about
Toon menu
Analyse

¿Qué pasa VRT? Waarom lakei van Venezolaanse oppositie?

De VRT stuurde journalist Mattias Tuyls naar Venezuela voor de reportagereeks '¿Qué pasa Venezuela?'. Hierin schaart de openbare omroep zich achter de campagne van de Venezolaanse oppositiemedia tegen de verkozen regering. Een kritische analyse van de reportagereeks.
woensdag 3 juni 2015

“Dit artikel werd inhoudelijk en redactioneel bewerkt en ingekort door de redactie van De Wereld Morgen. Het oorspronkelijke volledige artikel met zeer uitgebreide informatie vindt u hier."

Twintig jaar geleden verbleef verbleef journalist Mattias Tuyls als achttienjarige student bij een welvarend Venezolaans gezin in de stad Valencia. In zijn reportagereeks geeft hij een bijzonder selectief beeld van Venezuela, dat volledig is geïnspireerd door de versie die de Venezolaanse oligarchen en hun media onafgebroken reproduceren sinds de eerste verkiezing van Hugo Chávez tot president in 1999.

Die verdreef de oligarchen toen van de politieke macht, die ze tot dan zowat sinds de onafhankelijkheid stevig in handen hadden gehad. De reeks nam alle bekende tactieken van de oppositiemedia over, inclusief een aantal regelrechte leugens. De Belgische afdeling van de internationale organisatie Handen Af van Venezuela volgde de reeks op de voet en reageert met deze analyse van de reeks.

Om deze commentaar naar waarde te schatten, nodigen we de lezer graag uit telkens eerst de betreffende aflevering van de reeks te bekijken via de weblink in de titel van de aflevering. Het zijn zes korte reportages van gemiddeld slechts 3 à 4 minuten. Na de commentaar hieronder op elke aflevering van de reeks kan wie wil doorklikken naar een meer uitgebreide repliek op de stellingen van de betreffende aflevering.

Aankondiging van de komende reportagereeks (link)

De aankondiging van de reeks heeft het over "stijgende criminaliteit", "het kelderen van de olieprijzen" en de vermelding dat Venezuela “geen tropisch paradijs” is. Verder een beeld van een dame die een onvriendelijk gebaar maakt naar de camera, een andere die een kop koffie schenkt aan een foto van Hugo Chávez. De bijna-verspreking van nieuwsanker Martine Tanghe van de naam van president Maduro is waarschijnlijk toevallig, maar wel symbolisch. Venezolaanse opposanten noemen Maduro voortdurend ‘Maburro’ (burro = ezel).

Daar valt al heel wat over te zeggen. Criminaliteit is inderdaad een enorm probleem in Venezuela. Dat heeft het land gemeen met zowat alle Latijns-Amerikaanse landen. De westerse pers linkt dit probleem rechtstreeks aan de aard van het ‘regime’ in Venezuela. Dat doen ze echter niet voor het even grote of grotere geweld in Colombia, Honduras en Mexico. Daar wordt het probleem van de criminaliteit gezien als een ‘maatschappelijk probleem’, nooit als een gevolg van de aard van het politieke regime.

Een uitgebreide commentaar lees je hier

Aflevering 1: Verdeeld land, verdeelde stad (link)

De allereerste aflevering van de reeks op 11 mei is redelijk evenwichtig. Er zitten wel enkele kromme vergelijkingen in. Zo wordt vastgesteld dat de rijkere klasse zich moet afschermen in beveiligde wijken. De rijke klasse leefde echter al lang voor de tijd van Chávez zo. Dit soort beschermde wijken van de betere klassen in Venezuela zijn bovendien allesbehalve uitzonderlijk in Latijns-Amerika. Je kan ze daar in elke stad vinden.

Sociale segregatie is inderdaad een probleem. Die is echter een rechtstreeks gevolg van het ontbreken van een krachtdadige overheid, zoals de Latijns-Amerikaanse elites dat ook altijd hebben gewild. Een zwakke staat zorgde er immers voor dat ze nauwelijks belastingen betaalden, dat hun personeel geen enkele sociale bescherming had en lage lonen en lamentabele arbeidsvoorwaarden moest accepteren. Het klopt dus wel dat er voor de rijke Venezolanen niets is ‘verbeterd’ sinds de verkiezing van Chávez in 1999, maar dat betekent concreet dat ze ook nog altijd zeer geprivilegieerde levens lijden. Het enige dat effectief wel veranderde, is de afname van de armoede. Dat hoor je niet in deze reportage.

Een uitgebreide commentaar lees je hier.

Aflevering 2: Geen papier, geen krant (link)

Volgens de inleiding zou Venezuela een “extreem voorbeeld van onderdrukte persvrijheid zijn”. Wie ‘onafhankelijk’ bericht, zou tegengewerkt worden. Er werden in 2014 meer dan vijfhonderd inbreuken tegen de persvrijheid gerapporteerd. We komen niet te weten of dat veel of weinig is in vergelijking met vroeger of in vergelijking met andere gelijkaardige landen, als Honduras, Mexico, Colombia. 

De meeste tv-stations en kranten zouden volgens de VRT in handen zijn van de regering. De kranten Ultimas Noticias en El Universal zouden overgenomen zijn door de regering. De censuur zou echter vooral gebeuren door de levering van papier aan de kranten te blokkeren. Tuyls gebruikt als voorbeeld de krant El Carabobeño in de stad Valencia.

In Venezuela is na zestien jaar Chávez en Maduro de overgrote meerderheid van alle mediakanalen (tv, radio, kranten) nog steeds stevig in handen van de privésector, ongeveer 70 procent. De staat heeft 5 procent in handen en 25 procent zijn lokale, gemeenschapsmedia. De nationale tv-zender haalt slechts 6 procent van de totale kijkcijfers.

Inderdaad, de regering heeft ‘zijn greep op de media’ effectief vergroot, van ongeveer 8 procent in 1999 tot nu ongeveer 30 procent (als je de lokale media meerekent). Dat is echter niet gebeurd door de oppositionele media in te krimpen. Hun bereik is hetzelfde gebleven. De mediamarkt is enkel uitgebreid door nieuwe overheidsinitiatieven, die nu dus ongeveer 30 procent van alle media betreft. Wat structurele ‘afhankelijkheid’ van de overheidsmedia betreft, kan de vergelijking met openbare omroep VRT best gemaakt worden...

Een uitgebreide commentaar lees je hier.

Aflevering 3: Een land schuift aan (link)

Terecht stelt journalist Tuyls vast dat de mensen in Venezuela moeten aanschuiven om boodschappen te doen. Er is inderdaad een tekort aan zowat alle basisproducten. Wat de VRT er niet bij zegt, is dat deze tekorten niet permanent zijn: de ene dag is er geen melk, de andere dag is het kip of wc-papier. Op andere dagen is op bepaalde plaatsen weer even alles te verkrijgen en op andere plaatsen niets.

De oorzaak van deze schaarste is volgens de VRT het feit dat “de overheid de prijs van basisproducten kunstmatig laag houdt, waardoor de eigen productie stil is gevallen” en “door de torenhoge inflatie zou importeren niet meer aantrekkelijk zijn”.

Het klopt inderdaad dat Venezuela aan de zogeheten dutch disease lijdt, met name te afhankelijk is van één bron van inkomsten, petroleum, en dat er daardoor nooit veel eigen productie geweest is. De regering probeert dit geleidelijk aan op te lossen door basisproducten en vooral voeding meer zelf te gaan produceren. Ze slaagt daar ook gedeeltelijk in, maar voorlopig nog niet voldoende. In ieder geval is ook dit een probleem dat al lang voor de verkiezing van Chávez in 1999 bestond. Het is evenmin een uitzonderlijk fenomeen in heel Latijns-Amerika.

Een uitgebreide commentaar lees je hier.

Aflevering 4: Gezocht! Turistas (link)

“Mooie stranden, bergen en jungle”, luidt het bij de inleiding, hoewel het enkele dagen eerder nog klonk als “Venezuela is geen tropisch paradijs”. Het klopt zeker dat Venezuela nooit heeft ingezet op internationaal toerisme, ook niet voor Chávez in 1999 verkozen werd. Sinds zijn verkiezing heeft de Venezolaanse overheid dat wel overwogen. Er zijn echter nadelen verbonden aan internationaal massatoerisme, dat in Latijns-Amerika (net als in Afrika en Azië) samengaat met sociale uitbuiting van de plaatselijke bevolking en verantwoordelijk is voor heel wat ecologisch schade.

De overheid heeft daarom meer ingezet op het verfraaien en verbeteren van toeristische infrastructuur voor de gewone Venezolaan. Paradijselijke eilandjes die voorheen enkel betaalbaar waren voor de jetset zijn nu toegankelijk voor de minder begoede Venezolaan. Het nationaal toerisme floreert als nooit tevoren. Ook dit jaar trokken miljoenen Venezolanen, die zich dat tot 1999 niet konden permitteren, tijdens de paasvakantie (de belangrijkste vakantieperiode in het land) erop uit naar de stranden en rivieren. Dat is de betere Venezolanen uiteraard een doorn in het oog. 

(Dit is de volledige commentaar op deze aflevering 4.)

Aflevering 5: Hard tegen hard (link)

Er is in Venezuela niet altijd en overal toegang tot drinkbaar water, zoals in de meeste Latijns-Amerikaanse landen. Het helpt natuurlijk ook niet echt de straat te gaan openbreken en aan de hoofdleidingen te sleutelen, zoals in de reportage te zien is.

Wat de reportage niet vermeldt, is dat 82 procent van de bevolking in Venezuela in 1999 toegang had tot drinkwater, terwijl dat nu meer dan 95 procent is. Dat vermindert de problemen van de overblijvende 5 procent niet, maar een correcte weergave van de realiteit is deze reportage niet.

Tuyls interviewt Henrique Capriles Radonski, gouverneur van de provincie Miranda, de voornaamste provincie van het land. Hij vermeldt er niet bij dat Capriles is verkozen in vrije, internationaal erkende verkiezingen, terwijl hij al jaren de leider is van de nationale oppositie tegen Chávez en Maduro.

Capriles komt in dat korte gesprek terug op zijn nipte nederlaag bij de presidentsverkiezingen van 2013 tegen Maduro, net na het overlijden van Chávez. Die verkiezingen werden nochtans gehouden op dezelfde manier als de provinciale verkiezingen (die hij wel won) die door de VN, door de OESO, door de OVSE en door het Carter Center van gewezen Amerikaans president Carter als transparant en correct beoordeeld werden.

Een uitgebreide commentaar lees je hier.

Aflevering 6: Weg uit Venezuela (link)

In deze aflevering brengt journalist Mattias Tuyls een bezoek aan meester Joaquin die hij nog kent van twintig jaar geleden, toen hij in Venezuela verbleef in het kader van een uitwisselingsprogramma voor studenten. Dat programma is van Venezolaanse kant uitsluitend toegankelijk voor studenten uit de welvarende minderheid van het land. Meester Joaquin meent te weten dat 80 procent van de toenmalige klas van Mattias naar het buitenland zou zijn vertrokken.

Op de website van Index Mundi staat echter te lezen dat Venezuela de laatste vijf jaren een vrij stabiel migratiesaldo kent, dat het aantal emigranten met andere woorden ongeveer gelijk is aan het aantal immigranten. Index Mundi baseert zich voor zijn cijfers op de gegevens van de CIA. De laatste vijf jaar was het saldo nul, evenveel nieuwkomers als vertrekkers. De Wikipedia-kaart, die de wereldmigratie voor 2014 afbeeldt, toont dat Venezuela het beter doet dan al haar omringende landen, zoals Colombia, Peru en Brazilië, die een negatief migratiesaldo kennen...  

Een uitgebreide commentaar lees je hier.

Mattias Tuyls is terug in België (link)

De laatste aflevering is geen reportage. VRT-journalist Tuyls is terug thuis. Hij schrijft zijn ervaringen neer in een artikel op de VRT-website. Daarin heeft hij het opnieuw over de paradijselijke stranden. Misschien hebben ze zich bij de VRT dus gewoon vergist toen ze voor de eerste aflevering zeiden dat Venezuela geen tropisch paradijs zou zijn?

Volgens het World Happiness Report stond Venezuela in 2013 op de twintigste plaats op de wereldlijst. Dat is minder goed dan Costa Rica, Panama en Mexico en drie plaatsen lager dan de VS, maar wel net boven België. 

Een uitgebreide commentaar, met cijfermateriaal over de verwezenlijkingen van de voorbije zestien jaar lees je hier.

Conclusie

Onderbouwde argumenten of een degelijke analyse die de huidige situatie zou kunnen verklaren, waren in deze reportagereeks nergens te vinden. Het was een aaneenschakeling van vermoedelijk goed geplande flarden infotainment, bedoeld om de democratisch verkozen regering van een land in diskrediet te brengen.  

De openbare omroep VRT, gefinancierd met belastinggeld, heeft de taak eerlijke, objectieve en deontologisch verantwoorde informatie te geven. Van de VRT mag men verwachten dat analyses omkaderd worden, rekening houden met huidige omstandigheden en voorgeschiedenis van een land. Men mag vooral verwachten dat aangehaalde beweringen onderbouwd zijn.

Deze reeks was een misleidende verzameling zorgvuldig geselecteerde fragmenten, die de oorzaken van de huidige problemen in Venezuela niet vermeldden.

De VRT heeft vaste correspondenten in het buitenland afgeschaft. In de plaats kwam pop-upjournalist Mattias Tuyls, die 'Venezuela-expert' is omdat hij twintig jaar geleden als achttienjarig student een jaar bij een welvarend Venezolaans gezin heeft doorgebracht.

De huidige democratische regering van Venezuela kent vele vijanden: de eigen elite, de grootgrondbezitters en de eigenaars van de grote privé-bedrijven. Ook binnen het eigen staatsapparaat en de PSUV zijn er vijanden: opportunistische ambtenaren die van hun machtspositie misbruik maken ter zelfverrijking.

Internationaal horen alle regeringen en leiders die bij het neoliberalisme zweren tot de vijanden van Venezuela. De vijanden van Venezuela zijn de vijanden van alle mensen ter wereld die een democratisch en progressief systeem verdedigen, dat werk maakt van de bestrijding van onrecht, de strijd aanbindt met de ongelijkheid en met de armoede, dat opkomt voor de democratische rechten en zelfbeschikking van de volkeren, arbeiders en boeren.

De Venezolaanse en buitenlandse pers voert al zestien jaar een onafgebroken mediaoorlog tegen de huidige democratische meerderheid in Venezuela. De VRT sluit zich daar met deze reportagereeks bij aan.

De Venezolaanse regering mag best bekritiseerd worden, zoals dat met elk democratisch verkozen regering gebeurt. Er loopt zeker heel wat mis onder het huidig bestuur, net als onder het democratische bestuur van zoveel andere landen. Wat hier gebeurt is echter geen democratische oppositie maar een lastercampagne, met als doel een zetelende democratisch gelegitimeerde regering omver te werpen. 

Als antwoord op deze reportagereeks daarom nogmaals een citaat van voormalig Amerikaans president Carter over de verkiezingen van 2013 in Venezuela en over de oppositie: “Omdat je het politiek oneens bent met wat een democratisch verkozen regering doet, heb je daarom nog niet het recht om die regering omver te werpen of te weigeren je bij het resultaat van de verkiezingen neer te leggen.” Bij de VRT vinden ze blijkbaar van wel.

Wie vragen heeft of meer informatie wil, kan ons contacteren op handenaf@gmail.com

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

reacties

7 reacties

  • door Bluethunder op vrijdag 5 juni 2015

    "een lastercampagne, met als doel een zetelende democratisch gelegitimeerde regering omver te werpen." Ze zullen het bij de VRT graag horen dat ze daar over zoveel macht beschikken dat ze er complete regime changes kunnen mee bewerkstelligen. Chavez zit bibberend van angst af te wachten wat de VRT nu weer over hem gaat zeggen.

    • door ria aerts op zaterdag 6 juni 2015

      Kort door de bocht, zouden ze bij de VRT zeggen. Als alle westerse persagentschappen en de media die hun berichten overnemen en in het beste geval aanvullen met eigen bevooroordeelde informatie wordt het wel een probleem. Hits mensen op, honger ze uit en je brengt zo een regimewissel op gang. Als dat niet lukt kun je er "denktanken" en studentenverenigingen op los laten, misschien wat koekjes uitdelen. Weet u wat een van de eisen was van de betogende burgerij daar? De afschaffing van de minimumlonen van hun huispersoneel. Ook gehoord op de VRT, van een correspondent ter plaatse. Op een onbewaakt moment toch gepasseerd wellicht. Doe zoals een ernstig journalist: check je bronnen, meer dan één liefst. Tegenwoordig moet je dat als lezer doen, ten minste als je niet in het ootje wil genomen worden.

  • door Rita Ceuppens op zaterdag 6 juni 2015

    Ik heb me ook blauw geërgerd aan deze uiterst eenzijdige en vooringenomen reeks van Mattias Tuyls. Maar er was zoveel op aan te merken en recht te zetten dat ik het niet zag zitten op de VRT-website beginnen te reageren. Blij dat jij hierop een grondig weerwoord hebt gemaakt. Ik hoop dat je het ook op de VRT-website hebt gepost?

    • door Patrick Hens op maandag 8 juni 2015

      Ik postte wel een link naar het artikel op de facebook pagina van Qué Pasa Venezuela (van de VRT). Ik stuurde ook een mail naar de redactie van de VRT bij het begin van de serie (na de trailer) om te melden dat we het zeer goed gingen opvolgen. Maar zoals wel vaker gebeurt, kwam daar geen antwoord op. We kregen wel positieve reacties vanuit verschillende kringen op het artikel, dus het is wel aangeslagen. We maken er ook nog een brochure van die we breed zullen proberen te verspreiden. We contacteerden ook een parlementslid van het Vlaams Parlement, die het doorstuurde naar de commissie media en buitenlands beleid voor opvolging. We wachten nu af of daar nog een reactie komt. Ook overwegen we no een klacht in te dienen tegen de VRT bij de raad van journalistiek.

  • door Peter H op dinsdag 23 juni 2015

    De reportage gaf wel een zeer realistisch beeld van Venezuela....al is het door de ogen van de verarmende middenklasse. Wie wil er weg uit Venezuela? Dit zijn meestal niet de arme mensen maar inderdaad mensen die hun levensstandaard niet willen verlagen... logisch, maar wel heel jammer. Bijvoorbeeld in Miami is er een hele stadswijk bewoond door Venezolanen en dit is verre van een gevaarlijk ghetto. En verder zijn er de mensen die destijds ontslagen werden bij PDVSA de staatsoliemaatschappij. Met ongeveer 20000 werden ze ontslagen omdat ze staakten. Omdat ze staakten tegen het beleid dat zou volgen, hoe kan men dit verdedigen als men ook maar een klein beetje democratisch is? Sindsdien draait de olieproductie totaal niet meer productief, veilig of milieuvriendelijk. Denk maar aan de zware explosie in 2012... met vele doden tot gevolg. En de goed geschoolde ex-oliewerkers.... die zijn weg natuurlijk, naar buurland Colombia, Dubai en Canada. Was het dan voorheen beter in Venezuela....? Waarschijnlijk voor een groot deel van de bevolking niet, maar voor de broodnodige middenklasse zeker wel. En net dit deel van de bevolking wegjagen helpt een land echt niet vooruit.

    • door Patrick Hens op donderdag 25 juni 2015

      De "staking" in 2002 en 2003 was in feite een patronale lockout met zeer ernstige gevolgen voor de bevolking (mijn eigen familie moest eetbare schelpjes op het strand gaan zoeken omdat er niet voldoende eten was). Omdat het via de staatsgreep niet gelukt was, probeerde de oppositie op deze manier de regering van Chávez omver te werpen. Het is niet meer dan logisch dat diegenen die eraan meewerkten ontslagen werden. http://venezuelanalysis.com/analysis/7527

      Na de lockout kwam de productie snel weer op het peil van daarvoor. Ook moeten we rekening houden met het feit dat binnen de OPEC vaak afspraken gemaakt worden om de productie te verminderen. http://venezuelanalysis.com/analysis/7527 http://www.indexmundi.com/energy.aspx?country=ve&product=oil&graph=production

      De zware explosie van Amuay werd veroorzaakt door kwaad opzet. Uitgebreid rapport hier: http://www.pdvsa.com/interface.sp/database/fichero/publicacion/8264/1632.PDF

      In 2006 was 4% van de Venezolaanse bevolking rijk tot zeer rijk en 15% behoorde tot de middenklasse. http://newsimg.bbc.co.uk/media/images/42325000/gif/_42325793_venezuela_social2_203.gif De overige 81% behoorde tot de arbeidersklasse of was arm. Als dus de "middenklasse" het met iets minder moet doen, dan heet dat herverdeling, het wegwerken van de ongelijkheid. In Venezuela komt trouwens iedereen in aanmerking voor de projecten die door de staat opgezet werden. Iedereen kan gebruik maken van gratis onderwijs, gratis medische zorgen, iedereen mag voordelige aankopen doen in de staatswinkels, ook de middenklasse. Als dus deze "middenklasse" het land verlaat omdat ze zich niet kan vinden in het principe van de herverdeling van de rijkdom, van solidariteit, dan hoort ze inderdaad in Miami thuis.

    • Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties