Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

Ja, ik wil steunen

Sluit dit venster

about
Toon menu
Analyse

Grieks drama verduidelijkt veel: de maskers zijn gevallen

Terwijl de geruchtenmolen op volle toeren draait en Grieks Eerste Minister Alexis Tsipras mogelijk ontslag zal nemen en vervroegde verkiezingen aan zal kondigen, blijft het derde schuldmemorandum met de Eurogroep onverminderd van kracht. Ook na nieuwe verkiezingen zullen de Grieken daar de gevolgen van dragen.
donderdag 20 augustus 2015

Griekenland heeft van de Eurogroep een derde schuldmemorandum verkregen. Een eerste 'betaling' is onderweg. Dat 'onderweg' moet echter met een dikke korrel zout worden genomen. Net zoals bij de vorige memoranda komt dat erop neer dat het geld van de ene naar de andere bank verschuift, zonder ooit in Griekenland te belanden, laat staan zonder ooit een Griekse burger enige verlichting te bieden.

De 86 miljard euro die het derde memorandum vastlegt dient als volgt ingedeeld te worden:

  • 54 miljard voor de herfinanciering van oude schulden;
  • 7 miljard om achterstallige betalingen te vereffenen;
  • 7,6 miljard om kapitaalreserves op te bouwen;
  • 25 miljard voor de herkapitalisering van banken.

Voor een leek is de tekst van het memorandum zo goed als onleesbaar. Technisch jargon moet de werkelijke bedoelingen van het programma verdoezelen. Zowat alles wat er in staat zou evengoed in normale taal kunnen worden geformuleerd. Dat dat niet gebeurt heeft goede redenen. Een degelijk begrip van de ware aard van dit 'contract' zou immers te veel protest opwekken bij de betrokken bevolkingen.

In mensentaal

Wat betekenen bovenstaande financiële transacties concreet? Neem het voorbeeld van een doorsnee gezin, met twee verdieners en twee kinderen op school. Dat gezin heeft een huis gekocht en betaalt een hypotheek af, bijvoorbeeld 1000 euro per maand gedurende 25 jaar. Dat gaat enkele jaren goed tot één van beide verdieners zijn baan verliest, ziek valt, een ongeval heeft of gewoon, loon moet inleveren. Het gezin kan de 1000 euro per maand niet meer betalen en gaat onderhandelen met de bank.

“Geen probleem”, zegt de bank. “Vanaf nu betaalt u maar 800 euro per maand, maar u gaat wel tien jaar langer betalen. Wat betreft de voorbije tien maanden die u nog niet betaald hebt, daarvoor lenen we u 10.000 euro. Die moet u afzonderlijk terugbetalen aan 500 euro gedurende 36 maanden, maar u moet pas beginnen betalen binnen 12 maanden. We lenen u ook nog eens 10.000 euro, voor de lopende rekening, zodat u niet iedere laatste week van de maand in het rood staat. Dat geld moet u pas beginnen terugbetalen binnen 36 maanden, ook aan 500 euro per maand gedurende 15 maanden. Niet treuzelen. Het is dat of we nemen uw huis in beslag. Hier tekenen aub.”

Het gezin heeft uiteraard door dat daarmee de echte problemen enkel worden uitgesteld en dat binnen enkele jaren de maandelijkse afbetaling een stuk groter zal zijn. Maar goed, nu onmiddellijk geeft het even een adempauze. Uitstel van executie

De bank verliest nooit

Er is meer. De bank verliest in geen enkel scenario. In het weinig waarschijnlijke geval dat dit gezin er in slaagt deze nieuwe betalingen aan te kunnen, heeft de bank aan het einde van de rit meer verdiend dan met de oorspronkelijke hypotheeklening. Kan het gezin niet betalen, dan houdt de bank het huis én – vergeet dat niet – ook al het geld dat het betrokken gezin tot dan al had afbetaald.

Tussen die twee extremen in kunnen zich allerlei mengscenario's voordoen. Die hebben dus allen met elkaar gemeen dat de betrokken bank nooit verlies lijdt. Bovendien, het geld dat de bank nu leent, verlaat de bank niet echt, het gaat gewoon even via de gezinsrekening (die eveneens bij die bank gevestigd is) terug naar zijn vertrekpunt.

Dit is een vereenvoudigd voorbeeld. Een overheid is veel complexer dan een huishouden, maar het beeld klopt wel. Waar het op neerkomt is dat ook nu weer de Griekse en buitenlandse banken (in dit geval vooral Duitse, Franse en Nederlandse banken) er wel bij varen. De gewone Griek ziet zo goed als niets van dit geld.

Privatiseren, de oplossing voor alles

Het derde memorandum legt de Griekse staat ook op om een belangrijk deel van zijn infrastructuur, met bijhorende gebouwen en gronden, te 'privatiseren'. Heel wat van die eigendommen kunnen in feite niet echt in 'marktwaarde' vertaald worden. Zelfs staatseigendommen die eigen inkomsten genereren (van havens tot musea) kan je niet zomaar vermarkten.

De mythe dat de privésector het zoveel beter zou doen dateert al van de negentiende eeuw. Ze is nog nooit door de feiten bevestigd. Na korte periodes van zogenaamde winst komt de neerval en neemt de staat weer over. Zie bijvoorbeeld het slingerverhaal van de Belgische Spoorwegen in de 19de eeuw tot in de jaren 1930.

De leden van de Eurogroep weten dat ook wel. Het is hen echter om iets heel anders te doen. De Griekse overheid staat zo zwak dat ze eender welk bod van de kandidaat-kopers wel moet aanvaarden. Wie dacht dat privébedrijven met elkaar gaan wedijveren en zo de prijzen opdrijven vergist zich schromelijk. Over dergelijke zaken worden immers kartelafspraken gemaakt, die het officiële daglicht nooit zien.

Zo hoeft het niet te verbazen dat de recente verkoop van veertien regionale luchthavens aan een Duits bedrijf aan een prijs gebeurt die veel lager ligt dan de werkelijke potentiële waarde van die infrastructuur. Luchthavens zijn een goed voorbeeld van lokale monopolies. Een Belg kan niet kiezen tussen Brusselse luchthavens, je kan niet kiezen vanuit welk station je naar Antwerpen wil sporen. Met andere woorden, het zijn projecten met lage investeringskosten en gegarandeerde opbrengsten.

Samengevat: de gemeenschap draagt de risico's, de privé gaat met de winsten lopen. Dit is met andere woorden geen programma om de schuldenlast van een land te verlichten, het is een methode om gemakkelijk winst te creëren voor de privé-sector. Het is in feite een gigantische ideologische herverdelingsoperatie.

Wat de privatiseringen in het specifieke Griekse geval bijzonder tragisch maakt, is dat de Eurogroep er geen graten in ziet dat de Griekse oligarchie mee zal delen in de winsten van die privatiseringen. Zij hebben immers de financiële middelen om samen te gaan werken met buitenlandse bedrijven, die ze hun specifieke 'kennis' ter plaatse kunnen aanbieden.

Varoufakis

Voormalig minister van financiën Yanis Varoufakis is meedogenloos hard over dit akkoord. Op zijn webblog heeft hij commentaar gegeven bij de 62 pagina's van de tekst van het memorandum. Volgens hem zal Griekenland – als je daar de bevolking mee bedoelt – nog slechter af zijn dan de voorbije vijf jaar.

“Gewone werkende mensen en gezinnen zullen slaven worden, door hen zware inleveringen op te leggen. Ondertussen krijgen buitenlandse bedrijven nationale bezittingen spotgoedkoop vast door privatiseringen. Bovendien zullen de Griekse miljardairs de dans ontspringen.”

Er zal een zogenaamd gegarandeerd minimuminkomen worden ingevoerd voor iedereen. “Geen enkele euro zal hiervoor komen van de schuldeisers. Het zal komen van bestaande inkomsten van de Griekse staat zelf, zoals van het kindergeld”, aldus nog Varoufakis.

Vicieuze cirkel

Ook de besparingen in de pensioenen kent in zijn ogen geen genade. “Die pensioenen zijn zowat de enige bronnen van inkomsten voor heel wat gezinnen. Door de financiële ondersteuning van de staat voor de pensioenen af te schaffen ontstaat volgens Varoufakis een vicieuze cirkel: “De inleveringen in de pensioenen zijn zo enorm dat de vraag zal dalen, in die mate dat de tewerkstelling nog verder gaat verminderen, wat dan op zijn beurt de pensioenfondsen verder zal verzwakken.”

Of de huidige regering die het akkoord met de Eurogroep zou moeten uivoeren, nog lang stand houdt is ondertussen zeer onzeker. De regering van Alexis Tsipras is ongeveer één derde van zijn eigen Syriza-aanhang kwijt. Het programma werd immers goedgekeurd met de stemmen van zowat alle oppositiepartijen. Een vertrouwensstemming1 in de komende dagen valt niet uit te sluiten.

In theorie kan eerste minister Tsipras als leider van de grootste partij in het parlement nog de vraag krijgen van de president om alsnog een nieuwe coalitie te vormen, maar dat lijkt in de huidige politieke omstandigheden zo goed als uitgesloten. Het zou immers betekenen dat Tsipras een deal moet sluiten met de partijen wiens programma hij amper zes maand terug volledig had verworpen. Na eventuele nieuwe verkiezingen hangt alles af van de nieuwe machtsverhoudingen in het nieuwe parlement.

De ervaring met de verkiezingen van 25 januari 2015 hebben echter geleerd dat verkiezingsresultaten voor de Eurogroep irrelevant zijn. Het beleid moet hetzelfde blijven. De memoranda moeten onverminderd worden uitgevoerd door eender welke nieuwe bestuursmeerderheid.

Het débacle van Syriza en Tsipras is voor heel wat progressieve krachten een zware teleurstelling. Terecht. De regering van Alexis Tsipras heeft zonder twijfel heel wat fouten gemaakt. Een aantal linkse krachten schreeuwt zelfs moord en brand en 'had ik het niet gezegd'. Dat is niet helemaal onterecht, maar ook niet eerlijk.

Je zegt niet neen met het mes op de keel

Er wordt beweerd dat Tsipras in een interview zou hebben gezegd, dat je nu eenmaal niet nee zegt tegen je verkrachter, wanneer hij je het mes op de keel houdt. Het geeft  goed aan waar dit over gaat. Hoeveel verwijten je de huidige Griekse regering ook kan maken, de essentie is dat er een machtsapparaat aan het werk is dat de Eurogroep wordt genoemd. Die Eurogroep staat symbool voor alle krachten die het naoorlogse model van de sociale welvaartsstaat willen vernietigen. Zij zijn de echte schuldigen, niet de Griekse regering.

Wat in Griekenland gebeurt is verschrikkelijk. Het heeft echter een belangrijk voordeel. Alle illusies over een sociaal Europa zijn definitief begraven, de maskers zijn gevallen. De inzet van de strijd is vanaf nu duidelijk. Het hangt van de progressieve krachten in Europa af of ze daar hun besluiten uit trekken.

Greece’s Third Memorandum of Understanding annotated by Yanis Varoufakis

1 Een parlementslid kan steeds op eigen initiatief een 'motie van wantrouwen' neerleggen waarbij hij/zij het ontslag van de regering eist. Wanneer die een meerderheid van stemmen behaalt, kan de regering alleen maar aftreden. In de praktijk worden dergelijke moties alleen ingediend in crisisperiodes. Een regering die een dergelijke stemming overleeft omdat bijvoorbeeld de oppositie zijn steun geeft, staat even zwak en kan zelfs dan kiezen voor ontslag.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

reacties

10 reacties

  • door spacemonkey op donderdag 20 augustus 2015

    Dit artikel verduidelijkt veel voor zij die er nog niets (van wilden) weten. Dat gaat weldra veranderen en dit apenlandje, waarin er zo veel verwende misnoegden kritiek hadden op GR-land , is niet veel beter af. Met een tekort dat groter is dan het BNP en een infrastructuur die bezwijkt onder zijn eigen onkundig gewicht, zouden de bange inzittenden beter wat minder noten op hun zang hebben. Een collega heeft een autistisch kind en zou een reductie kunnen krijgen van 180 Eu op abonnement openbaar vervoer. Na 2 dagen bellen en proberen iemand aan de lijn te krijgen, kan ie morgen verlof nemen. Alle onderzoeken laten overdoen ong. 3 instanties afdweilen om de papierwinkel te regelen en hopen dat er ooit iets uit voortkomt. Zelf ben ik met administraties op de Filippijnen (ontwikkelingsland ?) in overleg. ’S Morgens de mail weg 3u later alles netjes beantw. Terug. Reden service alsook ICT gaan daar hand in hand. Wat in GR gebeurt en de manier van handelen zijn *slechts* een voorproefje van wat *heel* Europa te wachten staat. Grappig anders die NVA minister te zien zitten liegen dat ie er zwart van ziet. Er zou *plots* een extra fonds gevonden zijn voor de vluchtelingen opvang? NVA blijft verbazen een dik jaar geleden keken ze in de *palantir* en zagen ze deze exodus reeds hangen ?. Waarom leveren wij dan keer op keer ? Waarschijnlijk omdat hun rekenwerk puur koffiedik kijken is. Als de leeuw v/h kapitalisme zal vergaan, gaat hij hevig om zich rondklauwen (Marx). To be continue..de Grieken beten slechts de spits af, spijtig.

  • door Carlos Pauwels op donderdag 20 augustus 2015

    In de Standaard staat te lezen dat Tsipras zegt dat er geen verdere ontslagen van rijksambtenaren volgen, dat er niet gesnoeid wordt in de pensioenen en dat de elektriciteitssector niet geprivatiseerd wordt. Altijd dezelfde commentaar betreffende de banken: zij zijn de grote winnaars. Griekenland heeft nu eenmaal schulden bij de banken. Ook de Griekse banksector moet bijkomend kapitaal krijgen. Doet men dat niet en ze vallen om, wat dan? Dan is het gedaan met miljarden af te halen zoals gebeurde de afgelopen weken en zijn de Grieken hun geld kwijt gezien de penibele toestand van het land. Of moeten wij ook nog eens de depositowaarborg betalen? En wie privatiseert in gedwongen verkoop doet nu eenmaal geen goede zaak. Emoties en medelijden zijn hier niet van toepassing. Griekenland had dat véél vroeger moeten beseffen en er naar gehandeld hebben i.p.v. het geld in het verleden door ramen en deuren buiten te smijten. Ook de corruptie en het cliëntelisme heeft daar geen goed aan gedaan. De maatregelen konden ook nog verder gegaan zijn. Al iemand gehoord hoeveel de Grieks orthodoxe kerk bijdraagt? Kwijtschelding van schulden kan volgens mij niet en zijn er ook niet bij. Zelfs schuldherschikking ligt moeilijk, maar zal uiteindelijk allicht gebeuren. Dan creëert men een nieuw probleem. Waarom Griekenland wel en Portugal en Spanje bv. niet? Dan komt de eurozone en zelfs de Eu in het vizier. Ik ben tot nu tegen geweest, maar denk dat een grexit het minste kwaad is voor ons. Voor Griekenland is dat het doemscenario. Ook ik geloof niet dat Griekenland ooit zijn schulden zal afbetalen. Wat één rotte appel in de mand al niet kan veroorzaken. Kan zelfs een hele oogst besmetten. En zwijg met te zeggen dat het niet de schuld van de Grieken is. Wiens schuld is het dan? De onze?

  • door hem day op vrijdag 21 augustus 2015

    Hoe u het draait of keert, de Griekse regering is medeplichtig. Ook Tsipras' masker is gevallen.

  • door jempi op vrijdag 21 augustus 2015

    Tsipras had het Griekse volk met opgeheven hoofd uit deze monetaire unie moeten leiden. Hij had het mandaat daarvoor van de kiezer gekregen. Nu moet hij nieuwe verkiezingen uitschrijven en vertrekken met de staart tussen zijn benen. Zoveel is een democratie nog waard in 'Europa'.

  • door Roland Horvath op vrijdag 21 augustus 2015

    De hulp aan Griekenland GR is al 5 jaar niet bedoeld om GR vlot te trekken. De mogelijke verliezen van betrokken DE/FR/NL/GR banken worden bijgepast door de EU belastingbetalers en GR wordt geruïneerd, een grexit over een jaar, de wens van Duitsland DE, van Schäuble WS. Die man verpest in zijn eentje Europa. DE heeft een patent op dat soort grappen.

    Tunnelvisie is een opvallend kenmerk van het EU beleid. Feiten die het beleid niet bevestigen worden niet erkend: De EU besparingen politiek is een mislukking in GR en in de hele eurozone.

    Even merkwaardig zijn de opvattingen die heersen bij het EU bestuur. Met betrekking tot

    1/ democratie: die moet er uit,

    2/ de Sociale Zekerheid: eveneens, onbetaalbaar, niet nodig, beter massale uitsluiting zoals in de US,

    3/ de maatschappij: De economie moet niet iedereen van goederen voorzien, de economie dat zijn de Grote Multinationale Ondernemingen GMO en hun neoliberale wensen moeten wet worden, de export slechts 15% van het EU BBP is de motor van de economie, dus moet de binnenlandse economie beknot worden en er moet bespaard worden, dat de waarde van de euro daardoor gedaald is, want de EU functioneert niet goed, wordt genegeerd,

    4/ de EU besparingen en bedrijfslasten verlagingen politiek is heilig,

    5/ een unie is er om van een weerloze lidstaat als GR de overheidseigendommen te stelen in ruil voor bijna niets, de werknemers rechten af te schaffen, dat heet hervormingen, de koopkracht te decimeren via besparingen zodat de economie niet meer kan functioneren.

    Het voorgaande geldt ook voor politici van lidstaten als NL/BE en de hoofdstroom media: Louter gestook. De EU burgers laten toe dat de EU afgebroken wordt door prutsers à la Schäuble WS, Dijsselbloem JD en Van Overtveldt JVO.

  • door dan maertens op vrijdag 21 augustus 2015

    TINA toen (Thatcher), TINA nu (Tsipras)...

    “The point is not whether Tsipras should have accepted the terms or not; the point is that within the terrain of discourse in which much of the European Left has remained confined, there was no alternative before Tsipras. Syriza's capitulation only demonstrates that the basic presumption underlying this terrain of discourse is flawed. This is not meant as a flippant criticism of Syriza; it should rather be the beginning of a serious Left rethinking, as opposed to mere Left-wing phrase-mongering, in Greece, in Europe, and elsewhere.”

    Het Europese kapitaal streed met open vizier, maar Tsipras masker viel en hij ontpopte zich van brandweerman tot pyromaan. Met z’n oude “partners” en z’n nieuwe (de rechtse partijen) voert hij nu een 3de, nooit eerder geziene bezuingingsronde door en richt daarvoor z’n pijlen op al wat hem daarbij in de weg staat, z’n eigen linkervleugel inbegrepen... En nu “links” nog niet eens bekomen is van de geïncasseerde uppercut en nog geen vuist kan maken, vormen verkiezingen het ideaal instrument om hen te liquideren…. Of de zoveelste maal dat een sociaaldemocraat moest ontdekken dat er onverzoenbare klassentegenstellingen zijn. Aan ons om na te denken hoe de volgende metamorfose (Corbyn, Sanders) tegen te gaan...

  • door Thierry Timmermans op vrijdag 21 augustus 2015

    Mooi, verhelderend artikel. Eén opmerking (bij de inleiding): "We lenen u ook nog eens 10.000 euro, voor de lopende rekening, zodat u niet iedere laatste week van de maand in het rood staat. Dat geld moet u pas beginnen terugbetalen binnen 36 maanden, ook aan 500 euro per maand gedurende 15 maanden." Moet vermoedelijk zijn: binnen 15 maanden 500 € per maand beginnen terugbetalen gedurende 36 maanden.

  • door Hugo Casteels op vrijdag 21 augustus 2015

    als de Grieken hun 70 miljard achterstallige belastingen betalen en de 10-tallen miljarden die ze de laatste maanden van de bank hebben gehaald en in het buitenland hebben geparkeerd terugbrengen, dan zijn we al een heel eind verder. De staat en de economie zullen er wel bij varen en Europa zal weer kalmeren.

    • door ria aerts op vrijdag 21 augustus 2015

      Nu begrijp ik die foto in Knack bij het interview met Varoufakis beter: je ziet er de uitzinnig lachende leden van de Eurogroep op, net na de ondertekening van het laatste wurgakkoord voor Griekenland. Trouwens: geld lenen om schulden af te betalen en dan weer geld lenen om die schulden af te betalen... is dat niet zoiets als een Ponzi-scheme?

  • door Kurt op maandag 24 augustus 2015

    Net zoals de auteur ben ik onvoorwaardelijk fan van Varoufakis. Hadden ze het genie van Griekenland zijn gang laten gaan, de Grexit was een feit. Ok, ja, de Griekse banken ware dan failliet maar dat geeft niks. Laat de rijken de crisis betalen! Er ging immers een parallelle munt komen, een herhaling van onze eigen Gutt operatie, briljant in zijn eenvoud. En zo slecht zijn we er destijds toch niet uitgekomen? Elk Grieks eurobiljet moet je dan meteen waardeloos maken. Dat was hij wellicht nog vergeten en in een moeite door alle Griekse tegoeden confisqueren. Mij lijkt het een goed plan. Het alternatief is, Merkel vriendelijk bedanken en het plan uitvoeren. Tsipras heeft blijkbaar de derde weg gevonden, het plan tekenen, cashen om daarna een welgemeende fuck you te zeggen met het uitschrijven van nieuwe verkiezingen. De maskers zijn idd gevallen. Echter, ik voorspel dat de Europese leiders nu nog hardere eisen gaan stellen. Dat zou ik toch doen. Het enige slachtoffer van Tsipras zijn hoogmoed is de Griekse bevolking zelf.

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties