Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

Ja, ik wil steunen

Sluit dit venster

about
Toon menu
Interview

“Dit is geen snoeien, dit is kappen”

In het kader van Hart boven Hard brengt DeWereldMorgen.be een reeks portretten van mensen die geraakt worden door de besparingen. Vandaag reageert Ingriet Engelen van de Leuvense armoedevereniging Leren Ondernemen samen met haar collega Henri Vos op het besluit dat ze vanaf begin januari geen advies aan huis meer mogen geven over hoe je energie bespaart
zaterdag 1 november 2014

Ingriet Engelen: “ik heb altijd gevonden dat ik waardevol werk doe, ook voor de maatschappij. Maar nu voel ik me plots onbelangrijk.” Het project ‘Energiesnoeiers’ wordt stopgezet. In heel Vlaanderen verliezen 250 mensen hun baan.  

Sfeer

Langs de voorkant ziet het gebouw van Leren Ondernemen eruit als een gewone woning, maar wie door de poort naar binnen wandelt, komt terecht in een kleine oase. Op het groene binnenpleintje staat een man rustig de eerste herfstbladeren bij elkaar te vegen. Als ik de deur van het gebouw openduw, komt een bulderlach me vanuit de keuken tegemoet. Ik lijk in een groot huishouden terechtgekomen. In de lichte, warme ruimte zijn een vijftal mensen druk babbelend in de weer met het middageten. Ze wijzen collectief naar boven als ik naar Ingriet en Henri vraag. 

“Die aangename sfeer is een heel belangrijk element in onze werking,” legt Ingriet me kort daarna uit. Leren Ondernemen heeft onder meer een sociaal restaurant, een sociale kruidenier, een kinderwerking en een artistiek project. Maar het is vooral belangrijk dat iedereen er zich op zijn gemak voelt. “Er is hier veel mogelijk. Je mag elke dag rustig in je eentje een gratis koffie komen drinken, maar je kan ook aansluiten bij één van onze activiteiten, of één van onze medewerkers aanspreken als je hulp nodig hebt met pakweg je paperassen.” 

Ingriet is de begeleider van het Energiesnoeiersproject. Het werd in 2007 als proefproject opgestart bij Leren Ondernemen. Omdat het zo’n succes was, werd het al gauw over heel Vlaanderen toegepast. “We helpen kwetsbare groepen om energie te besparen in hun woning. We komen bij hen aan huis, met onze fietstas vol materiaal. Wij scannen hun woning en geven enerzijds tips om gedragsmatig te besparen en anderzijds plaatsen we bijvoorbeeld spaarlampen, spaardouchekoppen of folie achter de radiatoren”. 

Henri: “Als we mensen zien die in een vochtige ruimte wonen maar daar een petroleumkachel gebruiken, dan leggen we uit dat dat gevaarlijk kan zijn. Of we zorgen ervoor dat kinderbedjes niet in kamers staan met vochtplekken, om hun gezondheid te sparen.” Ingriet vult hem aan: “We denken altijd vanuit hun situatie. Het heeft geen zin om aan te raden nieuwe dure gordijnen te kopen of superisolerend glas te plaatsen. Dat kan onze doelgroep toch niet betalen. Wel raden we bijvoorbeeld de Kringwinkel aan en hebben we bij Leren Ondernemen een naaiatelier waar ze zelf gordijnen kunnen komen maken."

Stabiliteit

Een belangrijk element van het project is dat heel wat energiesnoeiers zelf uit een kwetsbare situatie komen. Henri: “Ik ben in 2011 bij Leren Ondernemen terechtgekomen toen ik in een uitzichtloze situatie zat. Nadat ik succesvol een opleiding tot schilder had gevolgd, bleek het solliciteren zo’n ramp dat ik niet meer wist wat ik met mijn leven aan moest vangen. Er werd mij toen voorgesteld om eens een kijkje te gaan nemen bij Leren Ondernemen. Ik heb hier terug leren ontdekken wat ik kan. Het werd een plaats van rust en stabiliteit die me terug zin gaf om dingen te doen. Bovendien deed het sociale contact me deugd.” 

Ingriet kijkt hem lachend aan. “Hij was in het begin heel stil als hij hielp in de keuken. We kenden hem als een timide en teruggetrokken man.” Henri knikt enthousiast als hij vertelt hoe hij is opengebloeid. “Ik ben stabieler geworden. Ik werd leergierig en kreeg opnieuw zin om te werken. Voordat ik als energiesnoeier begon, mocht ik hier in de keuken beginnen werken omdat er iemand anders op zwangerschapsverlof was. Ik was aanvankelijk echt bang omdat ik vreesde dat ik dat voltijdse ritme niet aan zou kunnen. Maar ze vertrouwden me en intussen ben ik heel blij dat ik dat zetje gekregen heb.” 

En nu fietst hij als trotse energiesnoeier al bijna anderhalf jaar dagelijks langs de Leuvense woningen van mensen in armoede. “Ik kom zelf uit de armoede en dat helpt me enorm in mijn job. Ik weet wat het betekent om een hele dag in een koud en vochtig huis te zitten.”  

Hij vertelt zijn verhaal sereen, maar dat maakt het niet minder schrijnend. “Ik woonde als kind in een huis met een heel kleine keuken die ook als badkamer moest dienen. We hadden één simpele lavabo en in plaats van een echte afvoer stond er een emmer onder de lavabo om het water op te vangen. Het dak lekte en de enige plek zonder schimmel was de living. Ik had het altijd koud in de winter. Van ellende stonden we soms te springen in de living in de hoop het zo wat warmer te krijgen. En vervolgens kregen we ruzie met de buren omdat we te veel lawaai maakten (lacht). Vanwege de kou sloeg ik met nagels een deken voor het raam. Alleen is dat geen al te beste optie want vervolgens zaten we heel de dag in het donker.”  

Klasgenoten

Henri herinnert zich nog goed hoe het was om als kind in armoede op te groeien. “Ik liep meestal rond in voddenkleren. Als kind voel je je beschaamd. Armoede betekent geen geld, geen eten, bedelen om brood, kaas en melk. Ik schaamde me enorm als ik tegen de winkeldame moest zeggen dat mijn mama later wel zou komen betalen.

Ook op school speelde mijn situatie me parten. Ik heb vaak aan mijn klasgenoten moeten vragen of ik een boterham van hen kreeg. Ik wilde zijn zoals de andere kinderen: goed eten, goed slapen, nette kleren, speelgoed, enzovoort. Dat kende ik allemaal niet. Ik herinner me nog goed hoe ik probeerde om met twee luciferdoosjes en plakband een speelgoedautootje te maken omdat ik er zo graag ook eentje wilde hebben. Armoede zit echt diep. Ik besef trouwens nu pas als volwassene dat mijn moeder heel eenzaam moet geweest zijn. Ik was heel de dag naar school terwijl zij thuis zat. Ze sprak de taal niet goed. Ik denk dat ze veel moet hebben geweend.” 

Ingriet is er zelf stil van geworden. “We weten dat iedereen die hier komt zo’n verhalen heeft, maar de geschiedenis van Henri kende ik eigenlijk nog niet. We focussen op de positieve dingen, en op ons werk.” Maar Henri’s verhaal toont ook aan dat de energiesnoeiers meer zijn dan mensen die kansarmen helpen bij het besparen op energie.  

Ingriet: “Het unieke aan dit project is dat we bij mensen aan huis gaan in een vertrouwelijke, niet-controlerende sfeer. Daardoor kunnen we werken aan een vangnet.” Henri knikt: “Mensen in armoede willen vaak geen instanties over de vloer omdat ze zich schamen of schrik hebben. Maar als energiesnoeiers zijn we wel welkom.” Ingriet: “Als we zien dat mensen eenzaam zijn, nodigen we ze uit voor een tas koffie. En als ze bijvoorbeeld problemen hebben met de kinderen kunnen ze ook bij ons terecht. We helpen om contact op te nemen met diensten als de huurdersbond of energieleveranciers.” 

Kwetsbaren

Sinds de start van het project heeft het kleine team energiesnoeiers in Leuven al zo’n 1.750 energiescans gedaan. Ingriet: “Dat zijn 1.750 huizen waar we binnen geweest zijn en ons verhaal gedaan hebben. In Leuven zelf leven er zo’n 6.000 gezinnen in armoede, dus het is niet zo dat we geen werk meer hebben. Bovendien kan minister Turtelboom moeilijk beweren dat we onze doelgroep niet bereiken of dat ons project geen vruchten afwerpt. Voor 'Leuven Klimaatneutraal' is het trouwens belangrijk dat de kwetsbaren mee betrokken zijn in het verhaal.”

Henri: “Ik denk vaak dat die politici eens een weekje met ons zouden moeten meedraaien om te kunnen begrijpen waar we mee bezig zijn. Als ze ons weghakken, dan treffen ze niet alleen de werknemers, maar ook de kwetsbare doelgroepen die we bereiken.”  

Als ik na ons gesprek terug beneden ben, ruikt het heerlijk naar eten. Terwijl de herfstzon binnenvalt, komen er heel wat mensen toe voor het middagmaal. De zaal vult zich met geroezemoes. 

Buiten zwaait Henri me uit aan de poort. “Ik durf niet te denken aan wat ons te wachten staat vanaf januari. Ik wil blijven vechten voor dit project. Ik kan er niet bij dat ik dit werk niet verder zal kunnen zetten.” 






Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

reacties

2 reacties

  • door Mare Van Hove op dinsdag 4 november 2014

    Mooi artikel, dank je. Wel erg schrijnend...

  • door Ronald Van Beneden op woensdag 5 november 2014

    Bekijken we het als Amerikaanse politiek. De republikeinen hebben gewonnen. En wat willen ze zeker niet!!! Dat iedereen van een sociaal opvangnet kan genieten zols een ziekteverzekering voor iedereen. Dus eerst afbreken en dan privatiseren.

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties