about
Toon menu

Inburgeringstest in 2016: troef in de samenleving voor nieuwkomers?

De inburgeringstest geeft meerwaarde aan het inburgeringsattest dat nieuwkomers als troef kunnen inzetten op de arbeidsmarkt en in de samenleving. Dit zegt de Vlaamse N-VA Minister voor Inburgering Liesbeth Homans. Maar is dat wel zo? De vrees bestaat namelijk dat de test voor nieuwkomers een versperring oplevert van een sowieso al moeilijk te berijden weg. Zeker als de testresultaten bepalend worden bij het toewijzen van een baan of een woning.
vrijdag 14 augustus 2015

Vindt u dit artikel de moeite? Geef ons dan uw fair share.

“Inburgering en integratie worden in theorie gezien als een tweezijdig proces waarin een engagement wordt gevraagd van nieuwkomers, maar even goed van de autochtone burger.” De Wereld Morgen sprak met Zeynep Balci, politicologe en medewoordvoerder van het platform #DailyRacism. Op basis van haar onderzoekservaringen plaatst ze een aantal kanttekeningen bij de invoering van de inburgeringstest. 

Inburgeringstest

Vanaf 1 januari 2016 is de inburgeringstest een feit, kondigde Liesbeth Homans aan. Het nieuwe onderdeel van de inburgeringscursus bepaalt of nieuwkomers een inburgeringsattest mogen krijgen of niet. Uit de test moet blijken dat inburgeraars de Nederlandse taal voldoende beheersen en voldoende kennis hebben van de samenleving .

Tot nu toe hoeven nieuwkomers alleen een inspanningsverbintenis aan te gaan door de cursus te volgen. Na afloop krijgen ze een attest. Maar met de komst van de inburgeringtest wordt deze inspanningsverbintenis vervangen door een resultaatverbintenis. Pas nadat nieuwkomers voor de test slagen krijgen ze hun inburgeringattest.

“Maar welke inspanningsverbintenis verwacht men van de modale Vlaming of van de overheid? Daarover houdt men de lippen stijf op mekaar”, zegt Balci die eerder veldonderzoek heeft gedaan naar de starterspakketten voor inburgering.

Starterspakketten 

Politicologe Zeynep Balci, mede-woordvoerder #DailyRacism

Op deze starterspakketten heeft de partij van minister Homans in 2012 scherpe kritiek gekregen. De starterpakketten ontvangen de nieuwkomers al in het land van herkomst. Het lesmateriaal werd algemeen als betuttelend beschouwd en staat vol vooroordelen. Zo staat erin dat men in Vlaanderen stipt op tijd is en geen vrouwen slaat.

In haar veldonderzoek constateerde Balci dat het lesmateriaal voor de nieuwkomers weinig relevant is. “De periode tussen het aanvragen van een visum en de aankomst in België is voor velen kort. Hierdoor hadden ze wel andere zaken te doen dan de DVD of het pakket te bekijken”, licht ze toe.

Het inburgeringattest zou de aanvraag voor de Belgische nationaliteit en toegang tot de arbeidsmarkt kunnen vergemakkelijken. Minister Homans: “Het attest zal door een resultaatsverbintenis aan waarde winnen, in de eerste plaats voor de inburgeraar, maar ook voor werkgevers en de bredere samenleving.”

Contraproductief

Dat is nog maar de vraag, vindt politieke partij Groen. Vlaams parlementslid Moerenhout geeft aan De Wereld Morgen de volgende toelichting: 

An Moerenhout, Vlaams parlementslid voor Groen

"Het invoeren van een inburgeringsexamen met een resultaatsverbintenis zoals minister Homans wil, is een contraproductieve maatregel. Het niveau van de taaltest is immers niet haalbaar voor heel wat nieuwkomers, zodat ze naast een inburgeringsattest zullen grijpen. En dat zal immense gevolgen hebben voor de nieuwkomers. Ze zullen geen recht meer hebben op een sociale woning, ze zullen minder snel een job vinden en dus zullen ze minder goed integreren.

De reden waarom veel nieuwkomers de nieuwe taalvereisten niet kunnen halen, is omdat ze in hun land van herkomst amper of geen scholing kregen. In 2012-2013 volgden 44.374 laaggeschoolde anderstaligen les in de centra voor basiseducatie, 38 procent van deze cursisten kan niet lezen en schrijven. Deze mensen moeten meerdere jaren les volgen om te leren lezen en schrijven, alvorens zij nog maar de Nederlandse lessen kunnen aanvangen. Voor al deze mensen is het een onmogelijke opgave om het verplichte integratietraject af te leggen dat minister Homans voor ogen heeft." 

De inburgeringcursus is verplicht voor de mensen die niet uit de EU komen. Ze kunnen een boete krijgen als ze minder dan de helft van de lessen volgen. Mensen van een EU-lidstaat hoeven de cursus niet volgen. Maar zijn er steeds meer nieuwkomers die zich vrijwillig inschrijven.  

De minister wil bovendien dat ook in de avonden en weekenden meer mogelijkheden bestaan om lessen te volgen. Zo zal ze na de zomer leerprojecten beginnen voor jongeren tussen de 16 en 18 jaar, en voor laaggeschoolde moeders  die tijdens de les opvang krijgen voor hun jonge kinderen. 

Saoedi-Arabië

In haar onderzoek ziet Balci eveneens de wil van nieuwkomers om onderdeel van de samenleving te worden: “Heel wat van die mensen komen aan in een nieuw land. Sommige hebben het emotioneel moeilijk, missen het thuisland, hebben economische of financiële problemen. Toch proberen ze om de inburgeringslessen te volgen. Soms is dat zeer moeilijk.”

Zeker als leerkrachten de realiteit van de inburgeraar niet kennen, stelt Balci. Zo deelt ze een anekdote over een lesje recycling dat eindigde met de stelling dat moslims radicalen zijn. Na het bespreken van plastic afval ging men over tot petroleum. “Van petroleum naar Saudi-Arabië en vandaar kwam men terecht bij moslims zijn radicalen. Denk je dat de nieuwkomers dan nog gemotiveerd zijn om naar die lessen te komen?”

Het Europese Hof van Justitie

Met de aankondiging van de inburgeringstest heeft de Vlaamse regering vrijwel geen twijfels meer over het standpunt dat het Europese Hof  van Justitie kan innemen over het vernieuwde inburgeringstraject. Het Hof oordeelde in juni dat EU-lidstaten een examen aan een inburgeringscursus mogen toevoegen.

Een dergelijk examen moet wel aan een aantal voorwaarden voldoen. De Standaard schrijft dat bijvoorbeeld het vereiste kennisniveau mag niet te hoog zijn, en lidstaten moeten rekening houden met de individuele omstandigheden, zoals leeftijd en opleidingsniveau. Ook mogen de inschrijvingskosten en eventuele boetes niet te hoog liggen.

Balci voegt nog een extra maatschappelijke relevantie toe aan de inburgeringscursus: “Inburgeraars moeten zich welkom voelen. Enkel op die manier zullen ze gemotiveerd zijn. Dus eerst dient men te investeren in geëngageerde leerkrachten die de nieuwkomers niet betichten, maar dicht bij hun leefwereld staan. De inburgeringscursus mag mensen niet afschrikken. Het moet net een plaats zijn waar men met plezier en interesse lessen kan volgen.”