Bij DeWereldMorgen.be schrijven we niet voor de clicks.

We maken media voor een betere wereld.

Samen met vele vrijwilligers en burgerjournalisten.

Om dit te blijven doen hebben we uw steun meer dan nodig!

Steun onafhankelijke media!

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu

De kunst van het hakken in kunst

De kunstensector kreeg geen goed nieuws te horen van minister Gatz. Dat er besparingen geslikt moesten worden, was al aangekondigd. De minister gaf aan dat 'de besparingspercentages voor cultuur lager zijn dan in de buurlanden'. Maar van een kaasschaafoperatie kunnen we niet spreken. Daarvoor hakt deze besparingsronde te diep. ‘Dit is geen kaasschaaf, maar de beenhouwerij’, zegt koepelorganisatie Oko. De eerste reacties druppelen binnen en zijn verwant.
woensdag 24 september 2014

Er zal een gemiddelde besparing van een slordige 5% worden gerealiseerd binnen de beleidsdomeinen Cultuur en Jeugd.

Concreet gaat het om -2.5 % op de Instellingen van de Vlaamse Gemeenschap (die in het Vlaams Regeerakkoord een prominente rol kregen toebedeeld), zoals deSingel, Opera Vlaanderen en de Ancienne Belgique, -4 % op de erfgoedsector en de musa (die aan het eind van de vorige regeerperiode een inhaaloperatie misten) en maar liefst -7,5 % op de cultuurorganisaties uit het Kunstendecreet.

Oko spreekt van een contractbreuk. De subsidieafspraken zijn gemaakt voor een periode van vier jaar, tot 2016. Dergelijke afspraken betekenen een engagement en moeten de sector in staat stellen een degelijke langetermijnwerking uit te werken. Programma’s en contracten voor het komende seizoen liggen vast. Daarop terugkomen is zo goed als onmogelijk.

Voor de grote huizen betekenen de besparingen extra druk, en dat in een sector die de afgelopen jaren al af te rekenen had met de kaasschaaf van de vorige regering. Heel wat kleinere spelers zien door de nieuwe, drastischer besparingsronde hun levensvatbaarheid in gedrang komen. Er zal vooral bespaard worden op loonkost, aangezien die een stuk hoger ligt dan de subsidiebedragen. Er dreigen dus honderden naakte ontslagen.

Sven Gatz liet optekenen dat hij verwacht dat 'de levensvatbaarheid van het huidige kunstenlandschap gegarandeerd zou blijven'.

Eerste reacties

Alexander Devriendt, artistiek leider van theatergezelschap Ontroerend Goed
“Als deze regering vooral in cijfers redeneert, wordt een volledige sector verplicht om daarin mee te gaan. Met alle risico's van dien, want de sectoren die het hardst geraakt worden zijn net diegenen die niet redeneren vanuit economisch gewin. Sectoren die zich ook steeds afzijdig proberen houden van puur economische redeneringen, maar wel geleerd hebben om met weinig middelen zo veel mogelijk proberen te doen. Sectoren die zich volledige ten dienste stellen van anderen en zorgzaam meebouwen aan het fragiele sociaal weefsel van onze maatschappij.
Dus cijfers: Vlaanderen heeft sinds 1 juni een begroting van 38 miljard euro. Net kregen we het nieuws dat de cultuursector de ingrijpendste besparingen te verwerken krijgt. Het kunstendecreet omvat 500 miljoen euro. Dat is 1,1% van het totale budget. Op die 500 miljoen euro wordt nu 7,5% bespaard. Dat is moordend voor een sector die al grotendeels draait op vrijwilligers, freelancers en overwerk. Dus hoeveel bespaart de overheid? 32.000.000 euro. Nauwelijks 0,1% van het volledige budget van Vlaanderen.
Maar wat en hoeveel wordt er echt bespaard? Door deze besparingsronde verliest men ook een enorme return die de sector de samenleving te bieden heeft. Onze theatergroep Ontroerend Goed bijvoorbeeld verwerft 1 euro eigen inkomsten voor elke euro subsidie. Een belangrijk deel van die inkomsten komt uit het buitenland. Deze verdubbeling van onze werkingsmiddelen gaat grotendeels op aan lonen. Van die lonen vloeit er nog eens 60% terug naar de overheid via belastingen en sociale bijdragen. Het verhaal van het tijdschrift H ART in De Morgen is geen unicum maar geldt voor bijna heel de sector.
Deze besparing is een kanttekening in de Vlaamse begroting en zorgt ook nog eens voor een verlies in puur economische return. Het zou absurd zijn om te zeggen dat Bourgeois I dat niet weet. Gaat het eigenlijk wel over cijfers zoals men steeds beweert? Er wordt wezenlijk geraakt aan de tewerkstelling in de sector en dus zullen de belastingen en sociale bijdragen op die tewerkstelling teruglopen. Ondertussen zal de schade in de sector niet te overzien zijn. Ook wij zijn de bedrijven waarin de regering zogezegd wil investeren. Dit is puur populistische tristesse.”

Tom Vermeir, acteur en muzikant
“Ik word hier droevig van. Echt waar... De sector zat al te wroeten met een uiterst minimum aan werkingsmiddelen. Ik vind dat we ons al veel te lang veel te veel aan het laten doen zijn. Mensen komen voor minder op straat. Waarom spelen we niet eens tot het geld op is, in plaats van alles nog maar eens te gaan herverdelen? Als in maart de middelen op zijn, dan komt er niks meer. Sorry, geld op. Beste mensen, het spijt ons, maar even geduld tot volgend jaar. Als u intussen nog naar theater, concerten, opera, enz... wilt gaan, dan kunt u nog steeds kijken naar de video met the best of van afgelopen seizoen. Gewoon stop. Iedereen op den dop. Simpel. Ik ben er zeker van dat er, om het hiaat te vullen, wel één of andere talentenjacht uit de grond kan gestampt worden op de vaderlandse televisie.”

Marc Steens, coördinator Clubcircuit
“Wij hebben nog niet kunnen samenzitten met de clubs, maar het spreekt voor zich dat we ons grondig zullen moeten beraden. De middelen waarmee de meeste muziekclubs het moeten rooien, zijn sowieso al beperkt. Ten opzichte van de andere sectoren die gesubsidieerd worden via het kunstendecreet, heeft de pop- en rocksector (en daarbij heb ik het zowel over organisatoren als de clubs maar ook muzikanten) nog een duidelijke achterstand. Het wegwerken van die achterstand is eigenlijk een noodzakelijke voorwaarde om de leefbaarheid van dit dynamisch circuit ook op langere termijn te garanderen. Zo teren muziekclubs momenteel nog steeds noodgedwongen al te sterk op de inzet van vele vrijwilligers en tomeloze goodwill bij haar werknemers. Door de zware besparingen dreigt die leefbaarheid echt wel in het gedrang te komen.
Samen met festivals spelen muziekclubs een belangrijke rol in het succesvolle Vlaamse muzieklandschap. Niet alleen economisch, maar ook omdat ze artistiek waardevolle en kwetsbare nichegenres een kans bieden en fungeren als voedingsbodem voor opkomend talent. Zij zorgen mee voor toevoer én doorstroom. Als die voedingsbodem wegvalt, kan dat nefast zijn voor de verdere ontwikkeling van de sector en dreigt ook internationale expansie in het gedrang te komen. De bovengrens aan wat haalbaar/werkbaar is lijkt hier ondertussen al lang bereikt.”

Bart Caron, Vlaams volksvertegenwoordiger Groen en voormalig kabinetschef cultuur
“Sven Gatz is de alibi-Ali van de rechtse meerderheid. Sympathieke knul, die de boodschapper van het slechte nieuws mag spelen; dat komt minder hard over dan het uit de mond te horen van Turtelboom of Bourgeois. -7,5% is goed voor 150 à 200 ontslagen; dat komt niet terug. Aan den dop kosten die mensen aan de overheid ook geld, niet eens veel minder dan ze kosten in de organisatie waar ze werken. Immers, de meeste organisaties hebben ook belangrijke eigen inkomsten die gegenereerd worden door die mensen die nu zullen worden ontslagen. De grote instellingen leveren 2,5% in, heel wat minder dan de 7,5% die de rest verliest. Het weze hun gegund, maar hoe eerlijk is? Rijken leveren meer in dan armen? Bedrijfssubsidies bedragen 1,4 miljard euro in Vlaanderen. Ook dat is hun gegund, maar denken dat de kunstenaars de paria's zijn van de welvaartsstaat, is dus een foute perceptie.”

Hendrik Tratsaert, kunstencentrum Vrijstaat O
"Voor een kleine, daadkrachtige organisatie als Vrijstaat O komt dit zwaar aan. We vinden we deze maatregelen onverstandig en niet gemotiveerd. Onverstandig omdat men niet investeert in een sector die mensen en kunstenaars tewerkstelt, een langetermijn visie uitzet, en een klimaat schept dat een samenleving uitnodigt om mee te dromen en creatief te zijn. Verschillende economische studies wijzen uit dat zeer harde besparingen niet alleen de koopkracht aantasten, maar een klimaat van depressie scheppen dat het gevoel van perspectief en burgerzin aantast en de slagkracht van een bevolking naar beneden haalt. Paul De Grauwe noemt dit eufemistisch een 'kruideniersmentaliteit'.
Deze maatregelen zijn bovendien ongemotiveerd. Enerzijds vraagt men aan deze geprofessionaliseerde sector transparantie, kwaliteit en een pro-actieve werking, anderzijds neemt nagenoeg dezelfde Vlaamse regering in haar nieuwe legislatuur plots, zonder echte duiding, dit soort beslissingen, wat op haar beurt niet getuigt van een transparant, kwalitatief of pro-actief beleid. Een waardige regering moet visie en geloof in de toekomst uitstralen en verwart daadkracht met kaalslag."

Wim Wabbes, artistiek leider Handelsbeurs Gent
"Het klopt inderdaad dat tussen de 2.5 en 7.5% besparing op cultuur niet de ravage aanricht die de besparingen in bijvoorbeeld Nederland en Groot Brittannië hebben veroorzaakt, maar het blijft wel een bittere pil – die we al in januari 2015 moeten slikken. Het wordt een harde bikkel voor de hele muzieksector, maar vooral voor de kleinere clubs komt dit heel hard aan. Het zal er op neer komen dat die projecten waarin ze willen investeren en die soms de kers op de taart zijn moeten sneuvelen. Dat maakt net het landschap divers en kleurrijk.
Het artistieke budget is vaak het enige flexibele budget in een organisatie. Dus muzikanten zijn de dupe, en zij die graag iets nieuws op touw willen zetten, want productiebudgetten zullen er niet zijn. Dat zal hoe dan ook tot verarming leiden.
Ik neem aan dat ook organisaties hun personeelsbestand zullen inkrimpen om het hoofd boven water te houden. Daarenboven gaan projecten mee de besparingsboot in, terwijl toch gezegd was dat dit  de zuurstof voor de sector was. Een zwarte dag voor het concertleven – en vanzelfsprekend cultuur in het algemeen – in Vlaanderen."

Els Silverants, coördinator CAHF (Contemporary Art Heritage Flanders)
“Die 4% die de musea moeten inleveren, die vallen op het eerste zicht misschien wel mee, maar laten we niet vergeten dat er een achthonderd-tal organisaties in de sector momenteel gefinancierd worden door de provincies. Diezelfde provincies die afgeslankt worden en op termijn zouden verdwijnen. Ook daar verdwijnen dus middelen. In werkelijkheid zal er dus meer dan 4% van de middelen verdwijnen. Daarnaast kampen de musea met een historische gegroeide onderfinanciering (die is geraamd op ongeveer drie miljoen euro). Er was al amper iets over om af te romen. Ik stel me echt de vraag of wij ons werk nog wel kunnen doen als instelling. Het gaat over onze identiteit, over verbinding, over investeren in geschiedschrijving voor de toekomst. Zijn we nog in staat om ons erfgoed te bewaren of wordt dit alles enkel nog dode letter?”

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

reacties

Eén reactie

  • door StefAmpe op woensdag 24 september 2014

    Tsja. Waar blijven de Grote Huizen? In Antwerpen, Brussel en Gent? Het blijft wachten, met alle respect voor het werk dat ze doen. Spreek luidop: deSingel en HETPALEIS en Toneelhuis. Spreek luidop: Ancienne Belgique, Kaaitheater en KVS. Spreek luidop: NTGent en Vooruit. In 'jullie' eigen, duurzame belang ...

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties