Meer dan ooit heeft de wereld nood aan onafhankelijke journalistiek.

Meer dan ooit is het nodig om een tegengeluid te laten horen.

Steun daarom DeWereldMorgen.be

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu
Opinie

Zou u graag een fokzeug zijn?

Naar aanleiding van het bericht dat fokzeugen geselecteerd worden op het aantal tepels, nodigde Reyers Laat (23-02-2015) varkenshouder Marc Bauwens en filosoof Johan Braeckman uit voor een gesprek. Beiden zeggen dierenwelzijn belangrijk te vinden, maar lijken onvoldoende te begrijpen wat dit allemaal kan inhouden.
donderdag 26 februari 2015

In het gesprek speelt het thema dierenwelzijn een centrale rol. Johan Braeckman benadrukt dat dieren welzijnsgevoelige wezens zijn, en dat er daarom een ethische grens is aan hoe we hen mogen behandelen. Marc Bauwens reageert door te verwijzen naar veertig jaar geleden, toen de varkens vaak buiten in de kou liepen en vaak schendingen aan de poten hadden. Hij meent dat de dieren nu gelukkiger liggen in een stal van 18°C.

Johan Braeckman merkt op dat er volgens hem wel problemen zijn met dierenwelzijn, maar zegt: “Ik twijfel er geen moment aan dat de varkens bij Marc zeer goed behandeld worden. Waarschijnlijk de meeste kwekers doen hun best. Dat is natuurlijk juist.”

Dierenwelzijn en mensenwelzijn

Een vraag die hierbij opduikt, luidt: is het zorgen voor een aangename temperatuur, het voorkomen van schendingen aan de poten, het aanbieden van genoeg voedsel, enzovoort, voldoende om te spreken van een goede behandeling van de dieren? In debatten over dierenwelzijn ligt de nadruk vaak op dergelijke noden, maar het innerlijke leven van bijvoorbeeld varkens is wellicht veel ingewikkelder dan dat.

Wat voelen fokzeugen bijvoorbeeld wanneer hun biggen worden weggenomen? Bij mensen vinden we het gruwelijk wanneer een moeder haar kind gedwongen moet afstaan. Maar met betrekking tot dieren lijken velen het de normaalste zaak van de wereld te vinden – zolang het niet buiten in de kou gebeurt.

We kunnen een wezen ook heel zijn leven opsluiten in een kamer waar het zich nergens aan kan bezeren. Als we ons afvragen of we dit met een mens mogen doen, beseffen we al snel dat we hem/haar zo de kans ontnemen om een volwaardig leven te leiden, inclusief de fysieke en emotionele pijnen die ermee gepaard gaan. Dezelfde bedenking wordt veel minder vlug gemaakt wanneer het betreffende wezen een varken is, alsof de behoeften van een varken niet verder reiken dan eten, drinken en ongeschonden poten.

Wetenschap over dieren

Om te weten wat een volwaardig leven zou kunnen zijn voor een dier, zijn we geneigd om ons te richten tot de wetenschap, meer bepaald tot wetenschappelijke studies over het denken en voelen in dieren. Terwijl dergelijke studies reeds verschillende opmerkelijke complexe emoties in dieren zoals varkens aan het licht hebben gebracht, is het echter mogelijk dat het mentale leven van dieren nog veel ingewikkelder en ruimer is dan deze studies laten uitschijnen.

Vooraanstaand primatoloog Frans de Waal pleit ervoor dat wetenschappers de mogelijkheid niet te snel uitsluiten dat bepaalde typisch menselijke gedachten en gevoelens ook in dieren voorkomen. Wanneer mensen en dieren gelijkaardig gedrag vertonen, dan is het mogelijk dat de onderliggende mentale processen gelijkaardig zijn. Wetenschappers verwerpen deze mogelijkheid vaak te snel. Recent onderzoek toont zelfs aan dat ook Frans de Waal zelf soms te snel is om te besluiten dat bepaalde gevoelens/gedachten niet voorkomen in bepaalde diersoorten.

Erkennen van dierenleed

Hoe komt het dat wetenschappers vaak ontkennen dat dieren bepaalde complexe gedachten of emoties hebben, zonder dat zij het nodige wetenschappelijke bewijsmateriaal hebben om dit uit te sluiten? Een mogelijke verklaring is dat het ons goed uitkomt. Hoe eenvoudiger het mentale leven van dieren lijkt, hoe minder dierenleed er lijkt te zijn in de vee-industrie, in experimenten op dieren, enzovoort. En dus: hoe minder onverantwoord ons gebruik van dieren lijkt te zijn. Het ontkennen van bepaalde gedachten of gevoelens in dieren maakt het leed dat miljarden dieren vandaag ervaren draaglijker –niet voor de dieren, maar voor ons.

Het is belangrijk dat wetenschappers het mentale leven van dieren en de mogelijke complexiteit ervan meer au sérieux nemen. Dit is essentieel om het hedendaagse dierenleed correct te kunnen inschatten, en om het welzijn van dieren op de juiste manier te bevorderen. Het erkennen van de verschillende mogelijke mentale eigenschappen van dieren moet doorgetrokken worden naar debatten over dierenwelzijn. Deze mogen niet beperkt blijven tot discussies over aangename temperaturen en ongeschonden poten, maar moeten ook aandacht hebben voor de meer complexe behoeften van dieren.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.

reacties

5 reacties

  • door richardch op donderdag 26 februari 2015

    DEEL1 We zijn gewend geraakt aan de luxe van elke dag lekker vlees te eten en willen ons er geen vragen bij stellen. Veel mensen zijn immers van mening dat mensen vlees nodig hebben. Dit klopt niet...

    Ik weet nog goed dat ik op jonge leeftijd als dierenvriend mijn vleesconsumptie toch in vraag begon te stellen. Mijn moeder antwoordde dan: "het is niet erg, die dieren worden daar speciaal voor gekweekt." Dit heeft me dan toch wat jaren kunnen sussen omdat het ook goed uitkwam om dit te geloven.(Intussen heb ik wel ingezien dat dit argument net heel erg pervers is omdat die dieren in gevangenschap op aarde komen en in gevangenschap zullen sterven wat voor mij nog erger lijkt dan een wild dier doden door d.m.v. jagen).

    Door mijn nieuwsgierigheid en mijn sterk ontwikkeld rechtvaardigheidsgevoel, ben ik zelf wat op onderzoek gegaan en kon ik op mijn 14de mijn gedrag niet meer rijmen met mijn geloof en ben ik dan (een paar maanden gestopt) met vlees eten. Doordat ik dit niet goed had aangepakt en mijn dieet niet had aangepast, was ik erg verzwakt en daardoor had ik weer een excuus om terug te beginnen met vlees te eten. Toch heb ik er altijd moeite mee gehad om zonder schuldgevoel van dat vlees te genieten. Toen heb ik mijn geweten maar gesust door geen babydieren meer te eten.

    Perverse praktijken zoals het verspillen van de helft van het geproduceerde vlees, (preventieve) massaslachtingen bij een uitbraak van een ziekte, fraude in slachthuizen, hormonenmaffia, drukken ons weer met de neus op de feiten en laten ons de vraag stellen: "zijn we wel goed bezig?" Ik zou zeggen van niet. Zeker in de wetenschap dat we eigenlijk zonder vlees kunnen leven. En als we het goed doen even gezond of misschien zelfs gezonder zijn.

  • door richardch op donderdag 26 februari 2015

    DEEL2 Overgewicht en hart-en vaatziekten zijn ook moeilijker te bereiken indien je geen dierlijke producten nuttigt. Voor wie denkt dat alle vegetariërs slappe pannenlatten zijn, kijk eens bv. naar Patrik Baboumian, Mac Danzig, Serena Williams, Nick Diaz etc.

    Een merkwaardige opmerking van de varkensboer vond ik "De druk ligt hoger bij de mensen dan bij de varkens" Hoezo? Van de varkens wordt enkel gevraagd een kunstmatig leven te leiden en dan bloederig te sterven. Ik ken niemand die met een varken zou willen wisselen. Zelfs geen uitkeringsgerechtigde... Trouwens wel mooi dat een boer vindt dat de moderne mens harder werkt dan de mensen van vroeger. Zeker als hij de grote groep bureauwerkers daar ook mee bedoeld.

    We geloven nog altijd dat we dierenvrienden kunnen zijn en toch zonder nadenken van ons dagelijks stukje vlees kunnen genieten. Het blijft een blinde vlek waar we niet mee geconfronteerd willen worden. We gaan een defensieve houding aannemen als er ons wordt op gewezen. We zijn geneigd te geloven dat die gekke vegetariërs onder invloed zijn van een extremistisch geloof maar aan de andere kant willlen we niet inzien dat onze pro-vlees indoctrinatie al veel langer bezig is: we zien figuurtjes van blije varkens op de reclameprints van beenhouwerijen, kleine kindjes krijgen een vleesje bij de slager. Ook de media werkt de bewustwording tegen: heb je ooit al een film zoals bv. Earthlings weten uitgezonden worden op tv? Ik niet. Zelfs niet op een zender als Canvas.

  • door richardch op donderdag 26 februari 2015

    DEEL3 Op reclame is er geen plaats voor vegetarische alternatieven. Wel vaak reclame voor bv. Mc Donalds, voor Vlaams vlees, radiospots voor "flexitarisme" te promoten, melkreclame waarin ze nog altijd beweren dat melk goed is voor je botten. In kookprogramma's zie je zelf kinderen die kalfszwezeriken klaarmaken alsof het niets is. De dierenindustrie is de grootste industrie ter wereld met heel veel belanghebbenden...

    De meeste mensen zijn ongevoelig gemaakt/geboren. De varkensboer uit dit fragment ziet helemaal niet wat het probleem is. Ik zie hier een parallel met mensen die zelf niet weten wanneer ze racistisch of ander discriminerend gedrag vertonen. Ik wil hier echt niemand mee schofferen want heb al gemerkt dat dit wel erg gevoelig ligt.

    Wat Kathleen Cools zegt over de belangen van in dit geval de boer zelf, is zeer terecht. Je kan niet objectief zijn als je zelf belang hebt bij een situatie. Ik kan niet geloven dat iemand die zijn fortuin heeft vergaard met het faciliteren van dierenhandel, geneigd zal zijn dit op de helling te zetten. Ik denk bv. aan Willy Naessens. Wij consumenten creëren de vraag en de industrie vult ze in maar de consument heeft ergens wel de morele plicht om ten minste te willen weten wat er allemaal voor nodig is. Als de consument er niet zelf naar op zoek gaat, zal de industrie hun het ook zeker niet vertellen. Ze weten immer ook goed genoeg dat ze voortdurend al hun praktijken moeten verbloemen en wij als consument geloven graag dat het allemaal wel meevalt.

  • door richardch op donderdag 26 februari 2015

    DEEL4 We gebruiken ook allemaal eufemismen zoals bv. het woord "eieren" voor kippenmaandstonden, "foie gras" voor dikke levers, "kaviaar" voor visseneieren van een bedreigde diersoort waarbij dit dier de extractie ervan niet overleeft, "technische delen" voor lichaamsdelen van vleesdieren etc. Dit allemaal om ons te detacheren van de werkelijkheid.

    Feit is dat deze industrie de dieren heeft gereduceerd tot fabriekjes die zo rendabel mogelijk moeten zijn: koeien geven meer melk en vlees dan ooit ervoren maar wel ten koste van hun eigen levenskwaliteit. De kalveren worden afgenomen zodat de melk naar de mens kan gaan. Mannelijke kalveren worden in mini hutjes gevangen gehouden en met een melkvervanger gevoedt tot ze als wit, spierloos vlees eindigen. Vrouwlijke kalveren wacht hetzelfde lot als hun moeders. Bevruchting gebeurt kunstmatig. Bevallen moet meestal via een keizersnede gebeuren. Ook worden vlees-en beendermeel onder hun voeder gemengd terwijl dit toch herbivoren zijn.

    Door selectie hebben we nu kippen die 300 eieren per jaar leggen terwijl hun voorouder normaal slechts 12 eieren per jaar legde. Dit is een zware belasting voor hun lichaam. Voor elke eierschaal is calcium nodig en wordt voor een groot stuk onttrokken aan de beenderen van de kip. Wat ook immoreel is aan de kippenindustrie is dat bij de kuikenbroederijen de mannelijke kuiken al meteen worden gedoodt. Dit door vermalen te worden of vergast en als ze nog meer pech hebben stikken ze in de container.

  • door richardch op donderdag 26 februari 2015

    DEEL5 Het wegsnijden van de punt van hun bek is ook nog zoiets wat niet goed te praten valt. En dan zitten ze in hun kooien waar ze enkel nog eieren moeten leggen. We zijn al zover dat de batterijkip al vervangen is door de scharrelkip die net iets meer plaats heeft. Dat we hier over scharrelkip spreken is ook een gevolg van de gevoeligheid van de consument die nu toch nog vrolijk onwetend kan door gaan met eieren kopen want nu kunnen ze toch al scharrelen. De praktijk leert ons dat dit weer een eufemisme is waarvan de industrie gebruik maakt om ons geweten wat te sussen.

    En zo kan ik nog uren doorgaan...

    Veel pro-vlees aanhangers geloven dat vegetariërs gek zijn en zich laten beïnvloeden. Zelf ben ik eerder van mening dat iedereen die in deze maatschappij geboren wordt, al vanaf zijn/haar geboorte onderhevig is aan de pro-vlees propaganda en dat het hun eigenlijk wel goed uitkomt.

    Vlees eten heeft ons brein waarschijnlijk tot deze fase in de evolutie kunnen brengen maar hierdoor zijn we dan waarschijnlijk ook net in staat om dit nu in vraag te stellen.

    Het moet een keuze zijn, is wat ze zeggen. In hoeverre is dit een keuze en kunnen we dit ook gebruiken wanneer er slachtoffers worden gemaakt? Maar dan moeten we eerst wel het slachtoffer erkennen...

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties