about
Toon menu
Opinie

En als we een 30-urenweek nu eens ernstig zouden onderzoeken

De voorbije twee weken heeft de van oudsher prangende combinatie van werken, opvoeden en leven de gemoederen weer danig in beweging gebracht. Voordien had Femma nochtans een voorstel gedaan om de arbeidsduur te verkorten voor een voltijdse job. Het werd belachelijk gevonden. Vanuit de boezem van het Vrouwen Overleg Komitee komt nu een pleidooi om het voorstel ernstig te nemen.
dinsdag 25 november 2014

Vindt u dit artikel de moeite? Geef ons dan uw fair share.

Daar gingen we weer, de voorbije twee weken. Een noodkreet van een moeder die de combinatie arbeid en gezin zwaar voelt wegen, andere moeders en enkele vaders die haar bewering bijtreden, tegenspreken of nuanceren. We konden genieten van interessante, ontroerende, grappige, beklijvende, boze teksten, die steevast het probleem (en de oplossing ervoor, of net de ontkenning ervan) bij individuele mensen legden. Individuele vrouwen, merendeels. De ene betaalt voor hulp in huis, de andere kiest voor deeltijds werken, een koppel maakt gebruik van ouderschapsverlof, nog iemand stopt een aantal jaar met werken.

Leggen we alle reacties (en de talloze shares en likes die ze genereerden) naast elkaar, dan is het duidelijk dat de combinatie van arbeid en zorg wel degelijk een uitdaging is – hoe graag Karel Van Eetvelt dat ook wil ontkennen. Even duidelijk is dat een individuele aanpak geen echte oplossing biedt. Deeltijds werk, tijdelijk uit de arbeidsmarkt stappen, hulp ‘inkopen’, zelfs ouderschaps- en ander zorgverloven (die steeds inkomensverlies meebrengen) zijn alleen haalbaar voor wie dat kan betalen, zelf of via een goed verdienende partner. De eerste twee ‘oplossingen’ leiden tot serieus inkomensverlies (nu tot en met je pensioen) en maken je in hoge mate afhankelijk van het standhouden van de relatie met je partner (en zijn/haar job).

Inmiddels zijn we een week of twee verder, kent iedereen weer de ‘ploetermoeder’ en ‘bumpervader’ uit de vorige aflevering van het debat en is het wachten op de volgende opflakkering, binnen een jaar of wat. Waarna we het gesprek weer van nul af voeren. Het Vrouwen Overleg Komitee (VOK) vindt het hoog tijd om de kwestie als een collectieve, maatschappelijke verantwoordelijkheid te bekijken, en oplossingen te onderzoeken die zich op dat collectieve, maatschappelijke niveau bevinden.

Belachelijk

Eerder dit jaar leverde Femma knap werk door een oude eis van de vakbeweging en vrouwenbeweging weer op te nemen en een pleidooi uit te werken voor een 30-urige werkweek als nieuwe norm voor een voltijdse job. Het idee werd door werkgevers de voorbije dagen weggezet als ‘te belachelijk voor woorden’ en economisch rampzalig. Het VOK, van oudsher een pleitbezorger van arbeidsduurvermindering, vindt die reactie al te gemakkelijk. Collectieve arbeidsduurvermindering met loonbehoud is een uitdagend voorstel, maar heeft in het verleden zijn haalbaarheid bewezen. De arbeidersbeweging heeft met succes de werkdag van 8 uur afgedwongen, en vervolgens trapsgewijs de werkweek van 38 uur. Als het van de werkgevers had afgehangen, zaten we nog steeds met veel langere werkweken, alle productiviteitsstijgingen ten spijt.

Collectieve arbeidsduurvermindering is géén idioot idee: in de jaren 1970 was er een heel breed en levendig debat rond, net omdat het voorstel zoveel potentieel heeft. Het biedt vrouwen én mannen de mogelijkheid om een voltijdse job te combineren met zorg voor het gezin, zodat zorgen niet langer vooral op vrouwenschouders rust. Het herverdeelt werk en is zo een uitgelezen instrument voor jobcreatie (zoals de Franse werktijdverkorting naar 35 uur bewees). Meer mensen aan het werk betekent minder mensen in werkloosheid en dus een betere verdeling van de inkomsten/uitgavenbalans in de sociale zekerheid (mooie ‘terugverdieneffecten’).

Een 30-urenweek blijft haalbaar aan het einde van de loopbaan, zodat meer mensen tot hun pensioen aan de slag blijven (opnieuw goed voor de staatskas). Dat zijn dan nog maar de meest directe effecten. Femma wijst terecht ook op belangrijke positieve effecten inzake gezondheid, milieu enz. En ter geruststelling: wie nu met plezier langer werkt dan de norm van 38 uur, kan dat nog steeds wanneer die norm op zeg maar 30 of 32 uur ligt.

Mantra

De invoering van een nieuwe voltijdse norm roept heel wat vragen op, bijvoorbeeld over de financiering, over de precieze modaliteiten van invoering. Relevante vragen, die een ernstig antwoord verdienen. Dat betekent simulaties en berekeningen maken, scenario’s uitschrijven, nadenken over het creëren van een draagvlak, de discussie op Europees niveau aanzwengelen, taboes wegwerken over een vermogensbelasting en de herverdeling van de winst uit productiviteitsstijgingen. Iets helemaal anders dus dan snel enkele Oeso-cijfers opduiken (DS 21/11) die aangeven dat de Belg nu al gemiddeld slechts 30 uur per week werkt – 30 uur als optelsom van alle individuele arbeidsduurverminderingen (deeltijds, zorgverloven enz., merendeels door vrouwen opgenomen), wat niets met een ‘nieuw voltijds’ te maken heeft.

De mantra 'de tering naar de nering zetten', die dezer dagen voortdurend klinkt, is weinig opbeurend en werkt afstompend. Er is een grote behoefte aan ander beleid, wervend en verbindend. Zo'n beleid is niet onmogelijk in economisch barre tijden – het naoorlogse België waarin de sociale zekerheid tot stand kwam, was ook geen land van overvloed. Laat ons dus nadenken over hoe we onze samenleving ten gronde willen organiseren, solidair, creatief en toekomstgericht. Laat ons ten gronde kijken naar wat arbeidsduurvermindering kan betekenen. Dat proces belooft boeiend en leerrijk te zijn, het loont dus meer dan de moeite om daarrond de handen in elkaar te slaan. "Think we must", zoals Virginia Woolf al zei.

Els Flour is lid van de Raad van Bestuur van het Vrouwen Overleg Komitee

reacties

8 reacties

  • door Bertje op woensdag 26 november 2014

    Utopistische ideeën. Collectieve arbeidsduurvermindering levert geen jobs op. Ja, in de jaren 70 dacht men dat. Daarom heeft men toen ook het brugpensioen ingevoerd. Ouderen maken plaats voor jongeren, zo dacht men toen. Daar komt men vandaag dus volledig van terug en terecht. In succesvolle verzorgingsstaten (de uitzonderingen op de regel) zoals de scandinavische blijkt dat mensen tot op hoge leeftijd actief blijven. Dat arbeidsduurvermindering jobs zou opleveren en de werkloosheid zou verlagen is ook zo'n utopie. Er zijn vandaag tienduizenden vacatures die niet ingevuld geraken. Mensen minder doen werken zal dat probleem alleen maar prangender maken. Tegelijk zijn er honderdduizenden werklozen. Het merendeel onder hen zijn laaggeschoold. Maar ze zijn perfect in staat om de overbelaste tweeverdieners bij te staan met allerlei klussen, in huis, op de kinderen passen, naar de winkel gaan of maaltijden koken. Daar bestaan vandaag geen structuren voor. Geen mens kan of wil zo'n dienst in het wit betalen. Dienstencheques helpen een beetje, maar die kosten de staat ondertussen reeds 1,6 miljard per jaar. De oplossing ligt in lagere belastingen op arbeid, en dat kan enkel wanneer de staat minder inhalig wordt. Moest korter werken de magische oplossing zijn, dan deed Frankrijk het vandaag voortreffelijk met hun 35-uren week...

    • door Eddy van Thielen op woensdag 26 november 2014

      Tja Bartje... we kennen uw mening ondertussen al. Er zijn inderdaad vacatures die niet ingevuld geraken, maar het probleem is dat het meestal om zeer laag betaalde jobs gaan, zo laag zelfs dat er niet van te leven valt. Zoals uw jobs in het gezin van die "hardwerkende" tweeverdieners dus. Verder zijn het aantal openstaande vacatures, een 32.000 (echte) dacht ik, zeker niet voldoende om 600.000 werklozen van een job te voorzien. Dat de loonkosten moeten dalen, dat beseft iedereen, maar dat doet u niet door de mensen hun netto inkomen te verlagen, of hun koopkracht te verminderen. Maar wel door de lasten op arbeid te verschuiven naar lasten op o.a. vermogen. U zal het niet graag horen, of liever , lezen Bartje, maar in de zeer nabije toekomst zullen we toch moeten gaan kiezen tussen het redden van het kapitalisme, dat bewezen heeft dat het niet werkt, en de duisterblauwe neoliberale bodemloze put der hebzucht blijven vullen, of het redden van de mensheid door een warme en solidaire maatschappij te creëren. En daar hoort uiteraard herverdelen bij, van arbeid zowel als kapitaal. En deze keer zal er echt geen alternatief zijn, anders gaan we allemaal ten onder. Utopisch ? Dat weet ik zo maar niet Bartje...

  • door Carlos Pauwels op donderdag 27 november 2014

    Een 30-uren week met behoud van loon. Er alleen maar aan denken is te zot om los te lopen. Het voorstellen des te meer. Onze loonkost is nu al bij de hoogste. De pro's zijn puur emotioneel en daar koopt men niets mee. Met dergelijke voorstellen stimuleert men de investeringen in werkgelegenheid zeker niet. En wat die werkgelegenheid betreft, daar wordt ik niet vrolijk van. De jobs worden steeds veeleisender op gebied van technologische ontwillelingen. Ongeschoolden, laaggeschoolden en mensen met de verkeerde opleiding zullen het moeilijker en moeilijker krijgen. Die evolutie is niet tegen te houden door geen enkele politieke partij of regering. Ik zie het somber in. Waarom worden veel vacatures niet ingevuld? Wel, o.a. om die reden. We zijn veel te veel gepamperd. Toen ik van school kwam wou ik absoluut werk. Ik heb er gevonden, maar was daarvoor wel 14,5 uur per dag van huis weg. Vertel dat nu eens aan een werkloze. Hij zal vragen of ge zot zijt. Die technologische evolutie waarover ik het heb is al heel lange tijd bezig en zal niet stoppen. Nieuwe technologieën vragen steeds meer en meer van het menselijk brein. Tot nu toe ging dat betrekkelijk goed. Maar mensen in het algemeen worden niet slimmer. Waar gaan we naar toe? Wie het weet mag het zeggen. Ik ben nogal realistisch en niet zweverig.

    • door anne ardui op vrijdag 28 november 2014

      Wat een felle reacties die een idee dat gewoon getuigt van gezond verstand afschieten als zijnde zonder meer naief. Te verstard economisch denken in termen van groei uit angst anders de welvaart niet meer te kunnen betalen zorgt blijkbaar voor verblinding en het afsterven van het gezond verstand en het creatieve denken. Als men de aarde 'ons aller voedingsbron' en de menselijke waardigheid eindelijk eens au serieux neemt, komt men toch vanzelf bij de gezonde overtuiging dat wij niet leven om een verziekte roofbouwende economie te doen groeien..

      • door Carlos Pauwels op zondag 30 november 2014

        Maak u maar geen zorgen over het afsterven van mijn gezond verstand. Alles zit nog op de juiste plaats in mijn bovenkoker en het werkt bovendien nog ook. Ik ga ook eens een ideetje naar voor brengen, van dezelfde aard als dat in het artikel: 30 uur werken maar hetzelfde produceren als vandaag aan het loon van 30 uur. Zot idee hé? Wel.....

        • door sam vanderleyden op woensdag 3 december 2014

          Over uw gezond verstand: Als ik of we in 30u evenveel produceer of dien als in 38 of 40u. Dan zijn er 2 gevolgen die volgens mijn positie als werknemer eerlijk zijn: 1) Ofwel wordt de prijs van al die producten en diensten 32/38ste of 32/40ste..., maar verdien ik ook maar 32/38ste of 32/40ste. 2) Ofwel blijft de consumentenprijs (de prijs die ik als werknemer betaal voor de producten die ik zelf gemaakt heb of de diensten die ik zelf geleverd heb) dezelfde, maar mijn maandloon eveneens.

          Elke andere logica is puur -en nu komt het woord op de goede plaats- "profetariaat" van "de baas" (de aandeelhouder) op mijn arbeid. Eh bien, wie snapt die logica niet? Back to school! 1,2,3,4... hoedje van papier... (sorry voor de neoliberale adepten... wederom system crash zeker? Hop rebooten en terug die religieuze mantra's afratelen.. Daar is hoedje van papier zelfs geen soelaas voor... Arme zieltjes.. of kwade slippendragers)

          • door Carlos Pauwels op woensdag 3 december 2014

            Dat je niet door hebt wat de ondertoon is van mijn reactie, daar kan ik niets aan doen. Ik heb alleen willen aantonen dat er nog wel andere even zotte ideeën mogelijk zijn dan die 30 uren week.

            • door sam vanderleyden op donderdag 4 december 2014

              .... dus, maar ja idd een zot idee om evenveel te produceren in een kortere tijd aan het loon van die kortere tijd. Immers de productiviteit is toegenomen positief weerspiegelt worden in het loon of in de prijs.

            Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties