Bij DeWereldMorgen.be schrijven we niet voor de clicks.

We maken media voor een betere wereld.

Samen met vele vrijwilligers en burgerjournalisten.

Om dit te blijven doen hebben we uw steun meer dan nodig!

Steun onafhankelijke media!

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu

Europa: een schizofrene strijd tegen de honger

Het beleid van de Europese Unie heeft een grote invloed op de honger in de wereld. Landbouw, handel, ontwikkelingshulp, bescherming van het klimaat … Dragen deze beleidsterreinen effectief bij tot de verwezenlijking van Millenniumdoelstelling één?
dinsdag 14 september 2010

Het staat vast dat de EU en de Europese landen een grote verantwoordelijkheid dragen in het drama van de honger in de wereld. De geschiedenis van de kolonisatie, de actieve betrokkenheid bij de schuldenlast van het Zuiden, het landbouw- en handelsbeleid en de zwakke ontwikkelingshulp zijn al meermaals met de vinger gewezen als factoren die de ondervoeding in de arme landen ‘voeden’.

Elke dag sterven wereldwijd nog altijd 25.000 mensen aan de gevolgen van ondervoeding en honger.

Europa, tussen dr. Jekyll …

Geconfronteerd met deze situatie heeft de EU eindelijk besloten om te reageren. Na de hongerrellen in 2007-2008 verhoogde de Unie haar percentage van de landbouwhulp, want deze vormt de sleutel van de voedselzekerheid in vele landen. Dat aandeel bedroeg in 1980 17 procent van het totale budget, in 2006 was dat slechts 3 procent.

Verder engageerde Europa zich – juridisch en via de oprichting van ad hoc instellingen – om de coherentie van haar beleid te versterken. Op die manier zouden de inspanningen voor ontwikkelingshulp niet meer teniet gedaan worden door de gevolgen van andere beleidsterreinen: handel, landbouw, visserijakkoorden, energie, milieu.

… en mr. Hyde

Hoewel we deze vooruitgang kunnen toejuichen, hoeven we maar naar het huidige beleid te kijken om vast te stellen dat er een enorme kloof gaapt tussen de vooropgestelde intenties en de werkelijke uitvoering van coherente plannen in de strijd tegen de honger.

Landbouw, het einde van de subsidies?

Jarenlang hebben de exportsubsidies voor Europese landbouwproducten bijgedragen aan een kunstmatig lage prijs van deze producten in het Zuiden.

Daardoor werd de lokale productie om zeep geholpen. Na zware kritiek hebben de opeenvolgende hervormingen van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid een einde gesteld aan het grootste deel van deze subsidies (maar niet de directe hulp).

De EU kondigt aan dat deze subsidies volledig worden stopgezet in 2013.

“Niet is minder waar”, zo zegt Jean-Pierre Rolland van de Campagne AlimenTerre. “De recente melkcrisis heeft aangetoond dat Europa dezelfde oude recepten weer bovenhaalt zodra een landbouwsector in moeilijkheden verkeert."

"De Unie exporteert haar overproductie met subsidies en legt zo haar verbintenissen voor een coherent beleid naast zich neer. We kunnen ons dus afvragen of Europa werkelijk van plan is alle exportsubsidies stop te zetten in 2013.”

Koeien en auto’s voor de hongerigen

Nog een incoherentie in het landbouwbeleid wat betreft de eerste VN-millenniumdoelstelling: de EU importeert 75 procent van haar behoeften aan plantaardige eiwitten (voornamelijk soja) om de Europese veestapel te voeden.

Een fenomeen dat leidt tot ontbossing en dat de productie van voedergewassen in het Zuiden afremt. “Soja importeren om koeien te voeden die melk produceren, en die melk exporteren met directe of indirecte subsidies van de Europese belastingbetaler, dat is pure verspilling en een incoherentie met betrekking tot ontwikkeling”, vervolgt J.P. Rolland.

In naam van de strijd tegen klimaatverandering engageert de EU zich om tegen 2020 voor 10 procent hernieuwbare energie te gebruiken in de transportsector.

Het begrip hernieuwbare energie slaat dan op biobrandstoffen. Dit engagement dwingt verschillende ontwikkelingslanden landen – Maleisië, Indonesië, Ghana, Mozambique, Brazilië, … om grote stukken land te reserveren voor de teelt van rietsuiker, palmolie of jatropha, in plaats van de vruchtbare gronden te gebruiken voor voedselgewassen.

Miljoen hectaren grond zijn al in beslag genomen voor dit project van biobrandstoffen.

Handel in dienst van ontwikkeling?

De Unie legt mooie verklaringen af over een coherenter beleid, maar toch blijft haar commerciële strategie exclusief focussen op vrijhandel en de maximale opening van buitenlandse markten (EPA's, de Economische Partnerschapsakkoorden, Associatieakkoorden, …).

En nochtans heeft de Europese Commissie zelf de incoherentie met de ontwikkelingsdoelstellingen erkend. Vrijhandel betekent per definitie dat landen weinig of geen mogelijkheden hebben om hun voedselproductie en opkomende industrieën te beschermen.

Decennia lang heeft Europa precies hetzelfde gedaan om haar eigen voedselzekerheid te garanderen en een competitieve landbouw te ontwikkelen.

Deze voorbeelden zijn slechts het topje van de Europese incoherentie-ijsberg in de strijd tegen de honger. Ook andere beleidsterreinen kunnen met de vinger gewezen worden: visserijakkoorden, investeringen, afschaffing van landbouwquota, …

Er is dus nog veel werk aan de winkel om deze inconsistenties te corrigeren en de schizofrenie van Europa te behandelen. Een Europa dat er prat op gaat de grootste leverancier van ontwikkelingshulp te zijn, maar met de ene hand neemt wat het met de andere hand gegeven heeft.

Frédéric Janssens

Frédéric Janssens is redacteur bij Oxfam Solidariteit.

Dit artikel maakt deel uit van Globo °31: De Millenniumdoelstellingen, gewikt en gewogen.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

reacties

Eén reactie

  • door Eddy Daniels op woensdag 15 september 2010

    'Het begrip hernieuwbare energie slaat dan op biobrandstoffen. Dit engagement dwingt verschillende ontwikkelingslanden landen – Maleisië, Indonesië, Ghana, Mozambique, Brazilië, … om grote stukken land te reserveren voor de teelt van rietsuiker, palmolie of jatropha, in plaats van de vruchtbare gronden te gebruiken voor voedselgewassen' schrijft Frédéric Janssens. Kan hij misschien ook verduidelijken waaruit die 'dwang' bestaat?

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties