about
Toon menu
Opinie

Oeps! Van basisinkomen naar basisarmoede

Voer je een basisinkomen in, dan creëer je een maatschappij van geëmancipeerde, vrije en gelukkige burgers. Het idee klinkt dan ook fantastisch: iedereen krijgt gratis geld zonder enige voorwaarden en je mag er mee doen wat je wil, no strings attached. Toch zijn er ernstige vragen te stellen bij het idee: is een basisinkomen een ei van Columbus, of eerder een doos van Pandora?
dinsdag 24 maart 2015

Vindt u dit artikel de moeite? Geef ons dan uw fair share.

Het basisinkomen: volgens de Volkskrant is het de 'de grootste economische hervorming aller tijden' en volgens de Nederlandse historicus Rutger Bregman is het 'een idee wiens tijd gekomen is'. Als een echt wondermiddel zou een basisinkomen een heleboel maatschappelijke problemen doen verdwijnen als sneeuw voor de zon. De armoede zou afnemen, sociale ongelijkheid zou dalen, maar niet enkel dat: we zouden er ook allemaal gezonder, blijer en gelukkiger van worden. Voer je een basisinkomen in, dan creeër je een maatschappij van geëmancipeerde, vrije en gelukkige burgers. Het idee klinkt dan ook fantastisch: iedereen krijgt gratis geld zonder enige voorwaarden en je mag er mee doen wat je wil, no strings attached. Toch zijn er ernstige vragen te stellen bij het idee: is een basisinkomen een ei van Columbus, of eerder een vat van Pandora?

Een basisinkomen: qué?

Het idee is simpel: we schaffen de sociale zekerheid zoals we ze nu kennen af. Weg met het huidige systeem van uitkeringen, toeslagen en terugbetalingen: in plaats daarvan komt er een onvoorwaardelijk basisinkomen als ruggensteun boven op je loon. Op die manier heb je altijd iets om op terug te vallen in tijden van nood: word je ziek en kan je niet meer werken, blijf je gewoon een basisinkomen ontvangen. Wil je langer blijven studeren? Geen probleem! Ook studenten ontvangen een basisinkomen, waardoor je zonder stress dat diploma Chinees of Sociologie kan bijhalen. Op die manier zou niemand ooit nog in de armoede hoeven te verzeilen of studies hoeven stop te zetten wegens een gebrek aan geld.

In theorie klinkt dit allemaal prachtig, want wie wil er nu niet gratis geld? Wie wil er nu niet de armoede afschaffen? Als klap op de vuurpeil zorgt een basisinkomen ook nog voor een enorme besparing: het hele overheidsapparaat dat nu de sociale zekerheid beheert, kan je gewoon afschaffen. Toch is het basisinkomen geen goed idee, omdat het een antwoord is op een foute analyse van de werking van onze maatschappij en onze economie. Om dat aan te tonen, moeten we eerst kijken welke problemen het basisinkomen wil oplossen en hoe het die probeert aan te pakken. Grosso modo kunnen we daarin drie problemen onderscheiden: globalisering, flexibilisering en armoedebestrijding.

Sociale onzekerheid

Theoretisch gezien is een basisinkomen bedoeld om ons te helpen overleven in een tijd van hyperkapitalistische globalisering. Omdat technologische ontwikkeling steeds verder en steeds sneller ingrijpt op ons leven, zullen almaar meer jobs verdwijnen. De economie zal grotendeels geautomatiseerd zijn en een basisinkomen zou dan nodig zijn om het verschil tussen de haves (mensen met een baan) en de havenots (alle anderen) te compenseren. Een bijkomend voordeel is dat het meer zekerheid biedt: een basisinkomen is onvoorwaardelijk. Daardoor zou het mensen zonder baan de kans geven hun eigen toekomst beter uit te stippelen. Wou je altijd al een theehuis openen in het centrum van Gent? Nu krijg je de kans: de overheid geeft je met een basisinkomen de mogelijkheid om die droom eindelijk te verwezenlijken!

Er is echter een groot probleem waar mensen zoals Bregman nauwelijks rekening mee schijnen te houden: een economie zonder sociale zekerheid gedraagt zich anders dan een met. Iedereen die spreekt over een basisinkomen doet alsof alles bij het oude blijft, maar dan met extra 'gratis geld'. De samenleving zou dus rijker én stabieler worden zonder dat 'logge overheidsapparaat'. Maar de sociale zekerheid heeft een enorm stabiliserende impact op de onvoorspelbare natuur van een kapitalistische economie. Ook negeren voorstanders volledig de kostreducerende effecten van collectivisering: in een wereld zonder sociale zekerheid is alles een pak duurder. In de VS bijvoorbeeld, het walhalla van de vrije markt binnen de gezondheidszorg, kan iets simpels als een (exact dezelfde!) bloedtest tussen de $10 en de $10.000 kosten.

Als we de logica van Bregman doordenken, komen we terecht in een wereld waar publieke goederen als gezondheidszorg en onderwijs volledig geprivatiseerd zijn. Hierover zwijgt hij echter in alle talen, en het is alsof een basisinkomen alleen maar pais en vree brengt en geen enkele negatieve effecten in zich draagt. Dat dit toch een logisch gevolg is, wordt bewezen door iemand als Roland Duchâtelet, die openlijk pleit voor verregaande en massale privatiseringen van publieke goederen. Je hoeft geen genie te zijn om in te zien dat de omvorming van onderwijs en gezondheidszorg naar for-profit sectoren kosten de hoogte in zal jagen, sociale ongelijkheid zal vergroten én de kwaliteit van die sectoren teniet zal doen.

Het vaak aangehaalde Mincome-experiment in Canada bewijst dan ook helemaal niets. De grotere structuur (die van een kapitalistische economie met welvaartsstaat) bleef onaangetast. Onderwijs en gezondheidszorg bleven publieke goederen, net zoals een resem andere basisvoorzieningen. Wat er eigenlijk gebeurde in Mincome, was dat mensen een hogere uitkering kregen die onvoorwaardelijk was. Iets wat de welvaartsstaat bij ons ook deed tot in de jaren 1970.

Mens als product

Een belangrijker bezwaar is dat een basisinkomen veel nieuwe problemen schept, maar geen enkel economisch kernprobleem aanpakt. Het is moeilijk om in te zien hoe de massale privatisering van de sociale zekerheid zal leiden tot een meer egalitaire samenleving, laat staan dat het mensen emancipeert. The devil's in the details: achter de holle retoriek ligt een meer duistere werkelijkheid. Zo zegt Bregman openlijk in zijn artikel op De Correspondent dat

Ook het minimumloon zou kunnen worden afgeschaft, wat de werkgelegenheid aan de onderkant van de arbeidsmarkt goed zal doen. Ouderen zouden makkelijker aan de bak komen – omdat hun loon omlaag kan – en de totale arbeidsparticipatie gaat zo omhoog.

Het valt me moeilijk uit te leggen hoe iemands loon verlagen hem kan emanciperen. Laten we niet vergeten dat er in deze wereld geen publieke goederen meer zijn en levenskosten dus de hoogte zijn ingegaan. Stijgende kosten en een dalend loon: klinkt als een recept voor emancipatie, toch?

Een groot probleem binnen het kapitalisme is wat Marx de 'commodificatie van arbeid' noemde. De mens wordt beschouwd als koopwaar die winst moet genereren: hij/zij is slechts een rader in een complex systeem en wordt gelijkgesteld aan andere kostenposten, zoals bouwmaterialen of brandstof. Op die manier worden we volgens Marx stukje bij beetje ontdaan van onze menselijkheid, omdat de band tussen de werknemer en zijn werk doorgeknipt is. De creativiteit die elke mens in zich draagt, wordt onderdrukt omdat de belangen van de werkgever (meer winst maken) fundamenteel in strijd zijn met de belangen van de doorsnee werknemer (betere levenskwaliteit). Een werknemer is onderhevig aan stricte discipline en heeft niets te zeggen over datgene wat hij produceert, want dat eindproduct is eigenlijk van de werkgever. Laten we hier wel op wijzen dat het niet gaat over individuele werkgevers en werknemers, maar over de rollen die ze toegewezen krijgen in het systeem.

Het is duidelijk dat het basisinkomen geen antwoord biedt op dit probleem, maar het net verergert. In theorie zou een basisinkomen zekerheid moeten bieden, maar in de praktijk zouden de kosten voor publieke goederen als gezondheidszorg en onderwijs zo sterk de hoogte in gaan dat een basisinkomen tekort zou schieten om ons in die basisnoden nog te helpen voorzien. Omdat het tegelijkertijd de bedoeling is verworvenheden als het minimumloon af te schaffen, zouden mensen verplicht worden langer te werken voor minder loon. Ook het pensioen wordt natuurlijk afgeschaft, en we spreken dan nog niet over de generaties studenten die zouden afstuderen met torenhoge studieschulden. Het enige mechanisme dat op dit moment het kapitalisme ietwat tempert, de welvaartsstaat, moet plaatsruimen om de vrije markt meer ruimte te geven. Dat die vermarkting misschien net het probleem is, daar wordt geen rekening mee gehouden. In een notendop: alles moet veranderen, zodat alles hetzelfde kan blijven.

Armoede en vooroordelen

Op het vlak van armoedebestrijding is een basisinkomen echter wél een goed idee. Zoals Bregman aanhaalt in een artikel op De Correspondent ('Waarom we iedereen gratis geld moeten geven', 14/10/2013), is uit verschillende onderzoeken gebleken dat geld geven aan armen hen in staat stelt hun leven opnieuw op te bouwen. Wat echter vooral opvalt aan die onderzoeken is niet hun conclusie, maar eerder de verbazing die de onderzoekers uitten over hun eigen conclusies. Bregman zelf publiceerde niet zoveel later een artikel met de veelzeggende titel: 'Free money might be the best way to end poverty' (Washtington Post, 29/12/2013). Er wordt aangenomen dat armen er bewust voor kiezen om hun leven te vergooien aan drank en drugs, alsof ze op één of andere magische manier genieten van hun problemen. Het is stuitend hoe ver we de logica van de individuele verantwoordelijkheid soms doorvoeren: ben je verslaafd aan drank en/of drugs? Eigen schuld, dikke bult! Dat de maatschappij je uitgekotst heeft, maakt helemaal niets uit: je was gewoon te zwak, te lui of te stom. Er wordt dan ook helemaal geen rekening gehouden met het feit dat als iemand geen manier meer ziet om uit zijn problemen te geraken, hij vast blijft steken in een vicieuze cirkel. Hen meer geld geven, is hen dus een uitweg bieden.

We kunnen ons dan ook de vraag stellen of het niet interessanter zou zijn om 'het activeringsbeleid' gewoon af te schaffen en mensen wat meer te vertrouwen.

Basisarmoede: is er een alternatief?

Aan het einde van de rit zou een basisinkomen vooral basisarmoede verzekeren, omdat het eigenlijk slechts een goedklinkende slogan is om sociale verworvenheden af te breken. Het biedt geen antwoord op globalisering en flexiblisering maar versterkt net de ergste aspecten ervan: door de sociale zekerheid af te breken, zouden kosten de hoogte ingejaagd worden en de kwaliteit van basisdiensten als gezondheidzorg en onderwijs sterk dalen. Terwijl het de bedoeling is zekerheid te bieden, zouden die kosten de onzekerheid net verhogen omdat ook sociale verworvenheden als het minimumloon afgeschaft worden. Dat is geen doemdenken, dat is de harde realiteit die zowel bij Bregman als Duchâtelet voorgesteld wordt als een utopie.

Die wereld is echter een dystopie: het versterkt de slechtste tendensen van het kapitalisme en biedt geen antwoord op de structurele ongelijkheid en vervreemding die dat systeem veroorzaakt. Als een doos van Pandora zou het een heleboel onbedoelde (en bedoelde) neveneffecten hebben, die een stuk erger zijn dan de problemen ze wilden oplossen. Het is dan ook vooral een holle slogan: 'gratis geld' klinkt fantastisch, maar bij nader inzien blijkt een basisinkomen vooral neer te komen op hogere kosten, en dus minder geld.

Gelukkig is er een alternatief. We kunnen ook een volledig andere weg inslaan en de sociale zekerheid net uitbreiden: het principe van de onvoorwaardelijke uitkering is op zich geen slecht principe, zolang het goed toegepast wordt. Zo kunnen we het activeringsapparaat volledig afschaffen en mensen wat meer vertrouwen. We kunnen de minimumlonen verhogen en de uitkeringen optrekken tot boven de armoedegrens. Basisgoederen die op dit moment in privéhanden zijn, zoals elektriciteit en telecommunicatie, kunnen we opnieuw publieke diensten van maken. Banken zouden opgebroken kunnen worden en gedeeltelijk in publieke handen genomen worden. Investeringen in nieuwe technologieën zoals groene energie zouden nieuwe industrieën kunnen creeëren die bijdragen aan een betere planeet, in plaats van een slechtere.

Onderwijs zou volledig gratis kunnen worden, ook het hoger onderwijs, met ondersteunende maatregelen om mensen die al werken ook de kans te geven nog verder te studeren. Ook in cultuur zou er veel geïnvesteerd moeten worden, aangezien de mens veel meer is dan enkel een ademende machine. Hiervoor kunnen we als maatschappij perfect betalen door de belastingen op vermogenden te verhogen en terug een progressief belastingsstelsel in te voeren. Op die manier zou de politiek opnieuw zeggensschap krijgen over de structuur en de richting van onze economie, en zou onze democratie er een stuk gezonder uitzien. Dat kunnen we dan koppelen aan grotere democratisering en eventuele decentralisering naar de provincies en gemeenten toe.

Dit ruw geschetste en beknopte alternatief beidt veel meer ademruimte voor de mens en de economie dan een basisinkomen ooit zou doen. Zo kunnen we weg evolueren van een kapitalistische wereldeconomie naar een socialistisch alternatief. Uiteindelijk mogen we niet vergeten dat het kapitalisme ook niet in a puff of smoke ontstaan is, maar een lang ontwikkelingsproces heeft doormaakt. Mensen konden pas beginnen spreken over 'vuile kapitalistische zwijnen!!!!' toen het kapitalisme bestond en ook als kapitalisme herkend werd. We kunnen onze economie en onze maatschappij dus sturen: laten we dat doen richting democratie, vrijheid en gelijkheid, en niet richting basisarmoede.

reacties

16 reacties

  • door Alpha op woensdag 25 maart 2015

    Over het basis inkomen moet zeker nog een stevig debat gevoerd worden, waar dit artikel wel toe bijdraagt. Een misvatting echter: in de argumentatie wordt aangehaald dat de afschaffing van de sociale zekerheid zal leiden tot een explosie van... gezondheidskosten?

    Dit zijn in meeste systemen wereldwijd twee gescheiden concepten.

    Als men het basisinkomen ziet als vervanging voor de klassieke sociale zekerheid, namelijk het verzorgen van een vervangingsinkomen voor mensen die om diverse redenen geen 'normaal' inkomen hebben door ziekte, werkeloosheid, leeftijd, dan kan dit een zeer effectieve oplossing zijn.

    Als men echter het basisinkomen wil presenteren als een soort 'afkoopsom', waarmee de gemeenschap AL haar maatschappelijke verantwoordelijkheden naar de burger toe wil vervangen, dan is dat een heel andere zaak die inderdaad tot negatieve situaties kan leiden

    Dit tweede scenario lijkt meer op een neoliberale natte droom, en zal dus vanuit bepaalde hoek wel regelmatig in dit debat naar voren geschoven worden.

    • door Jan Willems op woensdag 25 maart 2015

      Een basisinkomen voor iedereen – een schitterend idee? Het blijft een ‘idee’ zolang niet duidelijk is hoe dat gerealiseerd wordt, met gewilde maar ook ongewilde gevolgen. Precies daar knelt het schoentje. Jonas Vanderscheuren somt een aantal van die knelpunten op. Een verdienste! Praten in het ijle want bedwelmd door dat ‘schitterende idee’, daar schieten we niks mee op. Dat bovendien ook in ondernemerskringen over dat basisinkomen wordt nagedacht, moet ons wantrouwig maken. Zo kopte De Tijd (14 maart): ‘Basisinkomen is een goed idee’ boven een interview met Julien De Wilde, voorzitter van zinksmelter Nystar en Agfa-Gevaert. Hij stelt dat door de invoering van nieuwe technologieën veel mensen niet meer mee kunnen en geen werk zullen hebben. “In dat opzicht is het idee van Roland Duchatelet, om een basisinkomen aan iedereen te betalen, nog zo gek niet”, aldus De Wilde. “Als de robots de productie uitvoeren, heb je ook geen personeelskosten. Dat stelt bedrijven in staat om de additionele marges te herverdelen. Een deel van de bedrijfswinst gaat naar de aandeelhouders, een ander deel gaat via herverdeling naar de bevolking.” Maar wie is de eigenaar van die robots? En gaat die eigenaar ook voor de herverdeling zorgen? Daar antwoordt De Wilde niet op. Wel heeft hij het over “de hoge loonkosten waarmee je niet kunt concurreren” en de noodzaak van te investeren in hoog-technologische sectoren, waardoor jobs verloren gaan. Zo zijn we terug aan het begin: de invoering van een basisinkomen als alternatief voor het verlies van banen. De bedenking van Jonas Vanderscheuren is daarom allerminst misplaatst: “Aan het einde van de rit zou een basisinkomen vooral basisarmoede verzekeren, omdat het eigenlijk slechts een goed klinkende slogan is om sociale verworvenheden af te breken.”

      • door Kristof Vandenweghe op vrijdag 3 april 2015

        “Als de robots de productie uitvoeren, heb je ook geen personeelskosten. Dat stelt bedrijven in staat om de additionele marges te herverdelen. Een deel van de bedrijfswinst gaat naar de aandeelhouders, een ander deel gaat via herverdeling naar de bevolking.” Maar wie is de eigenaar van die robots? En gaat die eigenaar ook voor de herverdeling zorgen?

        Eeeuhm de aandeelhouder is toch de eigenaar van de robots. Dus als de aandeelhouder een stuk herverdeelt, dan is je probleem toch opgelost?

    • door Roland Horvath op woensdag 25 maart 2015

      Akkoord. Het 2e concept kan nooit voldoen. De Sociale Zekerheid SZ er uit en vervangen door een Onvoorwaardelijk Basis Inkomen OBI lukt niet. Behalve de superrijken kan niemand alle kosten zelf betalen als er wat grotere ziektekosten zijn, dat moet zelfs niet overdreven zijn. Daarvoor heeft men een SZ, een collectief systeem nodig dat iets meer is dan een verzekering.

      Voor de neoliberalen moet er zo weinig mogelijk geld uitgedeeld worden dus minimale lonen en er mag er geen geld gaan naar SZ. De economie is er alleen voor zichzelf niet voor iedereen. Dat er dan na verloop van tijd geen klanten meer zijn voor de producten van de ondernemingen willen ze niet weten.

  • door antbover op woensdag 25 maart 2015

    Zeer goed artikel mijn inziens. Pro en contra's , kansen en valkuilen zijn weergegeven. Tot nu toe ontbrak dat in de discussie omtrent het basisloon . Ik was uiteraard reeds op mijn hoede, lezende dat ook liberalen, politiek rechts en in het verleden bv. Reagan voorstander waren . Maar , zoals altijd willen sommigen de uitvoering van het op zich zeer goede concept, invullen " naar eigen inzicht" en met de bedoeling via een sociaal masker een asociaal , neoliberaal geheel te creëren. In dat laatste geval : neen , bedankt ; van dat soort politiek heb ik reeds lang mijn buik vol.

  • door JohanGroenroot op woensdag 25 maart 2015

    In essentie gaat het er gewoon over dat iedereen het recht krijgt op een onvoorwaardelijk en leefbaar bestaan, wat met het huidige systeem zeker het geval niet is, . Ook de sociaaldemocraten dragen hier hun verpletterende verantwoordelijkheid uit het verleden. Ze hebben het pad geêffend voor de bulldozer van de n-va.

    Het huidige systeem wordt al een hele periode aan versneld tempo afgebouwd en waar mogelijk geprivatiseerd. Hopelijk schiet er nog iets van over als er eventueel een regering aan zet komt die de macht heeft om eerder genomen maatregelen terug te schroeven, zoals bijvoorbeeld het afbouwen van de degressiviteit en voorwaardelijkheid van de werkloosheidsuitkeringen.

    In een moralistisch en conservatief vlaanderen zal dit al heel moeilijk te verwezenlijken zijn want zelfs de sociaaldemocraten willen geen afstand nemen van hun 'voor wat hoort wat', 'activeringsbeleid', 'degressiviteit', 'beperking van wachtuikeringen'...,etc. Groen voor zover ik weet idem dito. Bij de mainstream 'linkse' partijen zie ik niet veel bereidheid om grote veranderingen door te voeren. Het is eerder een vechten voor het behoud van de status-quo, en dat is momenteel ook al een hele klus.

  • door Roland Horvath op woensdag 25 maart 2015

    JV beschrijft een neoliberale afkoopsom van bijvoorbeeld 1.500 euro per maand voor iedereen met privatisering van de Sociale Zekerheid SZ: Ziekte- pensioen- werkloosheid. Onleefbaar. Zoals hoge ziekenhuis kosten voor operaties, onbetaalbaar. Privatisering maakt zaken duurder: Ziekte in de VS ongeveer 2x zo duur als in BE en SE Zweden.

    Het productiesysteem is een wereldwijd collectief systeem waarvan slechts enkelen eigenaar zijn. Niemand kan dan 100% verantwoordelijk gesteld worden voor zijn inkomen: Te weinig zeggenschap.

    Als de werkloosheid wereldwijd 100% is, dan moet het overheidsbeslag ook 100% zijn. Er moet geld uitgedeeld worden aan iedereen om goederen te kunnen verdelen.

    Een Onvoorwaardelijk Basis Inkomen OBI is slechts een andere vorm van een deel van het bestaande inkomen. Zoals 1.500 euro per maand voor iedereen zonder voorwaarden. De kapitalistische maatschappij met SZ blijft bestaan. Door het OBI zijn er wat veranderingen.

    Financiering: 11,2 miljoen Belgen, 1.500 euro per maand voor 18+ en 200 voor 18- is 164,4 miljard. Totaal 47,6% van het BBP. Het overheidsbeslag is nu 45,5%. Het OBI wordt dan gefinancierd ten 1e met een deel van het geld van de Sociale Zekerheid SZ. Ten 2e, wie meer dan 1.500 per maand verdient betaalt -via zijn werkgever- iedere maand 1.500 aan de overheid die geeft het dan terug, aan de betrokkene.

    Een OBI is onvoorwaardelijk. Dat lijkt weinig maar het betekent een hemelsbreed verschil met nu. De burger heeft dan vaste grond onder de voeten, het is een vermeerdering van inkomen voor velen en er is geen uitsluiting. Door de inkomenszekerheid vergroot de mobiliteit, ook op de arbeidsmarkt. Dat bewijzen vergelijkingen van VS/GB/ SE. In SE zijn de job zekerheid en de mobiliteit het grootst.

  • door Stefaan Casier op donderdag 26 maart 2015

    Waar haal je de vanzelfsprekendheid vandaan dat met de invoering van een OBI automatisch alle publieke voorzieningen zouden verdwijnen en alles geprivatiseerd wordt? Dat houdt geen steek. Heel het artikel gaat daar van uit en als je vertrekt van een foute stelling... Jawel, zowel links als rechts zie je interesse in het OBI. Elk met hun eigen invulling. Je gaat hier nu uit vd meest rechtse invulling die je kan geven. Maar wie zegt dat we deze versie toelaten? Je mag ook niet te veel vertrekken van uit de dingen zoals ze nu zijn en je moet het op lange termijn bekijken. Wie zich verdiept in AI en automatisering weet dat er iets met rasse schreden op ons af komt waar we niet op voorbereid zijn en dat dringend om aandacht vraagt. In de jaren 80 waren er nog mensen die pleiten om de automatisering te remmen. Maar dat is niet mogelijk. Als je dat niet kan stoppen dan kan je in de toekomst geen werk voorzien voor iedereen. Onmogelijk. Er zijn er die nog hopen op een verschuiving van jobs zoals in het verleden. Er zal een verschuiving komen dat wel, maar niet in de zin dat iedereen een andere job zal krijgen. Als je niet iedereen een job kan geven, moet je die mensen wel een inkomen geven, hoe dan ook. Dat gebrek aan jobs is trouwens niet echt een toekomst verhaal. Het is actueel. Al 30, 40 jaar spreekt men van jobcreatie, maar het blijft hoofdzakelijk bij retoriek. Het lukt niet. Als het nu al niet lukt... De discussie zou niet moeten gaan over het al dan niet invoeren van een OBI. Ze moet gaan over welk soort we willen. De evolutie gaat zo snel dat we er onmogelijk goed voorbereid op kunnen zijn en dat voorspelt niet veel goeds. Maar we moeten het wel proberen. Oude stellingen uit verleden: loslaten !

    • door Jan Willems op donderdag 26 maart 2015

      Een beetje extra-leesvoer kan nooit kwaad, al was het alleen maar om oeverloos gezwam te vermijden. Het zeer degelijke www.tegenlicht.vpro/nl bracht in de uitzending van 21 september 2014 een indringende reportage onder de titel ‘Gratis Geld’. Eén van de gasten is Erik Brynjolfosson van het Massachusetts Institute of Technology (MIT), tevens voorgesteld als ondernemer. Hij kwam opnieuw aan het woord in de uitzending van 23/03/2015 (‘Het werken van morgen’). Onder meer over onderwijs, de noodzaak van ruimte voor entrepreneurs, belastingen en ... in de nadagen van Pikette over ongelijkheid. In het pas verschenen maartnummer van www.sampol.be stelt Jan Hertogen, geen onbekende op deze stek, dat het basisinkomen geen goeie zaak is. Hertogen chat ook met Roland Duchatelet naar aanleiding van www.mo.be/opi,ie/basisinkomen-h-t-antwoord-op-technologische-ontwikkelingen. In datzelfde nummer ook Rutger Bregman, onder meer over het basisinkomen: http://www.stichtinggerritkreveld.be/samenleving-en-politiek/zoeken-in-sampol/1851 Zie ook: www.dewereldmorgen.be/blog/dimitri.renmans/2015/03/09/het-basisinkomen-de-maskers-zijn-gevallen

  • door Wim Boone op donderdag 26 maart 2015

    Er moeten kanttekeningen geplaatst worden bij de euforie over een onvoorwaardelijk basisinkomen. Daar ben ik het volledig mee eens. Op dit moment is het echter niet meer dan een idee, zonder duidelijke praktische uitwerking. Meedenken over de invulling van een onvoorwaardelijke steun, gebaseerd op herverdeling van welvaart, dat mensen de vrijheid geeft om hun tijd zelf in te vullen met zinvol werk, lijkt me zinvoller dan verzet tegen een basisidee omdat 'anderen' het misschien gaan misbruiken. In die zin heeft de geschiedenis al aangetoond dat ook het socialistisch ideaal om die reden misschien beter niet aan een samenleving opgelegd wordt. Als we realistisch zijn is de realisatie daarvan even goed een utopie, want daar kan je nooit een hele samenleving van overtuigen.

  • door Lucie Evers op donderdag 26 maart 2015

    Net ook aflevering van Tegenlicht bekeken over de toekomstige arbeid. Het OBI veronderstel niet de afschaffing van SZ. En syndicalisten hebben een ongelofelijk conservatieve reflex. Het OBI is een vervanging van het 'actieve' deel van SZ, nl. alle soorten vervangingsinkomens vervangen. Het 'passieve' deel, nl. de verteerbaarheid die nu aan elk statuut kleeft wordt er niet mee vervangen. Hetzelfde geldt voor OBI versus loon: de totale loonkost kan dalen, maar de verdeling bruto/netto blijft een voorwerp van onderhandeling tussen partijen. Bovendien blijft de nood aan belasting op inkomen bestaan, nog los of dat inkomen ontstaat door OBI, arbeid, vermogen of een combi ervan. In een rechtvaardige samenleving zal er altijd nood zijn aan burgers die een sociaal contract aangaan en belastingen betalen om de algemene middelen voor het organiseren van de samenleving mogelijk te maken. Naast SZ zal overigens ook een groot zorg en hulpverleningsapparaat moeten blijven bestaan. Een steeds groter deel van de bevolking is niet (langer) in staat om het eigen leven vorm te geven en heeft dus ook hulp nodig bij het hanteren van het OBI. Het OBI is dus een sterke vereenvoudiging van alles wat uitkeringen betreft, is een recht dat verkregen wordt uit burgerschap, niet uit arbeid (wat maakt dat de vakbond het niet tot haar 'core' behoort). De financiering komt er door belastingen op vermogen, niet om te pesten, maar omdat het OBI een herverdeling is aan het begin van de keten: een soort mini kapitaal om te kunnen 'ondernemen'. Traditioneel gaat de strijd nu om de herverdeling aan het eind van de keten: wie krijgt wel deel van de ontstane meerwaarde en wie moet de meeste belastingen betalen. Ik vraag niet dat iedereen ondernemer wordt, wel dat ieder aan grondrechten toekomt.

    • door ria aerts op donderdag 26 maart 2015

      In onze kapitalistische maatschappij telt men enkel mee als men 'leverage' heeft in de vorm van financiële of economische macht, of als men actief is en belastingen betaalt. Kijk maar eens naar de mensen die volledig zijn overgeleverd aan een pensioen of vervangingsinkomen. Dezelfde behandeling staat degenen die enkel van een basisinkomen afhankelijk zijn ook te wachten. Als het nodig is word je inkomen verminderd en er is niemand die je verdedigt. Dan mag je nog zoveel op straat komen als je wil. En die groep zal steeds groter worden, want de jobs worden op tal van manieren vernietigd. Creatieve mensen zullen zelf iets ondernemen, ja, ik heb die tegenlicht-docu op NPS2 ook gezien. Je kunt Uber-chauffeur worden, of een bijlage bij I-pads proberen te slijten, zoals dat meisje, dat eerlijk bekende dat ze daar niet van kon leven. Bij dat soort jobs worden vakbonden automatisch uitgesloten, dus opnieuw geen leverage. Zie ik het te somber in? Nee, realistisch. Trap niet in al die sprookjes die ons worden voorgeschoteld. Herverdeling van jobs tegen een leefbare verloning, daar hebben wij als mens recht op, en dan nog liefst geglobaliseerd.

      • door Filip Fransen op dinsdag 31 maart 2015

        Dat is toch ook nu al? OBI veranderd daar inderdaad wel weinig aan maar het is misschien een stap in de juiste richting wanneer we veel vrijer kunnen denken over wat we willen doen in ons leven. Misschien leid dit ook wel tot de correcte betaling van verscheidene jobs. Als de auteur van het artikel praat over het recht tot een job, dan vraag ik me af of hij al eens autovloeren in de drukmachine moest steken voor 1.300€ netto, of kapotte eidooiers uit een rivier van eiwit moest scheppen voor nog minder loon. Dat de discussie door verscheidene ideologische vaarwaters wordt getrokken maakt het debat alleen maar beter en scherper. Het artikel leest alsof het idee nu al volledig vorm heeft gekregen, alsook vele reacties. Dat is toch wel heel jammer. Ik had meer openheid van denken verwacht.

  • door Kristof Vandenweghe op vrijdag 3 april 2015

    Mss moeten we ook een kijken naar de verdiensten van het huidige systeem. Ondanks alle inspanningen en heel grote bedragen die in het volledige systeem gepompt worden, heeft de SZ (zelf op zijn grootst in 1984) nooit de armoede opgelost. Sedert midden de jaren '80 is er idd een besparing in de SZ geweest, maar de armoedecijfers zijn niet navenant gestegen. Het meeste geld van de SZ komt dus niet terecht bij de "armen". Het beroemde "Mattheus-effect". Volgens mij ligt dit aan het feit dat de driver in onze maatschappij "arbeid" is. Dit maakt je als persoon, en dat draait het basisinkomen om.

    De reden dat de gezondheidszorg goedkoper is in België heeft niks te maken met de terugbetaling via de SZ, maar alles met de "monopsonie vorming" van de overheid als aankoper van gezondheidsdiensten. Een doktor die mensen wil helpen, mag dat gerust privé doen, maar dan vindt hij voor de duurdere operaties geen klanten. De dokter kan dus niks anders dan akkoord zijn met de prijs die de Belgische overheid wil betalen. Dat verklaart het grote verschil in kostprijs in totaal. Daarbovenop komt nog de terugbetaling die gezondheidszorg dragelijk maakt voor iedereen. De betaalde prijs en de werkelijk kost zijn zelden gelijk.

  • door Frank Roels op dinsdag 28 april 2015

    Roland Duchatelet, de voorzitter van het succesvolle bedrijf Melexis (kijk naar de beurskoers!), zet in De Tijd zijn pleidooi voor het basisinkomen uiteen. Hij geeft de bedragen die verschillende leeftijdscategorieën zouden ontvangen. Tussen 26 en 67 jaar is dat 700 of 800 eur/maand. Dat ligt dus onder het huidige leefloon, dat al onder de armoedegrens ligt. Wie werkloos is krijgt daar niets bij, voor zover ik tenminste begrijp. Duchatelet is een durver! http://www.tijd.be/detail.art?a=9626592&n=1615&highlight=duchatelet%20basisinkomen&ckc=1 Beurskoers Melexis: http://grafieken.tijd.be/60126124

  • door Sylvie Jacobs op vrijdag 16 oktober 2015

    Niet echt beste research gedaan. Je begrijpt blijkbaar niet dat waar je “Gelukkig is er een alternatief” schrijft precies hetgeen is wat een basisinkomensysteem onder meer dient in te houden, zeker aldus de Basisinkomen Partij in Nederland. Dus in zijn geheel genomen voldoet het artikel niet aan het principe wat het beste is voor iedereen door dit zo verbogen te framen en publiceren omdat het de stemming onder de bevolking ten aanzien van het idee van basisinkomen beïnvloedt door onjuiste/onvolledige informatie te verspreiden.

    Hetgeen je in de 2 na laatste alinea schrijft is grotendeels in lijn met vele basisinkomenvoorstellen: “We kunnen ook een volledig andere weg inslaan en de sociale zekerheid net uitbreiden: het principe van de onvoorwaardelijke uitkering is op zich geen slecht principe, zolang het goed toegepast wordt. Zo kunnen we het activeringsapparaat volledig afschaffen en mensen wat meer vertrouwen. We kunnen de minimumlonen verhogen en de uitkeringen optrekken tot boven de armoedegrens. Basisgoederen die op dit moment in privéhanden zijn, zoals elektriciteit en telecommunicatie, kunnen we opnieuw publieke diensten van maken. Banken zouden opgebroken kunnen worden en gedeeltelijk in publieke handen genomen worden. Investeringen in nieuwe technologieën zoals groene energie zouden nieuwe industrieën kunnen creëren die bijdragen aan een betere planeet, in plaats van een slechtere.”

    Bekijk het partijprogramma van de Basisinkomen Partij en dit is wat je zult vinden. Regelarme Bijstand als opstap naar het Leefbaar Basisinkomen. Minimumlonen naar € 19 netto. Met banken geheel in burgereigendom. Ik ben beschikbaar voor een gesprek om tot een beter afgewogen artikel te komen.

    Om werkelijk mens te worden: Geef een ander wat je zelf zou willen ontvangen.

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties