about
Toon menu
Opinie

EU begrotingspact maakt recht wat krom is en veroorzaakt systeemcrisis van onze nationale instellingen

Karin Verelst, wetenschapsfilosoof aan de VUB, is actief in Constituante.eu, een burgercollectief dat met juridische middelen strijdt voor onze grondrechten en tegen het besparingsbeleid dat de EU aan de lidstaten oplegt. Zij analyseert de ware bedoelingen achter de EU-verdragen. Die maken democratische besluitvorming onmogelijk, ondermijnen de grondwettelijke rechten en de rechtstaat.
donderdag 19 mei 2016

Vindt u dit artikel de moeite? Geef ons dan uw fair share.

Het rommelt in de gerechtelijke wereld. Boze cipiers bestormden op dinsdag 17 mei het kabinet van justiteminister Geens.[1] Jean de Codt, eerste voorzitter van het Hof van Cassatie, de hoogste magistraat van het land, trekt aan de alarmbel. De aanhoudende besparingen zetten het Belgische jusititeapparaat zodanig onder druk dat het in zijn werking de wet niet meer kan naleven en zelfs de meest elementaire principes van rechtszekerheid en mensenrechten niet meer kunnen worden gegarandeerd. 

De bitsige reacties van justitieminister Geens tonen aan dat met deze kritiek een gevoelige snaar wordt geraakt.[2] Geens maakt ten aanzien van de voorzitter van de rechtbank van eerste aanleg in Brussel zelfs gewag van "tergende en roekeloze" uitlatingen in de pers — een begrip uit het gerechtelijk wetboek dat impliceert dat iemand de bedoeling heeft een procedure te schaden of nodeloos te rekken. Kortom, de minister beschuldigt het justitieapparaat van onwil om mee te werken aan de "noodzakelijke hervormingen".[3] 

De "Waalse" cipiersstaking lijkt Geens gelijk te geven. Na wekenlange onderhandelingen zit de situatie nog steeds muurvast, ondanks de "toegevingen" die hij op tafel legt.[4] De cipiers verwerpen niet hier of daar een punt uit zijn plan maar keren zich met hand en tand tegen de besparingslogica van het beleid zelf[5], dat de structurele problemen in het Belgische gevangeniswezen alleen maar zal verergeren.[6] 

Geens is evenwel niet van plan om toe te geven. Het gaat volgens hem om een conflict tussen een "archaïsche" visie op de rechterlijke macht, versus een visie op de "justitie van vandaag".[7] Hier raakt de minister de kern van de zaak. Een essentieel verschil tussen justitie oude en nieuwe stijl is volgens deze visie immers dat de nieuwe het best kan met minder middelen en personeel — ze moet alleen efficiënter leren werken, ook als dat betekent dat er hier of daar een basisrecht zou sneuvelen.[8] De antiterreurmaatregelen in de nasleep van november 2015 en maart 2016 boden een uitgelezen kans om deze agenda versneld door te drukken.[9] 

Daarmee is de cirkel rond

Het institutionele verrottingsproces dat samengaat met de doorgedreven besparingslogica en de doelbewuste afbouw van de wezenlijke staatsstructuren voor sociale zekerheid en andere vormen van interne solidariteit heeft nu ook de zgn. 'nachtwakersfuncties' van de staat bereikt — de functies die zorg dragen voor rechtsbedeling en ordehandaving. Het aantasten van deze basisfuncties dreigt de laatste gronden onder de legitimiteit van het bestaande politieke bestel finaal weg te slaan. Dit is waar rechter De Codt op doelt wanneer hij spreekt over "België als schurkenstaat".

Dit verschijnsel doet zich niet enkel in België voor. Ongeveer alle lidstaten van de Europese Unie kampen met politiek-institutionele problemen die de fundamenten van de klassiek-liberale, representatieve democratie (waar datzelfde "Europa" zo prat op gaat) in die landen langzaam maar zeker doen ontbinden. Het volstaat naar Frankrijk te verwijzen, waar de "Loi du Travail", die het land in vuur en vlam zet, erdoor wordt gejaagd zonder instemming van het parlement, of naar Spanje, waar de regeringsvorming onmogelijk blijkt omwille van de politieke splijtzwam van de door "Europa" geëiste besparingen en hervormingen. De protesten tegen die gang van zaken worden met almaar brutalere middelen onderdrukt. 

Het gemeenschappelijke punt in al die schijnbaar verschillende en puur lokale impasses en crises is inderdaad de rigoureuze besparings- en hervormingsagenda, die door de Europese Commissie in samenwerking met de Europese ministerraad (in de praktijk is dat Duitsland) aan de lidstaten wordt opgelegd sinds de ratificatie van het beruchte Stabiliteitsverdrag (TSCG, 2013).

Het doel van deze agenda is op middellange termijn ten allen prijze een begroting in evenwicht en versnelde schuldafbouw.[10] Niet-naleving zet een automatisch correctiesmechanisme in gang en kan tot enorme boetes leiden. Deze agenda wordt in feite reeds sinds het Verdrag van Maastricht (1992) nagestreefd en is door het Verdrag van Lissabon (2007) stevig in het fundament van het zgn. primaire EU-recht verankerd. 

De Washington-consensus wordt opgedrongen

Het Stabiliteitsverdrag van 2013 echter dwingt de ondertekendende EU-lidstaten deze op de Washington-consensus[11] gebaseerde begrotings- en schuldpolitiek te constitutionaliseren, t.t.z., rechtstreeks of onrechtstreeks in hun Grondwet in te schrijven. Dat betekent in feite dat de begrotingspolitiek, de traditionele soevereine macht bij uitstek die exclusief de verkozen volksvertegenwoordiging toekomt, wordt herleid tot een boekhoudkundige oefening waarvan het doel is hoe dan ook aan de vooropgestelde budgettaire beperkingen te voldoen, onafhankelijk van de verkozen meerderheid in het parlement en ongeacht zijn maatschappelijke gevolgen.

Er is, met andere woorden, geen ontsnappen meer aan, en ook de uitslag van democratische verkiezingen kan daar niets meer aan veranderen. Door het parlement de mogelijkheid om andere begrotingsdoelstelllingen te voorzien te ontnemen wordt de nationale representatieve democratie tot een façade herleid waaraan louter lippendienst wordt geleverd.[12]

In een schandalig recent arrest bevestigde het Belgische Grondwettelijk Hof deze stand van zaken ook voor de Belgisch parlementaire democratie. Op vraag van tientallen burgers, vakbondsorganisaties, ngo's en burgercolletieven boog het zich over de vraag of de stille staatsgreep door de EU-instellingen nog langer verenigbaar was met de sterke garanties omtrent de ondeelbare en onvervreemdbare natuur van de soevereine macht, in het bijzonder de macht over de begrotingspolitiek, alsook met de vergaande grondwettelijke bescherming van sociale, culturele en economische grondrechten.[13]

Grondwettelijk Hof heft grondwettelijke rechten op

En wat was het antwoord van het Grondwettelijk Hof op deze dringende vraag om zijn rol als garant van de Belgische democratie op zich te nemen? Het Hof verwierp simpelweg het belang van alle ondertekenaars, tot en met verkozen volksvertegenwoordigers toe, in strijd met zijn eerdere jurisprudentie en vooral in strijd met elke elementaire juridische logica.[14] In dit arrest, waarin voor het eerst de geldigheid en integriteit van de Belgische Grondwet per se ten opzichte van "Europa" in het geding is en dus het belangrijkste dat het in zijn bestaan heeft geveld, vergooit het Hof dus schaamteloos de historische kans op een lichtzinnige en ons inziens gevaarlijke manier. Immers, nu is er nagenoeg geen enkele politieke of juridische weg meer over voor burgers en verkozenen des volks om de machtsgreep vanuit het EU-bestuursniveau tegen te gaan, ook al laat het de deur op een kier voor juridische procedures op strict nationaal niveau voor zover het specifieke gevolgen van bepaalde besparingen betreft.

Dit betekent noch min, noch meer dan het formele einde van de politieke democratie in dit land.[15] In dit kader moet de bijna op verdwazing lijkende vasthoudendheid van de regering Michel wat haar langs alle kanten onder vuur liggende besparingsbeleid betreft worden gezien: vanuit haar standpunt heeft ze zogezegd geen keuze. Dat zij dit veronderstelde gebrek aan keuzevrijheid omarmt als de ideale gelegenheid om een sinds lang door het patronaat nagstreefde agenda van sociale en politieke afbraak door te drukken doet uiteraard wenkbrauwen fronsen. De rampzalige gevolgen van deze agenda zien we ondertussen op zowat elk maatschappelijk vlak.

De ironie van de rechter die niet naar de rechtbank kan

De ironie van de situatie is dat de hoogste magistraat van het land zich in de paradoxale positie bevindt dat, mocht hij zich wenden tot het hoogste rechtscollege, zijn belang niet erkend zou zien en hij nul zou krijgen op het request. Hij moet met andere woorden niet komen zagen, niet toevallig ook exact het antwoord dat ook minister Geens nu geeft, zowel aan de magistraten als aan de cipiers. De gevolgen van de toenemende druk laten zich raden: we kregen vandaag een voorproefje met de inval van de cipiers op het cabinet Geens.

Het belang van de komende sociale en syndicale strijd op alle vlakken, politiek, juridisch en syndicaal (van Turteltaks tot nationale staking) kan in dat kader niet worden onderschat, al zal de verzetsbeweging zich radicaal rekenschap moeten geven van de fundamenteel nieuwe aard van het conflict: de classieke machtsverhoudingen zijn definitief onderuit gehaald en men zal niet alleen moeten vechten voor het bestaande, maar ook op zoek moeten naar antwoorden op de vraag op welke grondslagen solidaire maatschappijvorming in de nabije toekomst nog mogelijk zal zijn. Het uit de weg gaan van de cruciale "Europese kwestie" is in deze urgente context ook ter linkerzijde geen optie meer.

Karin Verelst, wetenschapsfilosoof aan de VUB, is actief in Constituante.eu[16], een burgercollectief dat met juridische middelen strijdt voor onze grondrechten, tegen het besparingsbeleid en tegen de EU-machtsgreep in het algemeen.

[1] Cipiers dringen kabinet Geens binnen en richten schade aan

[2] Geens haalt zwaar uit naar magistraten

[3] Koen Geens: "Mislukken is geen optie, want ik wil dat niet nog eens meemaken"

[4] Is de gevangenisstaking voorbij? Cipiers en minister Geens zetten stap in goede richting met voorlopig akkoord

[5] Cipiers dringen kabinet Geens binnen en richten schade aan

[6] Fiche 9 -gevangeniswezen

[7] Overleg justitie: Geens niet van plan toegevingen te doen op 'visie van morgen'

[8] Beroep is geen heilig recht

[9] Kan men onze grondrechten beschermen door ze af te schaffen?

[10] Verdrag voor stabiliteit, coördinatie en governance in de EMU

[11] Cambridge Journal of Economics (May 2016)

[12] Tot zelfs in de tekst van het TSCG toe (art. 3, lid 2).

[13] Class Action tegen het EU Soberheidsverdrag (Facebook)

[14] Open brief aan de rechters van het Grondwettelijk Hof

[15] "Dit is het einde van de politieke democratie !"

[16] Facebookpagina van Constituante.eu

reacties

10 reacties

  • door Maurice de Liberaal op donderdag 19 mei 2016

    De EU is perfect democratisch, de leden van het Europese parlement worden direct gekozen door de bevolking en de leden van de Europese commissie worden benoemd door het Europese parlement. De macht van de nationale lidstaten langzaam verschuift naar Europees niveau, maar omdat dit niveau net zo democratisch is als nationale niveau blijft het democratische gehalte gelijk. Het probleem is dat veel mensen emotionele waarde hechten aan deze nationale lidstaten, maar emoties leiden in het algemeen niet tot de meest efficiënte overheidsorganisatie. Daar moeten we overheen stappen.

    • door givades op vrijdag 20 mei 2016

      De EU heeft niets met democratie te maken, dat woord wordt enkel gebruikt om iederéén het idee te geven dat er anderen zijn die: "zo" denken, zoals dat men steeds tegenstrijdige beslissingen neemt! Democratie heeft niets met gedesinformeerde bevolking te maken, dat is bedrog en dan is het ook geen democratie meer uiteraard. Europa waar er nog steeds een zeer groot percentage niet eens beseft wat de bedoeling was ooit en wat voor een gedrocht het nu geworden is. De onpopulaire politici verschuiven gewoon naar Europa waar de kiezer nog minder de stem kan laten horen tussen de partijen die één voor één boter op het hoofd hebben bij talloze dossiers en zo mekaar in continuïteit blijven gijzelen! Een kraaiennest van juridisch onderlegde opportunisten die de taal van het kapitaal spreken en dit allemaal tezamen. De democratie bestaat niet meer en heeft dat eigenlijk nooit gedaan! Het kleed is gewoon meer en meer transparant geworden en men heeft nu een volwaardig zichtbare plutocratie.

  • door Frank Roels op donderdag 19 mei 2016

    Correcte analyse. Wat nu? Internationale verdragen terug wijzigen is niet de snelste weg. Wèl kunnen de begrotingstekorten en overheidsschulden ingelost worden door de belastingsontwijking en fraude door multinationals te stoppen. "Overnight" kan dat, zegt Joseph Stiglitz. Zie hierover: Stiglitz antwoordt aan Frank Roels: op 1u48min30sec van deze video opname: https://www.socialeurope.eu/2016/04/europe-can-better-good-jobs-worker-participation-investment/ Details van oplossing: http://www.progressiveeconomy.eu/content/investing-times-austerity-0 http://www.apache.be/gastbijdragen/2014/12/18/investeren-in-tijden-van-besparingen/ Er is ook nog de techniek van het "helicoptergeld", "QE4people", zie http://www.qe4people.eu http://www.qe4people.eu/press-room https://www.foreignaffairs.com/articles/united-states/2014-08-11/print-less-transfer-more Vroeger in DWM: http://www.dewereldmorgen.be/artikels/2013/06/03/besparingsdogma-s-overheid-gaan-ons-begrip-te-boven http://www.dewereldmorgen.be/artikels/2012/03/03/europees-begrotingsverdrag-doodsteek-voor-de-overheden

    • door RafVerbeke op maandag 23 mei 2016

      De regels die met het Europees soberheidsverdrag worden " geconstitutionaliseerd" (want dat is wat in feite gebeurt) betreffen niet alleen de inkomsten en de uitgaven van de openbare besturen van de lidstaten, maar ook en vooral het schuldbeheer en de regulatie van markten en diensten ( "hervormingen"), dit alles onder de controle van de EU-commissie. Rechtvaardigere fiscaliteit via de maatregelen die u suggereert is zeker deel van de oplossing, maar eigenlijk geen antwoord op het sluiten van het juridisch debat over de Europese begrotingscontrole. We zagen dat goed met de laatste federale begrotingscontrole. Een put van 2,3 miljard euro. Grote consternatie en plots na nachtelijke gemediatiseerde politieke spanning duit daar plot de wet Peeters over de flexibilisering van de arbeid op als resultaat van de begrotingscontrole. Een goed voorbeeld van hoe de voogdij van de EU-commissie werkt: naakte besparingen volgens de nieuwe begrotingsregels uit het soberheidsverdrag leveren minder " goede punten" op op de eurostat-boordtabellen dan" moedige kwalitatieve (contra)hervormignen als de indexsprong, de verhoging van de pensioenleeftijd en de wet Peeters. De inschrijving in de basiswetten van de lidstaten van de regels is dus gewoon een manier om een globale agenda op te leggen die breder is dan het nastreven van de het jaarlijks begrotingsevenwicht. De rol van de EU hierin blijft tot nog toe al te zeer verborgen in het nationale politiek debat. In de politiek zeker, maar ook in de vakbonden, in het middenveld en onder de linkse politieke opinie. Gelukkig hebben we inderdaad de hoogste magistraat van het land die gebruikmakend van de cipiersstaking en van dit arrest van het grondwettelijk om de juridische aanslag op de grondrechten van onze overheden te politiseren.

  • door Roland Horvath op donderdag 19 mei 2016

    Verdragen staan boven de nationale wetten. Dat geldt voor de EU en voor vrijhandelsverdragen als CETA/TTIP. Die hebben ten andere de bedoeling alle wetgeving in de EU inbegrepen die van de lidstaten opzij te schuiven voor de macht van de -vooral US- MNO. En voor de US die andere rechten krijgt dan de EU en de EU in feite annexeert.

    De EU is een kartel van Grote Multinationale Ondernemingen GMO/MNO en ook een unitair gedrocht dat wetten maakt en bestuurt in de plaats van de lidstaten. In de US gebeurt dat niet.

    De besparingen en bedrijfslasten verlagingen politiek komt van de GMO, die de EU Commissie domineren. De EU is dus een corpocratisch =fascistisch staatsbestel. De GMO willen hun bedrijfslasten verlagen om hun exportwinst te verhogen en de EU moet een goedkope werkplaats voor hun worden bvb zoals Congo. Daardoor raakt de hele EU maatschappij inbegrepen de binnenlandse KMO/MKB economie in verval. Nochtans, alleen een welvarende maatschappij kan een welvarende economie blijvend onderhouden.

    Besparen brengt niets op, het vermindert ieder jaar het BBP met hetzelfde bedrag als de besparingen. En dus kan de overheidsschuld niet afbetaald worden tenzij door de Sociale Zekerheid SZ te verminderen, wat de bedoeling is. De GMO haten de SZ, ze willen terug naar de 19e eeuw. Alle door de GMO/EU genoemde redenen om de besparingen te rechtvaardigen zoals concurrentie vermogen, de waarde van de euro, investeren, groei, de overheidsschuld afbetalen, de belastingdruk verminderen, zijn gelogen en/of niet relevant voor meer economische activiteit. Een aantal wordt automatisch geregeld door de wisselkoersen. De GMO willen niet dat die veranderen. De EU export is amper 15% van het EU BBP. De GMO produceren nog geen 10% van het BBP maar ze verprutsen wel de hele EU.

    • door RafVerbeke op maandag 23 mei 2016

      EU-verdragen staan boven nationale wetten, maar niet boven de grondwetten, het zogenaamde primair recht. Het is niet omdat het grondwettelijk hof geen juridisch debat wil over de nieuwe Europese begrotingsregels, dat het verdrag dat die regels oplegt boven de grondwet staat. De uitspraak v.d. voorzitter van Cassatie over de besparingen bij Justitie zijn een duidelijke vingerwijzing naar het politiek gestuurde arrest van het grondwettelijk hof mbt het Europees soberheidsverdrag. Het niet-erkennen van de belangen van de 50 verzoekende partijen ( vakbonden, parlementsleden, Ligue de Droits de l'Homme,...) is jurdisch niet consistent. Hetzelfde hof erkende de belangen van dezelfde burgers wél in haar arresten rond het Verdrag van Lissabon en het Verdrag over het euro monetair fonds ESM ( " het noodfonds voor Griekenland e.a."). Die erkenning was toen ingegeven door redenen van politieke opportuniteit:

      In de zaak van het Lissabon-verdrag was-as er sprake van een communautaire twist in de politiek die enkel in de doofpot kon gestoken worden door een juridisch sluitend arrest te vellen dat de ratificatie van het Verdrag van Lissabon geldig verklaarde wat de erkenning van de eerste burgers impliceerde, die het aandierven om een Europees Verdrag nietig te doen verklaren.

      In de zaak van het ESM-verdrag lag het probleem op Europees vlak. Over de besluiten om het geld voor Griekenland e.a. zijn zovele Europese tops doorgegaan dat het risico dat de Belgische premier onrechtsgeldig zou deelnemen aan deze besluitvorming door een klacht van burgers alleen kon gefnuikt worden door een arrest van het hof dat elk juridisch contentieux van de redding van de euro uitsloot. Wat erkenning van het belang van de klagers veronderstelde.

  • door Ronald Van Beneden op donderdag 19 mei 2016

    Het conservatieve Engelse parlementslid Boris Johnson kreeg van tal van politici in Brussel en andere hoofdsteden de wind van voren nadat hij de Europese Unie met Napoleon en Adolf Hitler had vergeleken, omdat die eveneens streefden naar een grenzen-loos Europa onder één centraal gezag. Johnson werd ervoor verketterd, terwijl zijn premier David Cameron onlangs zonder tegenspraak met de Derde Wereldoorlog kon dreigen als het volk in het referendum volgende maand voor uittreding uit de EU (Brexit) stemt. Overigens geven de historische feiten Johnson volkomen gelijk: de EU is een direct geesteskind van de Nazi’s, die hun plannen hiervoor in diverse boeken en documenten vastlegden. Volgens EC-president Donald Tusk was Johnson, die voor een Brexit is, een grens overgegaan door te zeggen dat de EU feitelijk hetzelfde wil als destijds Napoleon en Adolf Hitler, namelijk over heel Europa heersen. Het enige verschil zijn de gehanteerde methodes.

  • door antond op vrijdag 20 mei 2016

    Waarom is het 'ondemocratisch' om ons aan gemaakte afspraken te houden? Alsof de Europese instellingen elke democratische legitimiteit missen. Zij zijn toch aangesteld door -democratisch verkozen- nationale overheden? Het is juist goed dat sommige bevoegdheden worden overgeheveld naar een supranationale overheid, dat zou bijvoorbeeld met fiscaliteit ook moeten gebeuren. Roepen dat iets 'ondemocratisch' is enkel en alleen omdat het je niet bevalt, is niet zo overtuigend. Als het begrotingspact niet meer geldt, wat moeten we dan doen? Er op los besteden en alsmaar méér schulden maken? Daardoor zijn we toch al in een lelijk parket gekomen? Moeten we dan de kant van Griekenland of Venezuela op? Geef mij dan maar fiscale politiek die op langere termijn houdbaar is. Maar precies over die houdbaarheid lijkt links zich geen enkele zorgen te (willen) maken.

    • door Carlos Pauwels op zondag 22 mei 2016

      Deze reactie snijdt hout. Als je lid bent van een club hou je je aan de reglementen of je stapt er uit. Ik zie België al als onafhankelijke staat in Europa. Als een sardientje in de grote oceaan tussen al de rest. Ik wil het niet gedroomd hebben. België leeft als staat wel degelijk boven zijn stand (niet individualiseren a.u.b.). Ik lees ook al eens wat anders dan De Wereld Morgen. Een goede manier om de objectiviteit een kans te geven. Als straks het bommetje explodeert, waar sommigen die weten waarover ze praten het hebben, gaan sommige anderen wel een ander deuntje zingen. Ik heb ooit schulden (investering) gemaakt die ik kon afbouwen tot ik schuldenvrij was. Ik heb nooit schulden gemaakt die jaar na jaar aangroeiden en uitzichtloos werden, alleen maar om de schijn op te houden. De vergelijking gaat waarschijnlijk niet helemaal op, maar dat is wat België doet. Ik maak geen deel uit van diegenen die denken dat het niet op kan. Dus, ik kan me maar gedeeltelijk terug vinden in bovenstaand artikel. Hoe los je het op? Door er verder maar op los te leven? Ik stel gewoon de vraag.

      • door RafVerbeke op maandag 23 mei 2016

        Het grondwettelijk hof stelt in haar arrest inderdaad: als je lid bent van de euroclub is het geen probleem om je begrotings-, schuldaflossings- fiscaal en marktreguleringsbeleid te delen met andere staten.

        De vraag is of die beslissing legitiem is:

        1. Al wat inzake delen van deze bevoegdheden is ingevoerd sinds de eurocrisis is gebeurd TEGEN de bestaande verdragen in. Het Verdrag van Lissabon verbood het delen van schulden. Anders had Duitsland nooit zijn DM opgeheven en de euro aanvaard. Wetten worden dus gewijzigd " à l tête du client" ( de la haute finance). Niet door democratische besluitvorming.

        2. Los daarvan is het de vraag wat parlementen nog te zeggen hebben als de keuzes over begrotingen, schulden, marktregulering en belastingen in laatste instantie in handen komen van supra-nationale instellingen die geen verantwoording moeten afleggen aan de kiezer ( EU-commissie, ESM,ECB). De EU-comissie heeft het laatste woord over de begrotingen van al onze besturen Indien de EU-comissie niet akkooord is is er geen geldige begroting. Decontrole over het geld van de staat is het wezen van de moderne democratie en niet de instelling van het parlement zelf. Maar wanneer verkozen organen buitenspel gezet worden kan de vraag gesteld worden wat de legitimiteit van de gestemde begrotingen is. En het is niet omdat een grondwettelijk hof het juridisch debat erover ontwijkt dat er geen vuiltje aan de lucht is.

      Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties