about
Toon menu
Opinie

Het politieke landschap in Syrië wordt bepaald door de regionale belangen van buurlanden

De Ierse journalist Patrick Seale schreef het al in 1965: “Syrië is het speelveld van tegenstrijdige internationale en regionale belangen.” Die uitspraak is vandaag nog steeds geldig. Niet lang nadat de protesten in 2011 begonnen waren, namen de rivaliserende regionale krachten het over. En daarbij was er geen ruimte voor de Syrische bevolking zelf.
vrijdag 6 november 2015

Vindt u dit artikel de moeite? Geef ons dan uw fair share.

Er kwam geld en steun uit Qatar, Saoedi-Arabië en Turkije voor hun vertegenwoordigers ter plaatse. Een VS-ambassadeur ging naar de protesten en beloofde de steun van zijn overheid. De CIA en regionale veiligheidsdiensten begonnen een Vrij Syrisch Leger op te leiden.

Deze bemoeienissen zetten de Syrische oppositie buiten spel en maakten er een surrogaat van voor rivaliserende belangen. De komst van ISIS in Irak in 2012 en de creatie van de al-Qaeda-offspring Jabhat al-Nusra waren onvermijdelijk.

Zij begrepen immers al snel dat de chaos in Syrië een rijke voedingsbodem was voor hun aanwezigheid. Wat zich voordeed was met andere woorden nooit louter een Syrische burgeroorlog. Het was altijd al een regionaal gevecht.

De Syrische regering van Bashar al-Assad haalde uit naar de rebellen, wiens gruweldaden veel weg begonnen te hebben van die van de regering. Verzwakt door de oorlog vroeg Syrië eerst Iran en later Rusland om hulp.

Iran heeft in se opgesloten gezeten binnen de eigen grenzen vanaf de revolutie in 1979 tot in 2003. De illegale invasie van de VS in 2003 maakte komaf met Irans historische vijand, het Ba’ath regime van Saddam Hoessein, en liet toe dat Iran invloed kreeg in Irak, Syrië en Libanon. De VS en hun bondgenoten probeerden vervolgens om de invloed van Iran opnieuw in te dijken. Eerst door de Syria Accountability Act van 2005, vervolgens via de gewelddadige oorlog van Israël tegen Libanon (om de Hezbollah aan te vallen) en uiteindelijk via nucleaire sancties. Alleen heeft dat allemaal niet gewerkt.

Iran bleef nauwe banden onderhouden met Syrië. De Iraanse hulp voldeed echter niet om de regionale krachten in te perken. Saoedi Arabië zag dit zelfs als deel van hun hun grote gevecht tegen Iran en investeerde nog meer geld in hun gewelddadige bevriende militie Jaish al-Islam. Zij hebben hun basis in het oosten van Damascus, vanwaaruit ze bijna dagelijks raketten de stad in projecteren. Het regime neemt daarop doorgaans wraak met bombardementen: een heen-en-weer-beweging die we zien in elke stedelijke omgeving in Syrië, van Damascus tot Aleppo. 

De oorlog is miserabel. Geen enkele kracht kan de overwinning claimen. Hulp van buitenaf heeft geen enkele militie voordeel gegeven. Normaal gezien zou zo’n situatie leiden tot een staakt-het-vuren. In dit geval heeft elke groep echter gewacht totdat de Amerikaanse luchtmacht Assad van de troon komt stoten. Ze wilden immers een verandering van regime zoals in Irak en Libië.

De belofte van zo’n regime-wissel heeft de oorlog verlengd. De ironie wil dat de VN-doctrine van ‘Responsibility to Protect civilians’ (R2P, ofte de verantwoordelijkheid om burgers te beschermen, nvdr), geleid heeft tot het omgekeerde: de illusie dat een oorlog moet voortgezet worden totdat de VS komt met bommen.

De burgerpopulatie is de oorlog moe. Heel wat Syrische vluchtelingen in Libanon of Jordanië zeggen dat ze gewoon naar huis willen. De helft van de Syrische bevolking (in totaal zo’n 23 miljoen mensen) heeft hun woonplaats moeten verlaten. In vergelijking daarmee is er maar een klein percentage naar Europa getrokken.

Het is binnen deze context dat Russische militairen Syrië zijn binnen gevallen. Het voorwendsel was dat ze ISIS wilden bestrijden.

Alleen is dat niet het echte verhaal. De Russen zijn er toegekomen om zowel ISIS als de milities uit Qatar, Saudi-Arabië en Turkije aan te vallen, net zoals al-Qaeda. Wat de Russen hebben gedaan is dus tweeledig.

Allereerst hebben hun troepen de mogelijkheid ongedaan gemaakt dat er een regime-wissel zal plaatsvinden die gesteund wordt door het Westen. Er kunnen geen bommenwerpers van de VS meer overvliegen zonder dat ze een confrontatie riskeren met de Russen. Het gewelddadig omverwerpen van het Assad-regime is onmogelijk geworden. Dat moet iedereen vandaag toegeven, tandenknarsend of niet.

Ten tweede hebben de aanvallen op de verschillende milities duidelijk gemaakt aan Qatar, Saoedi-Arabië en Turkije dat ze rond de tafel zullen moeten gaan zitten. Hun legers – hoe onderling verdeeld ook – zijn niet in staat het hoofd te bieden aan de aanval die door Rusland gesteund wordt. De bijeenkomst in Wenen van vorige week, die de regionale machten verzamelde, was een direct gevolg van de Russische interventie.

In Wenen waren de regionale machthebbers – Iran en Saoedi-Arabië incluis – het eens over een aantal brede principes rond de toekomst van Syrië. Ze hebben aanvaard dat Syrië een seculiere republiek zal blijven en garandeerden rechten voor minderheden, net als enkele procedures voor de interne democratie.

Er zaten daarbij geen Syriërs rond de tafel. De vergadering ging niet over vrede binnen Syrië. Het ging over vrede rond Syrië.

Er is nog een lange weg te gaan. Maar op dit moment hebben de regionale grootmachten tenminste besloten om samen te werken in plaats van om Syrië te gebruiken als speelbal van hun belangen.

De Russische interventie is er dus in geslaagd om duidelijk te maken dat een regime-wissel er niet in zit en dat politieke dialoog noodzakelijk is.

In het belang van de Syriërs hoop ik dat er zich gauw een weg opent naar de vrede.

 

Vijay Prashad geeft les aan het Trinity College en schreef “Letters to Palestine: Writers Respond to War and Occupation”. Hij woont in Northampton.

Deze tekst verscheen oorspronkelijk in het Engels op gazettenet.com

reageer

11 reacties

  • door Saïd Latona op vrijdag 6 november 2015

    Ik snap niet hoe wij, moslims vooral, zo blind kunnen zijn en elkaar kunnen afslechten en vernietigen voor het belang van het Westen. Er heerst echt geen greintje solidariteit in de moslimwereld. Geld en macht dat is alles wat telt. Er worden conflicten uitgelokt tussen shi'a en sounni om zo de regio kapot te maken zodat anderen hun macht kunnen uitoefenen en de grondstoffen kunnen plunderen in de regio. En ze doen er ALLES aan om geen verendigd Arabië te hebben zoals ze deden in Zuid-Amerika. We weten het al, we weten zelf hoe ze te werk gaan ze doen het al eeuwen. En toch geven we toe. We verzetten ons er niet tegen. Onze vijand is niet de bezetter die ons van onze rechten ontneemt maar onze buurman die anders is dan ons. Dit is hoever de wereldleiders ons krijgen. Wij zijn hun marionnetten. We weten het allemaal diep van binnen, maar we geven toe aan hun wil. Ooit waren Bagdad en Damascus de mooiste steden van de wereld vol met geschiedenis en cultuur. Vandaag zijn ze de hel op aarde geworden omdat bepaalde mensen met macht het zo beslist hebben. En ze worden niet enkel door mensen van buitenaf vernietigd, ook door mensen in de regio.

    • door ismail spada op zaterdag 7 november 2015

      Heel juist. En als moslim snap ik het InshAllah wel. Men kan dan ook beter de vraag stellen of moslims nog wel in God geloven? Of dat ze liever blind achter hun leiders en geleerden aanlopen en aan politiek doen in de naam van God. God kent hun intenties. Moge God onze ogen openen.

    • door ria aerts op zaterdag 7 november 2015

      Ja, het is vreselijk, gewoon al als je die foto ziet met die ruïnes, ooit door mensen opgebouwd om een toekomst te scheppen. Het doet me telkens weer denken aan de beelden van wereldoorlog 1 in onze contreien. Ook dat was een onbegrijpelijke oorlog, voor zover men niet doorhad waar het echt om ging. Net zoals in het Midden-Oosten was het een oorlog omwille van machtspolitiek en economische suprematie. Ideologie en religie werden eveneens gebruikt om mensen tegen mekaar op te zetten. Al in 1916 waren er overal, ook in Duitsland, al vredesbewegingen omdat de gewone man de oorlog moe was. Hun voorvechters, o.a. Rosa Luxemburg en Karl Liebknecht, werden gevangen gezet en later koelbloedig vermoord. Dus... laat u niets wijsmaken, het is niet de gewone moslim die schuld heeft aan deze oorlogen. Hij betaalt er alleen de prijs voor, vaak met zijn leven en dat van zijn geliefden.

  • door Martin Veltjen op vrijdag 6 november 2015

    Wat waren die gruweldaden van de Syrische regering ook al weer?

    • door Didier op zondag 8 november 2015

      Juist. Heel veel van die gruweldaden zijn uit de duim gezogen. De duim van ene Rami Abdulrahman. Hij vormt in zijn eentje het “Syrian Observatory for Human Rights (SOHR)”. Hij stelt zijn verslagen samen in een huisje bij London en hij geeft zelf toe al bijna 20 jaren niet meer in Syrië te zijn geweest. Hij haat Assad heel erg. De ‘info’ van deze engel uit de hemel wordt gretig en klakkeloos overgenomen door de westerse media. Reuters, AFP en Associated Press citeren overvloedig zijn ‘ooggetuige’-verslagen.

      Niemand beweert dat Assad’s leger geen misdaden heeft begaan. In een oorlog worden altijd misdaden gepleegd. De grootste misdaad in deze oorlog is de aanwezigheid op Syrisch grondgebied van een monsterverbond van buitenlandse terreurbendes, die door ons niet alleen worden getolereerd, maar in vele gevallen ook getraind, bewapend en gefinancierd. Dat is de moeder van alle gruweldaden.

      • door ismail spada op dinsdag 10 november 2015

        Zou het kunnen dat de mal-contenten van het Muslim Brotherhood de lont in het kruidvat hebben gestoken in Syrië?

        Zou het kunnen dat ze wilden voort surfen op de "Arabische Lente" en hun succes in Egypte?

        Zou het kunnen dat die euforie te vroeg kwam?

        En zou het kunnen dat über-Moslimbroeder Erdogan nu toch boots op Syrische bodem gaat zetten met een mogelijke gevraagde hulp aan de Navo?

        Zullen daarna alle Europeanen slechteriken zijn zoals in Libië?

        Als moslim vind ik al dit politieke gesjoemel maar niks. Weinig Islam maar veel wereldse belangen en hunkering naar macht, ook in Europa op termijn.

  • door Didier op vrijdag 6 november 2015

    Helder en evenwichtig artikel, dat ontsierd wordt door enkele valse noten.

    “Het voorwendsel (van de Russen) was dat ze ISIS wilden bestrijden. Alleen is dat niet het echte verhaal. De Russen zijn er toegekomen om zowel ISIS als de milities uit Qatar, Saudi-Arabië en Turkije aan te vallen, net zoals al-Qaeda.”

    Putin stelde van in het begin dat het uitroeien van de terreur het doel was. Zonder voorwendsels. Wat is daar in hemelsnaam verkeerd mee? Is al-Qaeda plotseling een bondgenoot? (Volgens sommige Amerikanen inderdaad wel. En op het terrein zeker.)

    Iedereen is het er ondertussen over eens dat er tussen dat wat de auteur eufemistisch ‘milities’ noemt nog nauwelijks onderscheid te maken valt wat hun terreur betreft. Er is een grote overloop en uitwisseling van manschappen en wapens tussen de groepen. Ze bestaan grotendeels uit buitenlanders of worden door het buitenland gesteund. Ze zijn de oorzaak van het conflict en ze houden het conflict gaande. Ze zijn de proxys van de VS en de geciteerde bondgenoten. De gehele scène is illegitiem en zou door geen enkele natie aanvaard worden. Putin wil daar komaf mee maken.

    De auteur vervolgt: “… hun troepen hebben de mogelijkheid ongedaan gemaakt dat er een regime-wissel zal plaatsvinden die gesteund wordt door het Westen.” Opnieuw, is daar iets fout mee? Tot welke chaos een door het Westen gesteunde regime-wissel leidt, kunnen we observeren in o.a. Irak, Afghanistan en Libië.

    Laten we niet vergeten dat de VS en co (in tegenstelling tot Rusland) op een onwettige manier in Syrië aanwezig zijn. Rusland is uitgenodigd door Assad en zegt zelfs niet aan hem vast te houden, en wil van zodra de situatie het toelaat verkiezingen: “Het is aan het Syrische volk om zijn regering te kiezen of te herkiezen.”

  • door Didier op zondag 8 november 2015

    Er bestaan eveneens grote twijfels of de regionale grootmachten écht hebben besloten om samen te werken, zoals de auteur het stelt.

    De Saoedis blijven de verwijdering van Assad eisen (alsof Syrië op hùn grondgebied ligt) en de VS, die jarenlang zweerden bij ‘no boots on the ground’, hebben nu plotseling 50 Special Forces gestuurd. Die blijken vooral te fungeren als menselijke schilden voor door hen gesteunde ‘milities’. Met dergelijke hypocrisie kan de miserie van de Syriërs natuurlijk nog heel lang aanhouden…

  • door dan maertens op maandag 9 november 2015

    Zielig… is niet de analyse van de auteur want geopolitiek is een reëel facet van de Syrische realiteit.

    Maar het is een analyse die traditioneel in kringen van machtshebbers en toogstrategen furore maakte…

    Ouderen onder ons zullen zich bv. nog de jeremiades over “Moskou” en “Peking” die via de “dominostrategie” gans ZO Azië zouden overnemen herinneren. Van alle tijden. Zelfs Hitler voelde zich bedreigd door de Spaanse republiek en zag zich gedwongen om er militair tussen te komen om niet gesandwitched te worden tussen enerzijds het blok van de Spaanse Republiek en het Franse Volksfront en anderzijds de URSS… Maar toen stond wereldwijd de linkse pers pal achter de Republiek… Het zal wel mijn vergissing zijn gehoopt te hebben dat DWM solidair zou zijn met de strijd van de underdog tegen z’n onderdrukkers… En in de comments vliegt men nog lager, bv. inroepend dat Putin enkel voldoet aan een verzoek van Assad tot interventie tegen IS. Met BUK’s tegen de Jihadi luchtmacht? En eventjes over het hoofd ziend dat de meerderheid van de US interventies er steeds kwamen op verzoek van een “wettige” regering, Vietnam inbegrepen… De underdog komt daarbij namelijk niet aan de bak, hier in Syrië noch op het slagveld, noch aan de onderhandelingstafel, noch voor enig recht op zelfbeschikking, noch voor enige solidariteit daarbij ...

  • door djdjanssen op maandag 9 november 2015

    wie destabiliseerde deze regio ? voor welke belangen ? wie sponserde Al Qaida en IS en het rebellenleger ? In welk bevriend land van het westen worden er dagelijks mensen gestenigd, onthoofd en mogen vrouwen zonder sluier de straat niet op, laat staan achter het stuur van een auto plaatsnemen ? in naam van 'de vrijheid - het zogenaamde vrije westen' worden dagelijks gruwelijkheden op mensen gepleegd. in naam van 'de vrijheid - het zogenaamde vrije westen' worden dictators aan de macht geholpen om hun burgers te onderdrukken om de macht van het geld te dienen. ten slotte : wie bedreigt de wereldvrede met destabilisering, interventies in de meeste landen van de wereld waar er economische, financiële belangen gemoeid zijn ?

  • door ismail spada op maandag 9 november 2015

    Hopelijk vindt iemand zijn verstand terug.

Lees alle reacties