about
Toon menu

Idiotie is wel degelijk schadelijk

Jawel, veel gewone mensen betalen meer dan hun rechtvaardige deel van de belastingen, ze betalen te veel dus. Maar als ze zich laten misleiden door het gangbare antibelastingdiscours in vele media, snijden ze in eigen vel. Want dat discours grenst niet alleen aan idiotie, het is idioot. Het is gevaarlijk voor de doorsnee burger, en slechts weinigen winnen er bij.
woensdag 24 november 2010

Een bijdrage over waarom we beter worden van het maken van een gezamenlijke pot, over wie verzuimt bij te dragen - en wie wel de rekening betaalt - en over een falende overheid

Vorige week was het weer eens zover. Een groot consultantbedrijf - u weet wel, één van die bedrijven die de bankproducten zo goed controleerden dat in 2008 de hele financiële sector moest worden gered – komt uit met een rapport over belastingdruk voor bedrijven. Meteen prijs in tal van media die niet aarzelen om belastingen in de meest verscheiden terminologie ‘slecht’ te noemen.

In één krant is het rapport aanleiding voor een over twee pagina’s uitgesmeerde titel in koeien van letters ‘Gebukt onder het belastingjuk’. Het betreft de belastingdruk die kleine en middelgrote bedrijven (KMO’s) ervaren, het geld dat ze moeten aan de fiscus en aan de sociale zekerheid. Die druk is volgens het rapport het hoogst in Italië, dan volgen Frankrijk en België. Ons land scoort slecht, heet het dan. Want belastingen zijn slecht, dat is de achterliggende opvatting.

Gevaarlijke idiotie

Alvorens het idiote toe te lichten, toch even beklemtonen dat er natuurlijk maatschappelijke discussie moet zijn over de hoogte van belastingen, en veel meer nog over de verdeling van die lasten. KMO’s bijvoorbeeld betalen immers relatief veel meer dan grote bedrijven of multinationals, en dat is door niets gerechtvaardigd. Ook de prestaties die onze overheden leveren met het belastinggeld bekijken we best van dichtbij en met een kritische blik. 

Het idiote zit hem in de voorstelling – telkens opnieuw in zovele media – dat belastingen inherent slecht zouden zijn, en nog slechter als bedrijven ze moeten betalen.

De werkelijkheid is dat het zelfs ronduit gevaarlijk is om daar vanuit te gaan. Want net te weinig belastingen vormen een regelrechte bedreiging voor een welvarende samenleving en een bloeiende economie. Als bedrijven geen belastingen zouden betalen, waar halen we dan het geld om wegen te onderhouden of om mensen goed op te leiden?

Onze gezamenlijke pot, het geheim achter het plezier van publieke goederen

Daarom denken we best allemaal niet twee keer, maar meerdere keren na alvorens belastingen op de korrel te nemen. Op den duur vergeten we iets dat echt essentieel is, namelijk waar onze welvaart voor een groot deel aan te wijten is.

In de landen met de grootste belastingpot leven de mensen het best

Want, wat leren de feiten? Het zijn net de landen en samenlevingen die het meest samenleggen in de publieke pot en in de sociale zekerheid die ook de landen zijn waar de welvaart het hoogst is, de mensen het langst leven, de emancipatie en participatie van vrouwen het sterkst is. Dat zijn landen als Zweden, Noorwegen of Denemarken. 

Hoe dat komt? Omdat publieke goederen nu eenmaal heel belangrijk zijn. Wie de auto of de fiets gebruikt, rijdt graag op goede wegen. Wegen, spoorwegen, havens en kanalen zijn grotendeels publieke goederen die er dikwijls maar zijn omdat de overheid ervoor zorgt, want op de vrije markt worden ze niet aangeboden. Dat is net zo voor straatverlichting, een leger, politie of rechtbanken. En wie anders heeft de dure begininvestering van de telefoon en het internet op zich genomen of al die tijd gewaakt over een postbedeling tot in de kleinste uithoek? Onderwijs, voorzieningen voor sport, musea, schouwburgen, verzekerde gezondheidszorg, eigendomsrechten: doorgaans spelen nationale overheden een cruciale rol.

Of onderneemt en leeft u liever in landen met weinig of geen belastingen?

En omgekeerd? Als je al die rapporten en artikels over ‘slechte’ belastingen en ‘belastingjuk’ zou geloven, dan zou het paradijselijk leven en ondernemen moeten zijn in landen waar amper belastingen worden geïnd. Dan gaat het bijvoorbeeld over Tsjaad, Equatoriaal Guinea, Soedan, Afghanistan of Haïti. 

Wel, probeer maar eens te ondernemen of welvaart te creëren in zulke landen met weinig of geen overheidsinkomsten. Je staat er voor alles altijd alleen voor, je moet zelf wegen aanleggen, voor veiligheid zorgen, werknemers opleiden, corrupte politici betalen. Publieke goederen zijn er dus niet of amper te vinden, vergeet gezondheidszorg - zeker betaalbare gezondheidszorg - en ook verzekerd pensioen. 

Wie ondernemers- of leefervaring heeft in deze landen, weet het des te meer op prijs te stellen als samenlevingen zo verstandig zijn om middelen samen te leggen voor al die broodnodige publieke goederen. Zij beseffen beter dat alle publieke goederen die in België zo vanzelfsprekend lijken, niet zomaar uit de lucht komen vallen.

Als we een pot maken, moet iedereen inleggen, ook Electrabel

We zegden het al in de inleiding. Veel onvrede van gewone mensen is terecht. De grondreden daarvoor is echter niet het nut van belastingen, maar wel of iedereen eerlijk bijdraagt aan de pot. Dat is zeker in België niet het geval. 

De meeste werkende mensen betalen de volle pot. Een veel kleiner aantal burgers – niet toevallig meestal de rijksten – slagen erin om veel minder te betalen dan hun eerlijke aandeel. Ze vinden allerlei ontsnappingsroutes, wettelijke én illegale. 

Net zo bij de bedrijven. Kleine en middelgrote bedrijven betalen meer belastingen dan de grote bedrijven. Electrabel bijvoorbeeld betaalde in 2009 zelfs geen half miljoen euro belasting, op een officiële winst van 1,55 miljard euro - dat is amper 0,4 procent. 

Vooral de grote bedrijven profiteren van een maatregel voor belastingvermindering als de notionele intrestaftrek. Die kost ons allemaal samen maar liefst twee miljard euro, elk jaar. Bedenk heel even wat je met zo'n massa geld allemaal zou kunnen doen. 

De fiscus – en dat is zelden de fout van de ambtenaren – is niet opgewassen om bij iedereen even rechtvaardig de belastingen effectief te innen. Het is een publiek geheim dat vooral bedrijven niet op de nodige fiscale aandacht kunnen rekenen. Het maakt dat bedrijven niet geremd zijn om wettelijke ontsnappingsroutes zo ruim mogelijk te interpreteren, en zelfs om echt te frauderen. 

En als er grote fiscale fraude aan het licht komt de voorbije decennia – voor soms duizelingwekkende bedragen - dan lijkt het wel of justitie er een erezaak van maakt al die dossiers stuk voor stuk te laten verjaren.

De Belgische ziekte

Er is nog onvrede bij velen als het over belastingen gaat. We hebben minstens het gevoel dat onze overheden niet zo efficiënt omspringen met het aan hen toevertrouwde geld. Dat gevoelen is jammer genoeg niet onterecht. Onze politici zijn minder dan gemiddeld goede bestuurders. Onze fiscus, onze justitie: ze leveren niet de prestaties die we ervan mogen verwachten. Die zijn er evenmin inzake het beheer van wegen of het aanbod van crèches.

We betalen evenveel als in goeddraaiende landen, maar krijgen er veel minder voor terug

Net als in Zweden of Noorwegen gaan er heel wat middelen naar onze overheden. Maar merkelijk minder dan in die landen krijgen we daar goed werkende publieke diensten voor terug. En het is écht wel onze overheid die daar faalt. Want neem sectoren als gezondheidszorg of onderwijs die we algemeen beoordelen als prima presterend. Het is opvallend dat zij weliswaar functioneren met uitsluitend of grotendeels publieke gelden, maar dat de organisatie van die sectoren niet in handen is van de staat. Daar waar de staat alles zelf doet - denk aan de fiscus of aan justitie - krijgt de Belgische samenleving echt geen waar voor haar mooie geld. 

Conclusie: we leggen evenveel belastingen in de gemeenschappelijke pot als in goeddraaiende landen, maar krijgen er veel minder voor terug. 

Dit is echter allerminst een argument tegen belastingen; dit is vooral een pleidooi voor goed besturende politici en goeddraaiende overheden. Goed bestuur mag met andere woorden geen slogan zijn en burgers moeten kunnen zien dat het belastinggeld goed wordt besteed.

‘Niemand betaalt graag belastingen’

‘Niemand betaalt graag belastingen’, het is een zin die heel makkelijk valt bij ons. Maar we doen onszelf ernstig tekort wanneer we blijven hangen in zulke platitudes, zoveel is wel duidelijk. Want het is dit soort van uitspraak dat de voedingsbodem vormt voor een irrationele afkeer van belastingen – en dus van de hoogstnoodzakelijke publieke goederen die we allemaal nodig hebben en voor de bijna pertinente politieke onmacht om in dit land een eerlijke fiscaliteit af te dwingen. Zo verliezen we uiteindelijk allemaal, zelfs de rijksten. Want ook zij kunnen niet zonder publieke goederen, al was het maar om hun veiligheid te garanderen.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

reacties

11 reacties

  • door nihil est op woensdag 24 november 2010

    Zeer mooi wat je daar allemaal zegt maar als ik het goed begrijp ligt de oorzaak van het probleem wel degelijk bij de fiscus en het bankensysteem. Veel mensen voelen gewoon de incongruentie en stellen zich daarom vijandig op t.o.v. belastingen. Hoe onduidelijk zijn onze fiscale structuren ook, je haalt de Scandinavische landen aan als voorbeeld van hoe het wel moet, is het dan niet tijd dat België het goede voorbeeld volgt? Te veel regels zijn gemaakt, te veel onduidelijkheid is aanwezig in dit land om op een open en eerlijke manier aan zinvolle besteding te doen van publiek geïnd geld. Wat is uw oplossing eigenlijk als ik vragen mag? Hoe kan het vertrouwen hersteld worden? De verwevenheid van bankengeld en staatsgeld ligt volgens mij deels aan de grondslag van het verdwenen vertrouwen. In een geglobaliseerde samenleving zijn de problemen van andere economieën meteen ook onze problemen geworden. Hiertegen moet krachtig opgetreden worden. Een grote verantwoordelijkheid ligt bij de overheid die onafhankelijk aan controle moet doen op ons fragiel economisch systeem en de verwevenheid ervan met ons bankensysteem. Ik vrees echter voor haar bekwaamheid hierin. Een 'oorlogskabinet' zou misschien niet eens zo'n slecht idee zijn want een economische oorlog ligt aan de grond van de malaise en het verdwijnen van veel belastingsgeld. Wanneer de overheid moet tussenkomen om banken te redden dan weet je dat dit niet meteen met geld zal zijn dat van de banken geleend werd maar met belastinggeld (geld dat anders gebruikt kan worden om banen te creëren) Het besef dat zij die aan de oorsprong liggen van de malaise buiten schot gehouden worden en dat het spaargeld van mensen dat door banken is gemisinvesteerd nu nog eens door hen op welke manier ook zal moeten opgehoest worden om de economie draaiende te houden is precies wat ervoor zorgt dat mensen in wat u het noemt 'idiotie' vervallen. Klasse.

    • door froels op zondag 28 november 2010

      Er zouden natuurlijk veel zaken tegelijk moeten veranderen. Eerst denk ik aan de hoofdstelling van Drik Barrez: de meeste mensen hebben een afkeer van belastingen, en denken ze dat bestolen worden. Dat komt vooral omdat zeer weinigen weten wat er met de overheidsinkomsten gebeurt. Hoe komt dat dan weer? Omdat onze media daar nooit over schrijven, maar altijd het omgekeerde: de "verspillingen", de slechte staat van België tegenover andere landen (Ierland bvb: veel minder belastingen, het is daar een hemel op aarde...). Vroeger kregen we met onze aangifteformulier ook een brochuurtje waar in één lijstje de bestedingen van de federale overheid (% en miljardn BF) stonden. Sedert Didier minister is (?), vind ik die brochure niet mee. Mogelijk heeft het te maken met de regionalisering: zeer grote mosten worden nu door de Vlaamse regerings uitgegeven: de grootste post van alle: onderwijs! Hoeveel mensen beseffen wat de waarde hiervan is, voor de toekomst van hun kinderen en kleinkinderen? Ook voor de rijkdom van onze samenleving. Gewoon eens over de rand van W-Europa kijken, men ziet meteen het verschil. Ja, het grootste deel van de onderwijsuitgaven zijn wedden voor lesgevers en begeleidend personeel. Verdienen die teveel? bekijk maar eens de film "Entre les murs". Of Bart Kouba: "De leraar"; of hoe demotiverend die opdracht kan worden. Zijn de klassen te groot, misschien, zodat men het met minder leerkrachten zou kunnen doen? Indien er iets aan onze onderwijs moet verbeteren (behalve nieuwe gebouwen; en "burgeropvoeding" over democratie en belastingen), zoals Peter Adriaenssens zegt, en schrijft in zijn boek over Probleemjongeren: "Wanneer gaat men de klassen nu eens eindelijk verkleinen?". Teveel belastingen? Ik denk aan wat Amadeus (Mozart) zei aan Keizer Jozef II 'Teveel noten, Hoogheid? Welke stelt u voor dat ik eruit haal?".

  • door danielverhoeven op woensdag 24 november 2010

    Beste Dirk, Je vergeet nog een aantal zaken die te weinig in de picture komen. Doordat men de belastingschalen al jaren niet heeft geïndexeerd vallen enkele bescheiden inkomens in belastingschalen die voor hen te hoog zijn. De progressiviteit is serieus afgevlakt. Ik overdrijf nu een beetje, maar als het zo verder gaat hebben we al een vlaktaks avant la lettre ook al zit er maar 1 LDD'er in het parlement.

    Ook de aftrekken komen vooral de hoogste inkomens ten goede. Het komt er op neer dat een hoog kaderlid met een villa met 5 badkamers, living van 12 op 8, een tuintje van een halve hectare met zwembad aan het einde van de rit minder belastingen betaalt , dan het modale gezin dat zich maar 1 badkamer + 1 extra toilet (om opstoppingen te vermijden) kan veroorloven. Dit noemt men het Matheus-effect van ons belastingstelsel. Check it out. Dit is gene zever

  • door piet db op donderdag 25 november 2010

    zolang "de pappenheimers" 8x meer kijkers trekken dan "panorama-over plan B" is er toch geen vuiltje aan de lucht neen ? (wij leven als een woestijnvis in het water - of als god in frankrijk)

    • door danielverhoeven op donderdag 25 november 2010

      Hallo Piet Dat de amusementsindustrie hoge toppen scheert is niets nieuws. Dat was in de jaren dertig ook al zo... Wel had je in Duitsland toen nog cabarets waar liederen van Brecht en Eisler werden gezongen, werden stukken opgevoerd zoals de 'Driestuiversopera', dat heb je hier nu ook nog in beperkte mate bij progressieve gezelschappen, maar op de TV komt alleen ongevaarlijk inhoudsloos amusement waarin politici een schaamlapje aangeboden krijgen. Dat is het probleem.EN natuurlijk ook dat men de progressieve sector van volkshogescholen, sociaal-culturele organisaties, toneelgroepen probeert de nek om te wringen door hun subsidies te minderen.

  • door Lieve Daeren op donderdag 25 november 2010

    Wat een goed artikel! Het is inderdaad zo dat er heel wat kan verbeterd en herzien worden om het belgisch belastingssysteem (sociaal) progressiever te maken en de Belgische staat ethischer en efficienter in het leveren van publieke diensten en goederen. Het is eveneens zo dat we politieke campagne zouden moeten beginnen voeren met als slogan "leve de belastingen!". Ik verhuis binnenkort na meer dan 15 jaar Latijns Amerika naar België want ik wil mijn kinderen dezelfde kans geven die ik kreeg : 1) gratis en democratisch onderwijs van wereldklasse volgen; 2) beroep kunnen doen op een voortreffelijk en financieel toegankelijk gezondheidssysteem als we het nodig hebben; 3) gratis naar de jeugdbeweging kunnen gaan; 4) voor een appel en een ei kunnen sporten, muziekschool volgen, theater of andere "extra-scolaire" activteiten meemaken; 5) zich vrij bewegen in openbare ruimtes (wegen, parken, enz.) die onderhouden, gratis en veilig zijn; 6) kunnen studeren aan de universiteit zonder elke maand 500 a 600 USD te moeten ophoesten enkel om maandelijks inschrijvingsgeld te kunnen betalen; 7) een job kunnen hebben met een degelijk leefbaar loon en sociale zekerheid en voordelen inbegrepen, enz. enz. Al deze dingen kan ik hen hier niet of zo beduidend veel minder aanbieden, want hier "regeren" achter de politieke koelissen, de grote bedrijven en die hebben beslist dat ze zo weinig mogelijk belastingen willen betalen om zoveel mogelijk woekerwinsten te kunnen boeken. Mijn huidige job hier heeft te maken met het promoten van meer sociale zekerheid en dat kan enkel via een grondige hervorming van het belastings- en fiscaal systeem: er moeten hier veel meer belastingen betaald worden!!! En diegenen die het meest verdienen en winst maken (vooral als dat op de rug van de grote massa gebeurt!), het meest vervuilen, het minst sociale meerwaarde creëren, moeten het meest betalen! Ik betaal (nog steeds!) met plezier belastingen in België! Alhoewel ik ook zou willen dat oa. de socio-culturele verenigingen daar voldoende hun deel van krijgen!

  • door Roger Daenekindt op vrijdag 26 november 2010

    Beste Dirk,

    ik vind je artikel heel verkwikkend en et legt bloot waar het probleem zit. Terzeldertijd zie ik ook een serieus probleem. Ik zelf werk namelijk in de gezondheidssektor en ervaar dat de werkdruk te hoog wordt maar finaciele compensatie staat daar niet tegenover. Het gevolg is dat wienig mensen indeze sector willen werken van verpleegkundigen naar beneden. (dokters genoeg die vlug veel willen verdienen). Wanneer we beter betaald worden dan krijgen we meer mensen en dan wordt het werk beter verricht en zullen er minder sieken zijn bij ons, hoop ik toch. Maar de regering in belfgie is gebonden aan de zuilen, de verzekeringsmaatschappijnen en alle soorten gedelde dienstverleningen die allen hun graantje, wat zeg ik grote graan meepikken.

    bedankt en groeten

    Roger

  • door froels op zondag 28 november 2010
  • door Bart Van de Walle op woensdag 1 december 2010

    Helemaal gelijk. Niet (de hoogte van) de belastingen zijn het probleem, wel de gebrekkige besteding ervan, en de ronduit onduidelijke manier waarop belastingen worden geheven, en belastingvoordelen worden toegekend. Ik zou dus graag zien dat onze belastingen worden vereenvoudigd. Want sommige mensen betalen nu inderdaad teveel. Omdat ze door het aftrekpostenbos de juiste boom niet meer zien staan. Ook de fiscus is amper nog mee of iets mag of niet, en verliest daar veel te veel tijd mee, zodat het aan controleren niet meer toekomt. Een vereenvoudiging van de belastingen zou daar voor een groot stuk komaf mee kunnen maken. Het zou ook een aantal andere scheeftrekkingen kunnen rechttrekken, zoals de fiscale bevoordeling van bedrijfswagens, het subsidiëren van pakweg zonne-installaties op een niet-geïsoleerd huis, etc. @Roger Daenekindt: een correcte verloning, daar kan niemand tegen zijn. Maar loon is maar 1 element om je goed te voelen en voor een beroep te kiezen. Appreciatie, goede collega's, het gevoel 'nuttig te zijn', het zijn zaken die net zo goed meespelen. En gelukkig niet veel moeten kosten. Duur is niet altijd synoniem voor beter.

  • door theo op woensdag 28 november 2012

    belastingen ? Ok indien goed aangewend en niet verspild .Even denken.Als je vandaag je stoep kuist terwijl je weet dat 1 uur later hij terug vol modder ligt zou je dan graag 1 uur later terug kuisen 365 dagen lang ? Als je je stoep kuist en het neemt 1 min in beslag of 45 minuten zou het dan niet eenvoudiger worden om hem toch 365 dagen om het uur te kuisen ?Zelfde regel voor belasting . Belastinggeld word verspilt en ligt veel te hoog .Teveel Belastingen en regels doden ondernemingschap. Is het normaal dat de firma 200€ betaald u 60 ontvangt en daarvan 49 € producten of diensten kan betalen ?maw 151€ belasting en 49€ inkomsten..wegen kosten geld ( betaald met benzine auto tax, boetes en parkeermeters (van uw 49€ )pensioen ?Reken even uit gemiddeld geniet men 10 jaar pensioen .40 jaar werken waarvan 80% directe en indirecte belastingen. Vaststelling . belastinggeld gaat in een bodemloze put.Zijn politiekers niet beschaamd voor deze verspilling en kromtrekken van economie ?zij die niets doen en gelukzoekers worden be pamperd,werkers gestraft

    • door froels op woensdag 28 november 2012

      "een bodemloze put": dat is heel literair gezegd. Maar voor wie de tijd neemt, zijn alle overheidsbestedingen tot op de euro terug te vinden. Wie vindt dat er belastingsgeld verspild wordt, zou moeten toevoegen waar/wat niet meer zou moeten gefinancierd worden. De wegen? de politie? justitie? onderwijs (al eens gekeken hoe veel schoolgebouwen eraan toe zijn?); ziekenzorg? steun aan de bedrijven?...Zeg het maar, en overtuig de mensen die er nu van genieten, dat het weggegooid geld is. Ben benieuwd.

    Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties