Bij DeWereldMorgen.be schrijven we niet voor de clicks.

We maken media voor een betere wereld.

Samen met vele vrijwilligers en burgerjournalisten.

Om dit te blijven doen hebben we uw steun meer dan nodig!

Steun onafhankelijke media!

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu
Reportage

Jonas (32) uit Gent en 700 andere mensen blokkeren dagenlang Europa’s grootste gasveld

De gaswinning bij onze noorderburen is de afgelopen week sterk ontregeld. Meer dan 700 mensen blokkeren dagenlang Europa’s grootste gasveld in de provincie Groningen. Al sinds de jaren 50 wordt daar gas gewonnen. Al sinds de jaren 70 lijden bewoners daardoor onder de aardbevingen. In 2016 zijn er 117 geteld. In 2030 gaat de gaskraan daarom dicht, besluit de minister. Maar dat moet sneller, eist burgerbeweging en organisator Code Rood. Voor de Groningers én voor klimaatrechtvaardigheid. Jonas (32) uit Gent is erbij en wij volgen hem.
maandag 3 september 2018

“Weet je hoeveel aardbevingen in 2017 in de provincie Groningen zijn geweest?”, vraagt Trudy Aleven uit het Gronings dorpje Leermens aan de Nederlandse minister-president Mark Rutte aan tafel in de talkshow Pauw & Jinek in maart van dat jaar. Mark Rutte weet het niet. “26”, zegt Trudy. “Dus wij moeten 26 aardbevingen ondergaan, omdat de rest van Nederland niet in de kou mag zitten?”

Deze week is haar achtertuin het terrein van minstens 700 actievoerders uit heel Europa die komen actievoeren tegen de Groningse gaswinning. Code Rood, een beweging die massale burgerlijke ongehoorzaamheid inzet om fossiele industrie te stoppen en op te komen voor klimaatrechtvaardigheid, heeft de tuin en weide achter Trudy’s boerderij tijdelijk - van 24 tot en met 31 augustus - omgebouwd tot een actiekamp.

Foto: Helenka Spanjer

Van hieruit bereiden de actievoerders een zitblokkade aan de ingang van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) in Farmsum voor, zo’n 15 kilometer verderop. Die locatie is een belangrijk knooppunt voor het transport van aardgascondensaat. Vrachtwagens zullen het terrein niet meer op kunnen en de gaswinning raakt sterk ontregeld. Het Gronings gas wordt gebruikt door de Nederlandse huishoudens, een deel van de Nederlandse industrie en door afnemers in Frankrijk, België en Duitsland. 

“Wij vinden het een voorrecht dat we door Code Rood zijn gevraagd of ze hun kamp hier mogen opslaan”, vertelt Trudy. “Dat zo’n grote groep mensen verder kijkt dan hun neus lang is en hiervoor opstaat. Daar werken we graag aan mee.” Zij en haar man Peter zijn bekenden van enkelen van de organisatie. 

Vingers en affiniteitsgroepen 

“Je hebt vingers en daarbinnen affiniteitsgroepen”, begint Jonas (32) me direct uit te leggen als ik me op het actiekamp aan hem voorstel. Het is 27 augustus, een dag voor de zitblokkade, en ik mag hem tijdens de laatste voorbereidingen en de actie volgen. Euh, wat? “Een vinger, dat is een grote stoet mensen bestaande uit rijen van 6”, legt Jonas uit. “Verschillende vingers zullen op de actiedag vanuit verschillende richtingen naar het NAM-terrein stappen. Een vingerstructuur wordt gevormd door een tiental affiniteitsgroepen die weer bestaan uit ongeveer 8 à 10 mensen.”

Nitap heet de affiniteitsgroep waar Jonas in zit. Alle affiniteitsgroepen hebben een eigen naam bedacht, Nitap is gebaseerd op de actiegroep No TAP Belgium waar sommigen uit de groep actief zijn. “Een dorpje in de buurt van Groningen heet Nietap, dus we hebben er 'Nitap' van gemaakt.”

Jonas komt uit Gent en is al enkele dagen op het kamp. Hij is lang niet de enige uit België – ook de andere 8 Nitap-leden komen uit België – en ook uit Frankrijk, Duitsland, Verenigd Koninkrijk, Zweden en Denemarken zijn hele delegaties naar het noorden van Nederland afgereisd om aan te sluiten bij het actiekamp van Code Rood en te eisen dat het gas in de grond blijft.

Training 

Een actietraining van de gouden vinger staat gepland. Alle vingers hebben een andere kleur, in totaal zijn het er zeven. De gouden is waar Nitap bij hoort dus ik ga mee.

Voor vertrek komt iedereen even bij elkaar op het open veld in het midden van het kamp. Nog een keer neemt een persoon via een megafoon alle handgebaren met de groep door. De basisactietraining hebben ze al gehad. Een vuist in de lucht betekent: blijf bij elkaar. De pink en wijsvinger omhoog staat voor splitten. Alle vijf vingers omhoog is: verspreiden. Zie je een hand in de vorm van een snavel in de lucht, dan moet je stil zijn. Maakt iedereen een kruis met zijn armen in de lucht, dan weet je dat je moet stoppen. Tien minuten later vertrekken zo’n 150 mensen in de zogenaamde vingerstructuur het Groningse platteland in.

Keep it, in the ground, keep it in the ground”, klinkt het direct luidkeels over de weilanden. Net daarvoor had ik nog snel uit een kartonnen bak bij de infostand aan de ingang van het erf een velletje met de songteksten van de protestliederen kunnen mee grissen.

“Het is echt nodig om fossiele brandstoffen in de grond te houden”, zegt Jonas. Vorig jaar nog was Jonas, net als vele anderen hier, met klimaatbeweging Ende Gelände mee om actie te voeren tegen de grootste koolmijnsite van Europa, vlakbij Keulen. “Als je kijkt naar de klimaatcrisis die speelt, dan is het gewoon absurd om nog fossiele brandstoffen te gebruiken. Ik vind dat het fossiele brandstoftijdperk gedaan is.”

Daarnaast zijn de workshops - o.a. over de link tussen de wapenwedloop, oorlog en het klimaatprobleem - op het kamp heel erg interessant om te volgen, voegt Jonas toe. “Om bij te leren. En om mezelf energie te geven voor het activisme, om ook terug in Gent beter aan activisme te kunnen doen.”

Wat burgemeester Gent met gaswinning te maken heeft 

In Gent voert Jonas actie tegen de TAP, oftewel de transadriatische pijpleiding. Dat is het laatste stukje van een megagaspijpleiding die in Azerbeidzjan begint. De TAP loopt via Turkije naar Italië en brengt zo dus gas naar Europa.

“In Italië, Griekenland en Albanië zijn er al lokale protesten rond. En ook Gent is aan deze pijpleiding gelinkt”, legt Jonas me uit. “Want Fluxys, een Belgisch bedrijf dat voorziet in gasinfrastructuur, is voor ongeveer 20 procent aandeelhouder van deze pijpleiding. Sterker nog, burgemeester Daniël Termont is voorzitter van Fluxys. Bovendien is Fluxys voor bijna 80 procent eigendom van Publigas, dus er zit publiek geld in een gigantisch gasproject dat het klimaat om zeep helpt.” No TAP voert actie om Fluxys en Daniël Termont te overtuigen de investeringen in de pijpleiding weg te halen. Jonas: “Termont heeft al toegezegd met ons te willen samenzitten.”

Foto: Code Rood

Bij een voetbalveld gaan de armen in de vorm van een kruis de lucht in. Gevraagd wordt om in een grote kring op het veld te staan. “Wie wil voor politie spelen?”, is de volgende vraag. Eén affiniteitsgroep steekt zijn hand op. Zij vormen een ‘muur’ aan een kant van het veld, terwijl de overige affiniteitsgroepen zich terug in de vingerstructuur samenvoegen aan de andere kant van het veld. Meerdere malen oefenen ze hoe geweldloos in een mars het beste door een politieblokkade heen te stappen zonder gepakt te worden.

Het is heel belangrijk dat elke affiniteitsgroep probeert zoveel mogelijk bij elkaar te blijven en elkaar te helpen waar nodig. En daarbinnen is je buddy het allerbelangrijkst. Een buddy is je directe partner. Diegene houd je altijd in het oog en tijdens een confrontatie met de politie probeer je niet van elkaars zijde te wijken. Bij diegene kan je ook terecht als je ergens mee zit en diegene is de eerste die je kalmeert als het nodig is. 

“Hoe kan ik je het beste kalmeren?”, vraagt Peter Paul aan Jonas tijdens de evaluatie tussendoor. Alle affiniteitsgroepen zijn even onderling bij elkaar gaan zitten om te bespreken wat goed en slecht ging tijdens de oefening.

De delegates van elke groep – bij Nitap rouleert deze functie gedurende de dagen – komen vervolgens bij elkaar om de conclusies van de groepen te bespreken en gezamenlijke bevindingen te trekken. Voor de buddy’s hét moment om ook met z’n tweeën even de oefening door te spreken. “Af en toe praten, bij elkaar checken hoe het gaat, helpt wel bij mij”, antwoordt Jonas aan Peter Paul.

Iedereen kiest zelf zijn buddy binnen de affiniteitsgroep. Daar zijn verder niet echt regels voor. De meesten kiezen voor elkaar omdat ze elkaar al ergens van kennen.

De delegates komen terug om de gezamenlijke bevindingen terug te communiceren aan de groep. ‘Het voorste deel moet erop letten dat het niet te snel versnelt, om te voorkomen dat er een gat valt’.

Nog enkele keren oefenen ze. Het gaat al een stuk beter, vindt iedereen. Drie – echte – agenten zijn op een afstandje komen kijken, maar vertrekken snel weer. En in vingerstructuur stappen we weer terug naar het kamp. 

Iedereen helpt mee 

Aan statafels vooraan in Trudy’s achtertuin zijn enkelen de ajuinen voor het avondeten aan het snijden. Een houten vlonder ernaast dient als keuken. Daar wordt in gigantische pannen gekookt. De deelnemers doen alles zelf. De taken worden gedurende de dagen waar nodig onderling verdeeld. 

Foto: Helenka Spanjer

“Vanavond dienen wij het eten op”, zegt Jonas. Onder een Amstel-parasol wassen mensen af. Anderen zijn verderop in de tuin hun witte pakken en spandoeken aan het bedrukken. Weer anderen zitten met hun affiniteitsgroep bij elkaar om nog dingen door te spreken. 

Foto: Helenka Spanjer

Foto: Helenka Spanjer

In de witte grotere tenten op een rij, voorbij de keuken, waren de afgelopen dagen workshops en basistrainingen. Aan een kampvuur op het open veld zitten mensen te babbelen. Verder staan overal in de tuin verspreid kampeertenten waar de deelnemers slapen. En ga je via een bruggetje een sloot over dan kom je op nog een veld dat volledig vol met tentjes staat. 

Foto: Helenka Spanjer

Als we bijna klaar zijn met eten, klinkt door de megafoon de oproep voor de laatste plenaire meeting in de circustent. Daar horen we de exacte planning voor de actie morgen. Ook wordt nog eens de Actie Consensus doorgenomen. Een kernboodschap is dat de actie te allen tijde geweldloos is.

Zenuwachtig is Jonas niet, hij heeft er vooral veel zin in. “Idris”, “Peter Pan”, “Mister J”, nog één keer neemt Nitap de bijnamen door die ze zouden gebruiken mochten ze in een confrontatie terechtkomen met de politie. En dan gaan ze slapen. Het is 23u en morgen begint vroeg.

“Dat zoveel mensen toch met je begaan zijn” 

Om 6u08 klinkt de eerste sirene over het terrein. Enkele minuten later de tweede over het andere veld. Hét signaal voor de gouden en roze vinger dat ze zich moeten klaarmaken om over een uur bij de ingang van het erf te verzamelen. De anderen mogen een uurtje langer slapen en vertrekken later op de dag.

Om 7u30 vertrekt de gouden vinger als eerste, luid zingend en onder begeleiding van de band, richting het NAM-terrein in Farmsum. Een mars van drie uur staat ons te wachten, langs weilanden en door dorpjes, 12 kilometer in totaal. De andere vingers vertrekken later, ze verplaatsen zich deels per bootjes over de kanalen of per fiets en zijn wat korter onderweg. 

Jonas heeft net als iedereen zijn witte pak aan, bedrukt met het logo van Code Rood. Hij corrigeert even zijn gouden band die hij om zijn pols heeft gebonden. Nitap stapt redelijk achterin de stoet. De mensen vooraan dragen een groot spandoek met daarop: ‘Code Rood’. En een gouden vlag wappert in het midden van de stoet door de lucht.

Foto: Code Rood




Bij een rotonde rent Nitap naar voren. Bestuurders die gestopt zijn door de begeleidende politiewagens geven ze een flyer. Dat doen ze bij alle kruispunten onderweg.

Foto: Helenka Spanjer

Jonas: “We willen graag dat ze begrijpen wat we hier doen.” Een man stapt bij een rotonde uit zijn auto om luid voor de mars te klappen. Hij is duidelijk geëmotioneerd en stopt niet tot de laatste persoon gepasseerd is. 

Foto: Code Rood

Onderweg hangen Groningers ook uit hun ramen of komen zelfs hun huis uit om voor de mars te klappen. “Ik vind het geweldig. Zelf heb ik er geen zin meer in”, zegt een bewoner die, als we voorbij stappen, enthousiast zwaaiend met zijn vrouw naar buiten komt. Door de aardbevingen heeft ook zijn huis en melkveehouderij schade opgelopen.

“De NAM en de overheid houden ons gewoon voor de gek. Al 3,5 jaar zijn we in onderhandeling met NAM over de schadevergoeding. Recent hebben ze me nog een, in hun ogen, ‘ruimhartig’ aanbod gedaan, maar dat kon ik niet serieus nemen. Ze spelen met je tot je het opgeeft.” Verder komt hij niet, want de tranen springen in zijn ogen. De brok in zijn keel probeert hij weg te slikken. “Het ontroert je gewoon”, zegt zijn vrouw met ook tranen over haar wangen. “Dat zoveel mensen toch met je begaan zijn.”

Foto: Code Rood

Dat is ook een belangrijke reden waarom Jonas mee stapt, zegt hij als ik me weer bij hem voeg. “Uit solidariteit voor de mensen in Groningen die onder de gaswinning lijden.” Het gas wordt hier gewonnen sinds de jaren 50. Al sinds de jaren 70 vinden er aardbevingen plaats. Lang ontkende de NAM dat die iets met de gaswinning te maken konden hebben. Pas sinds het nieuwe millennium kon NAM niet meer onder zijn verantwoordelijkheid uit. 

Zo’n 120 bevingen per jaar

De meeste aardbevingen zijn heel klein. De eerste aardbeving met een kracht van 3 op de schaal van Richter was in 2003, stelt Code Rood. Vanaf 2010 nam het aantal aardbevingen sterk toe. In 2012 heeft het KNMI er 100 waargenomen, waarvan 51 met een kracht van 2 of meer op de schaal van Richter en één met een kracht van 3,7. Bij die van 3,7 hadden volgens Code Rood zo’n 100.000 huizen schade opgelopen en is het probleem heel groot geworden. Maar daarvoor speelde het dus al. En in 2015 en 2016 schommelde het aantal aardbevingen in Groningen net onder de 120 per jaar

“De bevingen worden afgedaan als hele lichte en dus niet ernstig. Maar het verschil met natuurlijke, sterkere aardbevingen is dat die heel diep in de grond starten, terwijl het epicentrum bij deze door de mens veroorzaakte bevingen slechts 3 meter onder de grond ligt”, legde een Groningse vrouw me gisteren nog uit op het kamp. “Het effect op de huizen is daardoor net zo sterk. Plus, zo’n twintig lichte aardbevingen, wat met gemak in enkele maanden voorkomt, heeft net zo’n schadelijke impact op een huis als één zware.” 

Begin dit jaar was er wéér eentje van 3,4 op de schaal van Richter – in de buurt van het actiekamp. De minister van Economische Zaken Eric Wiebes heeft toen in maart het besluit genomen om de gaswinning in het Groningsveld af te bouwen tot 0 in 2030. Vorige week vrijdag, 24 augustus, maakte hij bekend dat de gaswinning komend jaar – een gasjaar begint altijd 1 oktober – niet meer dan 19,4 miljard kubieke meter mag zijn. En vanaf 2022 moet het onder de 12 miljard kuub per jaar blijven.

“Oude keutel die minister nu uitpoept” 

Maar dat is dus allemaal veel te laat, stelt Code Rood. “Meer dan 12 miljard kuub brengt onaanvaardbare risico’s met zich mee”, legt woordvoerder Hanneke me later uit.

Volgens het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) is dan de kans op een aardbeving met een kracht van 5 op de schaal van Richter een reëel risico. SodM waarschuwde daarvoor al in 2012 en in februari 2018, op basis van nieuwe berekeningen, dus weer. Bij een aardbeving met die kracht zouden mensen uit de meeste gebouwen en woningen in Groningen niet levend vandaan komen.

“Voorlopig blijft het hier dus echt heel onveilig”, zegt Hanneke. “Bovendien zou het gasveld hier sowieso rond 2030 leeg zijn. Ze laten met dit besluit wel iets meer gas in de grond zitten, maar het is niet zo’n baanbrekend besluit als de marketingmachine doet voorkomen.” 

‘Ik heb voor de Groningers gevochten’, waren Wiebes woorden toen hij afgelopen maart het besluit bekendmaakte. Terwijl “eigenlijk is het een oude keutel die hij nu uitpoept”, zegt Groninger Marcel Drenths tegen me als we onder een viaduct door stappen. Het is niet lang meer naar het NAM-terrein. “De rest van Nederland slikt dat als zoete koek en wij Groningers zitten met de gebakken peren, want overal waar je komt in het westen van het land krijg je te horen: nou wat wil je nu, het is toch opgelost? Nee, er is nog niks opgelost! We krijgen een heel oud doekje terug.”

Foto: Code Rood



Ook hij heeft al jaren last van aardbevingsschade. “Ik woon op 500 meter van waar zeer gevaarlijke aardgascondensaat ligt opgeslagen, ik woon op een kilometer afstand van een zeedijk die zo poreus is als een spons en op 4 kilometer van mijn huis, in het dorpje Borgsweer, wordt het vuile water van de installaties van de tankenparken bij ons onder de grond gepompt. Ik heb scheuren in mijn huis, in de badkamer, keuken en buitenmuren en ik heb kapot dubbelglas. De NAM hoort mijn schade te vergoeden, maar dat doen ze niet. Ik heb een inspecteur over de vloer gehad. Hij zei dat ik me geen zorgen hoefde te maken, dat het allemaal inderdaad bevingsschade is. Dat wordt A-schade genoemd. Vervolgens krijg ik een rapport van NAM binnen dat het allemaal C-schade is, schade waarvan niet erkend wordt dat het door bevingen is veroorzaakt. En dan begint het gevecht. Ik heb vanalles geprobeerd. Intussen heb ik het bijltje er maar bij neergelegd. Er zit geen schot in.”

Foto: Code Rood

“Als de industrie en de overheid geen verantwoordelijkheid nemen voor de veiligheid van Groningen en het klimaat dan doen wij het zelf”, is de stelling van Code Rood. Hun eis: een rechtvaardige schade-afhandeling en een snelle en onvoorwaardelijke stopzetting van gaswinning.

Jonas merkt hierbij op: “Aardgas wordt gezien als een transitiebrandstof naar duurzame energie. Maar op korte termijn is aardgas even schadelijk voor het klimaat als steenkool, omdat bij aardgas veel methaan vrijkomt en op 20 jaar tijd is dat een 86 keer sterkere broeikasgas dan CO2.” 

Zitblokkade houdt 60-80 vrachtwagens per dag tegen

Grote grijze installaties met aardgascondensaat komen in zicht. Het is 11u ‘s morgens, we zijn de eerste groep die aankomt. Politieagenten staan al paraat voor de ingang van het terrein. “Power to the people. People to the power”, wordt er gezongen. Vlak voor de politie stopt de mars en gaat iedereen luidkeels verder zingend op de weg zitten. En daar gaan ze voorlopig niet vandaan.

Foto: Code Rood

Foto: Code Rood


Vrachtwagens kunnen er vanaf nu niet meer door, aardgascondensaat kan dus niet meer verder getransporteerd worden. Anders komen er zo’n zestig tot tachtig vrachtwagens per dag. Ook de trein die normaal gesproken regelmatig over het spoor parallel langs de weg en het terrein rijdt, blijft weg.

Als rond 13u de roze en laatste groep toekomt, barst het feest los. 700 demonstranten dansen en zingen erop los.

Foto: Code Rood


Er is snel een klein podium in elkaar gezet en de eerste pakt de microfoon om iedereen welkom te heten. Ook Trudy neemt het woord. (Check hier de Facebook Live ervan.) “Ja, de aardbevingen hebben ons hele leven beïnvloed”, vertelt ze me als ik haar later spreek.

“Maar het allerergst vinden we hoe de overheid met ons omgaat. Ze gebruiken het argument dat mensen in Nederland anders hun huizen niet kunnen verwarmen, maar dat is zo’n bullshit. Ondertussen worden wij gewoon genegeerd.” Trudy heeft vier jaar extra moeten werken, omdat zij en haar man het huis wegens de bevingen en de daardoor opgelopen schade niet verkocht kregen. 

Hanneke vertelt ook: “De gaswinningsindustrie maakt een winst van zo’n 200 miljard euro. Ondertussen is er veel schade aan huizen en gebouwen niet vergoed. Tegelijkertijd is berekend dat 90 procent van het bedrag dat is vrijgesteld om schade te vergoeden, aan bureaucratie is op gegaan.”

Foto: Code Rood

Een mensenketting wordt gevormd vanaf de zitblokkade naar een camion op een parkeerplaats er vlak achter. Matjes en slaapzakken worden van hand tot hand doorgegeven. Ook grote stukken zeil zijn gebracht. Daarmee worden vier grote tenten gemaakt. De meesten gaan vannacht blijven slapen.

Foto: Code Rood

Gedichten, spoken word, liedjes en gedachten, passeren de revue vanaf het podium. Iedereen die iets wil zeggen of doen is welkom om de microfoon te pakken. Sommigen hebben ook hun gitaar mee. Anderen spelen spelletjes. Zelfs een agent doet mee met frisbeeën.

Enkelen sjouwen grote pannen uit een camion en plaatsen die op zojuist klaargezette tafels. Achterblijvers in het actiekamp in Leermens hebben het eten klaargemaakt.

Foto: Code Rood

Plots politiegeweld

Nadat mensen voor de tweede keer hebben opgeschept, staat er bezoek gepland. Een grote mars van Groningers is vanaf Delfzijl, een dorp in de buurt, onderweg naar hier. Jongeren, gezinnen met kinderen en ouderen komen met spandoeken en protestborden de politiek en de industrie tonen dat ze de actie steunen en woest zijn over het huidige gas-, klimaat- en schadevergoedingsbeleid.

Foto: Code Rood

Foto: Code Rood

Foto: Code Rood

Ook de Vereniging Groninger Bodem Beweging, die opkomt voor volledige vergoeding van alle schade door gaswinning, is mee gestapt. Met een staande ovatie, gejoel en gezang worden de Groningers ontvangen. (Check ook hiervan de Facebook Live!) Actievoerders hangen spandoeken op aan de hekken naast de ingang van het NAM-terrein en opnieuw barst er een feest los. Velen blijven voor de spandoeken dansen en zingen.

Een van de zopas toegekomen Groningers wil juist aan zijn toespraak beginnen als de politie hem onderbreekt. Of iedereen bij de hekken vandaan wil gaan en terug op de weg wil gaan staan, klinkt het door een megafoon vanuit een politiebusje. De actievoerders blijven bij de hekken zingen en dansen. Ook na de tweede en derde oproep.

Foto: Code Rood

De Groninger is ondertussen bezig met zijn toespraak, als politie enkelen vooruit probeert te duwen, van de hekken vandaan. Direct gaat iedereen die bij de hekken staat, ter plekke op de grond zitten met de handen omhoog. Om te tonen dat ze er absoluut geweldloos zijn, maar dat er eerst maar eens eisen gesteld moeten worden aan NAM, Shell en Exxon in plaats van aan hen. En dan pakken enkele politieagenten hun wapenstok erbij en beginnen op de zittende actievoerders neer te slaan. Een politieman spuit met een spuitbusje een harde waterstraal in het gezicht van mensen.

De actievoerders komen op het spoor een paar meter van de hekken tegenover de politieagenten te staan. Ze zijn verontwaardigd en geëmotioneerd dat de politie zo met hen omgaat, maar blijven geweldloos.

Foto: Code Rood


Via de microfoon herhaalt een van de demonstranten voortdurend tegen de politie dat het om een vreedzame actie gaat. Het lukt de actievoerders om de situatie te de-escaleren.


Als je een half uur later hier pas zou toekomen zou je aan niets merken dat er politiegeweld is geweest. Actievoerders staan weer vrolijk te zingen en te dansen. Behalve bij de EHBO-post waar vijf gewonden worden behandeld. Voor eentje, die na een klap met een wapenstok op haar hoofd even bewusteloos is geraakt, is een ambulance gekomen.

“Ik zocht hoe ik kon de-escaleren, maar ik kon niet veel doen”, zegt Jonas. “Tegen het einde riep ik naar het podium te gaan. Daar begonnen mensen te spreken en muziek te maken. Het was echt niet leuk om dat politiegeweld te zien.” 

“Deze complete overmacht van de politie en ME vind ik zwaar overtrokken”, zegt ook Roelie Smink, een Groningse vrouw die met de mars vanavond uit Delfzijl is gekomen en er 1,5 meter vandaan stond. “Ik vind het erg op angst gebaseerd. Het was juist een gemoedelijke sfeer. De meeste demonstranten willen vreedzaam demonstreren. Door de politie is er erg op basis van angst en machtsvertoon gehandeld.” 

Zij en haar man zijn al 3,5 jaar bezig met NAM over schadevergoeding en er is nog geen scheur in hun huis gerepareerd. "Als we niet ingrijpen, stort volgend jaar het dak in. En het is nog een rijksmonument ook. Wat je dan doet? Procederen, wachten, aan de bel trekken en hopen dat er beweging in komt. En tot nu toe is die er nog niet.”

Roelies man valt haar bij: “Het gaat zelfs zo ver dat overal in Nederland je met mijnbouwschade de civiele rechter kan aanspreken, maar niet als je in het Gronings gasveld woont. Dan valt het onder bestuursrecht en heeft het echt een aparte status.” Beiden krijgen tranen in de ogen. Roelie: “Dat is godgeklaagd. Er wordt gezegd dat de schade vergoed gaat worden. Maar men vergeet erbij te zeggen dat de schade dan eerst wel erkend moet worden door de instanties. Zolang die erkenning er niet is, wordt er helemaal niets vergoed.”

Onder de tentzeilen liggen al enkelen te slapen. Jonas en de anderen van Nitap willen ook in hun slaapzak kruipen. Morgen wacht er nog een protestdag. Nog een dag kan het aardgascondensaat hier niet vervoerd worden. 

Politie betreurt gebruik wapenstok 

Om 11u ’s morgens zijn Groningers uit de buurt welkom om koffie te komen drinken. Een spontaan idee van de actievoerders zelf. Ook kan iedereen zijn fiets langs brengen om die te laten repareren. Maar ook deze dag blijft niet rustig.

Foto: Code Rood

Terwijl de regen aan het eind van de middag met bakken uit de hemel valt, besluiten actievoerders die teruggaan naar het actiekamp, om langs het gas-extractiestation in Amsweer te stappen, bijna 5 kilometer van Farmsum. Ook daar hangen ze verschillende spandoeken aan het hek, zoals: ‘Rechtvaardig herstel voor Grunn & klimaat’.

De politie weet ervan en wandelt op het einde met een mini-politielinie voor de groep uit. Plotseling begint er weer politie te slaan met wapenstokken en loopt er iemand een behoorlijke hoofdwond op. Een ander bloedt aan zijn arm. Iemand van Nitap is dokter en helpt mee met het verzorgen van de gewonden. De politie tweet later op de avond dat er in dit geval een communicatiefout is geweest in de aansturingslijn van de politiemensen en dat het betreurt dat de wapenstokken zijn gebruikt. 

Bussen wachten in Amsweer om actievoerders naar het actiekamp in Leermens te brengen. Ook Jonas gaat terug. Maar een deel blijft ook vannacht overnachten voor het NAM-terrein. Pas de volgende dag, donderdag 30 augustus om 13u ’s middags, na 50 uur (!), besluiten de actievoerders om de zitblokkade af te sluiten.

“Wij hebben laten zien dat wij zelf het heft in handen nemen als de overheid faalt om haar inwoners en de planeet te beschermen. We gaan nu onze energie richten op het versterken van deze groeiende beweging en volgende acties. De zitblokkade was een groot succes”, klinkt het bij Code Rood.

Foto: Helenka Spanjer

Het Gronings gasveld is de allergrootste in Europa. “Deze mag dan wel in 2030 sluiten, maar er zijn in Nederland nog zeker 240 andere gasvelden in gebruik”, zegt Hanneke. “Bovendien heeft minister Wiebes ook, sinds het besluit om in Groningen de gaskraan dicht te draaien, op twee andere plekken in Nederland fracking goedgekeurd. Met de klimaatproblematiek is het zo belangrijk dat we gaan omschakelen naar een fossielvrije samenleving. Wat Wiebes doet, is deze overgang enkel vertragen."

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.