Bij DeWereldMorgen.be schrijven we niet voor de clicks.

We maken media voor een betere wereld.

Samen met vele vrijwilligers en burgerjournalisten.

Om dit te blijven doen hebben we uw steun meer dan nodig!

Steun onafhankelijke media!

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu
Interview

"Gelijke kansen bieden is iets anders dan vinden dat iedereen zijn best moet doen"

"De eerstvolgende die durft beweren dat als je maar hard genoeg je best doet, je kan bereiken wat je wil, krijgt van mij een welgemeende toek op zijn bakkes." Jeugdwerker Lies Verhoeven schreeuwde afgelopen najaar haar onmacht uit in een blogtekst. Een jonge twintiger die ze ooit begeleidde, had zich voor een trein gegooid. Lies’ aanklacht sloeg in als een bom.
maandag 27 april 2015

Een half jaar later zit ze voor me aan een tafeltje in een stationscafé. Hoewel ze rust uitstraalt, bulkt haar verhaal van strijdbaarheid en verontwaardiging. "Ik sta elke dag midden in de miserie, samen met mijn gasten."

Lies is coördinator van de Brusselse jeugdwerking Chambéry die deel uitmaakt van de vzw D’Broej. Door in te zetten op vrijetijdsbesteding, wil de organisatie bijdragen tot de emancipatie van kinderen en jongeren in een aantal van de meer achtergestelde buurten in Brussel. De jongen die zichzelf van het leven beroofde, begeleidde ze toen ze nog als opvoedster in een instelling werkte. De kern van haar job is dezelfde gebleven. "Ik woon niet meer samen met onze jongeren, maar ik deel nog steeds lief en leed met hen. We zitten dicht op hun huid." Bovendien zijn hun verhalen even schrijnend als die van de jongeren uit de instelling. 

"Heel wat mensen waren erg aangegrepen door mijn tekst precies omwille van de suïcide van die jongen. Nochtans zitten heel wat van de jonge mensen die wij begeleiden in een gelijkaardige situatie. Ik schreef die tekst ook voor hen. Ze moeten elke dag een strijd leveren waarbij wij als middenklassers veel te weinig stil bij staan."

'Ik pleit voor meer dialoog tussen het middenveld en beleidsmakers.'

"Alleen al studeren is lastig als je geen eigen kamer, geen bureau en geen computer noch internet hebt." Vol trots vertelt ze hoe één van haar jongens ondanks een hobbelig parcours zijn diploma middelbaar onderwijs haalde. "Zijn gezin is in België komen wonen toen hij twee was, maar zijn vader is kort daarna gestorven. Zijn moeder is ongeletterd en heeft de taal nooit geleerd. Die jongen heeft van kleins af heel wat zorgtaken op zich moeten nemen en alle paperassen moeten doen voor zijn moeder. Het is bijna een wonder dat hij zijn school heeft afgemaakt." 

Een diverse wijk

Etterbeek is geen typische armoedige buurt. De dure kantoren van de Europese wijk doen niet vermoeden dat heel wat buurtbewoners in erbarmelijke omstandigheden leven. "Het is de wereld in het klein. Met ontzettend veel verschillende culturen en religies," vertelt Lies. In de straat van haar jeugdhuis staat er naast een riant herenhuis van eurocraten bijvoorbeeld een gebouw vol studio’s waarin soms wel tien mensen tegelijkertijd op elkaar gepakt verblijven. Overdag moeten ze hun matrassen tegen de muur zetten omdat ze er anders over zouden struikelen. 

"Die mix zien we terug in onze werking. We richten ons in eerste instantie op de kansarmen, maar er komen ook enkele middenklassers over de vloer en we hebben zelfs een eurocraten-meisje (lacht). Ik juich dat alleen maar toe. Ik vind het belangrijk dat ze elkaars leefwereld leren kennen." 

De deuren van het jeugdhuis staan bijgevolg voor iedereen open. Wie wil, kan er gewoon komen pingpongen of babbelen met vrienden. Maar er is ook een groot aanbod aan activiteiten. "Dat gaat van taalstimuleringsworkshops, over circuslessen, naar huiswerkbegeleiding, tot kampen of groepsspelen. Daarnaast werken we via kleine of grote activiteiten rond thema’s als pesten, gezonde voeding of homofobie. We voorzien uiteraard ook een meer individuele opvolging. Dat gebeurt informeel door samen tijd door te brengen, maar we gaan evengoed op huisbezoek of naar hun school als er daar problemen zijn."

Talent blijft liggen

Dat heel wat jongeren die ze begeleidt zich niet voluit kunnen ontplooien, vindt ze wraakroepend. "De voorbeelden zijn legio," zegt ze met een zucht. "Een jonge twintiger uit de buurt had bij ons een jaarcontract met artikel zestig (een werkervaringsproject van het OCMW, om beter te kunnen uitstromen naar arbeidsmarkt, nvdr). Die gast had capaciteiten die ik nooit zal ontwikkelen. Hij was ongelooflijk goed in die job, maar hij miste theorie. Ik heb dus opgeworpen dat hij verder moest studeren en sociaal werker moest worden, maar dat was financieel voor hem eenvoudigweg geen optie. Hij moest voor zijn kleine broers zorgen. We hebben hem dus weer moeten laten vertrekken. Terwijl die jongen alles in huis heeft om een betere jeugdzorger te worden dan ik ooit zal zijn. Al die middenklassers die zomaar iets gaan studeren om te studeren, of met tegenzin naar de les gaan, die beseffen te weinig dat ze in een luxepositie zitten." 

Ook de subtiele en minder subtiele pesterijen die gesluierde meisjes moeten ondergaan, zijn Lies een doorn in het oog. "Eén van onze jongeren is enorm verstandig. Ze wil arts worden om iets positiefs bij te dragen aan de maatschappij. Maar om de paar weken staat ze aan mijn deur omdat ze overweegt om het op te geven. Haar stagementor vindt haar dom omdat ze een hoofddoek draagt en maakt haar belachelijk voor de hele afdeling. Dat eeuwige argument dat we neutraal moeten zijn is zo’n onzin. Niemand is neutraal. Gaan we binnenkort ook veto’s stellen tegen spannende leggings en strings misschien?"

‘Ik word boos als ik mensen hoor zeggen dat iedereen die dat wil, werk kan vinden.’

"Maar weet je wat het erge is?", vraagt ze terwijl ze van haar kopje nipt. "Dat ze eraan wennen. Als hun mama ontslagen wordt omwille van haar hoofddoek, reageren ze gelaten. Dan zeggen ze dat hun baas hen van in het begin gewaarschuwd had. Of dat ze geen tijd en energie hebben om er elke keer een spel van te maken."  

"Je moet weten dat veel van onze jongeren het normaal vinden dat de politie vraagt om hun identiteitskaart te tonen als ze ergens op een bankje zitten. Ze worden constant voor niks op de vingers getikt en behandeld als een verloren zaak. Tegen dat ze volwassen zijn, zijn ze doordrongen van het idee dat ze waardeloos zijn en dat het met hen nooit meer goed komt." 

"Weet je, er heersen echt twee maten en gewichten. Ik heb zo veel stommiteiten uitgehaald toen ik jong was. Die werden mij nooit aangewreven en zijn me niet blijven achtervolgen. Ik kreeg nooit te horen dat ik mij moest aanpassen aan de maatschappij of ‘terug moest keren naar mijn land’. Ik vind absoluut niet dat alles moet kunnen, laat staan dat we in onze werking nooit sancties uitdelen. Wel proberen we ervoor te zorgen dat ze leren uit hun fouten. Ik kan toch niet ‘dag en bedankt’ zeggen als ze eens uit de bocht gaan?"

Harde maatschappij

Het vechten tegen vooroordelen en heersende overtuigingen vindt Lies moeilijker dan het omgaan met de problemen van haar jongeren. "Ik word boos als ik mensen hoor zeggen dat iedereen die dat wil, werk kan vinden." Lies ziet heel vaak jongeren vruchteloos werk zoeken. Wekenlang komen ze dagelijks in het jeugdhuis hun cv versturen via het internet. Meestal horen ze niks, soms krijgen ze bericht dat ze niet doorgaan naar de volgende ronde.  

"Je hoort middenklassers op café vaak verongelijkt vertellen dat ze toch ook hebben moeten studeren voor hun diploma, of dat ze hard moeten werken voor hun geld. Daarbij maken ze abstractie van hoe het voelt om al voor je geboorte minder kansen te hebben dan anderen. Natuurlijk zijn er mensen die zich uit hun armoede weten werken, maar dat is lang niet vanzelfsprekend. Gelijke kansen bieden is iets heel anders dan vinden dat iedereen zijn best moet doen."

‘Je moet weten dat veel van onze jongeren het normaal vinden dat de politie vraagt om hun identiteitskaart te tonen als ze ergens op een bankje zitten.' 

"Ik pleit hard voor meer nuance in publieke debatten. Niks is zomaar zwart-wit. Ik ben soms zo gechoqueerd door wat er op de sociale media of onder artikels op nieuwssites gepost wordt. Dat is beangstigend." Ook het feit dat er vaak wordt uitgegaan van het slechte, vindt Lies niet oké. "Vluchtelingen komen naar hier omdat ze het beste willen voor hun gezin, niet om hier kansen van anderen af te pakken. En mensen die geen Nederlands spreken doen dat niet omdat ze Nederlandstaligen willen buiten sluiten."

Politiek

Voor politici is ze niet mals. Dat de werking van D’Broej zo breed gaat, is nodig om de jongeren van een opvangnet te voorzien en weerbaar te maken. Maar Lies merkt dat beleidsmakers het er wel eens lastig mee hebben. "Bij hen komt het soms over als bezigheidstherapie, alsof we gewoon wat hangen met onze jongeren."

Lies vindt het problematisch dat beleidsmakers doorgaans hun middenklassekader als norm hanteren. "Ze moeten zorgen voor het hele land, niet enkel voor mensen zoals zijzelf. Er zijn bovendien te veel politici die niet vanuit hun overtuiging in de politiek zitten, maar wel omwille van het spel en de macht. Al ben ik wel wat genuanceerder dan vroeger. In de nasleep van de blog die ik schreef, ben ik door verschillende politici gecontacteerd. Daar waren integere mensen bij. Ik heb meer begrip gekregen voor hun positie en manier van werken. Ik zie in dat je niet in een vingerknip allerlei veranderingen kan doorvoeren."

'Het cliché van de softe hulpverlener die constant wil praten over gevoelens, ligt ver van de werkelijkheid.'

"Maar ik blijf er wel bij dat er een gebrek is aan overleg tussen politici en het middenveld. Ik pleit voor meer dialoog. Zonder arrogant te willen klinken denk ik dat ik mijn werk goed doe en weet wat we nodig hebben. Toch wordt er weinig geluisterd naar mij en mijn collega’s. Nochtans zou het interessant zijn om samen met politici vast te stellen op welke punten er problemen zijn met jongeren in Brussel en samen met hen te bekijken hoe we dat gaan aanpakken. Of waarom bekijken we niet samen hoe we een nieuwe besparingsronde concreet gaan aanpakken?"

"Nu wordt er gewoon meegedeeld hoeveel minder je krijgt en daarmee basta. Of ze lanceren een nieuw project zonder bij ons af te toetsen wat nodig en wenselijk is. Ik snap natuurlijk dat dat gemakkelijker gezegd is dan gedaan. En het middenveld is groot. Maar een sfeer van overleg en vertrouwen lijkt me nuttig. Beleidsplannen worden vaak uitgetekend en aan ons gepresenteerd zonder onze inspraak in het proces dat daaraan vooraf gaat. Maar ik wil ze dus niet allemaal over één kam scheren. Dat moet je zeker noteren (lacht)."

Geen geitenwollen sok

Als ze aan het einde van het gesprek de vraag krijgt wat ze nog wil meegeven aan de lezer, roert ze bedachtzaam in haar koffie. Dan kijkt ze op. "Nadat mijn blog zoveel gelezen en gedeeld was geweest op de sociale media, werd ik plots gebombardeerd tot woordvoerder of zelfs Moeder Teresa van de sector van sociale werkers. Maar eigenlijk hadden honderden anderen datzelfde verhaal kunnen neerpennen. Ik heb ontzettend veel goede collega’s. Het zijn stuk voor stuk geëngageerde, sterke figuren."

"Het zijn geen geitenwollen sokken. We verzetten immens veel werk met krappe budgetten. We zetten onze middelen slim en efficiënt in, we kloppen zonder zeuren heel wat overuren en krijgen geen maaltijdcheques en bedrijfswagens. Er zijn veel clichés waar over de sociale sector, maar die van de softe hulpverlener die constant wil praten over gevoelens, ligt heel ver van de werkelijkheid (lacht)."







 

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

reacties

7 reacties

  • door JulieDL op dinsdag 28 april 2015

    Beste,

    het is de fundamentele attributiefout, zaken bij de andere schrijven we toe aan interne eigenschappen, m.a.w als die daar op dat postje zit, in die functie zal het wel een getalenteerd iemand zijn, terwijl als we eerlijk naar onszelf durven kijken het vaker samenhangt met een grote portie geluk (lees: in het juiste bedje geboren, met de juiste stimulering, conform ons huidige maatschappelijke model daar op die bureaustoel afgezet). Het is daar krampachtig aan blijven vasthangen dat het makkelijk maakt om in die zij/wij positie te blijven zitten. We vergeten, maar al te graag en vaak hier in onze westerse leefomgeving de omstandigheden waarin mensen leven en 'hun best moeten doen' . Bedankt voor je inspiratie en jullie dagelijkse inzet, zorg goed voor jezelf als je je zo dagelijks voor anderen inzet.

    • door ria aerts op dinsdag 28 april 2015

      Ik sluit me aan bij uw reactie. Dat mensen die zich zo inzetten voor anderen nog tegen leugens moeten vechten maakt alles nog erger. De mantra dat je door inzet ook een goede job zult vinden is een flagrante leugen. Je moet vooral een goed netwerk hebben: via familie, relaties, studiegenoten enz. Meritocratie is een mythe. Kijk nu naar David Cameron, die beweert dat zijn regering 1000 jobs per dag heeft gerealiseerd. Die berekening klopt. Maar als je dan die jobs gaat bekijken zijn dat voor het merendeel ofwel 'zero-hour" jobs: d.w.z. men krijgt geen job met een vast aantal uren per maand, maar moet thuis wachten tot je opgeroepen wordt. De meeste jobs bieden maar 25 u per week en houden geen sociale zekerheid of betaalde vakantie in. Een ander deel zijn de jonge zelfstandigen die dus hun eigen job gecreëerd hebben. Met deze ongenuanceerde beweringen wordt de goegemeente gesust en kan de verdere sociale afbraak verdergaan. Dat er ondertussen slachtoffers vallen is blijkbaar van geen tel. Daarom... hoofd hoog houden, werkloosheid is niet de fout van de werkloze.

      • door Hugo Casteels op dinsdag 28 april 2015

        "de werkloosheid is niet de fout van de werkloze" Dat is een veralgemening zoals zeggen dat het allemaal de schuld zou zijn van die werkloze. Er zijn beslist een groot aantal werklozen die bewust kiezen voor de werkloosheid. In mijn omgeving zijn er zo een paar die dan links en rechts wat gaan bijklussen. Het is niet de grote hoop, maar zeggen dat de werkloosheid niet de fout is van de werkloze is een onjuiste veralgemening.

        • door JohanGroenroot op dinsdag 28 april 2015

          Meneer Casteels is dan ook lid van de n-va, een partij die zich al jarenlang met voorbedachten rade schuldig maakt aan haatzaaierij tegen ondermeer werklozen...De reacties van hun achterban op de websites van msm-kranten als hln spreken voor zich.

          • door Hugo Casteels op dinsdag 28 april 2015

            Ik neem aan dat U beschikt over de ledenlijst van de NVA. Waar mr Groenroot lid van is zegt zijn pseudoniem. Ik reageer onder mijn eigen naam en hoef mij niet te verstoppen achter een pseudoniem. Overigens weerlegt hij nergens mijn zienswijze. Blijkbaar zijn alle redenen goed om op de kap van de NVA te zitten, zelfs de reactie van een gewone medeburger.

            • door speedmaster op donderdag 30 april 2015

              zelf weerlegt u op uw beurt ook nergens de zienswijze van johan groenroot. ik kan dus niet anders dan aannemen dat u vindt dat hij de waarheid spreekt. prettige dag verder.

            • door sam vanderleyden op donderdag 30 april 2015

              U bent anders al heel lang geleden al zwaar door de mand gevallen. Uw wereld-, cultuur- en mens beeld is duidelijk neoliberaal en Vlaams.... Gaat u dat ook ontkennen?

            Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties