Bij DeWereldMorgen.be schrijven we niet voor de clicks.

We maken media voor een betere wereld.

Samen met vele vrijwilligers en burgerjournalisten.

Om dit te blijven doen hebben we uw steun meer dan nodig!

Steun onafhankelijke media!

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu

‘Illegitieme schulden in België’: De redding van de banken (1/5)

In dit eerste artikel van een reeks van vijf, toont het CADTM (Comité pour l'Annulation de la Dette du Tiers Monde) hoe de Belgische overheid sinds 2008 de schuldenberg van de banken op de bevolking afwimpelt. De organisatie analyseert sinds de economische crisis van 2008 de schuldenlast van de EU-lidstaten, waaronder België. Deze week: hoe de redding van de banken de staatsschuld deed pieken.
donderdag 21 mei 2015

Sinds het najaar van 2008 zijn er in België heel wat particuliere schulden overheidsschulden geworden. De Staat ontleende 33 miljard euro aan de financiële markten om de particuliere financiële instellingen Fortis, Dexia, KBC en Ethias te redden. De steun aan deze banken heeft geleid tot een aanzienlijke toename van de staatsschuld, gelijk aan een tiende van de toenmalige totale overheidsschuld.

De schuld die is ontstaan door de redding van een aantal banken, is in feite illegitiem. De meerderheid van de bevolking heeft immers geen baat bij de acties en wel om deze vier redenen.

1) De Staat betaalde te veel voor de redding van de banken

Yves Leterme en Didier Reynders, die op het moment van de reddingsoperatie respectievelijk eerste minister en minister van Financiën waren, verklaarden in 2013 dat "we de banken op de best mogelijke manier en in het belang van de bevolking hebben gered"[1]. Enkele maanden na deze aankondiging oordeelde de Europese Commissie echter dat de Staat tussen 1 en 2 miljard te veel had betaald om Belfius (de Belgische afdeling van de Dexia-groep) terug te kopen[2]. Dit werd vervolgens bevestigd door de huidige minister van Financiën, Koen Geens. Sindsdien heeft ook diezelfde Didier Reynders in verband met Fortis verklaard dat "men zich had moeten afvragen of men niet eerder 1 symbolische euro had moeten betalen in plaats van 4,7 miljard"[3].

2) De Staat zal nooit al het geld recupereren dat in deze reddingsacties werd geïnjecteerd

Didier Reynders (opnieuw) heeft herhaaldelijk bevestigd dat deze reddingsoperaties in feite investeringen vormden, die de bevolking uiteindelijk ten goede zouden komen. Desondanks werd tot 2014 slechts de helft van het geld, dat werd geïnjecteerd in de vorm van leningen of herkapitalisaties[4] van deze banken, aan de overheid terugbetaald[5]. We zijn er dus nog lang niet. In deze ruwe cijfers werden bovendien de intrest, die de Staat op de ontleende 33 miljard zal moeten betalen, niet verrekend; noch de toekomstige bedragen die de Staat nog dreigt te moeten vrijmaken voor de herkapitalisatie van Dexia NV (die reeds driemaal werd geherkapitaliseerd).

Laten we niet uit het oog verliezen dat de banken de oorzaak van de crisis vormen en dat deze crisis de stijging van de staatsschuld in de hand werkt, onder andere door de daling van de belastinginkomsten en de recessie. De staatsschuld steeg van 84% van het BBP (zijnde 285 miljard euro) bij het begin van de crisis naar min of meer 100% vandaag (zijnde 395 miljard euro).











Stijging van de staatschuld: wie is in de fout?

3) Deze reddingsacties waren ondemocratisch

Laten we niet vergeten dat de regeringspartijen de kiezers hebben verzekerd dat ze voor eens en voor altijd een punt zouden zetten achter het onaanvaardbare gedrag van de banken (MR en VLD incluis). Ze bevestigden dat er nieuwe regels zouden worden opgelegd. De regeringspartijen hebben duidelijk misbruik gemaakt van het vertrouwen van de kiezer. In een democratie hebben de vertegenwoordigers/-sters niet het mandaat om naar willekeur te handelen van zodra ze verkozen zijn.

Het feit dat de overheid deze reddingsacties heeft bekrachtigd, verandert niets aan hun illegitieme aard. ‘Illegale schuld’ en ‘illegitieme schuld’ zijn begrippen die men niet mag verwarren. Een illegitieme schuld, die is aangegaan namens de hele bevolking en die de bevolking niet ten goede komt, zou om geen enkele reden door de bevolking moeten worden terugbetaald. De verplichting om een ​​staatsschuld terug te betalen, is immers niet absoluut en geldt alleen voor schulden die werden aangegaan in het algemeen belang van de gemeenschap[6].

Laten we, om het verschil tussen ‘illegaal’ en ‘illegitiem’ te illustreren, de staatsgarantie aan de schuldeisers van Dexia NV als voorbeeld nemen. Even ter herinnering: het Federaal Parlement keurde in mei 2013 met terugwerkende kracht het Koninklijk Besluit van 2011 goed. Dat besluit werd door de overheid (belast met de lopende zaken) illegaal genomen en werd aangevuld met een ander decreet in 2012, waarin de Staat zich tot 2013 garant stelde voor de schulden van Dexia NV voor een bedrag van 43,7 miljard euro (of 11% van het Belgisch BBP, exclusief intresten en bijhorigheden). De schending van de Belgische Grondwet was overduidelijk, omdat de parlementariërs zelfs niet werden geraadpleegd over deze garanties, terwijl de zaak wel onder hun bevoegdheid valt. Dit is wat CADTM in haar vordering tot nietigverklaring van de twee Koninklijke Besluiten voor de Raad van State heeft aangetoond, en die door ATTAC Luik, ATTAC Brussel 2 en twee federale parlementsleden, Zoé Genot en Meyrem Almaci, werd voorgelegd.

Sinds de parlementaire stemming van 2013 is deze garantie legaal. Dit neemt echter niet weg dat ze onwettig blijft. Deze garantie betreft immers een ‘bad bank’ die over geen enkele spaardeposito beschikt en uiterst gevaarlijk is voor de bevolking. Als de garantie wordt geactiveerd, zullen de schulden van Dexia NV automatisch schulden van de Belgische Staat worden. Die leiden tot een verstrenging van de bezuinigingsmaatregelen voor de bevolking, zodat de schulden die de activiteiten van Dexia NV hebben veroorzaakt, kunnen worden terugbetaald. Op die manier staan we opnieuw tegenover nieuwe illegitieme schulden. In de wetenschap dat zij zich gesteund voelen door de overheid, zullen de banken bovendien aangemoedigd worden om door te gaan met het nemen van financiële risico’s, ten koste van de gemeenschap. Men spreekt hier van de zogenaamde ‘moral hazard’.

4) Er is niets veranderd en men verwacht andere reddingsacties voor de banken

Sinds de crisis werden op het gebied van bancaire regelgeving geen ernstige stappen ondernomen. Ondanks de politieke beloftes voor verandering is er van de langverwachte hervormingen tot nog toe geen sprake geweest. De Staat maakt geen gebruik van haar belangen in deze banken om de regels te wijzigen, noch om de bankensector veiliger te maken en ten dienste van de bevolking te stellen. De scheiding van bankactiviteiten (depositobanken enerzijds en zakenbanken anderzijds)[7] staat namelijk niet langer op de agenda, terwijl het bankgeheim blijft gelden. Speculatieve activiteiten zijn als nooit tevoren opgeflakkerd. Duizelingwekkende bonussen en salarissen zijn terug van weggeweest. Kredietverlening aan huishoudens en kleine en middelgrote ondernemingen (KMO's) is niet toegenomen en Belfius Bank (nochtans voor 100% openbaar) werkt als een particuliere bank, zonder rekening te houden met het algemeen belang. Het moet ook benadrukt dat de ontslagen in deze instellingen toenemen.

Omdat we voor deze reddingsoperaties te veel hebben betaald en we er niet bij hebben ‘gewonnen’; omdat deze onderneming niet heeft bijgedragen tot een verandering van de spelregels; omdat, indien het spaargeld van de bevolking en de Belgische bankensector moest worden gered, men anders te werk had moeten gaan[8]; omdat deze reddingsacties een minderheid van grootkapitaalbezitters ten goede is gekomen en niet de meerderheid van de bevolking, die voor de kosten opdraait en riskeert nieuwe reddingsacties te moeten betalen, is de schuld van € 33 miljard euro, die door de reddingsacties werd gegenereerd, een illegitieme schuld. De bevolking zou deze schuld om geen enkele reden moeten terugbetalen. De annulering van deze schuld moet de verantwoordelijken van de crisis aanpakken: de banken en hun grote aandeelhouders. Zij zijn immers tegelijkertijd de belangrijkste schuldeisers van België en de begunstigden van de reddingsoperaties van de overheid.

Met de annulering van de overheidsschuld, moeten de kleine beleggers, die hun spaargeld in staatsfondsen investeerden, alsook de werknemers en gepensioneerden wiens spaargeld (pensioensparen, groepsverzekeringen, levensverzekeringen) ten dele door beheerinstellingen of -organen in gelijkaardige fondsen werd geplaatst, worden beschermd.

De annulering van onwettige staatsschuld is een noodzakelijke, maar onvoldoende maatregel om de crisis te overwinnen. Een van de dringende aanvullende maatregelen die een nieuwe financiële crisis moet voorkomen, is de socialisering van de banksector.

Dit artikel verscheen eerder op CADTM en werd vertaald door Nadia Cornelis

________________________________________

Voetnoten:

[1] Zie "Leur crise, 5 ans après...", september 2013.

[2] Zie ‘L’état a payé trop cher pour Belfius’, L’Echo van 30 januari 2014.

[3] Zie dossier "Inside Fortis" , L’Echo van 19 september 2013.

[4] 19,2 miljard in kapitaalparticipatie en 13,4 miljard euro aan leningen, waarvan ten minste 1/ 5de door de Regio's werd gefinancierd.

[5] Voor meer informatie, zie ‘Sauvetages ou naufrages bancaires en Belgique ?’, augustus 2013.

[6] Ruzié David, Public International Law, 17e editie, Dalloz, 2004, p. 93.

[7] In dit verband, zie de campagne ‘Speculeren? Niet met mijn centen!’ op www.scinderlesbanques.be/ of de video van Finance Watch ‘Pourquoi séparer les activités bancaires ?

[8] Hoewel het hier geen perfecte modellen betreft, werden er andere manieren ontwikkeld om de banken en het spaargeld van de bevolking te redden, waaronder recent in IJsland, of in Finland, Noorwegen en Zweden in de jaren ’90. Voor meer informatie, lees " Et si nous laissions les banques faire faillite ? » de Xavier Dupret, augustus 2012.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.

reacties

2 reacties

  • door ria aerts op zondag 24 mei 2015

    Geen reacties = iedereen akkoord? Hoopgevend.

  • door Edwin Hermans op donderdag 4 juni 2015

    Ik zou wel eens graag een iets meer gedetailleerd beeld krijgen van aan wie 'we' die overheidsschuld hebben. Tot nu toe krijg ik daar maar heel fragmentair een beeld van. Eén keer heeft er me iemand naar een Engelstalig artikel verwezen, maar verder... Of kent iedereen het antwoord op deze vraag?

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties