about
Toon menu

Betrokkenheid Argentijns president bij rechtszaak niet bewezen

Argentijns president Cristina Kirchner zou het gerechtelijk onderzoek naar een aanslag op een Joods centrum in Buenos Aires in 1994 hebben willen saboteren. Op een massale betoging voor gerechtigheid werd zij echter niet geviseerd. Historicus Ezequiel Adamovsky wijst op informatie die haar beweerde rol in de zaak in twijfel trekt.
maandag 23 februari 2015

Op 18 januari 2015 werd de Argentijnse onderzoeksrechter Alberto Nisman dood aangetroffen in zijn appartement in de hoofdstad Buenos Aires. Enkele dagen eerder had hij gesteld dat president Kirchner en minister van Buitenlandse Zaken Jacobo Timerman zich rechtstreeks hadden gemengd in het gerechtelijk onderzoek waar hij mee bezig was.

Yo soy Nisman

Onderzoeksrechter Alberto Nisman (1963-2015) (WikiMedia Commons)

Het onderzoek van Nisman sleept al eenentwintig jaar aan. Op 18 juli 1994 kwamen bij een bomaanslag tegen het Joodse cultureel centrum van de Asociación Mutual Israelita Argentina (AMIA - Wederzijdse Israëlitisch-Argentijnse Associatie) 85 mensen om het leven. Honderden mensen werden zwaar tot lichtgewond.

Nisman had een 289 pagina's lang rapport neergelegd bij de rechter. De parlementaire oppositie organiseerde vervolgens een hoorzitting met de onderzoeksrechter. Deze zitting was gepland op 19 januari 2015. De dag ervoor werd onderzoeksrechter dood aangetroffen in zijn appartement.

De grote dagbladen en tv-zenders zijn al jaren gezworen vijanden van president Isabel Kirchner en haar voorganger president Nestor Kirchner (haar echtgenoot die in 2010 overleed). Zij smeerden de zaak breed uit. Nisman zou zijn vermoord of gedwongen tot zelfmoord. De parlementaire oppositie sloot zich daar onmiddellijk bij aan. De hashtag #YoSoyNisman ('Ik ben Nisman') werd snel populair in de sociale media. De regering kreeg het verwijt een eerlijk man te hebben vermoord omdat hij vuile geheimen wou onthullen.

Het einde van de Kirchners

Volgens politieke commentatoren van de oppositie betekende deze misdaad door de regering “de dood van de Republiek onder het bestuur van de Kirchners”. De internationale media namen vervolgens snel over dat president Cristina Kirchner in nauwe schoentjes kwam en gerechtelijke vervolging riskeert.

De regering reageerde bijzonder onhandig op deze beschuldigingen. Volgens haar ging het om een poging president Kirchner en haar medwerkers te destabiliseren. Zo werd door woordvoerders van de regering beweerd dat onderzoeksrechter Nisman werd gedwongen een valse beschuldiging tegen de president op te stellen om daarna een politieke moord tegen hem te ensceneren.

Manipulatie van informatie is al jarenlang epidemisch in de Argentijnse commerciële media, maar werd in de dagen na de dood van Nisman opgedreven tot ongekende proporties. De politici van de oppositie stapten mee in die aanpak. Politici Sergio Massa en Maurico Macri, twee kandidaten voor de komende presidentsverkiezingen, wilden zich zelfs burgerlijke partij stellen in de zaak (dat komt erop neer dat je als burger stelt dat je persoonlijke schade hebt geleden) en uitten hun 'grote bezorgdheid' over deze zaak.

Mauricio Macri, burgemeester van Buenos Aires, heeft echter zelf nog Jorge Palacios benoemd tot commissaris van de stadspolitie in 2009. Deze Palacios is één van de beschuldigden in de rechtszaak over de bomaanslag tegen AMIA. Hij zou bewijsmateriaal hebben laten verdwijnen. Macri wordt ook zelf vervolgd op beschuldiging van illegale telefoontaps, onder meer van de telefoon van Jorge Burstein, woordvoerder van een organisatie van slachtoffers van de AMIA-aanslag. Berstein had zich fel verzet tegen de benoeming van Palacios door Macri.

Wat weten we echt over de hele zaak?

Onderzoeksrechter Alberto Nisman was geen onbeschreven blad. Er was al jarenlang kritiek op zijn aanpak van de zaak. Onder meer werd hem verweten het onderzoek te laten aanslepen. Zo heeft hij nooit ernstig onderzocht welke rol president Carlos Menem in 1994 had gespeeld onmiddellijk na de aanslag. Memem zou toen reeds hebben afgesproken met de VS en Israël om het onderzoek alleen op Iran toe te spitsen.

Dat deed hij om een andere onderzoekspiste te saboteren. Er waren immers van bij het begin ook vermoedens dat Syrische agenten – en dus niet Iraanse – bij de aanslag waren betrokken. Carlos Menem werd in 1930 in Argentinië geboren als kind van uitgeweken Syrische ouders. Er waren vermoedens dat Syrisch president Assad zijn eerste verkiezingscampagne in 1988 mee had gefinancierd. Syrië zou teleurgesteld zijn over het niet vervullen van een aantal beloftes van Menem en daarom de aanslag hebben gepleegd. Deze piste werd nooit ernstig onderzocht.

Ondanks de schijn die wordt gewekt in de internationale media is het helemaal niet geweten of er inderdaad Iraanse agenten achter de aanslag zouden hebben gezeten. Dat zou best kunnen, maar is nog nooit ernstig onderzocht. Er werd ook nooit ernstig onderzoek gedaan naar mogelijke daders van lokale Argentijnse oorsprong. Onderzoeksrechter Nisman was bij elk van deze pogingen tot omleiding van het onderzoek betrokken.

Nisman heeft meermaals informatie die hij verkreeg van de Amerikaanse ambassade zonder eigen onderzoek als 'feitenmateriaal' gebruikt. Hij hield de ambassade ook voortdurend op de hoogte van de evolutie van zijn onderzoek. De tweede rechter die op de zaak werd gezet (nadat de eerste rechter werd verwijderd wegens vermoedens van partijdige inmenging) heeft Nisman meermaals aangemaand ook de andere pistes dan de Iraanse te onderzoeken en zich niet uitsluitend op informatie van de Amerikaanse ambassade te baseren. Nisman is daar nooit op ingegaan.

Daarbij heeft Nisman meerdere Argentijnse politieagenten in staat van beschuldiging gesteld voor medeplichtigheid met de daders van de aanslag. Achteraf bleek dat hij reeds van bij het begin wist dat de informatie waarop die beschuldigingen gebaseerd waren onjuist was en dat de betrokken politieagenten onschuldig waren. De rechter besliste hen vrij te laten zonder gerechtelijke vervolging op basis van de onbetrouwbaarheid van Nisman's aangevoerde bewijzen.

Al deze informatie over Alberto Nisman is in Argentinië al jaren bekend. APEMIA en Memoria Activa, twee van de verenigingen van slachtoffers van de aanslag op AMIA van 1994, hebben meermaals openlijk verklaard Nisman te zien als “een deel van de doofpotoperaties” en dat hij “niet de belangen van de slachtoffers verdedigde maar die van de personen die de zaak in de doofpot willen steken”. Geen enkele oppositiepartij nam ooit de moeite om Nisman te confronteren met deze gang van zaken voor hij met zijn recente beschuldigingen aan het adres van president Cristina Kirchner kwam.

Journalist Santiago O'Donnell onderzocht de WikiLeaks-files over Argentinië en verwerkte de gegevens daarin over Nisman in zijn boeken ArgenLeaks (2011)  en Politileaks (2014). Geen enkele Argentijnse krant wou zijn bevindingen over Nisman in de revelaties van WikiLeaks overnemen. Sinds Nestor Kirchner president werd in 2003 en in 2007 werd opgevolgd door Cristina Kircher, hebben beide presidenten Nisman altijd ongestoord laten werken.

Hoe gevaarlijk is de beschuldiging van Nisman voor de regering?

De recente beschuldiging van Nisman komt erop neer dat Cristina Kirchner een geheim plan heeft afgesproken om Iran vrij te spreken van elke betrokkenheid bij de aanslag van 1994. Dat zou ze hebben gedaan in ruil voor broodnodige petroleum uit Iran.

Kirchner heeft echter openlijk een akkoord aan het parlement voorgelegd in 2013 waarin met Iran werd afgesproken dat een internationale waarheidscommissie de Iraanse verdachten in Teheran zou gaan ondervragen (zie Argentinië keurt akkoord bomaanslag met Iran goed). Daarbij zou minister van Buitenlandse Zaken Timerman gepoogd hebben de internationale aanhoudingsbevelen bij Interpol tegen de beschuldigden te doen intrekken. Zo werd toch beweerd.

Het lijvige rapport van Nisman blijkt na volledige lectuur echter geen omschrijving van een misdrijf tegen Kirchner en Timerman te bevatten. Er staat geen enkele concrete daad in beschreven om een plan van de president te bewijzen. Het enige concrete 'bewijs' is het akkoord met Iran dat door het parlement werd goedgekeurd. Ronald Noble, secretaris-generaal van Interpol van 2000 tot 2014, verklaarde dat de beweringen van onderzoeksrechter Nisman vals waren. Volgens hem heeft minister Timerman net aangedrongen op het behoud van de aanhoudingsbevelen.

Bizarre koerswijziging

Er zit ook een heel bizarre kant aan de hele zaak. Nadat ze jarenlang de afhandeling van de rechtszaak tegen Iran had bepleit in internationale fora, zou Cristina Kirchner in 2013 ineens radicaal van gedacht veranderd zijn. Waarom? Voor olie? Argentinië is echter geen grote olie-importeur. Bovendien heeft het land nog nooit olie aangekocht in Iran. Argentinië koopt zijn tekorten aan olie in Bolivia, Nigeria of Angola. Het soort olie dat Iran verkoopt kan nota bene niet verwerkt worden in Argentijnse raffinaderijen.

Dan is er ten slotte de staatsveiligheid. Ambtenaar Antonio Stiusso werkt sinds 1972 voor de Argentijnse staatsveiligheid SI. Hij was de voornaamste bron van informatie voor onderzoeksrechter Nisman in de zaak van de aanslag op de AMIA. De SI is al jarenlang bijzonder controversieel. Het mag niet uitgesloten worden dat de dood/moord/zelfmoord van Nisman veeleer te maken heeft met een interne machtsstrijd binnen het staatsagentschap. Het parlement heeft de SI de voorbije jaren nauwelijks gecontroleerd. In de betrokken commissie zitten zowel voor- als tegenstanders van president Kirchner. Sinds 2010 staat de commissie onder leiding van een lid van de oppositie tegen Kirchner.

President Cristina Kirchner heeft recent beslist de SI te ontbinden en een nieuwe staatsveiligheid op te richten. Ook dat zou een rol kunnen spelen in de recente onthullingen over de zaak.

Ezequiel Adamovsky (WikiMedia Commons)

Samengevat, deze zaak is heel wat gecompliceerder dan op het eerste gezicht lijkt. 

Dit is een samenvattende vertaling van Alberto Nisman’s Death and AMIA: Who Cares About the Truth? door Lode Vanoost. Meer details en weblinks in de oorspronkelijke tekst. Ezequiel Adamovsky heeft een blog.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.