Bij DeWereldMorgen.be schrijven we niet voor de clicks.

We maken media voor een betere wereld.

Samen met vele vrijwilligers en burgerjournalisten.

Om dit te blijven doen hebben we uw steun meer dan nodig!

Steun onafhankelijke media!

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu
Opinie

Merkel en de multiculturele samenleving: een duiding

De Duitse kanselier, Angela Merkel (CDU), is een top-politica. Als zo iemand uitspraken doet die terecht of ten onrechte als 'grensverleggend' ervaren worden, moet daar in de eerste plaats een politieke lezing van worden gemaakt, vindt Johan Leman.
maandag 18 oktober 2010

Maatschappelijke context:

1.  Aan de rechterzijde van haar eigen CDU profileert zich stilaan een anti-immigrantenpartij in het zog van Thilo Sarrazin, oud-bestuurslid van de Duitse Centrale Bank. Geert Wilders werd niet voor niets al eens uitgenodigd voor een conference …

2. Nog aan haar rechterflank, maar dan binnen de CDU-CSU zelf, sprak de voorzitter van de Beierse CSU, Horst Seehofer, al heel sterke anti-immigranten en anti-islam taal. Sommigen zoeken dus binnen haar eigen partij om van het thema een inzet te maken voor machtsverwerving.

3. Zoals overal in Europa zoeken veel mensen in volle globalisering naar sterke identiteit, zowel etnisch als religieus. Een partij als de CDU, die een typische centrumpartij is, kan daar onmogelijk aan ontsnappen.
 
4. Duitsland zelf voert al enige tijd een beleid dat een evenwicht zoekt in de migratiebeheersing tussen demografische behoeften, arbeidsmarktbehoeften en een tegemoetkomen aan internationale verplichtingen op humanitair vlak. Binnen de CDU wil een aantal mensen duidelijker het Canadese model (met puntensysteem) promoten.

5. Bij het aantrekken van de Duitse economie, kan het niet anders of Duitsland wint aan aantrekkelijkheid voor migranten van allerlei slag, ook mensen die niet aan bovenstaand profiel (zie 4) beantwoorden.

Welke is in zulke politiek complexe situatie het profiel dat Merkel voor zichzelf opzoekt, en uiteraard via een 'grensverleggend' of minstens 'opvallend' en 'doorslaggevend' discours wil overbrengen? Ze wil duidelijk het centrum (en dus de macht) blijven behouden binnen haar eigen centrumpartij en dekt zich zowel in tegen mogelijke kritieken, zowel van de kant van de Seehofer-gezinden als van het patronaat en de aanhangers van een 'Canadees migratiemodel'.

Tegelijk weet ze als politica dat dit maatschappelijk gezien niet puur academisch naar het grote publiek moet worden vertaald, maar via een tweetal geslaagde oneliners. Deze oneliners worden: ten eerste we hebben hoog geschoolde migranten nodig voor onze arbeidsmarktbehoeften en pensioenen (dus: migratie, ja); ten tweede de integratie moet beter gebeuren dan vroeger (dus: vroeger was het slecht, en nu zal het beter gebeuren).

Tegelijk moet ze hiermee in het centrum blijven van haar eigen partij en zo mogelijk ook nog voldoende het gras kunnen wegmaaien voor de voeten van mensen buiten haar eigen partij die op deze thema's via extreme standpunten willen scoren.

Men leze er best op na wat ze zelf letterlijk zegt:

"Onze economie kan niet zonder migranten. Elk jaar gaan er 200.000 mensen meer met pensioen dan dat er jongeren op de arbeidsmarkt komen."

"We moeten hoger opgeleide migranten naar hier halen, maar niet vooraleer we er alles aan gedaan hebben om onze eigen mensen op te leiden. Duitsland moet gastvrij blijven en iedereen kansen geven."

Eerste deel van de boodschap: Duitsland kan onmogelijk verder zonder een input van hoger opgeleide migranten. Bemerk: enkele jaren geleden zocht Duitsland al 10.000 ICT-ers in India, die ze niet allemaal hebben kunnen vinden … zodat ook elders moest worden gezocht. (De reactie van de oppositie toen luidde: "Kein Indier, sondern Kinder".)

"We leven nu naast elkaar en zijn er blij om."
"Deze benadering is mislukt, helemaal mislukt."

Tweede deel van de boodschap: de migranten die komen, moeten zich heel actief willen integreren in de Duitse samenleving.

In welke mate het Duitse multiculturele model van vroeger mislukt is, kan ik niet beoordelen … Wat wèl waar is, is dat Duitsland in de handboeken en wetenschappelijke literatuur model stond voor een 'uitsluitingsmodel' in het integratiebeleid. En daarbij werd toen een onderscheid gemaakt tussen het Duitse model en bijvoorbeeld het Zweedse of het Franse …

Dat Merkel dit nu een 'multicultureel model' noemt, is een unicum in de literatuur over Duitsland … Zij zal wel de eerste zijn die Duitsland een multicultureel 'verleden' toeschrijft. Bij mijn weten bestaat er overigens in de praktijk niet zoiets als een prototype van 'multicultureel model'.

Dit was en is een ideeëngoed dat vooral door sommige academici gecultiveerd werd/wordt als een soort ideaalmodel, maar dat in feite nergens als zodanig voorkwam. Meestal is de opvatting over multiculturaliteit in feite een verlengstuk van de organisatie van het eigen interne pluralisme dat van voor de migratie dateert.

Wat moeten we van Merkels uitspraken vooral onthouden?

1. Dat het multiculturalisme een inzet zal worden bij de volgende verkiezingen in Duitsland en dat sommige politici al bezig zijn om daarbinnen voor zichzelf een positie te kiezen die hen toelaat verkiezingen te winnen of althans daarop niet al te veel afgestraft te worden.

2. Dat het fenomeen dat zich overal in Europa voordoet, namelijk de zoektocht naar sterke homogene identiteiten, zich niet alleen in Nederland, in Vlaanderen, in Noord-Italië en Oostenrijk, maar nu ook in Duitsland volop aandient. En als het dààr losbarst (en verkeerd loopt), weet men niet waar het eindigt …

Ter afsluitende info: Duitsland telt 1.800.000 Turken, 500.000 Italianen, 400.000 Polen en nog méér mensen die Duitser zijn, maar dergelijke 'roots' hebben … en de economie zwengelt er opnieuw aan.

Hoe de Vlaamse media erin geslaagd zijn om dit Duitse debat samen te vatten tot een debat dat vooral over het geslaagd zijn van de multiculturele samenleving in Duitsland gaat, is me een raadsel. Het volstaat enkele ernstige Duitse kranten hierover te lezen om de oorspronkelijke citaten en een bredere omkadering van het debat te begrijpen.

Johan Leman

Johan Leman is medewerker bij integratiecentrum Foyer in Molenbeek.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.

reacties

16 reacties

  • door samir op maandag 18 oktober 2010

    Europa in crisis,de vreemdelingen ZULLEN aangeduid worden als de oorzaak van ALLE problemen bij gebrek aan eigen competentie,en beleid op lange termijn,want een politieker denkt aan de volgende verkiezingen,we hebben dit nog niet lang geleden,meegemaakt in Europa.

  • door André Vanhaeren op dinsdag 19 oktober 2010

    Wat Merkel eigenlijk bedoelde (volgens mij): " de migranten uit moslimlanden zoals Turkije en Marokko passen zich niet aan en blijven ongehinderd binnenstromen. Ze organiseren als het ware hun eigen land in het gastland en zuigen de kassen van de sociale zekerheid leeg zonder enige noemenswaardige economische bijdrage te leveren aan Duitsland." Want ook Merkel heeft haar boodschap op een diplomatische manier verpakt, die toch toeliet dat de beoogde bevolkingsgroepen ze maar al te best begrepen hebben. De multiculturele samenleving is overal in Europa mislukt, en zal nooit lukken met bepaalde bevolkingsgroepen.

    • door samir op dinsdag 19 oktober 2010

      @andre Vind jij dit ook?

      • door Toon Autoch, autochtoon op zondag 11 september 2011

        die recent "een kat een kat" noemden zonder politiek-correcte eufemistische censuur, tot spijt van elke PoCo-geïndoctrineerde overgesubsidieerde uit de vreemdenlingenINDUSTRIE VZW's die het benijdt !

    • door Raphael op dinsdag 19 oktober 2010

      De enige bevolkingsgroep die begrepen heeft wat jij denkt te hebben begrepen is de kliek van het V V B. Hartelijk dank voor deze bijdrage Andre. Zoals altijd helpen de zwart-gelen het debat vooruit.

      PS : de link naar de website van jouw vriendjes is verkeerd... www.vvb.org en niet www.vvb-org. Zie je, je gaat nog bijleren...

      • door samir op dinsdag 19 oktober 2010

        [title]@RAPHAEL KLOPT VOLLEDIG[/title]@RAPHAEL KLOPT VOLLEDIG

        • door samir op dinsdag 19 oktober 2010

          @JOHAN LEMAN U en ik benadruk de " u",uit grenzeloos respect een oprechte man, iemand die zeer vaak de juiste analyse maakt, en ALTIJD goed werk heeft geleverd,en ZIJN TAAK bij het centrum met glans heeft vervuld.

    • door Johan Leman op dinsdag 19 oktober 2010

      voor zover ik stukken van de tekst van Merkel via citaten in de betere Duitse pers kan reconstrueren, zie ik geen enkele zinsnede die tot uw interpretatie aanleiding biedt... Ik lees niets over Islam, of over cultuur... enkel iets over de eigen Duitse Leitkultur. Geen enkel Duits editorialist heeft overigens haar toespraak in die zin geïnterpreteerd. Maar... ik geef toe, misschien zijn er editorialisten die me ontgaan zijn. Wat ik wèl vind van Merkels uitspraak en benadering, is dat het op het niveau van zulke politica toch iets te veel een gok is, al dan niet goed berekend, om zich op dit terrein te begeven... En uiteraard heeft Samir gelijk... in alle Europese landen zullen de immigranten (of groepen eruit, soms Oost-Europeanen, soms Moslims...) in de komende jaren een tijdlang als "zondebok" aangewezen worden voor alles en nog wat. Het opbod is wellicht nog niet aan zijn eind met iemand als Wilders. In deze dynamiek is het dat Merkel zich m.i. positioneert, maar ik ben niet zeker of ze wel goed beseft wat ze allemaal aan "duivels" kan laten ontbinden... Bij ons bijvoorbeeld valt me op dat sommige van mijn voormaige Vlaams Blok correspondenten, die me nu nog met grote regelmaat iets toesturen (om mijn grote ongelijk en hun grote gelijk te bewijzen), in Merkels uitspraak een late bevestiging zien van - zoals zij het me schrijven - wat het VB altijd gezegd heeft. Nu is dit natuurlijk klinkklare onzin... ik heb het VB nooit weten pleiten om per jaar 200.000 migranten binnen te halen.... maar het wijst er wèl op dat Merkel zich wellicht iets beter had moeten bezinnen vooraleer zich op die uiterst gladde ijspiste te begeven. jl

  • door dominator op dinsdag 19 oktober 2010

    zo is het VB ooit begonnen ergens eind 1970.... "migranten buiten" was de slogan ,want zij(de migranten) poepten als dood en waren onze werk afpakkers.... een lachertje was het voor de toenmalige politici 'BSP ,PVV ,CVP ...tot zwarte zondag er aankwam ...ze keken er naar en ....een wc besluit als gevolg .... ze boerden zalig voort ...want voetbal was interessanter ....ook de koeiendans was leuker ....2010 wat is er in....naam gebeurt nada ... erger nog zowel anders- denkenden als conservatieven ontplooien zich tot moraalridders en duiden aan hoe het moet.... ver weg van de kern waar de chaos ontstond in de getto .....ver van mijn zalig bed idd..... maar toch in eigen land . daarin kan ik deze vrouw volgen we "hebben de migranten nodig" maar wordt het niet dringend dit ook te vertellen aan de basis (jan met de pet , enz,...)..... en zouden de gediscrimineerde immigrant zijn sluier niet moeten opheffen?, zodat ook de simpele belg er een kijk op krijg en het gevaar die ze zien als fout aanvaarden ....want een belg is bang voor het onbekende ....en heeft een strenge wijsvinger ..... (tabula rasa om te besluiten :-) )

    • door samir op donderdag 21 oktober 2010

      Zwarte zondag was een prachtige zondag voor het VB,en dit doordat de bestaande politiek,NOOIT een beleid hebben gevoerd van multi culturaliteit.Een rotzondag die ik allang voorspelt had.En natuurlijk het VB,dat in OOK mijn land,verschrikkelijk groot werd,met nog hardere slogans,en de aanhangers van dit "geloof" zware misdaden tegen mij en mijn familie hebben gepleegd.En we moeten niet ontkennen,dat sommige mandatarissen van het VB,zeer charismatisch zijn,tegenover sommige opponenten.Het VB gelooft in haar boodschap,en de andere politiekers denken aan postjes.Mensen zien dat,POLITIEK IS EEN VAK en geen tijdsverdrijf,of sommige "politiekers",die het erbij pakken,als "GOEDBETAALDE" job,als ik soms zie hoe sommige politiekers een debat ingaan met het VB,dan erger ik mij dood,omdat de strijd al bij voorbaat is gestreden.Het wordt eens tijd voor een politieker die de boodschap langs de anderezijde ook met veel charisma brengt.Het VB heeft een visie,een missie,de anderen denken in het hier en nu,en TOT DE VOLGENDE verkiezingen,en daarna zien we wel,DAAROM kun je nooit een serieus beleid uitstippelen.Het is zelfs zo erg geworden dat het VB rustig aan de zijlijn aan politiek kan doen,omdat een beginnersfout wordt gemaakt,het VB BEPAALT DE POLITIEKE AGENDA. @domintor De sluier is het probleem niet,trouwens WAAR begint het en WAAR eindigt het?

  • door pieter v op dinsdag 19 oktober 2010

    Bedankt voor dit stukje duiding - maar ik weet niet precies wat u bedoelt met dat gladde ijs waar Merkel zich op zou begeven; zoals u zelf zegt, migratie zal de volgende jaren sowieso onder vuur liggen, en of Merkel daaraan meedoet of niet zal weinig veranderen - als zij het niet doet springen andere partijen wel in dat gat. U schrijft dat 'de zoektocht naar sterke homogene identiteiten' zich 'nu ook in Duitsland volop aandient,' en dat 'als het dààr losbarst (en verkeerd loopt), weet men niet waar het eindigt …' - wat suggereert u nu precies? Een nieuwe Holocaust?

    • door Johan Leman op dinsdag 19 oktober 2010

      Beste, wat uw eerste punt betreft, hebt u waarschijnlijk gelijk. Er speelt zich op de rechterflank zowel binnen als buiten CDU-CSU een debat af over de al dan niet integreerbaarheid van de islam in Duitsland. In die zin heeft André Verhaeren indirect geen ongelijk als hij stelt dat dit thema niet afwezig is... Enkel wil ik erop wijzen dat men Merkel niet mag laten zeggen wat zij niet zegt. Zij spreekt in haar toespraak, voor zover me bekend, niet over de Islam... wat niet uitsluit dat zij zich meer dan waarschijnlijk binnen dit debat tegelijk wil positioneren als een "sterke politica" die de Duitse Leitkultur zal veilig stellen. Waar hebt u gelijk? Dat als Merkel zich daarin niet positioneert, anderen in het gat zullen springen... zodat Merkel waarschijnlijk vreest dat zij achter de feiten zal mogen aandraven... Waarom noem ik dit "glad ijs"? Ik stel vast dat bij ons, onze eerste ministers dit nooit gedaan hebben... en het feit van dit nooit gedaan te hebben, heeft hun autoriteit toch niet aangetast? M.a.w. verwacht een bevolking echt van haar eerste ministers dat zij uitspraken zouden doen die tegen een bepaalde bevolkingsgroep zouden kunnen geïnterpreteerd worden (ook al noemen ze die niet)? Heeft Sarkozy in Frankrijk aan autoriteit gewonnen door de Roma zigeuners te viseren? Ik betwijfel dus dat Merkel hier echt een "gulden zet" gedaan heeft, puur politiek gesproken, door de kans te laten bestaan dat haar uitspraak tegen een groep zou kunnen geïnterpreteerd worden. Zou ze zich niet beter puur op het economische en de internationale positie van Duitsland richten. Maar oké, men kan erover discussiëren. U zou bijvoorbeeld kunnen opwerpen dat Sarkozy misschien wel voor een deel eertijds de presidentsverkiezingen op een soortgelijk thema gewonnen heeft... Uw tweede punt: "men weet niet waar het eindigt."... Duitsland is in Europees verband in mijn ogen veel meer een gidsland dan Nederland. Als iets in Duitsland gebeurt en aanvaard wordt, vinden veel andere landen daar een reden in dat het "mag"... Maar Duitsland is een land, historisch gesproken, dat soms eigenaardige bokkesprongen kan maken... zeker als het radicaliseert. Suggereer ik een holocaust? Neen, dat denk ik niet... daarvoor ligt 40-45 nog te dichtbij, en er is de E.U. en de globalisering en afhankelijkheden die op economisch vlak tussen de landen bestaan. Maar... het is zo onvoorspelbaar wat er allemaal kan loskomen eenmaal dat in Duitsland sommige transgressies plaatsvinden... En dat maakt me ongerust. jl

      • door pieter v op woensdag 20 oktober 2010

        Bedankt, dat maakt het duidelijker - alhoewel ik niet denk dat Duitsland vandaag een onbetrouwbare factor is in Europa - Frankrijk lijkt mij daarvoor een sterkere kandidaat.

  • door Leo Germeys op vrijdag 22 oktober 2010

    Een goed artikel van Johan Leman. Maar niet helemaal: wij zijn feitelijk geen multiculturele samenleving en kunnen dit niet zijn omdat we op hetzelfde grondgebied geen twee verschillende sociale afspraaksystemen ( voertaal, wetgeving, beroepsleven ) naast elkaar kunnen laten functioneren. Als we cultuur echter herleiden tot persoonlijke beleving en vrijetijdsbesteding dan kunnen we dat natuurlijk wel. Althans mits bepaalde grenzen op te leggen die gesteld worden door het geheel van vrijheden en persoonlijke rechten die verworven zijn binnen het kader van de autochtone cultuur. Waar het hier om gaat is niet zozeer de mulitculturele samenleving maar wel de uitsluiting van bevolkingsdelen uit het openbaar leven op grond van hun herkomst en achtergrond. En in dat kader is het zeer terecht om te stellen dat integratie in het openbaar leven met inbegrip van actieve kennis van voertaal en sociale afspraken noodzakelijk is, zowel voor de autochtone samenleving als voor het welzijn van de allochtone mensen. Enerzijds zijn we dus verplicht dit te eisen en daarenboven ook eerbied te vragen voor onze gewoonten, anderzijds moeten wij als gemeenschap zoveel unburgering bieden als nodig is op gebied van taal, gewoonten en maatschappelijk leven zodanig dat onze gasten zo vlug mogelijk deel uitmaken van en bijdragen tot onze samenleving. En het is op dit laatste gebied dat er ontzettend veel schort: er is nauwelijks sprake van enig integratiebeleid in verhouding tot de omvang van het integratieprobleem; als gevolg hiervan hokken onze gasten nog meer samen in een ghetto, ontwikkelen ze nog vlugger afkeermechanismen... Waardoor onvermijdelijk deze mensen niet anders kunnen dan te proberen hun eigen sociale regels te vestigen in hun eigen leefomgeving, met alle conflicten vandien. Het is dan ook juist goed dat Merkel het falen van het beleid benoemt, en de wensen die ze uitdrukt lopen in de goede richting, maar het volstaat niet te eisen dat nieuwkomers er alles aan doen om zich te integreren, het integratiepad zelf moet ontmijnd, heraangelegd en bewegwijzerd worden met actieve steun van de autochtone gemeenschap. En dit toch wel zwaarwegend "aspect" van zowel ons als het Duitse falen, zou toch niet mogen ontbreken in een artikel van iemand die dagdagelijks met integratie werkt. Of misschien juist daarom wel, omdat er teveel zere tenen of ongenezen wonden zitten?

  • door BLANKaert uit BLANKENberge op woensdag 7 september 2011

    evenals haar Marseillaise kwelend epigoon Yves Leterminé, Sarkozy, Cameron en...nu zelfs die terecht verontwaardigde Antwerpse magistraten en zo vele, vele andere Europeanen die opkomen voor een EUROPEES Europa dat geen kolonie mag worden van Saoudie-Arabie met de Sharia als dwangbuis !

  • door NINE ELEVEN op zondag 11 september 2011

    EN OP WELKE RELIGIE DIE TERRORISTEN ZICH MEENDEN TE MOETEN BASEREN OM HUN MOORDEN TE JUSTIFIEREN !

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties