about
Toon menu
Boekrecensie

'Het helse Paradijs' van een taxichauffeur

Reza Ghabaghi, geen hoogopgeleide taxichauffeur, heeft een maatschappelijk thriller-misdaadroman 'Het helse Paradijs' tussen zijn werk door geschreven. Dergelijke ongewone combinaties komen wel vaker voor in Iran. Zo verkoopt een poëet langs de baan van Qom naar Tehran spiesen van schapenlever en -hart, terwijl hij dicht over door liefdesverdriet en gekwelde, gekwetste harten.
maandag 8 mei 2017

Vindt u dit artikel de moeite? Geef ons dan uw fair share.

Na het nucleair akkoord van juni 2015 tussen Iran,  5+1-groep (Verenigde Staten, Rusland, China, Frankrijk, Verenigd Koninkrijk en Duitsland) en de VN, werd deels een einde gemaakt aan het controversiële embargo tegen de Iraanse bevolking die decennia lang hierdoor rechtstreeks werd getroffen. Plots werd Iran een veilige reisbestemming voor de westerse toerist. Iran behoort heden tot één van de (top)reisbestemmingen voor de komende twee jaar.

Niemand op zijn/haar plaats

Bijna vier decennia lang verrijkte een heel klein deel van de revolutionaire garde, die zogezegd waakt over de “vruchten” van de revolutie, zich ten koste van gewone Iraniërs. Het klassenverschil en de corruptie bij de machthebbers nam na de revolutie drastisch toe terwijl de transparantie van het bestuur en de algemene dienstverlening aan de bevolking minstens aan dezelfde intensiteit afnam. De zware inflatie in Iran als gevolg van wanbestuur en het internationaal embargo, heeft het leven voor talrijke gezinnen onbetaalbaar gemaakt. De algemene werkloosheidvooral bij de jongeren, swingt de pan uit en zelfstandig ondernemen in Iran staat gelijk aan financiële zelfmoord. 

Het is dan ook niet ongewoon dat minstens zeven op de tien taxichauffeurs hooggeschoold zijn en na hun werk op die manier bijklussen om financieel rond te komen. Het is werkelijk verbazingwekkend en tegelijk boeiend om bijvoorbeeld met  een burgerlijke ingenieur, schrijver, wiskundige, poëet, ex-journalist, muzikant, kapper, ... van de ene bestemming naar de andere  gevoerd te worden.

Zoals de Iranezen het zelf zeggen: “Niemand in dit land zit op zijn plaatst. Competente mensen worden aan de kant geschoven in het belang van de vriendjespolitiek van de machthebbers. Wie de macht heeft hoeft zelfs geen verantwoording tegen parlementsleden af te leggen. Het valt dan ook regelmatig voor dat een parlementslid die om verantwoording vraagt, plots om één of ander ”schandaal” zelf wordt gearresteerd en politiek (mond)dood wordt gemaakt.

Iranese romanschrijver zoekt sponsor

Zo heeft Reza Ghabaghi, geen hoogopgeleide taxichauffeur,  een maatschappelijk thriller-misdaadroman Het hels Paradijs tussen zijn werk door geschreven. Dergelijke ongewone combinaties komen wel vaker voor in Iran. Zo verkoopt een poëet langs de baan van Qom naar Tehran spiesen van schapenlever en -hart terwijl hij dicht over door liefdesverdriet en gekwelde, gekwetste harten. Hoe vaak komt het hier in Vlaanderen voor dat de uitbater van een frietkot poëzieverzen over aardappels naar je hoofd slingert terwijl je een pakje friet naar binnen werkt?

“Eenvoudig schrijven voor iedereen. Ik heb iets te vertellen en louter uit idealisme wil ik schrijven”, is het motto van Reza Gharbaghi. Een roman schrijven is voor hem het middel bij uitstek om maatschappelijke problemen onder aandacht te brengen waar realiteit en fantasie elkaar voeden. Zijn grootste droom is om als schrijver door te breken maar omwille van financiële druk moet hij lange dagen - tot achttien uren per dag - werken om zijn gezin te onderhouden. En wie graag schrijf weet dat je voor schrijven tijd moet kunnen vrijmaken.

Reza meent terecht dat financiële muizenissen een regelrechte aanslag zijn op creatief schrijven. Daarom hoopt hij via dit artikel sponsors en/of een Europese uitgever te kunnen vinden om zijn roman Het helse Paradijs te vertalen en onder de aandacht te brengen van de Europese lezers.

Het Hels Parasijs

Ali is een hardwerkende hoofdarbeider in een brandkastfabriek. Hij heeft een bescheiden loon waarmee hij zijn vrouw Narges, zijn jonge dochter Nazanien en zijn zieke moeder moet onderhouden. Zijn moeder is een hartpatiënt die dringend een hartoperatie nodig heeft, zo niet dan zal ze sterven. Maar de operatiekosten zijn te hoog voor Ali die zelf moeite heeft om zijn maandelijkse huishuur te betalen.

Geconfronteerd met het lijden van zijn zieke moeder, de dagelijkse vernederingen van zijn huisbaas - voor de achterstallige huur - en van de lokale kruidenier - bij wie hij ook zijn rekeningen niet tijdig kan vereffen - smeedt hij plannen om wat bij te verdienen. Het verkopen van sigaretten na zijn werkuren werkt hem in de nesten. Ook straatverkopers die zonder vergunning op straat allerlei zaken verkopen, op risico van gepakt te worden en op risico van inbeslagname van hun goederen, hebben hun territorium. Ook verloopt de poging om één van zijn nieren te verkopen op de zwarte markt - om de hartoperatie van zijn moeder te betalen - evenmin vlot. 

Gegijzeld door nachtmerries en de onzekerheid over het al dan niet verkopen van zijn orgaan, ontmoet hij een goedbevriende ex-collega Hamid. Deze weet Ali over te halen om zijn werkgever te beroven. Hamid werkt in een dubieus wisselkantoor dat die activiteit als dekmantel gebruikt om drugs te verhandelen. Hamid is er achtergekomen dat hij jaren lang - in goeder trouw - i.p.v. geld, drugs voor zijn baas verhandelde. Na deze ontdekking vreest hij voor zijn leven en wil hij vluchten. Maar aangezien een deel van zijn loon al jaren lang door zijn baas wordt ingehouden, haalt hij Ali over om de brandkast van zijn baas tijdens diens afwezigheid te plunderen.

Het plan van Hamid - met expertise van Ali - verloopt vlekkeloos tot de conciërge van de geplunderde baas dood wordt aangetroffen. Het pas veroverde paradijs verandert snel in een hel voor Ali en zijn familie. Zijn moeder is gered en zijn familie schiet niets meer tekort maar voor Ali verloopt alles minder rooskleurig.

Deze eenvoudig geschreven thriller-misdaad roman laat zien hoe een eenvoudige ,  hardwerkende arbeider en brave huisvader geleidelijk afglijdt naar de criminaliteit. Het bekende morele dilemma van Heinz krijgt een Perzisch gestalte in Het helse Paradijs van Reza Gharbaghi.

Kunstenaars en clowns

Reza Gharbaghi is 43 jaar en komt uit een arbeidersgezin met vier kinderen. Hij wilde altijd kunst studeren maar zijn vader zag daar geen toekomst in. In zijn vaders ogen zijn kunstenaars de clowns van de maatschappij en hij zag zijn zoon liever harde cash verdienen.

Gedemotiveerd door de koppigheid van zijn vader verlaat hij de school zonder diploma. Na zijn legerdienst, die zonder sancties twee jaar duurt, werkt hij als hersteller van tapijten, kapper en kleermaker. Na een mislukte ondernemingspoging van handel in oud ijzer gaat hij aan de slag als ambulancier. Tijdens zijn nachtdiensten, in de 'dode' momenten schreef hij aan zijn roman Het helse Paradijs.

Op zijn 26ste trouwt hij gelukkig en het creatief schrijven van zijn vrouw inspireert hem om zijn roman te voltooien. Van zijn boek worden er in Iran 2.100 exemplaren verkocht. Na het succes van zijn eerste roman begint hij aan zijn tweede roman Afat e Bazr of De wortel van slechte praktijken. Deze roman heeft hij tot op heden - omwille van gebrek aan middelen en tijd - niet kunnen afwerken. Ook deze onafgewerkte roman handelt over een brandend actueel maatschappelijk thema. Onwettige kinderen, kinderen die buiten een huwelijk worden geboren, hebben in Iran geen wettelijk en sociaal statuut. Om deze roman af te werken zoekt Reza zowel sponsors als een leespubliek die zijn werk willen lezen en naar waarde beoordelen.

Spreekt dit artikel je aan, neem dan contact op met info@pierrequiroule.be en stel zelf voor op welke manier jij Reza concreet wenst te steunen in zijn schrijfproject.

*****

Van Baharak Bashar, verscheen bij EPO het boek Djenghis, democratie en vrouwen. Een Iraanse van Gent naar Caïro met de werkbeurs van Fonds Pascal Decroos