Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

Ja, ik wil steunen

Sluit dit venster

about
Toon menu
Opinie

De hoofddoek: symptoom of symbool?

Meestal bedoelt men met een symptoom een kenmerk, of noem het een teken, dat een stuk werkelijkheid die complexer is, via een soort ontsnappingsroute een uitdrukking bezorgt, zonder dat dit teken nadien iets anders gaat betekenen dan een verwijzing naar de complexere ‘verborgen blijvende’ realiteit zelf. Het teken zet niets anders in gang. Het laat zich niet in een ketting van verbeelding opnemen.
maandag 27 september 2010

Als een hoofddoek een symptoom zou zijn van het feit dat mensen uit die groep zich in een sociaal-economisch marginale positie bevinden (wat een beetje de stelling lijkt te zijn van mevrouw Heremans), dan betekent een hoofddoekenverbod niet dat men de kern van het probleem aanpakt, en dan mag verwacht worden dat de kern van het probleem via een andere onvoorspelbare vluchtweg tot uitdrukking zal trachten te komen.

Met een symbool bedoelt men dat een kenmerk of een teken op een cultureel bepaalde wijze een rechtstreekse uitdrukking is van een realiteit. Een woord is in die zin een symbool voor ‘iets’ in de realiteit. Je denkt er niet meer over na als je ‘het woord’ hoort of gebruikt, omdat je ervan uitgaat dat je het over de realiteit zelf hebt en dat iedereen er zo naar handelt. Een symbool hoort, in tegenstelling tot een symptoom, thuis in een ketting van symbolen en brengt dus een geheel van betekenissen op gang eenmaal dat het voor iemand een evidentie is.

Wat met de islamitische hoofddoek voor adolescente meisjes in het onderwijs? Veel dubbelzinnigheid en ‘onoplosbaarheid’ in de discussie heeft vermoedelijk te maken met het feit dat de hoofddoek beide tegelijk is, dit wil zeggen zowel symptoom als symbool is.

Wie tegen een hoofddoekenverbod is zal inroepen dat een verbod aan symptoombestrijding doet. Wie voor een hoofddoekenverbod is zal inroepen dat zo'n verbod belet dat een bepaald ontolereerbaar systeem van betekenissen ingang zou vinden in ons onderwijs (ook dit is de stelling van mevrouw Heremans). En men verwijst dan eigenlijk naar allerlei fundamentalistisch vrouwonvriendelijk, niet pluralistisch gedachtegoed.

Wellicht moeten we niet uitsluiten dat de hoofddoek beide tegelijk is, want dat is wat mevrouw Heremans eigenlijk zegt. Mijn reserve daarbij is dat het systeem van betekenissen dat de hoofddoek op gang brengt niet noodzakelijk van het fundamentalistische vrouwonvriendelijke en onverdraagzaamheid invoerende type is. Maar in een aantal gevallen is dit wél het geval.

In het Vlaams parlement zal daarover dus gediscussieerd worden. Ook mevrouw Heremans heeft daar recent een boek over geschreven… Ik hoop vooral dat, waar het probleem zich stelt, men in eerste instantie een bezinning bij de leerlingen op gang zal brengen over de mogelijke betekenis van zulke symbolen en symptomen. Men moet me niet zeggen dat dit onmogelijk is. Ik heb zelf enkele jaren geleden meermaals bij leerlingen in een deeltijds leren van 15 à 18 jaar les ‘algemene vorming’ gegeven. Ik gaf er eigenlijk hetzelfde als aan eerstejaars aan de universiteit, gewoon in iets eenvoudiger woorden. En dit lukt perfect.

Die gasten zijn tot meer in staat dan men vaak denkt. En evident, daar kan ik mevrouw Heremans volgen, moet men geen imams of fundamentalistische vaders van buiten de school, op school de wetten laten stellen. Maar uit één situatie zo maar gaan veralgemenen, daar denk ik dat we ons ervoor moeten hoeden. Mijn advies zou zijn om zeer behoedzaam om te springen met "algemene niet heel goed beargumenteerde verboden" voor jongeren op die leeftijd die niet tegelijk door hen mee gedragen worden.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

reacties

5 reacties

  • door Peter Calluy op dinsdag 28 september 2010

    U zegt : "Maar uit één situatie zo maar gaan veralgemenen...." Kijkt u wel eens rond in uw omgeving? Nu heb ik reeds tot in den treuren moeten uitleggen dat het niet gaat over één situatie wat betreft bvb destijds mijn eigen Boomse ervaringen. (http://www.youtube.com/watch?v=ehP8MbOVKu4) . Toen wou men met ALLE middelen beweren dat El Islaah/ fouad Belkasem een geïsoleerde casus was. Na drie jaren vind men diezelfde Fouad Belkasem terug als leider van SHARIA 4 BELGIUM aan de zijde van Ajem Choudary (http://rutube.ru/tracks/3620299.html?v=d9062d3e1b0c7a191ddf59183f7aad8e). Wéér wil men deze als een marginaal groepje bestempelen terwijl de 'gematigden' met grote moeite of helemaal niet afstand kunnen nemen. Hoelang en hoeveel éénmalige situaties zijn er nodig om iets een symptoom te noemen? een evolutie? een verontrustend, wederkerend signaal dat er bij de integratie iets schort? Mevrouw Herremans prijst zich zelfs gelukkig dat niet alles wat destijds gebeurde in de pers is geweest omdat het té schokkend was en een golf van '''revolutie''' zou hebben kunnen ontketenen. ( let aub op de aanhallingstekens )

    Ook blindheid en doofheid wordt bij volharding symptomatisch,

    Peter Calluy

    • door Johan Leman op dinsdag 28 september 2010

      Beste, ik geef toe dat ik maar in Molenbeek woon en niet het geluk heb om in Boom of waar nog allemaal in Vlaanderen te wonen waar er uiteraard veel méér moslims wonen... Maar alla, zonder cynisch te worden, en u tegemoet komend, het is inderdaad zo dat tijdens onze laatste jaarlijkse jogging een Latijns-Amerikaanse signaleur(ster) die er wat Marokkaans uitziet, zéér tot mijn colère bijna gemolesteerd werd door een handvol jongeren omdat ze geen hoofddoek droeg... en niettemin blijf ik pleiten tegen oekazes en pleit ik voor gesprek en uitleg, omdat ik daar naar mijn ervaring meer blijvend effect mee verkrijg en omdat - weerom naar mijn ervaring - de overgrote hoeveelheid moslims héél veraf staat van een kwibus als Ajem Choudary of hoe heet die vogelverschrikker? Maar u ziet het anders? Doe maar op... u zal zien hoeveel succes u zal halen op termijn... en iedereen moet het uiteraard op zijn manier doen...

      • door Peter Calluy op woensdag 29 september 2010

        Van dat blijvend effect is niet veel te merken Mr Leman. Dat u in Molenbeek woont maakt uw stelling nog triester. Het feit dat u Ajem Choudari niet kunt plaatsen ook. U pleit voor gesprek en uitleg ?? Het gaat hier toch over de islam ? waarom weet dan de doorsnee autochtoon nog altijd niet waar de islam voor staat ? Dat de islam niet bestaat zegt u ? inderdaad zijn er vele subgroepen en geeft dé islam geen monolithisch beeld, zij zijn echter zeer monolithisch als het over holebi's of afvalligen gaat bvb. Gesprek ? Mr Leman het gesprek is onmogelijk, misschien niet met uw buur maar het publieke debat. Dit is mede te danken aan de non discriminatiewet die mij belet ( ik trek mij dat niet aan hoor ) om mijn misprijzen te uiten over islamitische geplogenheden en dogma's die haaks staan op de grondrechten, de mensenrechten en de rechten van het kind. Als atheïst weet ik heel goed wat de bedreigingen voor mij zijn. Ik geef u even een stukje van Arabist/islamoloog Hans Jansen mee want hij kan dat veel beter uitleggen. En ook breng ik Sam Harris in herinnering die de 'gematigde' gelovigen (van elke religie) als gevaarlijk omschrijft in de zin dat, wanneer het erom spant zij de kant van hun extremere medegelovigen zullen (moeten)kiezen. En om te eindigen, wist u dat terreur het scheppen van een angstsfeer is door oekazes van bruut geweld? Wanneer er overal, dagelijks geweld is tegen 'ongewenste zaken' noemt men dat oorlog.

        De gematigde islam bestaat niet Hoeiboei, 18 augustus 2009

        Ik heb voor islamografie geleerd. Dat vak werd niet steeds zo genoemd, het werd onder allerlei modieuze namen aan de studenten verkocht, maar zoals geo-grafie het aardoppervlak beschrijft, zo beschrijft islamografie de islam. De geografie brengt soms vervelende berichten, bijvoorbeeld ‘de zee is wel ontzettend diep’, maar de geografie oordeelt de planeet niet. Islamografen zouden wel willen dat zij over dezelfde vrijheden beschikten als de geografen. Ze zijn bang vervelende berichten te brengen. Ze hebben daarmee dan ook slechte ervaringen. Het wordt hen persoonlijk kwalijk genomen wanneer ze komen aanzetten met feitjes als ‘De islam roept op tot oorlog tegen de ongelovigen waar die zich ook maar bevinden’. Het ongelovige publiek wordt dan bozer op de islamograaf dan op de islam. Ik heb niet alleen als student voor islamografie geleerd, ik heb bijna veertig jaar in dat vak aan de universiteit les gegeven. Gaandeweg heb ik een opvatting ontwikkeld waar niemand blij mee is. Ik ben gaan geloven, ja, ik weet eigenlijk wel zeker, dat er wel degelijk fatsoenlijke moslims bestaan die humane opvattingen koesteren maar dat er geen gematigde en liberale islam bestaat. Maar dat kan ik niet bewijzen. Daarmee is mijn onkunde als islamograaf afdoend aangetoond. Er is hier een kennisfilosofisch probleem aan de orde. Het is onmogelijk te bewijzen dat iets niet bestaat. Ludwig Wittgenstein zou toen hij nog student was zijn hoogleraar Bertrand Russell daar op gewezen hebben. Russell vond dat in eerste instantie maar onzin. ‘Er is geen neushoorn in deze collegezaal’, liet de grote denker aan zijn student weten. Die reageerde daarop met ‘Dat weet ik zo niet’, en ging onder alle tafels kijken. Maar hoe het filosofisch en logisch ook zit, elke apenkop weet dat het makkelijker is te bewijzen dat iets bestaat, dan bewijzen dat iets niet bestaat. Daarom hoeft voor een rechtbank een verdachte niet zijn onschuld te bewijzen. Ik lijd aan mijn onkunde, en aan mijn onvermogen om te bewijzen dat de gematigde islam niet bestaat. Maar wat zou het makkelijk zijn mij uit mijn lijden te verlossen als er wél een gematigde islam bestond. Daartoe hoeven de Dibi’s (GroenLinks) en de Boushibti’s (PvdA) en de Abdolala’s (Niks) van deze wereld me alleen maar een handvol moskeeën aan te wijzen waar niet (bijvoorbeeld) wordt gepredikt dat afvalligen vermoord moeten worden, overspeligen gestenigd, en dat de ongelovigen ‘rotbeesten’ zijn, sharr al-dawwaab, Koran 8:55. Waar is er een moskee waar moslims niet worden opgeroepen tot strijd tegen niet-moslims, met de bedoeling deze laatsten te onderwerpen? Maar Dibi, Boushibti en Abdolala kunnen zulke moskeeën niet aanwijzen, want die bestaan niet, en dat weten zij wel en u niet. Met het Katholicisme is er iets dergelijks aan de hand. Het Katholicisme is niet democratisch. Maar dat hindert niets, want de meeste katholieken zijn dat wel. Hetzelfde geldt voor de Mormonen. De theorie van hun leer is niet democratisch, in geen enkele betekenis van het woord. Maar dat hindert niets, want de meeste Mormonen zijn dat wel. Nu de islam weer. De meeste moslims zijn geen terroristen ook al zijn de cijfers van enquêtes over de actiebereidheid van moslims soms moeilijk te interpreteren. Maar niemand kan er omheen dat wel degelijk terroristen bestaan die moslim zijn en die de islam aanvoeren als verklaring voor hun moorddadige handelingen. Voor alle zekerheid en in willekeurige volgorde: Madrid, Bali, Wenen 1683, Londen 7/7, WTC 9/11, Theo van Gogh. Zie verder de opsomming van de (op dit moment) ruim 13.000 aanslagen sinds 9/11, op de site van TROP, www.thereligionofpeace.com. Dat wil nog niet zeggen dat de moslims onze vijand zijn zoals de Duitsers of de Russen onze vijand geweest zijn. Maar de terroristische moslims en hun theorieën over de zuivere islam – die zijn dat wel degelijk. Die willen ons tot slaaf of dood maken. Als wij niet slaaf of dood willen zijn, zullen we ons een beetje moeten verdedigen. Daar hebben we moeite mee, omdat verdediging tegen agressie al snel tot bittere conflicten leidt die nauwelijks van oorlog te onderscheiden zijn. Verdediging en conflict zullen zeker tot chaos leiden. Voor chaos zijn we banger dan voor de islam. Zodra er moslims (of anderen) met chaos gaan dreigen, slaan alle stoppen bij ons door. De eerste pogingen tot dreigen zijn verkeerd uitgevallen: een amateur-moslimleider riep een aantal jaren geleden dat als alle moslims een dag gingen staken, dat heel Nederland dan plat lag. Maar helaas, de cijfers over werkeloosheid onder moslims zijn van dien aard, dat de goede man alleen maar gegrinnik opriep. Tegenwoordig lukt het beter. Geef ons invloed, roepen ‘gematigde’ beroepsmoslims, anders kunnen we ‘de jongens’ niet in het gareel houden. Er is geen enkele aanwijzing dat gematigde beroepsmoslims ook maar enige invloed kunnen uitoefenen op de terroristen. Uit de publicaties van de terroristen blijkt eerder het tegendeel. Maar wat waren de ongelovige bestuurders blij dat er een maatregel voor ze bedacht was, beroepsmoslims te hulp roepen, die leek bij te dragen aan de oplossing van het probleem van de moordenaars die zich onder ons verbergen. Daaraan moest immers iets gebeuren, en dit was iets. Het was ook nog een maatregel die indien uitgevoerd zou bewijzen dat zij niet anti-moslim waren en dus ook geen rassisten. Het beste van twee werelden: de moordenaars werden bestreden en tegelijkertijd groeiden betere kontakten met de moslims. Van dat bestrijden is natuurlijk nooit niets terecht gekomen. Het enige resultaat van het aan boord halen van ‘gematigde moslims’ was: Gratis macht, aanzien en invloed voor de zelfbenoemde gematigde beroepsmoslims. Deze ontwikkeling heeft zich in heel Europa voorgedaan, niet alleen in Nederland. Het ligt dus echt niet aan onze kaaskoppendomheid. Het ligt aan de tactiek die onze vijand op ons los laat. Hoe kwalijk de opstelling van die gematigde beroepsmoslims is, wordt onmiddellijk duidelijk als we hun praatjes vergelijken met wat de legendarische goede Duitsers over het Nazisme en Duitsland plachten te zeggen. Een academisch geschoolde islamograaf krijgt haast onmiddellijk een sterk verhoogde bloeddruk als hij de naar de fantasietjes en onwaarheden van mensen als Tariq Ramadan moet luisteren. De ‘goede Duitsers’ logen niet. Voor ‘gematigde beroepsmoslims’ is daarentegen ‘waarheid’ wel heel makkelijk te definiëren: alles is waar wat de weerstand tegen de islam bij de ongelovigen doet afnemen. Academisch getrainde islamografen zetten uit verbijstering over al dat gelieg zichzelf deels buiten spel. Het ongelovige publiek kan zich in meerderheid immers niet voorstellen op welke schaal en over hoeveel details er door de gematigde beroepsmoslims gelogen wordt. Islamografen die daar op wijzen brengen alleen maar voor de zoveelste keer een ongeloofwaardig slecht bericht.

  • door erik leroy op dinsdag 28 september 2010

    Ik worstel met een dilemma. Ik heb veel respect voor andere culturen. Mijn buurman, een aimabel man, komt uit een traditionele cultuur. Hij houdt daarom zijn vrouw en dochters zo veel mogelijk binnenshuis, zoals dat wel vaker gebeurt in traditionele culturen. Ik heb het daar wel moeilijk mee, dat belemmert de ontplooiing van deze vrouwen. Maar respecteer ik dan nog zijn cultuur als ik dat afkeur?

    • door Johan Leman op dinsdag 28 september 2010

      U hoeft niet akkoord te gaan met alles wat in een andere cultuur gebeurt... Niet akkoord gaan is daarom toch nog geen misprijzen? Ik tracht me uw situatie voor te stellen... Waar ik woon is een van de zonen gehuwd met een dame die een niqab draagt (d.w.z gezicht totaal bedekt met uitzondering van de ogen). Ik werd uitgenodigd op het huwelijk. Aan de mannenkant. Allemaal mannen, in het zwart, met baarden. Ik ben geweest en heb hen omhelsd, zoals ze daar allemaal deden, en ben een tweetal uren blijven water drinken, en ik ben daarbij mezelf gebleven. (Er was enkel water te drinken en ik heb dus water gedronken.) Toen ik eens met de moeder van die jonggehuwde aan de deur stond, keek die met vragende blik naar mij, terwijl haar zoon met de niqab-echtgenote in de wagen vertrok. Zij keek met vragende ogen naar mij, zo van... wat moet je daar nu van denken? Ik deed teken met mijn hoofd dat ik het toch niet goed verstond... en zij knikte instemmend. We hebben er dan een hele tijd over gebabbeld. De moeder kon er zelf niets tegen verhelpen, zei ze me. Wat bedoel ik hiermee? Het is heel moeilijk om met zoiets om te gaan... en in het eigen gezin zitten mensen blijkbaar soms al niet op dezelfde golflengte.... Wat ik dan wel doe, is... als zo iemand met zijn vrouw bij mij in de omgeving komt, dan steek ik mijn hand uit om te begroeten, ook al weet ik dat zij geen hand zal geven en dat haar echtgenoot er verveeld mee is. En dan vraag ik: "waarom niet? " Met andere woorden: ik tracht hen te laten zien dat ik het niet begrijp, maar ik houd contact en schrijf die mensen niet af. Zij zullen het eerder opgeven dan ik... vroeg of laat geeft ze me wel eens een hand, al was het maar per ongeluk. Nu naar uw geval... als mijn relatie met die man goed zou zijn, zou ik hem toch wel eens zeggen, in alle vriendschap, dat het toch doodjammer is dat hij belet dat zijn vrouw en dochters niet alles uit zich kunnen halen wat er ongetwijfeld in hen zit, omdat hij niet wil begrijpen dat het hier België is... en ik zou dat af en toe herhalen en het adres geven van een vereniging waar ze naartoe kunnen gaan onder vrouwen, altijd voort maar herhalend dat het toch jammer is dat hij hen zo tegenhoudt en dat dit niet goed is voor hem noch voor hen noch voor onze samenleving. Maar vriendschappelijk... Sommigen zullen me nu wel schrikkelijk naïef vinden, maar ik hou aan zulke houding toch erg goede ervaringen over.... ps. Iets anders is als ik hen in hùn land zo zou bezig zien... dan zou ik dat respecteren...

    Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties