Een nieuwssite die

reclamevrij
onafhankelijk
kritisch
en gratis is?

Dat kan!

Maar enkel dankzij jouw steun

Steun ons nu!

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu

'Congo, een geschiedenis' - boekpresentatie in Gent

Schrijver en wetenschapper David Van Reybrouck (°1971) bezocht in enkele jaren tijd Congo een tiental keer en schreef het boek 'Congo, een geschiedenis'.  Bij de boekvoorstelling in de Gentse Vooruit gaf hij duiding bij zijn originele keuzes van invalshoeken. Hij werd geflankeerd door DS-journalist Marc Reynebeau, die zelf nog maar net terug was uit Congo.
woensdag 19 mei 2010

David Van Reybrouck heeft het niet zo begrepen op het begrip 'gewone' mensen, hoewel zij wel het merendeel uitmaken van de personen die hij in Congo interviewde. De gewone mens is voor de cultuurhistoricus al interessant genoeg. Met een schriftje en een pen, wars van technologische snufjes, trok hij van mens tot mens, en noteerde hun verhalen. 

Nu Congo binnenkort vijftig jaar onafhankelijkheid viert, merkt hij in België een hernieuwde belangstelling op voor de voormalige kolonie. Misschien, zo hoopt hij, kan er eenzelfde dynamiek ontstaan als tijdens de hoogdagen van de Buena Vista Social Club

Muziek is er een primair vehikel met boodschappen

De verwijzing naar de Cubaanse muziekgroep is niet toevallig. Muziek is voor Van Reybrouck en voor Congo een niet te omzeilen gegeven. "Hoe is het mogelijk", oordeelde hij, "dat een bekende Congo-journalist niet eens de meest bekende muzikanten van het land kent? Alsof je over Nederland zou schrijven zonder André Hazes te kennen." 

Volgens de schrijver geldt de Studio Brussel kreet 'Music for Life' zoveel meer in Congo. Muziek is er een primair vehikel met boodschappen in die zowel over liefde en seksualiteit als over politiek kunnen gaan. Overigens ziet Van Reybrouck in de transistorradio een van de elementen die de onafhankelijkheidsbeweging in gang heeft gezet.

Deze nieuwe radiotechnologie, in de kolonie geïntroduceerd in de loop van de jaren vijftig en door de lokale bevolking massaal aan de oren gezet, was deels verantwoordelijk voor de snelle verspreiding van nieuwe gedachten. Zo kon de boodschap 'Afrika aan de Afrikanen' tot diep in Congo doordringen. 

Later werd ook televisie gebruikt voor de propaganda van dictator Mobutu. Het was deze voormalige president van Congo (toen nog Zaïre) die al snel de kleurentelevisie gebruikte als een van de middelen om een 'nationaal gevoel' te creëren. Ook kwamen er nieuwe kledingvoorschriften: met een Europese snit flaneren in Kinshasa was 'not done'. Deze voorschriften hebben hun invloed tot op de dag van vandaag. In Kinshasa kan je de vrouwen die handel drijven met China er zo uithalen: enkel zij dragen minirokken. 

Tandenborstel uit China

Handel met China is een van de zaken waar Congolese vrouwen uitzonderlijk goed in blijken te zijn. Directe vluchten naar China (de stad Guanzhou heeft een sterk groeiende Afrikaanse bevolking) brengen de dames zonder enige bagage naar de geglobaliseerde markt. Daar kopen ze spullen voor zichzelf (“waarom zou ik een tandenborstel uit Congo meenemen die toch geproduceerd is in China?”) en voor het thuisland.

En hoewel tomaten in Congo zonder enig probleem groeien, kunnen boeren ze door een ontbrekende infrastructuur niet van het platteland tot in de stad bij de consumenten krijgen. Het blijkt eenvoudiger en goedkoper te zijn om een container met blikken tomatenpuree vol te stouwen in China en deze te verschepen naar Congo. 

De Chinese contacten zullen een sterke invloed hebben op het land in de toekomst. Marc Reynebeau en David Van Reybrouck nuanceren beiden graag de Europese visie die de Chinezen met lede ogen in Afrika ziet toekomen om er allerlei contracten binnen te halen. Het gaat volgens hen ook om een ruilhandel, waarbij mijncontracten verkregen worden in ruil voor bijvoorbeeld een hospitaal. Of de volgende stap, een goed functionerend personeelsbeleid, even eenvoudig te halen is, zal uiteraard nog moeten blijken.

Jef Geeraerts in het kwadraat

China heeft Congo vrij laat ontdekt. De Aziatische grootmacht was in Afrika eerst op zoek naar petroleum, een goedje dat niet in Congo zo goed als niet te vinden is. Pas later is de Chinese belangstelling naar andere grondstoffen uitgegaan als koper, kobalt en coltan – nodig bij de productie van mobiele telefoons.

Ondertussen hebben de Chinezen het Centraal-Afrikaanse land volop ontdekt. Ze sturen er hun bedrijven met hun bedrijfscultuur heen. Reynebeau kon in Congo een Chinese opzichter aan het werk zien die, zoals hij het verwoordde, “Jef Geeraerts in het kwadraat” was.

Van Reybrouck heeft zich, ondanks zijn jarenlange studie, nog geen eenduidig beeld kunnen vormen van de actuele toestand van Congo. De ene dag ziet hij de toekomst rooskleurig in dankzij de genereuze bevolking, maar de andere dag kan hij evengoed pessimistisch zijn over het totale gebrek aan macro-economische structuren, zonder dewelke er geen enkele vooruitgang mogelijk is.

België is een anekdote aan het worden voor de Congolees

De rol van België lijkt volgens beide Congokenners wel zo goed als uitgespeeld. Volgens Reynebeau heeft nog geen enkele Belgische politicus een zinnig woord gezegd over Congo. Integendeel.

De enige twee debatten die recent werden gehouden, gingen over de vraag of Belgische troepen mogen deelnemen aan de parade in Kinshasa eind juni (viering van 50 jaar onafhankelijkheid), en de vraag of koning Albert II naar Congo mag gaan. Niet bepaald grote vraagstukken in het leven van een Congolees.

David Van Reybrouck was onlangs te gast bij Friedl' Lesage op Radio 1, en schonk er zijn boek aan koning Albert, met als opdracht: "Voor Koning Albert, In de hoop dat hij even hartstochtelijk van dit land mag houden. Met de meeste hoogachting, David Van Reybrouck."

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.

reacties

3 reacties

  • door rita daneels op donderdag 20 mei 2010

    Ik heb het boek tien minuten geleden in Acco Leuven gekocht. De ingebonden versie, omwille van het monumentale. Ik kijk er zeer naar uit de tijd te maken om het te lezen, zeker nog voor 30 juni. Wat me bij Van Reybroeck zeer intrigeert is, naast de directheid van zijn schrijfstijl (bv ook in 'missie'), de discipline in het proces van schrijven, en zijn gedetermineerdheid. Hij zei dat mooi bij Friedl.

  • door Arnould Plessers op zondag 26 september 2010

    Het boek van David Van Reybrouck is merkwaardig doordat het een geschiedkundig werk is en dat het zich terzelfder laat lezen als een roman. Toch zou ik graag de vraag stellen: Zijn al de getuigen, die hij ontmoet heeft, geloofwaardig want de laatste jaren van de regering Mombutu schijnen uit de verhalen van Sardanapale te zijn overgeschreven en de oorlogen in het oosten gedurende de regering van Kabila brengen ons terug tot de tijden van het boek “Maniema” van René Cornet uit de jaren vijftig. Niet dat ik denkt dat de beschrijvingen overdreven zijn, maar is het werkelijk zo gruwelijk geweest? Hoogachtend, Arnould Plessers

  • door svdl op vrijdag 12 november 2010

    Ik ga zeker het boek lezen. in de aanloop heb ik al veel gezocht naar recenties en besprekingen omdat ik al op voorhand wilde weten wat me te wachten zou staan. Ik ga dus op mijn hoede zijn. Immers, in deze tijdsgeest is het algemeen westers beeld dat vooral in intellectuele middens over congo wordt verspreid zeer politiek en ideologisch gekruid en gepropageerd door westerse politici... (negatief over de congolose toekomst en bevolking en bestuur)

    Samengevat zijn het altijd de volgende drie punten die terugkomen (verdoken of zeer expliciet):

    -Congo is volledig om zeep, no hope, chaos, geweld en corruptie -"Vroeger, tijden Papa Belgique" was alles veel beter, de congolezen kunnen het gewoon niet. -de stoute, stoute chinezen.

    Deze drie propaganda titels heb ik voor mezelf dan ook "de schaal van Geeraerts" genoemd. (Ik denk dat het wel duidelijk is waarom!)

    Ik zal bij het lezen van het boek van david dan ook zeer aandachtig zijn voor aspecten die op "de schaal van Geeraerts" kunnen geplaats worden. In dat verband heb ik ook een interessante bespreking gelezen op http://www.apache.be/2010/05/david-van-reybrouck-masseert-westerse-bemoeienissen-in-congo-weg/

    Gelieve dit dan ook eerst te lezen en dan pas te reageren :-)

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties