Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

Ja, ik wil steunen

Sluit dit venster

about
Toon menu

Wantrouwen heerst in Mexico

De Mexicaanse overheid wil het onderzoek staken naar moord op 43 studenten van een normaalschool op 26 september 2014 in het stadje Ayotzinapa . De ouders wijzen de politie, de burgemeester en de lokale drugsmaffia aan als de daders. De zaak heeft tot massale protesten geleid en het ziet er naar dat ze zullen doorgaan.
dinsdag 3 februari 2015

De 43 normaalschoolstudenten zijn officieel dood. De Mexicaanse overheid heeft bekendgemaakt dat de studenten vermoord zijn door een drugskartel. De ouders van de vermisten verwerpen echter de officiële versie van de feiten.

Ze zijn dus officieel dood. De zoektocht mag ophouden en de ouders bergen best hun laatste sprankeltje hoop op. Dat is wat de Mexicaanse overheid grofweg stelt bij monde van de procureur-generaal Jesús Murillo Karam. Na meerdere arrestaties en bekentenissen stelt men vast dat de lichamen van de 43 ontvoerde studenten verbrand zijn – het vuur bereikte zo’n hoge temperatuur dat zelfs de beenderen opgingen in de vlammen. Zaak gesloten. Nu rest enkel nog de daders te straffen.

De ouders van de vermisten verwerpen de officiële versie van de feiten. De verdwijning van de 43 normaalschoolstudenten is nog lang niet opgeklaard. Sinds het ‘geval Ayotzinapa’ (genoemd naar de plek waar de leerlingen school liepen) in september bekend raakte, heeft de tragedie de politieke discussies in Mexico overheerst. Het was de aanleiding voor meerdere protesten, de volkswoede is groot. In een land dat al jaren door wreedheden en bloedig geweld geteisterd wordt, was Ayotzinapa de druppel die de emmer deed overlopen. Er heerst een absoluut wantrouwen tegenover de autoriteiten en de kans is klein dat de Mexicanen het snel zullen vergeten en overgaan naar de orde van de dag.

Hoe ziet de overheid de feiten? Het officiële verslag is openbaar te raadplegen op de website van de president en kan als volgt samengevat worden:

Op 26 september willen studenten van de normaalschool Raúl Isidro Burgos te Ayotzinapa in deelstaat Guerrero middelen verwerven om op 2 oktober deel te nemen aan een mars in Mexico-Stad, 200 kilometer verderop. Die wordt jaarlijks gehouden om het drama van Tlatelolco in 1968 te herdenken. Die gruwel bestond uit de afslachting van tientallen mensen (het exacte cijfer is tot op vandaag onbekend) door het leger. Deze datum staat in het geheugen van de Mexicanen gegrift. De gitzwarte ironie wil dat de studenten die respect wilden betuigen aan de doden zelf het slachtoffer werden van wreed geweld, 46 jaar later.

Om de nodige middelen bijeen te krijgen, gebruiken de studenten een vrij onorthodoxe (maar naar Mexicaanse normen niet ongewone) manier. Door geweldloos lege bussen te bezetten, willen zij een karavaan van voertuigen op gang zetten richting de hoofdstad. Deze actie vond plaats in Iguala, een middelgrote stad nabij Ayotzinapa. Wanneer de studenten twee bussen verwerven, komt de politie voor een eerste maal tussen. De jongeren kunnen dankzij hun numerieke overwicht de confrontatie vermijden en rijden verder. Vervolgens worden ze tegengehouden door een groter aantal politiewagens die persoonlijk werden opgevorderd door de burgemeester van Iguala, José Luís Abarca, die vandaag overigens zelf in de cel zit. Wanneer de studenten uitstappen om de dialoog aan te gaan, loopt het mis. Volgens het rapport beginnen zij met stenen te gooien. De agenten reageren en schieten twee studenten dood. Vervolgens worden 25 jongeren opgepakt, terwijl een onbekend aantal kan ontsnappen. De ordediensten rapen de lege kogelhulzen op en vertrekken.

Er ontstaat een koortsachtige zoektocht naar de overblijvende normaalschoolstudenten. Op de snelweg wordt een bus van de lokale voetbalploeg verkeerdelijk aanzien als een voertuig gekaapt door de studenten. De politie vuurt zonder waarschuwing en doodt hierbij twee inzittenden. Een derde slachtoffer, een taxichauffeur, komt om door een verdwaalde kogel. De agenten zien uiteindelijk hun fout in en roepen ambulances op. Wanneer de klopjacht ten einde loopt, heeft men in totaal 43 studenten opgepakt. De gearresteerde jongeren worden weggevoerd in verschillende politiewagens. De politie van Iguala besluit hen over te leveren aan de collega’s van Cocula, een kleine buurgemeente. Die 'collega’s' blijken echter geen ordediensten te zijn, maar een criminele groep genaamd Guerreros Unidos ('de Verenigde Strijders'). De jongeren worden allen gedood en verbrand in de vuilnisbelt van Cocula. De reden voor de moord blijkt gebaseerd op een vergissing. De Guerreros Unidos dachten dat de studenten deel uitmaakten van een rivaliserende criminele groep. Met takken, autobanden en ander materiaal voorhanden in de vuilnisbelt hielden ze het vuur twaalf uur lang brandende. De as die restte, werd in plastic zakken verdeeld en in de rivier San Juan gedumpt. Tot zover het officiële relaas.

President Enrique Peña Nieto was opgelucht dat de waarheid eindelijk was komen bovendrijven. Hij stelt voor om als Mexicaanse maatschappij vooruit te gaan en de gruwel achter zich te laten. Case closed, caso cerrado. Het staat nu al vast dat zijn zesjarige ambtstermijn voor eeuwig en altijd besmeurd zal zijn met Ayotzinapa. De zaak toont immers aan hoe rot het Mexicaanse systeem is. De takken van de narco’s, de drugsbendes, reiken tot de politie en nog veel verder. De rol van de ordediensten bij de moord op de onschuldige studenten is frappant. Het is nog maar het topje van de ijsberg. In de hoogste rangen van de Mexicaanse samenleving vindt men beschermers en beschermelingen van de drugsbendes. Een reden te meer om het officiële verloop van 26 september te wantrouwen.

De ouders van los 43 verwerpen Peña’s oproep en laten de gruwel nog niet achter zich. Ze hebben tien redenen geformuleerd die de verdere zoektocht naar de waarheid legitimeren. Eén daarvan is het feit dat louter verklaringen nog geen bewijs vormen. Enkel één slachtoffer werd geïdentificeerd door de forensische experten, waaronder een Argentijns team. Alejandro Mora (19) is zo de enige die kon begraven worden door zijn familie. De verklaringen van de hoofdverdachte zijn eveneens twijfelachtig. Felipe Rodríguez, alias El Cepillo, heeft bekend dat hij de moorden heeft bevolen, maar kon tot op vandaag geen gedetailleerde verklaring afleggen die de precieze plaats of tijd kon duiden. De ouders staan niet alleen met hun twijfels. Voor de ombudsman van de Nationale Commissie voor de Mensenrechten is de zaak niet gesloten. De straffeloosheid, corruptie en de infiltratie van de georganiseerde misdaad in sommige sectoren van de maatschappij bewijzen volgens Luis Raúl González Pérez dat het onderzoek nog niet af is.

Volgens conservatieve schattingen zijn er sinds 2006 – het begin van de ‘oorlog tegen de drugsbendes’ – reeds 150.000 doden gevallen. Activisten vragen ook terecht aandacht voor de maar liefst 22.000 vermisten. Ze kunnen het niet aanvaarden dat de president, media en publieke opinie zich enkel bekommeren om de 43 normaalschoolstudenten. Geen enkele zaak weekte echter zoveel emoties en burgerprotesten los als de zaak-Ayotzinapa. Dat komt niet enkel omdat de slachtoffers jongeren waren of uit een arm milieu kwamen (Guerrero is een van de armste deelstaten van Mexico). De flagrante manier waarop ze werden omgebracht met de medeplichtigheid van een lokale overheid is schrijnend en roept frustratie en angst op. Wat doe je als je zelfs de politie niet kan vertrouwen?

Niet dat de Mexicaanse politie voordien veel vertrouwen genoot. Al in 1955 verwoordde schrijfster María Elvira Bermúdez de reden waarom het detectiveverhaal, dat heel populair werd in het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten, niet aansloeg in Mexico. "De Mexicaan", schrijft ze, "kenmerkt zich door zijn scepticisme jegens de macht van de abstracte justitie en zijn bittere verachting tegenover de daden van de concrete justitie." Het detectivegenre, waarin de Waarheid bijna altijd zegeviert met de hulp van een Betrouwbare en Goede Politiemacht, is simpelweg onrealistisch in een land als Mexico.

Of de ouders ooit de volledige waarheid over het lot van hun kinderen zullen kennen, is hoogst onzeker. In het beste geval wordt Ayotzinapa een kantelmoment in de Mexicaanse geschiedenis. De protesten en discussies tonen dat het volk niet apathisch is. Toch zal het nog zeer lang duren vooraleer het wantrouwen wijkt voor vertrouwen. Momenteel rest enkel de kracht van de hoop. 

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.