Meer dan ooit heeft de wereld nood aan onafhankelijke journalistiek.

Meer dan ooit is het nodig om een tegengeluid te laten horen.

Steun daarom DeWereldMorgen.be

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu
Boekrecensie

'De Kleine Piketty', nuttig, vervangt origineel niet

De Nederlandse vertaling van Thomas Piketty's ophefmakende boek verscheen op 30 oktober 2014 als 'Kapitaal in de eenentwintigste eeuw.' Twee financieel journalisten van de Nederlandse krant De Telegraaf publiceerden 'De kleine Piketty. Het kapitale boek samengevat.'
zondag 8 februari 2015

In de intro van Thomas Piketty: de recensie op deze site stond: “Wordt dit het nieuwe standaardwerk over het kapitalisme of de hype die iedereen in zijn boekenkast wil maar nooit (helemaal) zal lezen? Dit is zeker een degelijk boek, maar geen nieuw Das Kapital.”

In de inleiding van De Kleine Piketty komen auteurs Wouter van Bergen en Martin Visser met het voordeel van de terugblik kort terug op die hype. Het succes van Piketty's boek blijft verbazend. Echt nieuw waren zijn onderzoek en zijn stellingen niet. Wat Piketty echter onderscheidt van zijn collega's economen is het enorm uitgebreide historische onderzoek, waarbij hij zelfs referenties zocht in de Franse en Engelse literatuur over hoe rijke en arme mensen in de vorige eeuwen leefden. “Piketty's conclusies zijn lang niet op alle terreinen even extreem als zijn voor- en tegenstanders doen geloven. Hij heeft vooral een indrukwekkend gegevensbestand verzameld.”

Hemel

In zijn originele Franse versie verkocht het boek best goed, maar een hype was het zeker niet. Onder meer Paul Magnette, (toen) voorzitter van de Belgische PS en een aantal politici van de de Franse PS spraken er vol lof over. Magnette had het er ook reeds over in zijn column in De Standaard. Daarna zakte de interesse echter snel weg. Een en ander brandde echter pas voorgoed los met de Engelse vertaling, die onder meer door Amerikaans econoom Nobelprijswinnaar Paul Krugman de hemel werd in geprezen.

Een boek van 577 pagina's tekst en nog 110 pagina's voetnoten en index (cijfers van de Engelse hardcover), dat is inderdaad een baksteen. Dat schrikt wel degelijk menig lezer af – vooral als die niet echt beslagen is in economische wetenschappen. De auteurs van De Kleine Piketty verantwoorden zich zo op de achterflap: “U leest dit boekje in een paar uur uit. Daarna kunt u de discussies volgen en uw eigen oordeel vellen.” Met succes, want het exemplaar dat ik kocht is een vierde druk.

Schaafwonden

Karel De Gucht zei in een recent debat over Piketty: “... het boek waar iedereen het over heeft maar dat niemand gelezen heeft.” Zijn uitspraak mag je deels toeschrijven aan het feit dat hij zich niet kan vinden in Piketty's besluiten, zeker niet in al die aandacht voor het fenomeen van de ongelijkheid in de maatschappij.

Maar goed, de snobs onder ons (ook de zelfontkennende), die met de hype mee surften en het boek kochten maar het niet gelezen hebben, zijn echter gewaarschuwd. Wie denkt met De Kleine Piketty voldoende mee te zijn om te doen alsof, riskeert schaafwonden op te lopen.

Ouderwets aandoend

Een klein boekje over een groot boek beoordeel je op twee manieren. Vat 'de kleine' 'de grote' goed samen? Voldoet 'de kleine' op zichzelf als boek? Dat kan voor beide vragen positief beantwoord worden. Visser en van Bergen volgen nauwgezet de structuur van de vierdelige Piketty, leggen een aantal essentiële begrippen uit en weten zich te beperken tot drie statistische tabellen. Dat geeft de lezer al een idee van wat hij in de kanjer mag verwachten.

Ook goed zijn enkele afzonderlijke kaderstukjes. In het eerste kader, over de wetenschap van de economie volgens Piketty, schrijven de auteurs: “Hij (Piketty) spreekt liever over de wat ouderwets aandoende 'politieke economie'.” De term 'politieke economie' is echter de allereerste naam die deze wetenschappelijke discipline oorspronkelijk had. Bovendien is dit net wat Piketty wil verklaren, namelijk dat economie uiteindelijk 'politiek' is, niet zomaar een ouderwets aandoend detail dus.

Ongemoeid

De Kleine Piketty herneemt in zijn conclusie een denkfout die het origineel ook kenmerkt: “De conclusie en de les die getrokken moeten worden uit de historische gegevens over de verdeling van vermogens, zijn dat er binnen een op bezit gebaseerde markteconomie mechanismen aan het werk zijn die er, als ze ongemoeid worden gelaten, automatisch voor zorgen dat het nationaal vermogen steeds meer bij een kleine groep terechtkomt. Voor democratische samenlevingen die veel belang toekennen aan maatschappelijke rechtvaardigheid kan dit een bedreiging vormen.”

Het gaat over de laatste zin in dit citaat. Samenlevingen die weinig of geen belang hechten aan maatschappelijke rechtvaardigheid zijn per definitie geen democratische samenlevingen. Bovendien, dit systeem IS een bedreiging voor democratische samenlevingen, niet zomaar een mogelijkheid ( 'kan... een bedreiging vormen').

Middenklasse

Voor de onderlaag van de wereldbevolking hier en in de Derde Wereld vertelt Piketty niets nieuws. Het is voor hen nooit anders geweest. Het succes van Piketty is eerder te wijten aan het feit dat hij de middenklasse doet inzien dat ook zij bedreigd worden.

Beide auteurs voegden er een klein hoofdstuk aan toe met hun inschatting van Piketty's ideeën voor Nederland. De Kleine Piketty is een goed geschreven samenvatting van Piketty's kanjer. Voor wie mee wil in de discussie zeker nuttig, een vervanging van het origineel is het niet.

Wouter van Bergen en Martin Visser, De Kleine PikettyAtlas-Contact, 2014, ISBN 9789047008057.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.

reacties

10 reacties

  • door Jan Moerman op maandag 9 februari 2015

    Interessant om weten, maar succes is niet te 'wijten' maar te 'danken' aan een bepaalde handeling.. :-) Een taalfoutje dat wellicht nog aan te passen valt in de originele tekst.

    • door Lode Vanoost op vrijdag 13 februari 2015

      Dat was ironisch bedoeld, maar je hebt gelijk, het kwam niet zo over.

  • door Coolsma op maandag 9 februari 2015

    En als we de gewraakte zin nu eens lezen met twee extra komma's: "Voor democratische samenlevingen, die veel belang toekennen aan maatschappelijke rechtvaardigheid, kan dit een bedreiging vormen"? Is dat misschien wat Piketty bedoelde te zeggen? Het zou me niet verbazen.

    • door Tom Eykens op dinsdag 10 februari 2015

      ben ik helemaal met u eens. Al vond ik deze zin in 'de kleine' zelf toch een beetje rare kronkel. Veel tegelijk in 1 zin vooral, zelfs voor een samenvattend boekje. Overigens moet niemand zich laten wijsmaken dat de staat vroeger wel gelijkheid en rechtvaardigheid hoog in het vaandel droeg. Historisch gezien is eerder het omgekeerde waar - met de uitzondering van pakweg ...1950-1990..., zoals Piketty duidelijk maakt.

  • door snykers op maandag 9 februari 2015

    Een Kleine Piketty kwam al snel uit na het verschijnen van de Engelse uitgave als 'An Executive summary of Thomas Piketty's Capital of the twenty-first Century' met A.D. Thibeault als auteur. Het is een heel goede samenvatting van 41 blz. ISBN 9781497552852 Mathieu Snykers

  • door Jan Willems op maandag 9 februari 2015

    Eigen lof stinkt. Wellicht de reden waarom in deze recensie niet verwezen wordt naar wat de beide auteurs helemaal achteraan schrijven onder het kopje ‘Verder lezen’: “Marc Kregting schreef op De Wereld Morgen een driedelige artikelenreeks, getiteld ‘Jouw Piketty of de mijne?’: dewereldmorgen.be.” Geen nood, beste lezer. Je kunt die schitterende reeks gelukkig hieronder aanklikken en lezen. Overigens is het nooit ofte nimmer de bedoeling van Piketty geweest om met zijn boek een nieuw ‘Das Kapital’ te schrijven. Karl Marx bekeek de economie trouwens vanuit een heel andere invalshoek dan Piketty, iets wat het merendeel van diens recensenten niet eens hebben opgemerkt. Daarom had Piketty zijn boek beter een andere titel gegeven: ‘Ongelijkheid in de XXIste eeuw’.

  • door Brigitte Van Gerven op dinsdag 10 februari 2015

    Over de denkfout:“Voor democratische samenlevingen die veel belang toekennen aan maatschappelijke rechtvaardigheid kan dit een bedreiging vormen.”

    Ik denk dat Piketty het zo formuleerde om genuanceerd genoeg over te komen. Dat doet hij in zijn hele boek: geen boude uitspraken doen, maar de cijfers voor zich laten spreken. Ik denk dat het zijn bedoeling was om mensen van om het even welke ideologie stof tot nadenken te geven.

    Een discussie zou altijd eerst over feiten moeten gaan, want feiten kan je niet wegredeneren. Pas als we het eens zijn over de feiten kan je een ideologische discussie voeren, en je afvragen hoe we moeten omgaan met die feiten. Of dat gelukt is, is natuurlijk een andere vraag. Er zijn altijd minkukels die geen enkel inhoudelijk argument geven tegen de beweringen van Piketty, maar die elke conclusie die hen niet bevalt eenvoudig afdoen als linkse prietpraat.

    Maar inderdaad, een democratie moet veel belang hechten aan maatschappelijke rechtvaardigheid. Anders wordt het toch altijd een strijd tussen meerderheid en minderheid, waarbij de minderheid benadeeld wordt ten opzichte van de meerderheid, en waarbij de meerderheid (of eerder nog: degenen die beweren de meerderheid te vertegenwoordigen) zichzelf bedient ...

    • door Jan Willems op woensdag 11 februari 2015

      “Een discussie zou altijd eerst over feiten moeten gaan, want feiten kan je niet wegredeneren. Pas als we het eens zijn over de feiten kan je een ideologische discussie voeren, en je afvragen hoe we moeten omgaan met die feiten.” Zeer, zeer wijze woorden van Brigitte Van Gerven. Neen aan het ‘politiek correcte denken’ dus dat dikwijls als blinddoek voor de werkelijkheid fungeert. Een houding die ons bespaart van de dikwijls idiote discussies in de (sociale) media.

  • door Guido Peeters op dinsdag 10 februari 2015

    Ik zag verleden zaterdag een interview met Piketty in het TV-programma "On est pas couché ce soir".. Ik heb veel respect voor deze econoom. Denkt vlug en spreekt vlug. Lijkt mij super-intelligent. Verkocht al 1,5 miljoen boeken. Wil al dat geld nuttig besteden, zelfs 100 % belasting hierop betalen, want hij heeft een goed loon als universiteitsprof, dixit Piketty. Allo De Grauwe ? Kijk hier >>> https://www.youtube.com/watch?v=rN73nWGC2zI Guido Peeters (in Frankrijk).

    • door Jan Willems op woensdag 11 februari 2015

      Bedankt voor de verwijzing naar dit Franse tv-programma van 7 februari. Heb er met belangstelling naar gekeken. Typisch Franse babbelcultuur. Maar… Op het einde werd het cijferfetisjisme dat rond zijn boek is ontstaan door Piketty zelf op de korrel genomen en sloeg hij mea culpa: "Ik heb te weinig aandacht besteed aan het sociale. We moeten de ongelijkheid aanpakken om de sociale problemen te kunnen oplossen."

    Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties