about
Toon menu
Opinie

‘Topexperts’ spreken zich uit tegen het basisinkomen

Het basisinkomen is een typisch liberale oplossing met enkel aandacht voor het individu, reageert een aantal academici, activisten en schrijvers op het boek Win for life van Nele Lijnen.
maandag 27 maart 2017

Vindt u dit artikel de moeite? Geef ons dan uw fair share.

Nele Lijnen van Open VLD publiceert haar boek ´Win for Life’ met de aankondiging van een grootse petitie over het basisinkomen. Dat moet op de nationale politieke agenda, zo zegt ze.

Wat ze precies bedoelt, een echt basisinkomen – een onvoorwaardelijke en gelijke uitkering voor arm én rijk – of een gegarandeerd minimuminkomen – voor wie het nodig heeft – of nog een negatieve inkomstenbelasting – zoals Friedman dat voorstelde -, we weten het niet. ‘Dat is voer voor debat’, zo zegt ze. Hopelijk brengt het boek zelf uitsluitsel.

Het is wel triest. Je gebruikt een concept met een duidelijke inhoud en gaat er dan mee goochelen, tot het iets anders wordt dan wat was bedoeld. Typisch voor de basisinkomensbeweging. Want wie het onderwerp wat bestudeert, weet dat het niet betaalbaar is en juist daarom nog nergens ter wereld werd uitgeprobeerd.

Dat is dan ook het eerste grote bezwaar tegen het basisinkomen. Zelfs een bescheiden bedrag van 500 euro voor iedereen – onvoldoende om van te leven – is niet betaalbaar zonder te snoeien in de verzorgingsstaat. Vandaar de angst van velen dat zo’n basisinkomen gepaard gaat met de privatisering van, zeg maar, de gezondheidszorg. Je krijgt een uitkering, trek verder je plan. ´Meer vrijheid voor de burger’, noemen sommigen dat.

Bovendien is een basisinkomen dat onvoldoende is om een waardig leven te leiden ook een open deur naar meer flexi- en minijobs. Een voltijdse baan is niet meer echt nodig, je kan rustig een paar uur bijklussen op café of bij Uber of bij de pizzaverdeling. Niet echt een aantrekkelijke keuze voor jongeren die toch sociale rechten nodig hebben. En voor bedrijven: tel uit je winst.

Een tweede grote bezwaar is dat een basisinkomen dat raakt aan de sociale bescherming héél erg veel op de helling zet. Het is een typisch liberale oplossing met enkel aandacht voor het individu. De horizontale en structurele solidariteit van de sociale zekerheid gaat ermee verloren. Het is die solidariteit die onze samenleving tot samenleving maakt, het is een onpersoonlijke en daarom aantrekkelijke solidariteit, ik hoef niet te weten naar wie mijn bijdragen tot de ziekteverzekering gaan. Wij zijn solidair met mensen die we niet kennen. Het is een unieke combinatie van individuele en collectieve rechten en vrijheden.

Er zijn nog erg veel argumenten tegen het basisinkomen op te sommen, te veel om ze hier allemaal te behandelen.

Wij zijn ertegen. Maar we beseffen ook dat de sociale bescherming kan worden verbeterd en dat we daarvoor gebruik kunnen maken van een aantal punten die de basisinkomensbeweging al op de agenda heeft gezet, zoals de individualisering van rechten, het afschaffen van de vernederende controles bij de toekenning van bijstand, een oplossing voor kleine zelfstandigen bij werkloosheid, enz.

Dat zijn punten die we moeten bespreken, want er zijn heus wel bruggen te bouwen tussen het basisinkomen en de sociale bescherming. Dat moet ons doel zijn.

Veel voorstanders van het basisinkomen zeggen noch links noch rechts te zijn. Dat klopt natuurlijk niet. Het spreekt voor zich dat Open VLD geen progressief standpunt zal innemen en naar alle waarschijnlijkheid denkt aan de verdere privatisering van sociale diensten. Dat willen we zeker tegen gaan. Een goede sociale bescherming, gebaseerd op rechten en op solidariteit, met openbare diensten voor iedereen, blijft de beste garantie voor sociale rechtvaardigheid. En ja, voeg daar ook rechtvaardige belastingen aan toe, want in ons huidig systeem waarin vermogenden nauwelijks belastingen betalen zijn het toch maar weer de werknemers die hun basisinkomen zullen financieren. Het kan anders.

Wij passen voor een geïndividualiseerde maatschappij waarin meer en meer mensen als (schijn)zelfstandigen werken en geen sociale rechten kunnen opbouwen. Wij zijn voor een degelijke en universele sociale bescherming, overal ter wereld. Op die manier kunnen veel conflicten worden vermeden. Dat is een programma voor progressieven.

Ondertekenaars:

Francine Mestrum, Global Social Justice.

Eric Goeman, woordvoerder Attac Vlaanderen, coördinator/moderator Gentse Feestendebatten.

Ida Dequeecker, lid FURIA (ex VOK).

Rik Pinxten, em. prof. UGent.

Rik Van Coillie, syndicaal vormingswerker.

Karim Zahidi, filosoof UAntwerpen, voorzitter Masereelfonds.

Eric Vandepoele, secretaris Social Profit BBTK Aalst-Dendermonde-Ronse-Oudenaarde.

Jan Dumolyn, historicus.

Jelle Versieren, historicus UAntwerpen, bestuurslid Masereelfonds.

Dominique Willaert, artistieke leiding Victoria Deluxe.

Dr. An De bisschop, docent School of Arts Gent.

Filip De Bodt, gemeenteraadslid LEEF Herzele, medewerker vzw. Climaxi, actief in vzw. ’t Uilekot.

Freddy De Pauw, journalist.

Ginette Bauwens, filosofe.

Danny Carleer, gepensioneerde ASLK, actief op openbarebank.be

Pieter Saey, ereprof UGent.

Eric Messens, biochemicus em. Prof. UGent.

Frank Maerten, gepensioneerd onderwijzer, vakbondsverantwoordelijke.

Flor Vandekerckhove, oud-uitgever Het Visserijblad, blogger De Laatste Vuurtorenwachter.

Freek Neirynck, auteur.

Jo De Leeuw, filosofe, actief in Socialisme21
Mark Saey, filosoof, CivicLab.
Josiane Van Quickelberghe, arts.

reacties

7 reacties

  • door Mitta Van der Maat op maandag 27 maart 2017

    Zeker geen expert, maar ik onderteken dit. Ik bedoel: hear hear!

  • door Stefaan Casier op maandag 27 maart 2017

    Je kan vast en zeker even veel "topexperts" vinden die zich uitspreken vóór het basisinkomen. En zoals het blijkbaar hoort in deze tijd, staan die topexperts gepolariseerd tegenover elkaar, om ter luidst te roepen, zonder ooit echt eens naar elkaar te luisteren. Nee. In heel hun betoog speelt er maar één factor nog mee: gelijk halen. Mensen waar ik vroeger naar op keek, star in eigen egelstelling gevangen... Pijnlijk om zien.

  • door JohanGroenroot op maandag 27 maart 2017

    Mensen als Lestrum zullen altijd met een klassiek socialistische bril van vandaag naar een concept van de toekomst blijven kijken. Ze interpreteert het basisinkomen als ‘mensen genadeloos aan de kant zetten’. Met andere woorden: als er geen overheid is om mensen verplichte trajecten op te leggen, dan wordt het nooit wat met ze. Dit is precies het uitgangspunt van ons huidige sociale stelsel. Het systeem dwingt mensen zonder werk tot het schrijven van nutteloze sollicitaties voor banen die er niet zijn, dwingt ze in trajecten die hun effectiviteit nooit hebben kunnen bewijzen, en laat ze tegenwoordig zelfs onder dwang werk opknappen onder het minimumloon, waardoor de werkloosheid weer verder stijgt. Het steeds uitbreidende bureaucratische systeem deelt willekeurigstrafkortingen uit, bijvoorbeeld aan wie zich niet als een zogenaamde modelburger kleedt, terwijl eigen initiatief wordt afgestraft. Een systeem dat bovendien een groot deel van de SZ laat lopen via de werkgever, waardoor werknemers alsnog van die werkgevers afhankelijk blijven en mensen zonder vast contract minder sociale rechten hebben. Een systeem dat met name werkverschaffing betekent voor juristen, en waarin het vinden van werk vanuit een uitkering financieel wordt afgestraft middels het stopzetten van die uitkering. Een systeem dat er bovendien niet in slaagt om economische zelfstandigheid te bevechten voor mensen die geen kostwinner zijn. Een systeem dat 92% van de mensen door de mal 'volledige tewerkstelling' wil persen (met harde óf zachte dwang) terwijl 8% van de bevolking volstaat om alles te produceren wat we nodig hebben. Volgens mij draait Marx zich om in zijn graf wanneer zelfverklaarde socialisten als Lestrum het basisinkomen afwijzen.

  • door dr alami op dinsdag 28 maart 2017

    Dat was toch het geval voor lang tijd tot kort voor het uiteenvallen van de Sovjet-Unie eind 1991 en ALLES was OK zonder enig probleem. Zelfs bijna alles wat de burger nodig heeft is helemaal GRATIS en de Sovjet-Unie had geen enkele hulp nodig en zo was het verenigde en machtige land '' een federatie die uit vijftien deelstaten bestaat= unierepublieken''. Het politieke stelsel was echter niet in orde.

  • door Roland Horvath op dinsdag 28 maart 2017

    Een Onvoorwaardelijk Basis Inkomen OBI moet leefbaar zijn bvb 1.500 euro per maand voor 18+ en 200 voor 18-. Zo'n OBI is slechts een andere en eenvoudiger verdeling van een deel, namelijk 40% van het BBI, van het huidige inkomen, het komt niet bovenop het huidige inkomen. Er verandert niet meer dan het invoeren van het OBI, meer ambitie heeft een OBI niet, al het andere blijft bestaan, minstens gedeeltelijk. Het is beter het geleidelijk aan in te voeren voor iedereen. Zijn er grote nadelen dan kan men stoppen. Een OBI van 1.500 kan betaald door ten 1e, een deel van de Sociale Zekerheid SZ en ten 2e: Wie 1.500 per maand verdient, betaalt zijn OBI zelf tenminste gedeeltelijk en progressief zodat iemand met een inkomen van bvb 7.500 het OBI zelf betaalt. Voor zo iemand is een OBI een garantie dat hij iedere maand 1.500 euro ontvangt. Zonder voorwaarden, of hij werkt of niet. Mogelijk, betaalbaar. De SZ blijft gedeeltelijk bestaan. Prijzen en lonen blijven dezelfde. Er wordt met een OBI evenveel of meer gewerkt. De mobiliteit op de arbeidsmarkt is groter. Mensen durven met een OBI meer risico nemen want ze hebben een vast inkomen, een zekerheid. Een OBI is een noodzaak gezien de werkloosheid zal toenemen, wereldwijd. Het leven en de maatschappij zien er met een OBI heel anders uit. De neoliberalen zijn tegen welvaart bij de 99% dus ook tegen een leefbaar OBI. Ze veroorzaken liever voor de 3e maal een wereldoorlog dan een leefbaar OBI te aanvaarden.

  • door coudyser hans op dinsdag 28 maart 2017

    Ik ervaar nogal wat weerstand voor een basis inkomen vanuit syndikaat en sociale zekerheidsmiddens. Weet je, wanneer we onszelf overbodig kunnen maken, wanneer bepaalde hulpverlening niet meer hoeft, zouden we met zijn allen tevreden moeten zijn. Het oorspronkelijk idee groeide niet voort om een verdere kapitalistische samenleving te kunnen blijven schragen maar gaat zelfs voorbij de systemen van een geldeconomie. De druk voor een basisinkomen zou deshalve moeten geschraagd worden buiten de politieke partijgrenzen zonder inkapseling. De opvatting dat het niet betaalbaar zou zijn is larie. Zoals bij veel gaat het om keuzes -willen- maken, overigens is gans ons huidig geldsysteem gebaseerd op afspraken die niet meer gegrond zijn. De reslutaten van bestaande experimenten in het verleden zijn overweldigend positief. Je kan ze oa. vinden bij de geschriften van Bregman Rutger. Ze zouden ontegensprekelijk tot controleverlies leiden van bestaande machtsstructuren. Het verlies van menselijke groei en creativiteit is immens omdat velen door financiële noodzaak op een verkeerde beroepsplek zitten en/of er te veel en te lange uren kloppen. We moeten met zijn allen anders durven denken en voelen, voorbij de scheiding van hulpverlener-hulpontvanger. Met het invloeren van een volwaardig basisinkomen zou nogal wat hulpverlening overbodig kunnen worden, dat geven ook de resultaten van de gevoerde experimenten duidelijk weer. Mensen worden niet zozeer aan hun lot over gelaten, ze worden gewoon veel minder 'hulpbehoevend', en dat in vele opzichten. Ook de bestaande hulpverlening zou zich hier verheugd moeten op reageren. Of niet? Nederlands filosoof Hans Achterhuis schreef onlangs het boek 'Koning Van Utopia' waar hij ook enkele naakte bedenkingen over dit onderwerp uitschreef.

  • door Snol op woensdag 29 maart 2017

    "Het is wel triest. Je gebruikt een concept met een duidelijke inhoud en gaat er dan mee goochelen, tot het iets anders wordt dan wat was bedoeld. Typisch voor de basisinkomensbeweging. Want wie het onderwerp wat bestudeert, weet dat het niet betaalbaar is en juist daarom nog nergens ter wereld werd uitgeprobeerd."

    Waar haal je het in je hoofd basisinkomen gelijk te schakelen met het liberale idee ervan dus met het snoeien in de sociale zekerheid? Er is een hele weelde aan linkse denkers met prachtig uitgewerkte ideeën (spijtig genoeg nog te theoretisch) over. Begin met Rutger Bregman en André Gorz te lezen en dan kun je teminste meepraten. Basisinkomen zo reduceren tot een karikatuur om hem dan af te breken getuigt van fantasieloosheid, gebrek aan lef, blindstaren op de stap terug van de aanloop om dan niet in te zien dat je zo wel 2 of drie stappen verder zou kunnen springen. Het is triestig om links zo met behoudszucht en zelfs regressie te associëren terwijl die gladde creeps van Vld met het progressieve imago aan de haal gaan.

    Wat is het antwoord van "ingegraven links" dan op het opschuiven van de frontlinie met enkele kilometers in je eigen gebied terwijl je veilig en wel in je loopgraaf zit?

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties