Bij DeWereldMorgen.be schrijven we niet voor de clicks.

We maken media voor een betere wereld.

Samen met vele vrijwilligers en burgerjournalisten.

Om dit te blijven doen hebben we uw steun meer dan nodig!

Steun onafhankelijke media!

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu
Opinie

Economen tot voor kort euforisch over Iers mirakel

Marc De Vos en Ivan Van de Cloot van Itinera, Johan Van Overtveldt van Trends, allen staan ze klaar om Ierland met de vinger te wijzen. “Eigen schuld, dikke bult”, klinkt het streng. Alleen stonden zij tot voor kort met zijn allen te jubelen over het Ierse mirakel.
vrijdag 26 november 2010

Do they know it's Christmas, schreeuwde een krant het uit toen de Ierse regering het nieuwe genadeloze besparingsplan voorstelde. De gewone Ieren zullen de komende jaren zwaar boeten voor de grillen van hun bankiers.

De Ierse overheid pompte al 50 miljard euro in de banken, maar nog is het niet genoeg. Ierland moet aankloppen bij het IMF en bij Europa. Het begrotingstekort schoot de hoogte in tot 32 procent. Heel wat Ieren verloren hun job en de werkloosheidsgraad flirt met de 14 procent. De regering wil nu nog meer snoeien in de overheidsuitgaven en verhoogt de BTW. Dat legt een strop rond de economische groei waardoor wellicht nog heel wat jobs verloren zullen gaan.

Economen staan op om Ierland de les te spellen. “Ierland houdt er een belastingbasis op na die prima werkt tijdens een zeepbelperiode maar faalt wanneer die periode achter de rug is”, sneert Ivan Van de Cloot van Itinera Institute.

Ook Johan Van Overtveldt, hoofdredacteur van Trends, maar tot voor kort werkzaam voor het ondernemersplatform VKW, is vernietigend. “De Ieren krijgen vandaag in grote mate de rekening gepresenteerd van het eigen wanbeleid,” aldus Van Overtveldt in De Standaard in een opiniestuk met de fijne titel 'Eigen schuld, dikke bult'.

Het geheugen van die economen is blijkbaar zeer kort, maar gelukkig bestaat er nog zoiets als digitale archieven om hun huidig standpunt eens te vergelijken met vroegere uitlatingen over het Ierse mirakel.

Vier jaar geleden schreef Van Overtveldt in Knack dat België dringend enkele lessen moest trekken uit de Ierse boom (die een paar jaar later een luchtbel bleek te zijn). “Het basistarief van de vennootschapsbelasting staat vandaag op 12,5 procent. Om één en ander te financieren, werd het overheidsapparaat afgeslankt en werden besparingen doorgevoerd.”

Dat was les één volgens Van Overtveldt. Les twee was het in de hand houden van loonevolutie. Ok, dat deed de inkomenskloof fors toenemen, maar dat moeten we er bijnemen, vond Van Overtveldt. Dat heet nu eenmaal keuzes maken.

Dat de kloof tussen rijk en arm toenam, was ook die andere verlichte econoom Marc De Vos, drijvende kracht achter Itinera en dus de overste van Van de Cloot niet ontgaan. Ook al vier jaar geleden prees hij Ierland in De Tijd als een “economisch wonder”.

En ja, niet iedereen plukte daar evenveel vruchten van, maar dat is nu eenmaal de prijs die we moeten betalen voor economische expansie, klonk het. “Tegenover die inkomensongelijkheid staat wel een indrukwekkend palmares van meer welvaart, meer werkgelegenheid en de inclusie van achtergestelde groepen”, aldus De Vos.

Die jubelkreten van de economen vielen niet in dovemansoren bij de werkgevers. Toen in 2007 de kritiek op het fiscale cadeau van de notionele interestaftrek luider begon te klinken, zei het VBO dat we maar eens over de grens moesten kijken. “Naar het Ierse economische mirakel”, aldus het VBO. Een land met een langetermijnvisie dat bedrijven de mogelijkheid bood om succesvol te zijn in de voortdurende concurrentieslag, zei het VBO.

En van werkgeversorganisaties is het maar een kleine stap naar krantencommentatoren. Ook in 2007 schreef Paul Geudens van de Gazet van Antwerpen nadat Vlaams minister Geert Bourgeois een bezoek gebracht had aan Ierland: “Bij zijn volgende reis zou hij Elio Di Rupo kunnen meevragen. Die kan er dan inspiratie opdoen voor de heropstanding van zijn gewest."

We kunnen alleen maar blij zijn dat Di Rupo de Gazet van Antwerpen niet leest, anders zaten we nu ook met het IMF en een 'Weten ze dat het binnenkort kerstmis is'-besparingsplan aan ons been.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

reacties

23 reacties

  • door Vincent op vrijdag 26 november 2010

    "... maar noch is het niet genoeg."

    Komaan zeg.

    • door Noël Van op vrijdag 26 november 2010

      Los van het feit dat een taalfout niets afdoet aan dit uitstekend artikel,bemerk ik geen taalfout. 50 miljoen Euro pompen in de banken is nog niet genoeg .

  • door Adrien Verlee op vrijdag 26 november 2010

    Vanavond Van de Cloot in Terzake. Hij wond zich op over het tot slaaf maken van de Ieren, terwijl de pot(t)enbrekers het vuil van hun handen wrijven. Goed zo, zou je kunnen denken. Eindelijk wat rechtvaardigheid. Maar mis poes! Want stel dat in België dit 'rechtvaardig' scenario in praktijk komt, dan gaan banken en anderen, sowieso het verhalen met prijsstijgingen, aanvallen op lonen en god weet welke andere trucs. Dan gaan de hersencellen wél kunnen werken. We zouden iets moeten vinden dat - gesteld dat de eerste slag door gekomen wordt - de tweede horde ons bespaard wordt. Want hun ordening, is onze horde.

    • door Adrien Verlee op zaterdag 27 november 2010

      Nog een truc is natuurlijk de staatshervorming. Gaat geld kosten, volgens Terzake (Hallo N-VA? Ging Vlaanderen niet rijk worden met de scheiding?). Dat kan de gedroomde camouflage zijn om geld van arm naar rijk te sluizen.

      • door Noel Van op zaterdag 27 november 2010

        U slaat de nagel vlak op de kop,het hele nationalistisch gedoe dient om nog meer transfers van arm naar rijk mogelijk te maken met minder weerstand dan u.

    • door Le grand guignol op zaterdag 27 november 2010

      Vanuit de EU doet men er alles aan om de burger(s) om de tuin te leiden. Enerzijds creëert men de illusie dat het ganse proces op geen enkele wijze te stoppen - laat staan om te keren - valt, terwijl men altijd heeft laten uitschijnen dat een sterk Europa de beste bescherming zou bieden in een geglobaliseerde economie. Wederom voert Van Rompuy, met de ganse Europese club in zijn zog, een strategie van roestige vadsigheid. Zich verschuilend achter het geheiligde doel van de economische groei en het behoud van 'onze' (?) welvaart(Staat), schuift men de rekening systematisch door naar Katrijn en Jan Klaassen. Je zou haast gaan denken dat er kwaad opzet mee gemoeid is ! Vandaar de hoogste tijd om de intriges van het perverse poppenspel alsnog bloot te leggen.

      Indien we willen vermijden om ten gevolge van een strategisch geplaatste horde op onze bek te gaan, moeten we zelf - niet de burger, maar de burgers - de horde vormen die de Europese Utopie laat struikelen. Enerzijds over heel de EU de boel plat leggen - collectieve staking -, met tegelijkertijd een stormloop op de banken. Hierdoor valt de economische moloch na een tijdje zonder benzine, en vanwege het droogleggen van de financiële markt worden speculanten, multinationals en parlementariërs verplicht om zelf te duwen. Op dat ogenblik beschikt de bevolking - iedere burger met zijn/haar spaargeld in de hand in plaats van op de bank - over een aanzienlijk kapitaal. Mits de oprichting van een Bank van het Volk neemt de bevolking het heft in eigen handen, en plaatst ze het mes op de keel van het Schurkenverbond.

      Ok, 'k geef toe dat we heel wat zoden aan de dijk zullen moeten brengen ! Maar dat is alleszins beter dan in de vrieskou met het water tot aan de lippen te moeten staan...

  • door Patrickbroullard op zaterdag 27 november 2010

    OK veel mensen waren verblind enkele jaren geleden en lieten zich meeslepen. Ivan werkte toen bij ING en heeft nooit Ierland zo opgehemeld. Juist is juist.

  • door Guy Mathys op zaterdag 27 november 2010

    Dat het model "Ierland" niet goed heeft gefunctioneerd blijkt nu. Inderdaad, sommigen die de economische wetenschap beoefenen hebben foute hypothesen naar voor gebracht. Om de economische wetenschap vooruit te helpen, en zodanig onze welvaart en welzijn te ondersteunen, is het nodig dat we analyseren wat er fout was om zo de stellingen te verbeteren.

    • door Peter Bormans op zaterdag 27 november 2010

      Economie is helemaal geen exacte wetenschap, maar hoogstens een veredelde academische vorm van koffiedikkijkerij. Voor hetzelfde geld zou je een nobelprijs wichelroedelopen kunnen instellen.

      • door Adrien Verlee op zaterdag 27 november 2010

        Weken geleden heb ik een nieuw woord geleerd: planstaat. Het kan wel min of meer exact. Probleem is dat er wordt gepland tégen de mensen. Niet voor de mensen. De Keltische tijger was gepland, de Aziatische, ga maar door. Toch blijven mensen stemmen voor dezen die later hun venster stuk gooien en dan de vuilheid hebben jou die venster te laten betalen, die zij stuk gegooid hebben. Het schijnt dat dat soort van mensen 'elite' wordt genoemd.

    • door linkiewinkie op maandag 29 november 2010

      Geachte Ta,

      Zeker interessante dingen in je oplijsting, maar 1 ervan viel me meteen op:

      3. leave the EU, Codex Alimentarius and all corrupt globalist treaties, hierover zou ik volgende eens lezen: http://skepp.be/artikels/pseudo-wetenschap/algemeen-overige/codex-alimentarius-onder-vuur

      Dus inderdaad: "restore proper science" en laat ons niet van de ene lobbying/manipulatieve brol in de andere vervallen.

      Vriendelijke groet,

  • door Philippe Desmet op zaterdag 27 november 2010

    Iedereen doet altijd alsof Marc De Vos een econoom zou zijn. Hij is dat niet. Hij is een professor arbeidsrecht die zich dikwijls voordoet als econoom en over alles wel een (pseudowetenschappelijke) mening heeft (zo ook over Ierland). Itenera is niks meer dan een werkgeverslobby (niks onafhankelijk, niks denktank) met als doel te lobbyen om zoveel mogelijk overheidsgeld in de zakken van het patronaat te laten verdwijnen. Tussen haakjes, De Vos heeft 0 internationale werken op zijn palmares en werd nog nooit in internationale werken geciteerd (dit bvb. in tegenstelling met Paul De Grauwe). Conclusie: Itenera heeft niks wetenschappelijks in zich en de rechtse meningen die ze verkondigen zijn VOKA-propaganda en dienen dus ook als dusdanig te worden behandeld.

  • door Bart Van Gelder op zaterdag 27 november 2010

    Adviezen en vizies worden geformuleerd op een zeer specifiek tijdstip. Van de geciteerde personen lees ik zeer regelmatig iets in hun rubrieken in de vakpers. Informatief, onderbouwd, maar het blijven tijdsgebonden inzichten. Mensen, ook drrijvende krachten of hoofden respectievelijk achter en van denktanks, formuleren aan de lopende band hun artikels. Indien daar uitsluitend dingen in zouden staan die niet voor kritiek vatbaar zouden zijn, moeten we deze landgenoten spoedig promoveren tot een soor internationaal erkend pannel dat uitluitend algemeen bindende beginselen neerschrijft. Dit is wellicht een beetje hoogmoedig, lees hun inizichten en gebruik ze om er uw persoonlijke iozichten aan af te toetsen.

    boerenverstand is een mooi woord

    • door froels op zaterdag 27 november 2010

      Vraag aan Bart Van Gelder: u zegt "vakpers". Welke? U bedoelt toch niet Trends, Knack, of De Tijd, of een Vlaams ondernemersblad?

  • door froels op zaterdag 27 november 2010

    Inderdaad hebben deze zogenaamde economen geen internationale wetenschappelijke verdiensten, zoals Phil. De Smet zegt. Zie: http://www.dewereldmorgen.be/artikels/2010/05/25/marc-de-vos-winston-churchill-en-de-wetenschappen Maar welke logica volgen zij? Zijn zij moralisten die de stoute Ierse regering willen straffen, omdat ze teveel heeft uitgegeven? Dat is, volgens Paul De Grauwe, de houding van Angela Merkel. Ze doet dat zonder veel rekening te houden met de sociale en economische gevolgen als men in deze periode van zeer lage groei en gedaalde koopkracht, ook nog eens forse soberheid oplegt aan de bevolking om het begrotingstekort te verminderen. De Vos e a viseren dus duidelijk de Ierse bevolking. De banken die onverantwoorde risicobeleggingen deden, en de bedrijven die dankzij een lage belastingsvoet miljarden winsten uitdeelden, blijven buiten schot. Dat is een ideologisch standpunt dat de belangen verdedigt van de winstgevende, privé-sectoren, terwijl de consumenten en de overheden zoveel mogelijk moeten bijdragen aan die winsten. Als argument wordt nu en dan beweerd dat UITEINDELIJK iedereen hiervan beter zal worden. Hoelang de mensen met middelmatige en lage inkomens moeten inleveren alvorens het beter te krijgen, wordt niet gewaarborgd door deze profeten. "Uiteindelijk" zullen ze allemaal dood zijn. http://www.dewereldmorgen.be/blog/froels/2010/09/28/er-soms-geld-nodig-bekijk-hier-de-nettowinsten-van-het-halfjaar-2010-en-3e-qu

  • door Marc De Vos op maandag 29 november 2010

    [title]Geachte lezer Aangezien ik[/title]Geachte lezer

    Aangezien ik hier wordt geciteerd, wens ik even enkele zaken op een rijtje te zetten.

    1. Gaat u eens na waarvan Ierland kwam aan de vooravond van zijn hervormingen in de jaren 1980, waar het geraakt is aan de vooravond van de crisis en dan wat in de worst case de geschatte rekening voor de crisis is: de crisis is in essentie een eenmalige verarming waarbij de vraag vooral is welke generatie de rekening zal betalen. 2. De huidige Ierse situatie heeft zeer weinig te maken met het beleid dat ik enkele jaren geleden in een opiniestukje positief signaleerde: a. De wereldwijde crisis van de financiële markten (financiële economie), met als oorsprong de SubPrime in de VS, staat bijna helemaal los van het macro-economisch beleid dat voor de reële economie resultaten boekte. Ik verwijs u graag naar mijn boek “After the Meltdown: the future of capitalism and globalization in the age of the Twin Crises”. b. Het is voor Ierland zoals voor Ijsland en België: te grote banken in vergelijking met BBP – drie verschillende modellen nietwaar; maar telkens hetzelfde probleem. c. De knoop van het Ierse verhaal ligt in politieke keuzes die niets te maken hebben met het verhaal van de Keltische Tijger: i. De euro heeft – in Ierland zoals bv. in Spanje en Griekenland – voor artificiële koopkracht gezorgd, uiteindelijk uitgemond in een vastgoedbubbel. Opnieuw drie totaal verschillende modellen met hetzelfde probleem door dezelfde basisfactor: het monetaire “beleid” van de EU. Uiteraard heeft het vertrouwen in het Ierse succes mee de bubbel aangeblazen, maar je kan het niet tot dat reduceren. ii. De Ierse regering heeft in 2007 blanco check gegeven en zich garant gesteld voor het hele Ierse banksysteem, dat achteraf veel rotter bleek dan gedacht: men heeft de strop rond de eigen hals gelegd. iii. De huidige schuldcrisis vergt normaal een schuldherschikking waarbij de financiers een stuk de rekening betalen voor hun risicogedrag in geld lenen. Die “haircut” komt er niet en tegenstelling daarmee veroordeeld de EU de Ieren tot jarenlange schuldarbeid, ter meerdere voordele van de banken in andere Europese landen die het geld hebben geleend. Opnieuw hetzelfde scenario als in Griekenland, met een totaal andere context.

    Bottom line is niet zozeer het failliet van de Ierse economische hervorming (al heeft die ook mee de bubbel gefaciliteerd) maar een cascade van misplaatste en nationalistische politieke keuzes, op de kop van toekomstige Ierse generaties. Dat krijg je er van als de overheid zijn taak als marktarchitect verwaarloost, waardoor de normale marktsancties van faillissement politiek niet kunnen spelen: zie het vermelde boek. MDV

    • door christophe op maandag 29 november 2010

      “Ierland houdt er een belastingbasis op na die prima werkt tijdens een zeepbelperiode maar faalt wanneer die periode achter de rug is.” Dat zegt de hoofdeconoom van uw denktank.

      U hebt die belastingbasis verdedigt. Meer nog, u vond dat België daar ook wel eens een voorbeeld aan mocht nemen. Het zou economen sieren als ze ook eens de hand in eigen boezem steken.

      • door pol de wit op maandag 29 november 2010

        Ik vind dat de professor toch een beetje vaag blijft in zijn verklaring. Het verhaal waarmee neoliberalen hun eigen verhaal sinds 2008 uit de put proberen te praten (grosso modo: "het probleem was niet deregulering, maar verkeerde regulering"), is voor het specifieke geval Ierland bijzonder moeilijk hard te maken. De Ierse regering is, zowel op het vlak van belastingbeleid, arbeidsmarktbeleid én financieel-economisch beleid zeer actief als marktarchitect opgetreden, en dat precies volgens de regeltjes van IMF en wereldbank. Ierland wàs de orthodoxie. Dus kunnen we ook de crisis niet anders begrijpen dan haar te relateren aan die orthodoxie...?

        => Leert de crisis van de euro niet OOK iets over de fundamentele onevenwichten in het euro-model, zoals dat bvb in verdrag v lissabon tot uiting komt? Is het niet zo dat perifere economieën owv inherente ongelijkheden vanaf het begin, onmogelijk de loonkostreductie van Duitsland kan bijbenen, en op die manier nooit kunnen winnen in dit europa? => Is het ook niet zo dat het de niet-Duitse EUROPESE landen zijn die de helft van de Duitse export absorberen, waardoor het betalingsbalans-succes van de duitse economie NOODZAKELIJK samenhangt met de betalingsbalans-problemen voor alle andere europese landen? => Zijn bovenstaande structurele problemen er niet mede de oorzaak van dat zoveel van de spectauclaire groei in de perifierie van de EU de laatste jaren fictief is gebleken? Ttz: gerealiseerd door de overmatige influx van surpluskapitaal (vooral uit duitsland) in loutere speculatieve activiteiten, zoals immo enz?

        Ik ben geen econoom, dus daar hoeft men mij niet op aan te vallen. Gewoon een inhoudelijk antwoord op de vragen volstaat. (Ik merk trouwens op dat de prof niet ingaat op de vragen die in bovenstaande reacties worden gesteld bij zijn expertise op dit gebied... Hij lijkt evenmin als ik een econoom te zijn, maar dat deert hem schijnbaar minder dan mij :-))

        Pol

        • door pol de wit op maandag 29 november 2010

          Ik voeg toe dat ik het volmondig ééns ben met punten ii en iii van de professor. Zijn we dan akkoord dat we ook voor de Belgische bankenschuld (de overheidsschuld die door de bankgaranties en -reddingen werd gecreëerd) gedeeltelijk default gaan? En dat we de resst laten terugbetalen met een eenmalige miljonairsheffing op alle fortuinen van binnenlandse schuldtitelhouders boven de 1 milj euro (eerste huis niet meegerekend)? :-)

          ¨Pol

        • door Marc De Vos op maandag 29 november 2010

          [title]Dag Pol Ik heb helaas niet[/title]Dag Pol

          Ik heb helaas niet veel tijd voor dit soort online oefeningen. Vond alleen dat ik moest reageren op basis van enkele emails die ik ontving. Ik heb te weinig tijd om sites etc te volgen.

          Ter info: ik ben geen econoom en noem mezelf ook geen econoom. Maar ik ben wel academisch bezig op het kruispunt van recht en economie - rond arbeidsmarkt, EU en globalisering in het bijzonder - en ben dus op beide terreinen actief.

          Voor de mensen van de De Wereld Morgen, die graag naar mij en Itinera verwijzen: nodig ons eens uit voor een interview of een debat en dan kunnen we eens doorbomen.

          Voor het overige is mijn interpretatie van Ierland, naast de aspecten die ik eerder benadrukte, die van een klassieke bubbel door de al even klassieke combinatie van beleidsfactoren (ie overheid en politiek nationaal en internationaal), omgevingsfactoren (ie algemene economische context & demografie) en marktfactoren (ie keuzes van kopers, banken en bedrijven), die allemaal mee de vastgoedbubbel hebben opgeblazen vanaf 2000. Voordien was het Ierse succes op meer duurzame groei gestoeld. De les van de geschiedenis is dat iedereen een deel van de schuld heeft bij dergelijke financiële bubbels, met de menselijke natuur & psychologie als gemene deler. Als je daarover meer wil lezen, suggereer ik Reinhart & Rogoff, This time it is different.

          mvg

          PS ik sluit dit af

      • door Marc De Vos op maandag 29 november 2010

        ter info hierbij de analyse van Samuelson - in de Washington Post

        One cause was easy credit occasioned by the euro. With its own currency, Ireland could regulate credit. If it seemed too loose, the Central Bank of Ireland could raise interest rates. Adopting the euro meant Ireland surrendered this power to the European Central Bank (ECB), which set one policy for all euro countries. The ECB's rates, though perhaps correct for France and Germany, were too low for Ireland and some others. Moreover, financial markets pushed rates on government bonds of euro countries down to lower German levels. In 1995, Ireland's rates were more than a percentage point higher than Germany's; by 2000, they were almost identical.

        Ireland might have offset easy credit by increasing taxes or cutting spending. But this would have required great self-restraint. The housing boom produced a torrent of tax revenue from construction, home sales and wealth-induced consumer spending. From 1996 to 2006, home prices almost quadrupled. Construction spending went from 11 percent to 21 percent of the economy. Government budgets were in surplus, despite increased social spending and higher government salaries. "When I have the money, I spend it," said one former finance minister. "When I don't, I don't."

        mvg

      Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties