(archief)
Nieuwslijn BE - patrickhens

¿Qué pasa VRT? Waarom lakei van Venezolaanse oppositie?

De VRT stuurde journalist Mattias Tuyls naar Venezuela voor de reportagereeks '¿Qué pasa Venezuela?'. Hierin schaart de openbare omroep zich achter de campagne van de Venezolaanse oppositiemedia tegen de verkozen regering. Een kritische analyse van de reportagereeks.

woensdag 3 juni 2015 17:57

“Dit artikel werd inhoudelijk en redactioneel bewerkt en ingekort door de redactie van De Wereld Morgen. Het oorspronkelijke volledige artikel met zeer uitgebreide informatie vindt u hier.”

Twintig jaar geleden verbleef verbleef journalist Mattias Tuyls als achttienjarige student bij een welvarend Venezolaans gezin in de stad Valencia. In zijn reportagereeks geeft hij een bijzonder selectief beeld van Venezuela, dat volledig is geïnspireerd door de versie die de Venezolaanse
oligarchen en hun media onafgebroken reproduceren sinds de eerste verkiezing
van Hugo Chávez tot president in 1999.

Die verdreef
de oligarchen toen van de politieke macht, die ze tot dan zowat sinds de
onafhankelijkheid stevig in handen hadden gehad. De reeks nam alle bekende tactieken
van de oppositiemedia over, inclusief een aantal regelrechte leugens. De Belgische afdeling van de internationale organisatie Handen Af van Venezuela volgde
de reeks op de voet en reageert met deze analyse van de reeks.

Om deze commentaar naar waarde te schatten, nodigen we
de lezer graag uit telkens eerst de betreffende aflevering van de reeks te bekijken
via de weblink in de titel van de aflevering. Het zijn zes korte reportages van gemiddeld slechts 3 à 4
minuten. Na de commentaar hieronder op elke aflevering van de
reeks kan wie wil doorklikken naar een meer uitgebreide repliek op de stellingen van
de betreffende aflevering.

Aankondiging
van de komende reportagereeks (link)

De aankondiging van de reeks heeft het over
“stijgende criminaliteit”, “het kelderen van de
olieprijzen” en de vermelding dat Venezuela “geen tropisch paradijs” is. Verder
een beeld van een dame die een onvriendelijk gebaar maakt naar de camera, een
andere die een kop koffie schenkt aan een foto van Hugo Chávez.
De bijna-verspreking van nieuwsanker Martine Tanghe van de naam van president
Maduro is waarschijnlijk toevallig, maar wel symbolisch. Venezolaanse
opposanten noemen Maduro voortdurend ‘Maburro’
(burro = ezel).

Daar valt al heel wat over te zeggen. Criminaliteit is
inderdaad een enorm probleem in Venezuela. Dat heeft het land gemeen met
zowat alle Latijns-Amerikaanse landen. De westerse pers linkt dit probleem
rechtstreeks aan de aard van het ‘regime’ in Venezuela. Dat doen ze echter niet
voor het even grote of grotere geweld in Colombia, Honduras en Mexico. Daar
wordt het probleem van de criminaliteit gezien als een ‘maatschappelijk
probleem’, nooit als een gevolg van de aard van het politieke regime.

Een uitgebreide commentaar lees je hier

Aflevering 1: Verdeeld land, verdeelde
stad (link)

De allereerste aflevering van de reeks op 11
mei is redelijk evenwichtig. Er zitten wel enkele kromme vergelijkingen in.
Zo wordt vastgesteld dat de rijkere klasse zich moet afschermen in beveiligde
wijken. De rijke klasse leefde echter al lang voor de tijd van Chávez zo. Dit
soort beschermde wijken van de betere klassen in Venezuela zijn bovendien
allesbehalve uitzonderlijk in Latijns-Amerika. Je kan ze daar in elke stad vinden.

Sociale segregatie is inderdaad een
probleem. Die is echter een
rechtstreeks gevolg van het ontbreken van een krachtdadige overheid, zoals de
Latijns-Amerikaanse elites dat ook altijd hebben gewild. Een zwakke staat
zorgde er immers voor dat ze nauwelijks belastingen betaalden, dat hun
personeel geen enkele sociale bescherming had en lage lonen en lamentabele
arbeidsvoorwaarden moest accepteren. Het klopt dus wel dat er voor de rijke
Venezolanen niets is ‘verbeterd’ sinds de verkiezing van Chávez in 1999, maar
dat betekent concreet dat ze ook nog altijd zeer geprivilegieerde levens
lijden. Het enige dat effectief wel veranderde, is de afname van de armoede. Dat
hoor je niet in deze reportage.

Een uitgebreide commentaar lees je hier.

Aflevering
2: Geen papier, geen krant (link)

Volgens de inleiding zou Venezuela een “extreem voorbeeld van onderdrukte
persvrijheid zijn”. Wie ‘onafhankelijk’ bericht, zou tegengewerkt worden. Er
werden in 2014 meer dan vijfhonderd inbreuken tegen de persvrijheid gerapporteerd. We
komen niet te weten of dat veel of weinig is in vergelijking met vroeger of in
vergelijking met andere gelijkaardige landen, als Honduras, Mexico, Colombia. 

De meeste tv-stations en kranten zouden volgens
de VRT in handen zijn van de regering. De kranten Ultimas Noticias en El
Universal
zouden overgenomen zijn door de regering. De censuur zou echter vooral
gebeuren door de levering van papier aan de kranten te blokkeren. Tuyls
gebruikt als voorbeeld de krant El Carabobeño in de stad Valencia.

In Venezuela is na zestien jaar Chávez en Maduro de
overgrote meerderheid van alle mediakanalen (tv, radio, kranten) nog steeds
stevig in handen van de privésector, ongeveer 70 procent. De staat heeft 5 procent in
handen en 25 procent zijn lokale, gemeenschapsmedia. De nationale
tv-zender haalt slechts 6 procent van de totale kijkcijfers.

Inderdaad, de regering heeft ‘zijn greep op de media’ effectief vergroot, van ongeveer 8
procent in 1999 tot nu ongeveer 30 procent (als je de lokale media meerekent). Dat
is echter niet gebeurd door de oppositionele media in te krimpen. Hun bereik is
hetzelfde gebleven. De mediamarkt is enkel uitgebreid door nieuwe overheidsinitiatieven, die
nu dus ongeveer 30 procent van alle media betreft. Wat structurele ‘afhankelijkheid’ van de
overheidsmedia betreft, kan de vergelijking met openbare omroep VRT best
gemaakt worden…

Een uitgebreide commentaar lees je hier.

Aflevering
3: Een land schuift aan (link)

Terecht stelt journalist Tuyls vast dat de
mensen in Venezuela moeten aanschuiven om boodschappen te doen. Er is
inderdaad een tekort aan zowat alle basisproducten. Wat de VRT er niet bij zegt, is dat deze tekorten niet permanent zijn: de ene dag is er geen melk, de andere
dag is het kip of wc-papier. Op andere dagen is op bepaalde plaatsen weer even
alles te verkrijgen en op andere plaatsen niets.

De oorzaak van deze schaarste is volgens de VRT
het feit dat “de overheid de prijs van basisproducten kunstmatig laag houdt,
waardoor de eigen productie stil is gevallen” en “door de torenhoge inflatie
zou importeren niet meer aantrekkelijk zijn”.

Het klopt inderdaad dat Venezuela aan de zogeheten
dutch disease lijdt,
met name te afhankelijk is van één bron van inkomsten, petroleum, en dat er
daardoor nooit veel eigen productie geweest is. De regering probeert dit
geleidelijk aan op te lossen door basisproducten en vooral voeding meer zelf te
gaan produceren. Ze slaagt daar ook gedeeltelijk in, maar voorlopig nog niet
voldoende. In ieder geval is ook dit een probleem dat al lang voor de
verkiezing van Chávez in 1999 bestond. Het is evenmin een uitzonderlijk
fenomeen in heel Latijns-Amerika.

Een uitgebreide commentaar lees je hier.

Aflevering
4: Gezocht! Turistas (link)

“Mooie stranden, bergen en jungle”, luidt het
bij de inleiding, hoewel het enkele dagen eerder nog klonk als “Venezuela is
geen tropisch paradijs”. Het klopt
zeker dat Venezuela nooit heeft ingezet op internationaal toerisme, ook niet
voor Chávez in 1999 verkozen werd. Sinds zijn verkiezing heeft de Venezolaanse overheid dat wel
overwogen. Er zijn echter nadelen verbonden aan internationaal massatoerisme,
dat in Latijns-Amerika (net als in Afrika en Azië) samengaat met sociale
uitbuiting van de plaatselijke bevolking en verantwoordelijk is voor heel wat
ecologisch schade.

De overheid heeft daarom meer ingezet op het
verfraaien en verbeteren van toeristische infrastructuur voor de gewone
Venezolaan. Paradijselijke eilandjes die voorheen enkel betaalbaar waren voor de
jetset zijn nu toegankelijk voor de minder begoede Venezolaan. Het nationaal
toerisme floreert als nooit tevoren. Ook dit jaar trokken miljoenen Venezolanen,
die zich dat tot 1999 niet konden permitteren, tijdens de paasvakantie (de
belangrijkste vakantieperiode in het land) erop uit naar de stranden en
rivieren. Dat is de betere Venezolanen uiteraard een doorn in het oog. 

(Dit is de volledige commentaar op deze aflevering 4.)

Aflevering
5: Hard tegen hard (link)

Er is in Venezuela niet altijd en overal toegang
tot drinkbaar water, zoals in de meeste Latijns-Amerikaanse landen. Het helpt
natuurlijk ook niet echt de straat te gaan openbreken en aan de hoofdleidingen te
sleutelen, zoals in de reportage te zien is.

Wat de reportage niet vermeldt, is
dat 82 procent van de bevolking in Venezuela in 1999 toegang had tot drinkwater,
terwijl dat nu meer dan 95 procent is. Dat vermindert de problemen van de
overblijvende 5 procent niet, maar een correcte weergave van de realiteit is
deze reportage niet.

Tuyls interviewt Henrique Capriles Radonski,
gouverneur van de provincie Miranda, de voornaamste provincie van het land. Hij
vermeldt er niet bij dat Capriles is verkozen in vrije, internationaal erkende
verkiezingen, terwijl hij al jaren de leider is van de nationale oppositie
tegen Chávez en Maduro.

Capriles komt in dat korte gesprek terug op
zijn nipte nederlaag bij de presidentsverkiezingen van 2013 tegen Maduro, net
na het overlijden van Chávez. Die verkiezingen werden nochtans gehouden op
dezelfde manier als de provinciale verkiezingen (die hij wel won) die door de
VN, door de OESO, door de OVSE en door het Carter Center van gewezen Amerikaans
president Carter als transparant en correct beoordeeld werden.

Een uitgebreide commentaar lees je hier.

Aflevering
6: Weg uit Venezuela (link)

In deze aflevering brengt journalist Mattias Tuyls
een bezoek aan meester Joaquin die hij nog kent van twintig jaar
geleden, toen hij in Venezuela verbleef in het kader van een uitwisselingsprogramma voor studenten.
Dat programma is van Venezolaanse kant uitsluitend toegankelijk voor studenten uit
de welvarende minderheid van het land. Meester Joaquin meent te weten dat 80
procent van de toenmalige klas van Mattias naar het buitenland zou zijn vertrokken.

Op de website van Index Mundi staat echter te lezen dat Venezuela de laatste vijf jaren een vrij stabiel migratiesaldo kent, dat het aantal emigranten met andere
woorden ongeveer gelijk is aan het aantal immigranten. Index Mundi baseert zich voor zijn cijfers op de gegevens van de CIA. De laatste vijf jaar was het saldo nul,
evenveel nieuwkomers als vertrekkers. De Wikipedia-kaart, die de
wereldmigratie voor 2014 afbeeldt, toont dat Venezuela het beter doet dan al
haar omringende landen, zoals Colombia, Peru en Brazilië, die een negatief
migratiesaldo kennen…  

Een uitgebreide commentaar lees je hier.

Mattias
Tuyls is terug in België (link)

De laatste aflevering is geen reportage.
VRT-journalist Tuyls is terug thuis. Hij schrijft zijn ervaringen neer in een artikel
op de VRT-website. Daarin heeft hij het opnieuw over de paradijselijke
stranden. Misschien hebben ze zich bij de VRT dus gewoon vergist toen ze voor
de eerste aflevering zeiden dat Venezuela geen tropisch paradijs zou zijn?

Volgens het World Happiness Report stond
Venezuela in 2013 op de twintigste plaats op de wereldlijst. Dat is minder goed
dan Costa Rica, Panama en Mexico en drie plaatsen lager dan de VS, maar wel net
boven België. 

Een uitgebreide commentaar, met cijfermateriaal over de verwezenlijkingen van de voorbije zestien jaar lees je hier.

Conclusie

Onderbouwde argumenten of een
degelijke analyse die de huidige situatie zou kunnen verklaren, waren in deze
reportagereeks nergens te vinden. Het was een aaneenschakeling van
vermoedelijk goed geplande flarden infotainment, bedoeld om de democratisch
verkozen regering van een land in diskrediet te brengen.  

De openbare
omroep VRT, gefinancierd met belastinggeld, heeft de taak eerlijke, objectieve
en deontologisch verantwoorde informatie te geven. Van de VRT mag men verwachten dat
analyses omkaderd worden, rekening houden met huidige omstandigheden en voorgeschiedenis van een land. Men mag vooral verwachten dat aangehaalde beweringen onderbouwd zijn.

Deze reeks was
een misleidende verzameling zorgvuldig geselecteerde fragmenten, die de
oorzaken van de huidige problemen in Venezuela niet vermeldden.

De VRT heeft
vaste correspondenten in het buitenland afgeschaft. In de plaats kwam pop-upjournalist Mattias Tuyls, die ‘Venezuela-expert’ is omdat hij twintig jaar geleden als achttienjarig student een jaar bij een welvarend Venezolaans gezin heeft doorgebracht.

De huidige democratische regering van Venezuela
kent vele vijanden: de eigen elite, de grootgrondbezitters en de eigenaars van
de grote privé-bedrijven. Ook binnen het eigen staatsapparaat en de PSUV zijn er
vijanden: opportunistische ambtenaren die van hun machtspositie misbruik maken
ter zelfverrijking.

Internationaal horen alle regeringen en leiders
die bij het neoliberalisme zweren tot de vijanden van Venezuela. De vijanden
van Venezuela zijn de vijanden van alle mensen ter wereld die een democratisch
en progressief systeem verdedigen, dat werk maakt van de bestrijding van
onrecht, de strijd aanbindt met de ongelijkheid en met de armoede, dat opkomt
voor de democratische rechten en zelfbeschikking van de volkeren, arbeiders en boeren.

De Venezolaanse en buitenlandse pers voert al
zestien jaar een onafgebroken mediaoorlog tegen de
huidige democratische meerderheid in Venezuela. De VRT sluit zich daar met deze reportagereeks bij aan.

De Venezolaanse regering mag best bekritiseerd worden, zoals dat met elk democratisch verkozen regering gebeurt. Er loopt zeker heel wat mis onder het huidig bestuur, net als onder het democratische bestuur van zoveel andere landen. Wat hier gebeurt is echter geen democratische oppositie maar een lastercampagne, met als doel een zetelende democratisch gelegitimeerde regering omver te werpen. 

Als antwoord op deze reportagereeks daarom nogmaals een citaat van
voormalig Amerikaans president Carter over de verkiezingen van 2013 in Venezuela en over de oppositie: “Omdat je het politiek oneens bent met
wat een democratisch verkozen regering doet, heb je daarom nog niet het recht
om die regering omver te werpen of te weigeren je bij het resultaat van de verkiezingen neer te leggen.” Bij de VRT vinden ze blijkbaar van wel.

Wie vragen heeft of meer informatie wil, kan ons
contacteren op 
handenaf@gmail.com

dagelijkse newsletter

take down
the paywall
steun ons nu!