about
Toon menu
Interview

Van 't Bos en den Blauwe Steen: verhalen uit de haven (deel 3)

Het is een grijze, mistige dag wanneer ik voor mijn volgende haveninterview heb afgesproken in een taverne in Polderstad. Met de gigantische Titankraan als stille getuige op de achtergrond legt Joeri Ros (27) mij uit wat de stiel van kuiper inhoudt. Hij woont samen met zijn vriendin en heeft een zoontje van 2,5 jaar oud. Hij ging in het spoor van zowel vader, grootvader als overgrootvader en is in de familie Ros dus vierde generatie havenarbeider.
donderdag 20 november 2014

Vindt u dit artikel de moeite? Geef ons dan uw fair share.

“Volgend jaar werk ik acht jaar in de haven. Ik ben op mijn negentiende gestart. Ik was schoolmoe, ben op mijn achttiende een vakantiejob in de fabriek begonnen, in de metaal, en daar ben ik blijven hangen. Het probleem was dat ik er geen vast contract had, maar via interim werkte, dus daar zat weinig toekomst in. Mijn vader raadde me aan om het in de haven te proberen, omdat mijn statuut daar beter zou zijn. Dus heb ik een sollicitatiegesprek gedaan, de opleiding gevolgd en de psychologische tests afgelegd."

"Het was de bedoeling dat ik als markeur zou werken, da’s een veiligere job dan kuiper, maar dat was niks voor mij. Je staat daar de hele dag ladingen uit te tellen, hoeveel stuks er binnengaan en hoeveel buiten, over welke producten het gaat, of er al dan niet beschadigingen zijn en van die dingen. Minder fysiek werk, maar ik zou daar zenuwachtig van worden. Ik heb die test wel afgelegd, maar was er niet voor geslaagd. Dus ben ik voor kuiper gegaan."

En wat moet een kuiper dan doen?

“Die moet een lading zeevaardig maken. En iedere lading is anders. Dat maakt het complex en interessant tegelijkertijd. Je moet alles vastmaken, dus daar komt heel wat timmerwerk aan te pas, maar ook kettingen om alles vast te haken. Die kunnen 15 kilo wegen. Een containerbar weegt al gauw 30 kilo. Dat is nodig, want het gaat hier om het vastmaken van stukgoed en dan hebben we het over loodzware platen, buizen, grote kisten, grote stukken machinerie. Ja, het gewicht kan zelfs oplopen tot 200 ton. Je kan je dat moeilijk voorstellen misschien, maar dat is dus waar ik dagelijks mee werk.”

Efficiëntie

“De kuipers voelen zich niet altijd even geapprecieerd, er wordt ons verweten dat we dikwijls niks staan te doen. Maar dat komt omdat wij moeten wachten op de stouwers, dat zijn de mannen die de lading in het luik moeten laden. Van zodra alles beneden staat, schieten wij in gang, dus het kan inderdaad gebeuren dat wij even met onze handen staan te draaien. Aan die verwijten kan ik me serieus ergeren, een kuiper werkt echt enorm hard, het is fysiek het zwaarste werk in heel de haven, het is dankzij ons dat een lading recht blijft staan tijdens de overtocht, dat alles er bij het lossen nog net zo uitziet als toen het werd ingeladen, dat er geen stukken en brokken vallen en dat er niks beschadigd wordt.”

Wat zou je graag anders willen in je beroep?

“Tegenwoordig wordt er steeds maar van hogerhand gepraat over ‘efficiëntie’, maar dan gaat het niet zozeer over onze werkomstandigheden, maar wel over hoeveel meer winst er zou kunnen gemaakt worden. Minder mankracht voor hetzelfde werk, dat soort toestanden."

"Sommige stuurmannen laten hun eigen bemanning alles vastzetten, terwijl ze al aan het wegvaren zijn, want zolang de boot nog aan de kaai ligt, is dat verboden, dan is men verplicht om met kuipers te werken. Dat staat in de Wet Major. Het gevolg is dus dat sommige vrachten helemaal scheef en schots en platgedrukt op de bestemming aankomen. Wij krijgen ook dikwijls zo’n vrachten aan. Het is gewoon gevaarlijk om zo’n ladingen te lossen, om maar te zwijgen over eventuele beschadigingen die zo ontstaan. Dat kan toch niet?"

Schroefbewegingen

"Een kuiper weet hoeveel lassingen er nodig zijn, hij kent de technieken om alles vast te zetten, hij is daar voor opgeleid, hij wordt zelfs ingezet als extra stand-by juist vanwege zijn kennis. En toch zullen de kuipers als eersten moeten verdwijnen, als we de logica van hogerhand moeten volgen wat ‘efficiëntie’ betreft.”

“Er is ooit sprake geweest van een eventuele loonsverhoging. Een chauffeur verdient 40 euro meer dan een kuiper, hoewel ons werk fysiek een pak zwaarder is. Maar daar hebben we niks meer over gehoord. We verdienen 10 euro meer dan de stouwers ja, dat is voor ons materiaalwerk: een meter, een hamer, een nagelenzak, een potlood, een schaar. Voor al die spullen moeten we zelf zorgen.”

Hoe hou je dat vol, al dat fysieke werk? Is dat geen aanslag plegen op je lichaam?

“Zeker weten. Zo’n boot kan tot 25 meter diep zijn. Je moet constant naar boven en naar beneden klimmen via laddertjes, die niet altijd veilig zijn. Ik werk met kepers van 15 centimeter op 15 centimeter, je kan dat gerust balken noemen, die dingen wegen 40 kilo, geen zege voor je rug. Op containerboten maak je heel de tijd dezelfde schroefbewegingen bij het vastmaken van dingen, dat is enorm slecht voor de gewrichten. Ik heb nu al last van mijn knie, maar wat kan ik doen? Ja, ik had dus markeur kunnen worden. Ik zou zelfs nooit aan de haven gaan werken, dat dacht ik toen ik klein was en mijn vader wilde eigenlijk dat ik zou gaan studeren en kijk, hier sta ik. Ik ben opgegroeid met de haven, het heeft me altijd geïntrigeerd. Maar mijn vader is ook trots op mij, hoor.”

Rasta Ros

“De kuipers, dat is een hechte groep, daar hou ik van. Wij gaan ruw met elkaar om en zitten dikwijls op mekaars kap, maar dat is op een vriendschappelijke manier, er is veel solidariteit. Je weet wat je aan mekaar hebt. Ze noemden mij vroeger Rasta Ros, vanwege mijn dreadlocks, maar zoals je ziet, die ben ik kwijt nu.”

Je bent vrij recent vader geworden, hoe kan je dat combineren met je werk?

“Ik sta op om half vijf ’s morgens. Ik verfris me wat en maak mijn schoofzak klaar voor later. ’s Morgens heb ik helaas geen tijd om me met mijn kind bezig te houden, dat doet mijn vriendin. Om 6u begint mijn shift en met een beetje geluk gaat dat samen met een fantastische zonsopgang, maar het is ook wel het allerkoudste moment van de dag. Als ik de dag ervoor ben doorbesteld door de firma, dan hoef ik na mijn shift niet meer langs het kot en kan ik meteen naar huis. Genoeg tijd dan om te douchen, de boodschappen te doen en het huis aan kant te zetten."

"Tegen 16.30 ga ik de kleine van de crèche halen en maak ik het eten klaar. Mijn vriendin komt rond 17u thuis. Dan eten we samen en gaat de kleine zijn bed in. Het gebeurt dat ik zelf pas tegen 23u ga slapen, want ik wil ook gewoon graag wat tijd doorbrengen met mijn vrouw en kind, anders zien we elkaar helemaal niet. Dat is laat ja, soms val ik gewoon op de zetel in slaap, en dat pikt ’s morgens zo vroeg.”

Aanwerving

“Gelukkig heb ik een vaste shift, meestal toch, er zijn altijd uitzonderingen natuurlijk. Ik werk 7/7 indien mogelijk, mijn langste periode non-stop waren 28 dagen na elkaar en daar waren ook een paar dubbele shiften bij. Officieel mag dat niet, maar je wordt gedwongen om mee te draaien in de mallemolen. De eerstgekozenen bij de aanwerving zijn de mannen die alles aanpakken, die nooit ‘nee’ zeggen. Met mijn ‘goei boek’ sta ik steviger in mijn schoenen, maar de ‘blauwe boekskes’, die moeten echt alles aanpakken om aan bod te kunnen blijven komen.”

Hoe zie je de toekomst?

“Eerder negatief, vrees ik. Het is bang afwachten wat er vanuit Europa zal beslist worden in verband met de Wet Major. Het is akelig stil daarrond. Als die wet wordt afgeschaft, dan zijn we hier alles kwijt. Dan kan het gebeuren dat ik de ene dag – wil ik job hebben – chauffeur moet zijn, de volgende dag kuiper, en dan weer iets anders. Dat er geen enkele vaste shift meer gaat zijn. Dat iedereen zomaar wat kan en moet doen en degene die er het minste voor betaald wil worden, mag eerst."

"Er wordt maar van alles boven onze hoofden beslist door mensen die geen enkele weet hebben van hoe het er hier in de praktijk aan toegaat. Die beweren dat er op een kleine boot minder mankracht nodig is dan op een grote boot. Dat is belachelijk. Het heeft niks te maken met de grootte van een boot, maar wel met het soort werk dat er moet verricht worden en dat is hetzelfde op elke boot, groot of klein."

Lobbywerk

"Twee keer al hebben ze geprobeerd om die wet terug te draaien, twee keer werden ze teruggefloten en nu begint dat spelletje weer opnieuw. Onze regering moet een duidelijk standpunt innemen tegenover Europa. Wij zijn mee gaan betogen en gaan nu mee staken, omdat we niet akkoord gaan met de regeringsmaatregelen, omdat we solidair zijn met de rest van de bevolking. Maar we willen ook een duidelijk antwoord wat de Wet Major betreft. Die wet moet behouden blijven. Het statuut van de havenarbeider, daar moeten ze afblijven. Niet alle bazen zijn tegen die wet, hoor. Enkel malafide figuren zoals Huts. Het gaat hier om gezichtsverlies, om lobbywerk.”

“Ik wil geen andere job, ik doe graag wat ik doe. Mijn werk is enorm gevarieerd, het is elke dag anders. Je moet bij elke opdracht goed nadenken hoe je dat gaat aanpakken, het is geen routinejob. Je moet samen overleggen, met de foreman en de andere kuipers, soms ook met de stuurman. Ik ben daar fier op ja, op wat ik doe. Als alles klaar is en je staat aan de kaai en je ziet die boot wegvaren in de ochtendzon, je weet dat je dat nooit meer terug zal zien, ja, dat is echt wel wat. Daar wil je foto’s van nemen en die later thuis aan je vrouw laten zien, zodat je kan zeggen: ‘kijk, dat is wat ik doe’.”