about
Toon menu
Reportage

Hartslag: denkwerk, veldwerk en weerwerk

Op zaterdag 9 mei blikte Hart boven Hard tijdens de tweede “Hartslag” terug op wat ze in gang zette, maar ook vooruit naar wat nog moet komen. Hoe beweegt Hart boven Hard zich in de politieke en maatschappelijke context? Hoe moeten en kunnen we verbinden, verbreden en verdiepen? En hoe houden we het vuur brandend?
maandag 11 mei 2015

“Er is iets begonnen en het zal niet meteen weer stoppen.” Zo klonk de geboortekreet van burgerbeweging Hart boven Hard, een slordig half jaar geleden. Wat begon als een spontaan initiatief van een aantal bezorgde middenvelders groeide in geen tijd en op organische wijze uit tot  een breed gedragen en diverse burgerbeweging, met de Grote Parade van 29 maart als voorlopige apotheose.

Op zaterdag 9 mei blikte de beweging tijdens de tweede “Hartslag” terug op wat ze in gang zette, maar ook vooruit naar wat nog moet komen. Hoe beweegt Hart boven Hard zich in de politieke en maatschappelijke context? Wat zijn de krachtsverhoudingen en de cruciale thema’s? Hoe moeten en kunnen we verbinden, verbreden en verdiepen? En hoe houden we het vuur brandend?

De reflectiedag ging van start met een aantal constructief-kritische beschouwingen door Manu Claeys, boegbeeld van burgerinitiatief Straten Generaal, die voor zijn aanbevelingen put uit de eigen ervaring. Hij wees erop dat Hart boven Hard geen klassieke belangengroep is, maar wel een volstrekt nieuw en mobiliserend soort burgerbeweging, die zich profileert aan de hand van denkwerk, veldwerk en weerwerk.

Claeys wees erop dat de breedte en de diversiteit van een beweging een sterk wapen is, dat een eigen smoel niet in de weg staat.

Daarnaast pleitte hij ervoor de collectieve expertise goed te benutten, omdat die een alternatief kan bieden voor de autoritaire expertise. Kennis is essentieel om te overleven. Weerwerk bieden moet door doordachte en wervende tegenvoorstellen te formuleren. 

Tenslotte wees hij op het belang van mobiliseren door actieve participatie. Burgerbewegingen richten zich niet tot kiezers, maar tot burgers die dissidentie willen tonen en actief willen participeren.

Hij sloot af met een overtuigd “Volhouden is de boodschap.”

Strategie

De rest van de voormiddag werd er in diverse werkgroepen nagedacht rond verschillende thema's, zoals diversiteit, actie en de lokale werking.

Een van de drukst bijgewoonde werkgroepen was die rond strategie. Hoe moet de beweging verder na de Grote Parade? Welke concrete strategieën en partnerschappen zijn daarvoor nodig?

Veel aandacht ging naar de tegenstellingen die eigen zijn aan een diverse burgerbeweging als Hart boven Hard: een breed samenlevingsmodel versus heldere, concrete doelstellingen; harde en directe actie versus zachte waarden en lange adem; bruggen naar de politiek of van onderuit een eigen, parallel systeem creëren. Hoe vallen die schijnbare tegenstellingen te verenigen in een helder verhaal? Daarnaast werd er gereflecteerd over hoe de beschikbare expertise die binnen de beweging aanwezig is, beter en concreter benut kan worden. De nood aan kennis en onderbouwing, waar Manu Claeys al naar verwees, kwam ook hier ruim aan bod.

Hart boven Hard biedt onderdak

Socioloog en hoogleraar Luc Huyse mocht het namiddaggedeelte inleiden met een lezing over de toekomst van de beweging en putte hiervoor onder meer uit zijn boek De Democratie Voorbij.

In welk maatschappelijk politiek klimaat moet Hart boven Hard de komende jaren werken? Welke agenda streeft de beweging na?

Huyse ziet drie evoluties die tot een ontwaarding van de democratie leiden.

-     De invasie van de marktlogica in de politiek en in de samenleving in het het algemeen, met als inzet liberaliseren, privatiseren en het ontvetten van de overheid. Hij noemt het "het ondernemingsmodel als gps voor de samenleving".

-    Ten tweede ziet hij een risicovolle invulling van de begrippen democratie en democratisch burgerschap. Men herleidt burgers tot individuen die rechtstreeks door de politiek worden aangesproken. Alles wat tussen de burger en de politiek staat, wordt dan overbodig. Geïsoleerde burgers zijn bovendien kwetsbare burgers. Daarnaast worden burgers herleid tot consumenten, in plaats van coproducenten van de samenleving. De participatiemaatschappij stelt zelfredzaamheid als hoogste doel. Waar de overheid terugtreedt en zelfhulp faalt, dringt de markt echter binnen.

-    Tenslotte  hekelt hij de idee van verkiezingen als hart van de democratie: eens de stem van de kiezer is gegeven, is het aan de verkozenen om te doen wat hem of haar is opgedragen. Dat houdt in dat spreken en gehoord worden tussen verkiezingen in niet meer aan de orde is. Burgerinitiatief wordt zo al snel beschouwd als ondemocratisch.

Gelukkig ziet Huyse ook reden tot optimisme. De Grote Parade was daarvan een sprekend voorbeeld en breekt met de tradities van vroegere burgerinitiatieven.

Hart boven Hard bouwt een brug, een "overkapping", tussen honderden organisaties en individuen die waardevol zijn, maar bruggen nodig hebben om te floreren. Hart boven Hard biedt onderdak.

Hart boven Hard kan de beweging zijn die voortdurend en onafgelaten hamert op de alternatieven en illustreert dat solidariteit niet dood is. 

Tenslotte pleit hij ervoor dat Hart boven Hard een uniek plek inneemt, door op grote schaal en breed te werken aan inburgering van elke burger. We zijn allemaal aan inburgering en herinburgering toe, aan een herontdekking van wat democratisch burgerschap betekent. Dit soort inburgering moet van onderaan beginnen en is een moeizaam en langzaam proces dat op lokaal niveau begint.

      Springlevend

De denkdag sloot af met een panelgesprek waarin sprekers uit het brede middenveld zich bogen over het politieke perspectief van de burgerbeweging.

Als deze reflectiedag iets duidelijk maakte, dan wel dat Hart boven Hard nog veel denk-, veld en weerwerk voor de boeg heeft, maar het enthousiasme en de motivatie zijn in ieder geval springlevend.

    


Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.