woord “zoekmachine”, “videowebsite” of “sociaal netwerk” en de kans is groot dat je maar drie namen terugkrijgt: Google, YouTube en Facebook. Hoewel voor elk van deze merken enkele tientallen alternatieven bestaan, is de aantrekkingskracht van dit handvol dominerende merken zo sterk dat ze meteen alle licht van de anderen wegnemen.

Uiteraard valt dit moeilijk de merken zelf aan wrijven. Deze werden immers geholpen door de grote nood aan hypes waarover mainstream media kunnen berichten, wat op zijn beurt wervend werkt. En we weten allemaal waar we graag vertoeven: daar waar de anderen zijn.

De nieuwe censoren

Dit is dan weer geen parabel, maar een collectie nieuwsfeiten van de voorbije maanden: Apple weigert een Vlaamse strip wegens te veel bloot, Suske en Wiske wegens de Zwarte Madam en een Belgische app van boekenclub ECI omwille van een dubbelzinnig woord in de titel. Facebook verwijdert regelmatig zonder enige verklaring berichtjes van gebruikers omdat die “ongewenste” inhoud bevatten. Paypal, een dochterbedrijf van Google, blokkeert betalingen aan Wikileaks. Amazon.com verwijdert publicaties van Wikileaks uit zijn webshop, maar laat een boek dat pedofilie propageert ongemoeid omdat het onder de Amerikaanse regels voor “freedom of speech” valt.

Deze Amerikaanse bedrijven leggen dus hun al even Amerikaanse opvattingen over moraliteit en politiek aan de rest van de wereld op. Verder propageren ze ook hun eigen opvattingen over commercie en privacy, zelfs al zondigen die soms compleet tegen bijvoorbeeld de EU-richtlijnen. Eens in Facebook raak je er nooit meer uit, ook niet na je dood. Facebook is en blijft eigenaar van je persoonsgegevens, foto’s, ontboezemingen. En dat is tegen de Europese privacyregels. Facebook respecteert namelijk niet de EU-regels die zeggen dat een bedrijf de consumentenwetten van het land waar het bedrijf opereert, moet volgen.

Het pleidooi

Er zijn goede redenen te bedenken om vormen van filtering van aangeboden inhoud te onderschrijven. In een omgeving waar mensen van divers pluimage met elkaar moeten verkeren, is een leidraad handig. Die is dan best een afspiegeling van de maatschappelijk gedragen normen en waarden. Waarbij “waarden” die dingen zijn die we met zijn allen het nastreven waard vinden; en “normen” de gedragsregels die we toepassen om deze waarden in te vullen.
Waarden en normen zijn echter geen universeel en tijdloos gegeven. Tijd en locatie zijn van belang.

Daarom is het op zijn minst bedenkelijk dat de Apples, Googles en Facebooks van deze wereld hun eigen - meestal niet uitgesproken – Angelsaksische waarden en normen gebruiken om te bepalen wat de rest van de wereld te zien krijgt. Niet alleen kunnen nogal wat vragen gesteld worden bij het feit dat deze “spelregels” niet de tijdelijke uitkomst van een democratisch proces zijn, even problematisch is de ontzettende culturele verarming die daardoor dreigt te ontstaan. Het kan aannemelijk zijn dat een doorsnee Amerikaan het benauwd krijgt bij het zien van een tepel, wij Europeanen, die oksels ongeschoren durven te laten, worden er niet warm of koud van.

De ondertekenaars van deze oproep maken zich zeer ongerust over de greep waarmee grote IT-, telecom- en mediabedrijven het internet willen ombouwen tot eilanden waarin zij de wetten bepalen. Tot een splinternet waarin de individuele vrijheid niet meer in spanning staat met de wetten van het land, maar met de beslissingen uit een directiekamer in Silicon Valley.

Zij roepen de beleidsmakers, vooral de Europese, op om privacy- en consumentenwetten zo aan te passen en toe te passen dat het wereldwijde web de vrijhaven van communicatie en creativiteit voor alle personen, verenigingen en bedrijven blijft.

reageer

3 reacties

  • door Adrien Verlee op vrijdag 4 februari 2011

    Wil wel tekenen, wie zijn echter die beleidsmakers? Om het extreem te stellen: als mijn handtekening bij een figuur als Berlusconi terechtkomt.... mooi niet dan. Is mij te vies om mij aan vuil te maken. Overigens is het weer typisch qua patroon. Beleidsmakers, op afstand, telegeleid... Waar democratie veel directer moet gaan worden. We zitten tegenwoordig in 2011, met veel technische mogelijkheden.

  • door JDG op zaterdag 5 februari 2011

    Hieronder een link dit wat meer nuance in dit debat binnenbrengt en volgend citaat hieruit om het debat wat breder te trekken: "Vooreerst maken de auteurs van de petitie geen onderscheid tussen twee totaal verschillende categorieën van internetplatformen: de infrastructuur van de internet-toegangsproviders, en de platformen waarop inhoud wordt aangeboden. De internet-toegangsproviders die in België actief zijn, werden recent onderworpen aan nieuwe beperkingen. Sinds een tweetal jaren wordt artikel 39bis van het Wetboek van Strafvordering daadwerkelijk toegepast om bepaalde buitenlandse websites ontoegankelijk te maken voor Belgische internetgebruikers. De daarbij gehanteerde zwarte lijst van te blokkeren websites is niet publiek."

    Er zijn voldoende alternatieven, je bent niet verplicht Facebook te gebruiken.

    http://lvb.net/item/8912

  • door V-man op dinsdag 8 februari 2011

    De voorbeelden in het begin van het artikel zijn niet helemaal uit de lucht gegrepen. In 2007 moest www.mangosauce.com de boeken neerleggen. Het was een satirische website/blog voor expats met een liefde voor Bangkok en wijde omgeving. De inkomsten werden gegenereerd door google advertenties. De content was volgens google te pikant van aard en ondanks protest een aangetekend beroep om de site eens grondig te bekijken of te lezen in plaats van automatisch te screenen op keywords, weigerde google er zijn advertenties op, met sluiting van de site tot gevolg. Voldoe je niet aan de amerikaanse morele nor, dan gaat de geldkraan op het internet dicht. Alternatieven dringen zich op en die zullen zich ongetwijfeld manifesteren.

Lees alle reacties