Reeds acht jaar is DeWereldMorgen.be de alternatieve en kritische stem in de Vlaamse media.

Wij zijn volledig gratis en reclamevrij.

Maar dat kan enkel via uw steun.

Steun ons nu!

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu
Opinie

Europese akkoorden met tabaksgiganten staan onder zware druk

Europees commissaris Kristalina Georgieva kwam gisteravond voor het eerst in de plenaire vergadering van het Europees Parlement tekst en uitleg geven over de omstreden akkoorden met tabaksgiganten als Philip Morris. Dat bedrijf kocht in 2004 een strafproces in New York af via een uitgebreid akkoord voor twaalf jaar met de EU.
dinsdag 19 mei 2015

Nadien volgden nog enkele tabaksmultinationals met vergelijkbare deals (1). Europees parlementslid Bart Staes (Groen) volgt de zaak al jaren op de voet: "Georgieva gaf recent aan dat ze eind mei een evaluatie van de resultaten van die tabaksakkoorden zal ontvangen en bekend maken. Die leken destijds veelbelovend, maar ruim tien jaar later hebben ikzelf en tal van experts zeer grote twijfels of deze akkoorden wel moeten worden voorgezet."

De schade voor de Europese schatkisten door fraude en illegale handel met sigaretten wordt geschat op 10 miljard euro per jaar, via verlies aan accijnzen en BTW. Bovendien ondersteunt het vaak gewelddadige georganiseerde misdaad.

Uit onderzoek van de antifraudedienst OLAF werd de tabaksindustrie er 15 jaar geleden van verdacht direct medeplichtig te zijn aan smokkel. Elke sigaret die door de douane van de zwarte markt werd geplukt, kon ze immers een tweede keer produceren en verkopen.

In 2001 startte de Europese Commissie, samen met 10 lidstaten, een proces tegen een aantal tabaksfabrikanten wegens het mislopen van belastinginkomsten. Dat mondde uiteindelijk uit in een akkoord met Philip Morris.  

Philip Morris International (PMI) kocht vervolging af door over een periode van 12 jaar 1,25 miljard dollar te betalen. Geld dat bedoeld was om fraude en illegale sigarettenhandel te bestrijden, wat helaas onvoldoende gebeurde.

Bart Staes

Wij spraken ons destijds negatief uit over de manier waarop dit geld verdeeld werd tussen de Europese Commissie en de lidstaten. De Commissie zelf kreeg slechts 9,7%. De rest ging rechtstreeks naar de schatkisten van de lidstaten. Dit ondanks het feit dat de Commissie bevoegd is om de strijd aan te binden tegen de verspreiding van namaak- en illegale goederen Volgens het EP "ging deze verdeling in tegen de letter en de geest van het akkoord, dat is gesloten op basis van de afspraak dat de 1,25 miljard dollar moest worden gebruikt voor fraudebestrijding."

De grote vraag is nu of de EU onderhandelingen moet opstarten om het PMI-akkoord na 2016 voort te zetten. Het punt is dat er twee andere opties zijn om de tabaksindustrie te dwingen om smokkel tegen te gaan. De kerntechnologie hiervoor is de zogenaamde 'tracking and tracing', een geavanceerde technologie waarmee elk pakje gevolgd kan worden.

Ten eerste is er het internationaal overeengekomen WHO-Kaderverdrag inzake tabaksontmoediging (FCTC), dat door de EU is ondertekend, maar helaas nog amper geratificeerd. De Europese Commissie kondigt nu aan dat ze dit weldra gaat ratificeren. De lidstaten zouden best zo snel mogelijk volgen, omdat hieraan ook bepalingen verbonden zijn voor tracking and tracing voor tabaksbedrijven.

De vraag is vervolgens of eventuele nieuwe onderhandelingen niet in strijd zijn met enkele aspecten van dat FCTC, meer in het bijzonder artikel 5, lid 3, van de FCTC. Dat bevat de volgende aanbevelingen: "Wijs partnerschappen en niet-bindende of niet-uitvoerbare overeenkomsten met de tabaksindustrie af" en "Denormaliseer en, voor zover mogelijk, reguleer activiteiten die door de tabaksindustrie worden omschreven als "maatschappelijk verantwoord", met inbegrip van, maar niet beperkt tot activiteiten die worden omschreven als "maatschappelijk verantwoord ondernemen". De evaluatie van de PMI-akkoorden die ik met de Commissie Begrotingscontrole een jaar geleden organiseerde, gaven alvast een zeer negatief beeld.

Een groot probleem is ook het gebrek aan transparantie over de contacten tussen de Europese Commissie en de tabaksindustrie. Dat bleek uit de hele saga rond de ontslagen eurocommissaris John Dalli en de rol van topambtenaar en later adviseur van de PMI advocaat Michel Petite. Ik verwacht vanavond dus klare taal van Georgieva.

Tot slot is er het toch wel gênante feit dat PMI de Europese Unie voor de rechter heeft gedaagd wegens het goedkeuren van de Tobacco Products Directive (TPD).  Deze richtlijn werd al afgezwakt door de tabakslobby en wordt nu dus juridisch aangevallen. Is dat het soort 'partner' waar je als beleidsmaker en beschermer van het algemeen belang deals mee wil sluiten?

De tweede weg verloopt via de nieuwe tabaksrichtlijn van 2014. De groenen waren blij met de verstrenging van de tabakswetgeving in februari 2014, maar betreurden dat het eindresultaat van de onderhandelingen minder ambitieus was dan het oorspronkelijke Commissievoorstel.

Het bereikte akkoord is een stap vooruit voor de EU om de enorme gezondheids- en sociale problemen, die met tabaksproducten gepaard gaan, aan te pakken. Maar de TPD schiet tekort in vergelijking met de oorspronkelijke voorstellen en de goede voorbeelden uit andere landen. Het resultaat van een ongeziene lobbyoperatie van de tabaksindustrie.

Met roken als doodsoorzaak nummer één in de EU (roken leidt tot 700.000 voortijdige sterfgevallen per jaar) zijn sterke regels van vitaal belang voor Europese burgers en de volksgezondheid, maar ook voor de belastingbetaler die opdraait voor de rekening van deze vermijdbare ziekten.

Voetnoot:

1) De overeenkomst met Japan Tobacco (JTI) loopt tot 2022 en de overeenkomsten met respectievelijk British American Tobacco (BAT) en Imperial Tobacco Limited (ITL) lopen tot 2030. Het is thans niet nodig om een mogelijke verlenging van deze overeenkomsten in de nabije toekomst te bespreken.

Bart Staes is Europees parlementslid voor Groen.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.

reacties

10 reacties

  • door OttovB op woensdag 20 mei 2015

    CITAAT: "Met roken als doodsoorzaak nummer één in de EU (roken leidt tot 700.000 voortijdige sterfgevallen per jaar) zijn sterke regels van vitaal belang voor Europese burgers en de volksgezondheid, maar ook voor de belastingbetaler die opdraait voor de rekening van deze vermijdbare ziekten." Deze uitspraak, berustend op aannames, dan wel bewuste onwaarheden is tekenend voor het anti roker klimaat. Zij vormt tevens een ernstig gevaar voor het epidemiologisch onderzoek naar verschillende aandoeningen welke nu aan het roken van tabak worden toegeschreven; immers als de oorzaak van iets meent zeker te weten hoef je niet verder te zoeken. De heer Staes kan zich beter eens verdiepen in het aantal slachtoffers veroorzaakt door medicijngebruik. Dit was al eind 1999 bekend. 20000 doden per jaar door medicijnen, bijwerkingen en interacties. http://daserste.ndr.de/panorama/archiv/1999/erste7222.html NB Hierbij horen zeker ook sommige zeer gevaarlijke preparaten, zoals champix welke in sommige landen nog gebruikt mogen worden als middel om van het roken af te komen.(met een zéér geringe kans van slagen overigens) Hier nog een eenvoudig rekensommetje voor de heer Staes: Een stoppen met roken kuurtje met ongeveer 10% kans van slagen en met vaak gevaarlijke preparaten kost plm. €500 . Met psychologische, of andere vormen van vervolg begeleiding, komt zo'n kuurtje op gemiddeld €950. Er zijn wereldwijd 2 miljard rokers dus we spreken over een potentiële omzet van 950 x 2000000000 Euro.

    • door ria aerts op woensdag 20 mei 2015

      Dat kan allemaal wel zijn, gevaarlijke stoffen genoeg voor de mens, maar het blijft een feit dat tabakshandelaars geen fatsoen hebben. Of wat vindt u van het profiteren van gebrek aan regulering in ontwikkelingslanden en zelfs die landen die toch wettelijke beperkingen willen opleggen voor een arbitragehof dagen en wanstaltig hoge boetes bedingen die arme landen niet kunnen betalen en ze nog dieper in de schulden dringen? Staat ons dat ook nog te wachten, na het afsluiten van het vrijhandelsverdrag met de VS?

      • door OttovB op woensdag 20 mei 2015

        Volgens mij hebben maar weinig mensen fatsoen waar het winstbejag betreft. Maar dat heeft niets van doen met absurde dictatoriale rookverboden in enkele Europese landen. Rookverboden gebaseerd op aannames dan wel bewuste leugens. Stel je voor, wetgeving gebaseerd op aannames. Ondenkbaar, maar in veel landen een feit. Deze wetgeving, in eerste instantie bedoeld ter bescherming van niet-rokend personeel, is inmiddels uitgegroeid tot een aan dictatuur grenzende ingreep op vele persoonlijke belevingswerelden. En dat waar een bordje "roken", of "niet roken" voldoende zou moeten zijn om volwassen mensen, eigenaren, bezoekers zowel als personeel, zelf hun keuze te kunnen laten maken. Zo bespaart men ook nog eens een, op zijn minst, honderden miljoenen verslindende, strenge controle van de overheid op naleving van deze dictatoriale wetgeving. Als de bedenkers van dit absurde rookverbod willen ontdekken wat echt ongezond, ja zelfs dodelijk is, dan moeten ze eens een kwartiertje met lopende motor in een afgesloten garage verblijven. (Niet doen natuurlijk, dit is maar bij wijze van spreken). Wacht maar af in korte tijd zijn de cafetariahouders aan de beurt. Het zal beginnen met een sticker op iedere kroket "Deze kroket kan dodelijk zijn".

    • door Jean Van den Bosch op woensdag 20 mei 2015

      Ik heb vroeger jarenlang in de haven van Antwerpen gewerkt. Er komen schepen toe vanuit de US (Richmond) volledig afgeladen mat sigaretten. Deze zijn vervoerd in anonieme containers. Dit om diefstal in de haven en onderweg te vermijden. Vrachtwagens die sigaretten vervoeren naar Oost-Europese landen bezitten reeds jaar en dag een "tracking-systeem" zodat deze op ieder moment gelokaliseerd kunnen worden. Probleem is niet de intrinsieke waarde van de sigaretten, maar de waarde die de overheden erop plakken.

      Er wordt heden ten dage nogal gemakkelijk gezegd dat alles het gevolg is van roken. Maar wat over het fijn stof, waar iedere Belg gemiddeld een jaar van zijn leven voor inboet? Wat over het ongebreideld gebruik van pesticiden, het gebruik van asbest in waterleidingen, asbesttoce, enz. Resultaat van het rook-verbod in cafés, is dat nu 40% is gesloten of failliet is gegaan (wat hetzelfde is). Dat er niet mag gerookt worden in een restaurant, dat treed ik zelf meer dan 100% bij.

      En zoals je zeer terecht aanhaalt, het gebruik (misbruik) van geneesmiddelen? Vooral Champix, heeft voor meer narigheid dan goed geleid. En inderdaad met zelfs minder dan 10% van mensen die effectief stoppen met roken.

  • door janthonis op woensdag 20 mei 2015

    700.000 doden jaarlijks door roken. Ik hoop voor de heer Staes dat hij zelf aan sport doet. Er sterven in Europa jaarlijks ook 700.000 mensen door gebrek aan beweging. En over de honderdduizenden doden door overgewicht en alcohol hoor ik de heer Staes ook nooit iets zeggen.

  • door antbover op woensdag 20 mei 2015

    Als we dan toch willen hebben over " gezond handelen", wel , dat men dan eens de suikers aanpakt die in zowat alle industrieel aangemaakte voedingsstoffen worden misbruikt. Hoeveel doden en in het voorafgaande stadium , vanaf de jeugd, hoeveel zieken worden daarmede gemaakt? Bij gebrek aan dieper inzicht denk ik wordt steeds weer nagepraat welke gevaren het roken met zich meebrengt en daaraan gekoppeld het beeld van een reeks doden door tabak. Sterft ge en ge hebt eens sigaretten gerookt , wel dan is de doodsoorzaak " tabaksgebruik". Versta me niet verkeerd : ik verdedig het roken niet , maar waar is de eerlijkheid bij het beoordelen van de gevolgen? Heb je al eens een uurtje op een kruispunt gestaan waar veel verkeer komt? Wel ik wel , en ik kan u verzekeren dat ge voor de rest van de dag kapot bent, dat zonder te hebben gerookt ; ah neen , ik heb wel gerookt maar het zijn uitlaatgassen van voertuigen rijdend op fossiele brandstoffen. Tevens wordt hier in het artikel het plaatje geschetst van de met roken verband houdende fraude. Wel , ik wil wel eens het plaatje zien van al die andere fraude waar nies wordt aan gedaan. Tevens wil ik wel eens het plaatje zien van de bedragen die door middel van de tabakshandel bij ons vadertje staat terechtkomen.

  • door antbover op woensdag 20 mei 2015

    Nog even, ik had het nog niet gezien, maar er staat nu toevallig ook een artikel op " dewereldmorgen" over de subsidies die vertrekt worden aan het gebruiken van fossiele brandstoffen . Hallucinant. Kan men in ons wereldje nog hypocrieter zijn ? Het IMF stelt : "In China alleen al schat de Wereldgezondheidsorganisatie dat jaarlijks een miljoen mensen vroegtijdig sterven door vervuiling als gevolg van het verbranden van fossiele brandstoffen." Voor de geïnteresseerden : zoek ook eens op hoeveel onze leefwereld wordt beschadigd door gebruik aan pesticiden en herbiciden.

  • door OttovB op woensdag 20 mei 2015

    Ben het geheel met jullie eens. Is het trouwens niet verbazingwekkend, dat het percentage rokers na de oorlog is afgenomen van >60% naar <30%, terwijl het aantal gevallen van kanker maar onrustbarend blijft toenemen? http://statline.cbs.nl/StatWeb/publication/?VW=T&DM=SLNL&PA=82899ned Daar horen wij deze Staes en andere politici niet over. Gewoon eenvoudig scoren ten koste van een groep mensen, wel plm. 25% van de bevolking de gebruikers van tabak dus, die inmiddels als paria's worden afgeschilderd. Ik vraag me wel eens af hoeveel er van het bovengenoemde potentieel van € 950 * 2 miljard er aan diverse strijkstokken blijft hangen. Met de volksgezondheid zijn deze politici in ieder geval niet bezig, anders zouden er wel andere prioriteiten gelden.

  • door janthonis op woensdag 20 mei 2015

    Enkele jaren geleden is er in het Europees Parlement een wetsvoorstel ingediend om voedingswaren van gekleurde labels te voorzien waarbij de consument dadelijk kan zien of het een gezond product is of een product dat teveel suiker of zout bevat. De voedingslobby heeft toen een campagne opgezet met een budget van maar liefst 1 Miljard euro om dat voorstel tegen te houden. Kan de heer Staes ons ook zeggen in wiens zakken dat geld terechtgekomen is?

    • door OttovB op vrijdag 22 mei 2015

      Ik vrees dat de heer Staes het hier wel voor gezien houdt. Hij moet dan namelijk gaan nadenken en daar maakt deze politicus liever geen gewoonte van. Overigens kunnen die arme Europarlementariërs met hun hongerloontje er best wel een centje bij gebruiken :-)

    Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties