Meer dan ooit heeft de wereld nood aan onafhankelijke journalistiek.

Meer dan ooit is het nodig om een tegengeluid te laten horen.

Steun daarom DeWereldMorgen.be

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu

Transitienetwerk wil sociaalecologische economie

Dieren en planten verdwijnen sneller dan ooit, de klimaatverandering bedreigt onze welvaart, de ongelijkheid neemt toe,... Aan slecht nieuws geen gebrek. Maar het moet anders, vindt het pas opgestarte ‘Transitienetwerk van het Middenveld’. Het komt erop aan onze welvaart op een ecologisch duurzame wijze voort te brengen, én die welvaart sociaal rechtvaardig te verdelen.
vrijdag 25 juni 2010

Wat is er aan de hand? Systeemcrisis

Onze mondiale economie - dat is dus de wijze waarop we onze welvaart voortbrengen en verdelen - gaat twee keer zwaar in de fout. Zij overschrijdt de draagkracht van de aarde en zij is sociaal onrechtvaardig.

Bekijk eerst die draagkracht van de aarde: Of we dat nu willen of niet, onze planeet is een ecosysteem met beperkte biofysische grenzen. De huidige economie doorboort voortdurend die grenzen, of het nu om CO2-uitstoot en de bijbehorende klimaatverandering, om aantasting van de biodiversiteit (overbevissing of ontbossing bijvoorbeeld), of om zware lucht- of waterverontreiniging gaat. Daarom is het dat we met z’n allen een veel te grote ecologische voetafdruk hebben. We gebruiken elk jaar te veel van de natuurlijke rijkdommen die de aarde ons kan verschaffen. We verspillen dat natuurlijk kapitaal aan een onvoorstelbaar snel tempo en hypothekeren aldus de toekomstige productie van welvaart.

Onze mondiale economie is daarenboven fundamenteel sociaal onrechtvaardig: de welvaart is zeer ongelijk verdeeld, de helft van alle mensen die werken verdient minder dan anderhalve euro per dag. En de armsten zijn daarenboven relatief veel zwaarder getroffen door de gevolgen van klimaatverandering en verlies van biodiversiteit… terwijl zij net geen verwoestende ecologische voetafdruk hebben. Hun voetafdruk blijft vaak ver onder wat de aarde kan verdragen. Het zijn de rijken die leven met een voetafdruk die drie tot vijf maal hoger is - en voor de superrijken is dat nog een groot veelvoud daarvan - dan wat de aarde aankan. Met andere woorden, de doorsnee inwoners van Europa, Noord-Amerika of Japan leiden een leven dat veronderstelt dat we over drie of zelfs vijf aardes beschikken… die er vanzelfsprekend niet zijn.

Verder doen zoals we bezig zijn, is dus geen optie.

Verder doen zoals we bezig zijn, voert ons naar regelrecht naar een systeemcrisis, een ecologische, economische, en sociale ineenstorting tegen pakweg 2050. Dat is dus geen optie.

De enige uitweg – weg van een systeemcrisis - is een systeemverandering. Daar moet niet lang over nagedacht. Kernvraag is dan, welke verandering van systeem?

Waar naartoe? Van systeemcrisis naar sociaalecologische economie

We moeten, zo snel als maar mogelijk en met alle beschikbare mensen en middelen, een sociaalecologische economie bouwen.

Haar ecologische dimensie is dat zij onze welvaart moet voortbrengen binnen de grenzen van het ecosysteem aarde en van al haar ecosystemen.

Tegelijkertijd, en dat is haar sociale dimensie, moet zij voor de nodige welvaart zorgen om aan de gerechtvaardigde behoeften van alle wereldburgers te voldoen.

Voor een welvarend land zoals het onze betekent dit dat de impact van onze economie in 2050 met een factor 10 moet zijn teruggedrongen. Dit wil zeggen dat we vergelijkbare welvaart en welzijn zullen creëren met tienmaal minder uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen. Ook zal er tegen dan tienmaal minder materiaaldoorstroming zijn, minder gebruik van materialen dus. Dat is een immense maar een haalbare opdracht.

Hoe daar geraken? Een rechtvaardige en democratische transitie

Om aan die sociaalecologische economie te geraken, zijn radicale veranderingen nodig. Het gaat eigenlijk om een revolutie die een lange, volgehouden inspanning vergt van de hele samenleving. Want de job die wacht is niet min: we moeten onze huidige economie volledig ombouwen en omschakelen op zowat alle terreinen. Dit betekent zowel mobiliteit, energieopwekking en bouwen als voedselproductie en toerisme, alsook fiscaliteit, werk en sociale zekerheid. Alleen zo kunnen we belanden in een nieuw en goed functionerend systeem.

Dat hele proces noemen we transitie, een transitie die rechtvaardig en democratisch moet zijn. Anders dan nu mag de economie niet op maat gesneden zijn van de financieel en politiek machtigen. Zij moet sociaal rechtvaardig zijn. En samenlevingen horen er greep op te hebben om ze te sturen in het algemeen belang.

Opdracht voor overheid, bedrijfsleven en samenleving

Overheid, bedrijfsleven en samenleving kunnen allen motor van verandering zijn. De transitie naar een sociaalecologische economie die het Transitiewerk van het Middenveld voor ogen staat – namelijk rechtvaardig en democratisch – kan maar indien het middenveld zich sterk weet te organiseren. Enkel een sterk middenveld kan zowel de politiek als het bedrijfsleven ertoe dwingen om de noodzakelijke ecologische economie ook sociaal en democratisch te maken.

Transitienetwerk van het Middenveld

De allereerste en noodzakelijke stap daartoe is dat het middenveld het erover eens geraakt welke transitie het zelf wil. Het is daarom dat zij haar eigen transitienetwerk moet creëren.

Onder impuls van Peter Tom Jones - auteur van het boek Terra Reversa en van mensen van de denktank Terra Reversa, van VODO (Vlaams Overleg Duurzame Ontwikkeling) en van Global Society is nu officieel het Transitienetwerk Middenveld van start gegaan. Daarin zitten mensen uit de meest diverse hoek, vakbonden en sociale bewegingen, milieubeweging, academici, het culturele veld, journalisten, Noord-Zuidbeweging...

Dat zowel Ann Demeulemeester van het ACW, Rudy De Leeuw en Caroline Copers van het ABVV en Chris Serroyen van het ACV zich hier persoonlijk voluit achter scharen, is wellicht de grootste mobiliserende kracht van dit netwerk.

Allereerst willen ze nu meer zicht krijgen op wat dat is, een rechtvaardige en ecologische economie. Met andere woorden, wat zijn de streefbeelden waar ze gezamenlijk naartoe willen. Dat moet meer concreet ingevuld geraken voor zo diverse sectoren als wonen, voeding, mobiliteit, energie en thema’s als arbeid en fiscaliteit. Zo creëert het middenveld een zo groot mogelijk draagvlak voor een verandering die ecologisch en eerlijk is.

Pas dan kan er, liefst zo snel mogelijk, efficiënt geijverd worden bij en gewogen worden op bedrijven en overheden om die overgang naar een sociaalecologische economie te forceren.
 

Meer lezen over transitie en de noodzaak en mogelijkheden van een sociaalecologische economie kan in volgende boeken

Terra Reversa. De transitie naar rechtvaardige duurzaamheid

Van eiland tot wereld. Appèl voor een menselijke samenleving

Het mondiale uitzendkantoor. Waardig werk in tijden van crisis en globalisering
 

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.

reacties

4 reacties

  • door Chasqui op zaterdag 26 juni 2010

    Vorige week las ik op deze website nog een artikel over Product Placement en hoe de VRT daar voor beboet werd. Nu vind ik centraal op de homepage een link naar dit artikel met reclame voor een boek. Geen probleem voor mij, maar het versterkt wel de vragen die ik soms heb bij het opzet van deze nieuwssite.

    Moet het een soort blog zijn van en voor burgers? Is het eerder een soort informatie- en reclameplatform van alternatief linkse bewegingen en denkgroepen (zoals PALA bv.)? Of een nieuwssite waar je belangrijke en neutrale berichtgeving vindt die in andere media dikwijls niet aan bod komen?

    Mijn voorkeur gaat uit naar de derde optie. Communiceren en sensibiliseren kan je ook doen door sociaalmaatschappelijke en globaal relevante thema's op een correcte en dus neutrale manier te berichten. Ander nieuws brengen, maar wel op een objectieve manier. De grens tussen objectieve berichtgeving, persoonlijke opinie's en "reclame" voor linkse alternatieven lijkt me op DWM soms nogal vaag.

    Ik stel voor om deze drie nog duidelijker te scheiden, zodat iemand die daar geen behoefte aan heeft niet ongewild terecht komt bij een boekbespreking of een persoonlijk opiniestuk.

    Een constructief-kritische noot, voor wat ik overigens een zeer bewonderenswaardig en interessant initiatief vind. Ik klik met veel interesse bijna dagelijks door naar de talloze boeiende artikels die ik terugvind op DWM.

  • door piet db op zaterdag 26 juni 2010

    (deze alles behalve originele titel omdat wij nu eenmaal in een media-hype van latijnse spreuken vertoeven) @ Quispe : graag wat grondiger kritiek dan het platgetreden linkse verdomhoekje. Ten gronde echter zit er wel wat in jouw suggestie. Op zaterdag 27 februari 2010, werd in de Vooruit DeWereldMorgen ontkurkt. Een wat rommelige organisatie met veel gespeech. Boven alles echter : de boot was te water gelaten. Heel wat volk verwachtte er heel veel van. Kunstenaars. Sociale strijders. IJveraars voor het milieu. Journalisten. Filosofen …. DWM staat actueel enkele maanden verder. Wat is de bijdrage, het belang van het initiatief ? Welke invloed heeft de website ? Ik heb er wel wat over te zeggen, ik ga het niet doen. Omdat ik het interessanter zou vinden moest op een meer systematische wijze dit item behandeld worden. Door mensen die er dagelijks schrijven, het regelmatig lezen. Door personeel en vrijwilligers, specialisten, bevrienden, organisaties. Nationaal en internationaal. Belangrijk ook om de vraag te kunnen stellen : hoe moet het verder ? In een samenleving waar "de vierde macht" zo'n impact heeft, en achter het schermen van deze geglobaliseerde media financiëel-economische groepen en belangen zich steeds meer macht aanmeten, is het een prioritaire opdracht hierover systematisch en efficiënt te zien, te oordelen en te handelen. Zodat wij, op de 1e verjaardag van DWM, zeg februari 2011, een paar interessante stappen vooruit kunnen zetten.

  • door Freddy De Pauw op zaterdag 26 juni 2010

    bijdrage van leman is typische tsjevenpraat, rond de pot draaien, enerzijds, anderzijds... het wordt tijd dat ook de kerk metd e billen bloot staat. En dat er eidnelijk werk wordt gemaakt van het democratisch beginsel van scheiding kerk en staat, gedaan met te Deums voro nationale plechtigheden, gedana met de speciale status van de pauselijke nuntius en dgl meer.

  • door dirk op zaterdag 26 juni 2010

    @ Quispe Een misverstand was mogelijk, het is inmiddels rechtgezet. Het was nooit de bedoeling van de auteur dat het boek Terra Reversa als illustratie zou dienen. Toch had het gekund, want dit boek ligt namelijk aan de basis van het transitienetwerk van het middenveld. De eindredactie, die het artikel zonder foto kreeg toegeleverd, koos voor die redenering. Maar we verkiezen dus geen misverstanden te creëren. Vandaar overigens dat opinies altijd zijn aangegeven als OPINIE, en dat het boekenaanbod wordt beheerd door de winkelverantwoordelijke van DeWereldMorgen.

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties